Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2015-4-34
Karar Sayısı : 15-34/525-166
Karar Tarihi : 01.09.2015
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN, Fevzi ÖZKAN,
Doç. Dr. Tahir SARAÇ, Kenan TÜRK
B. RAPORTÖRLER: Buket ARI, Şevket GÜLTEKİN
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - S.S. 118 No’lu Kuşadası Uydukent Minibüs Motorlu Taşıyıcılar
Kooperatifi
Temsilcisi: Av. Ahmet Şükrü ATLI
Bahriye Üçok Bulvarı No:1/2 D:2 Karşıyaka/İzmir
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILANLAR : - Kuşadası Belediye Başkanlığı
İnönü Bulvarı Lütfi Suyolcu İş Merkezi 09400 Kuşadası/Aydın
- S.S. 26 No’lu Kuşadası Şehir İçi Minibüs ve Motorlu Taşıtlar
Kooperatifi
Yavansu Mah. Süleyman Demirel Bulvarı No:79
Kuşadası/Aydın
- S.S. 91 No’lu Özkuşadalılar Minibüs Mot. Taş. Koop.
- S.S. 34 No’lu Aydın İli Kuşadası Kadınlar Denizi Minibüs Mot.
Taş. Koop.
- S.S. 36 No’lu Kuşadası Sahil Siteleri Mot. Taş. Koop.
(1) E. DOSYA KONUSU: Kuşadası Belediye Başkanlığıyla S.S. 26 No’lu Kuşadası
Şehiriçi Minibüs ve Motorlu Taşıtlar Kooperatifinin müşterek hareket ederek S.S.
118 No’lu Kuşadası Uydu Kent Minibüs Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifini
Kuşadası-Uydukent minibüs hattına sokmadığı ve böylelikle rekabeti
engelleyerek 4054 sayılı Kanun’u ihlal ettiği iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Kurum kayıtlarına 30.07.2015 tarih ve 3532 sayı ile giren ve S.S.
118 No’lu Kuşadası Uydukent Minibüs Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifi Vekili Av. Ahmet
Şükrü ATLI tarafından gönderilen başvuruda özetle;
- S.S. 118 No’lu Kuşadası Uydukent Minibüs Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifi’nin,
minibüsle şehiriçi yolcu taşımacılığı yapmak üzere Kuşadası’nda kurulmuş 40
üyesi bulunan ticaret siciline kayıtlı bir kooperatif olduğu,
- Kuşadası Belediyesi İlçe Trafik Komisyonu tarafından alınan 29.06.2001 tarih ve
6 sayılı karar ile Kuşadası’nda plaka tahdidi uygulaması yapılmasına karar
verildiği ve bu kararın İl Trafik Komisyonu tarafından onandığı, buna göre
aralarında şikayetçi kooperatifin bulunmadığı dört kooperatife tahditli plaka
verildiği, bu dört kooperatiften S.S. 34, 36 ve 91 No’lu kooperatiflerin, S.S.26 No’lu
Kuşadası Şehir İçi Minibüs ve Motorlu Taşıtlar Kooperatifi çatısı altında birleştiği
15-34/525-166
2/5
ve toplam 142 araçla Kuşadası’nda şehiriçi toplu taşıma yetkisine münhasıran
sahip oldukları,
- Kuşadası Belediye Meclisinin, 07.04.2011 tarihinde aldığı 5 No’lu kararla
“Kuşadası Belediyesi Şehir içi Toplu Taşıma Araçları Yönetmeliği”ni kabul ettiği,
Yönetmelik’in 3. maddesinde Kooperatif Temsilcilerinin “S.S. 26, 34, 36 ve 91
No’lu Motorlu Taşıyıcılar Kooperatiflerinin yönetim kurulu başkan ve
yardımcılarından oluşan 8 kişiye ilaveten bu 8 kişinin seçeceği kooperatif üyesi 1
kişinin de katılımıyla toplam 9 kişiden oluşan temsilci kurulunu-yönetimini ifade
edeceği" hükmünün yer aldığı,
- Buna karşılık şikâyetçi kooperatifin Kuşadası Belediyesinden, Kuşadası-
Uydukent güzergahında taşıma yapmak için izin istediği, ancak anılan
Belediyenin 27.07.2011 tarih ve 850-11023 sayılı kararı ile bu talebi reddettiği,
- Bunun üzerine şikâyetçi kooperatif tarafından ret işleminin iptali için dava açıldığı,
Aydın 1. İdare Mahkemesi tarafından 13.12.2012 tarihli kararıyla “izin talep edilen
güzergâhta ihtiyaç bulunup bulunmadığı araştırılmadan, herhangi bir somut ve
objektif bir gerekçeye dayanmadan ve diğer kooperatifler ile birlikte aynı hukuksal
durumda bulunan davacı kooperatifin güzergâh talebinin yönetmelikteki sınırlama
nedeniyle reddine yönelik olarak tesis edilen işlemde hukuka uygunluk
bulunmadığının” tespit edildiği ve ret işleminin iptal edildiği,
- Kuşadası Belediyesinin temyiz talebini inceleyen Danıştay’ın, 10.11.2014 tarihli
kararında Kuşadası Belediyesi İlçe Trafik Komisyonunun 29.06.2001 tarih ve 6
sayılı kararı ile dört kooperatife tahditli plaka verildiği, şikayetçi kooperatifin
bunların arasında yer almadığı, dolayısıyla şikayetçi ile diğer dört kooperatifin
aynı hukuki durumda bulunmadığı gerekçesiyle idare mahkemesinin iptal kararını
bozduğu, bozma kararına karşı yapılan karar düzeltme talebinin de 03.06.2015
tarihinde reddedildiği,
- Ret işlemi hakkındaki yargısal sürecin henüz tamamlanmadığı, Kuşadası
Belediyesinin yukarıda anılan Yönetmelik’e sadece 2001 yılında tahditli plaka
verdiği kooperatifleri dahil ederek şikayetçi kooperatifi şehir içi toplu taşıma
hizmeti vermekten alıkoyduğu, ve bu şekilde tahditli plaka sahibi kooperatifler
lehine ayrımcılık yaparak rekabeti engellediği
belirterek gereğinin yapılması talep edilmiştir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 30.07.2015 tarih ve 3532 sayı ile giren
başvuru ve başvuru konusu iddialara yönelik olarak başvuru sahibi tarafından
07.08.2015 tarih ve 3744 sayılı yazı ile sunulan ek bilgi/belge(ler) üzerine hazırlanan
26.08.2015 tarih ve 2015-4-34/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu görüşülerek karara
bağlanmıştır.
(4) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İddialara ilişkin hazırlanan İlk İnceleme Raporunda Raportör
Buket ARI tarafından anılan iddiaların 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun (4054 sayılı Kanun) çerçevesinde ihlal teşkil edip etmediğinin
değerlendirilebilmesi amacıyla aynı Kanun'un 40. maddesinin birinci fıkrası uyarınca
önaraştırma yapılmasının yerinde olacağı ifade edilmiştir. Raportör Şevket GÜLTEKİN
tarafından ise Kuşadası Belediyesinin 4054 sayılı Kanun’un 3. maddesi çerçevesinde
teşebbüs niteliğini taşımadığı, anılan dört kooperatif temsilcisi ile Belediye arasındaki
uygulamaların 4054 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilemeyeceği ve bu sebeple
şikâyet konusu iddiaya yönelik olarak 4054 sayılı Kanun kapsamında herhangi bir işlem
tesis edilmesine gerek olmadığı ifade edilmiştir.
15-34/525-166
3/5
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(5) Dosya konusu başvuruda Kuşadası Belediyesi Başkanlığının S.S. 26 No’lu Kuşadası
Şehiriçi Minibüs ve Motorlu Taşıtlar Kooperatifi ile müşterek hareket ederek S.S. 118
No’lu Kuşadası Uydu Kent Minibüs Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifi’ni Kuşadası-
Uydukent minibüs hattına sokmadığı ve böylelikle rekabeti engelleyerek 4054 sayılı
Kanun’u ihlal ettiği iddia edilmektedir. 4054 sayılı Kanun’un 2. maddesi “Türkiye
Cumhuriyeti sınırları içinde mal ve hizmet piyasalarında faaliyet gösteren ya da bu
piyasaları etkileyen her türlü teşebbüsün aralarında yaptığı rekabeti engelleyici, bozucu
ve kısıtlayıcı anlaşma, uygulama ve kararlar ile piyasaya hâkim olan teşebbüslerin bu
hâkimiyetlerini kötüye kullanmaları ve rekabeti önemli ölçüde azaltacak birleşme ve
devralma niteliğindeki her türlü hukukî işlem ve davranışlar, rekabetin korunmasına
yönelik tedbir, tespit, düzenleme ve denetlemeye ilişkin işlemle bu Kanun kapsamına
girer.” hükmünü içermektedir. Söz konusu maddeden de anlaşılacağı üzere 4054 sayılı
Kanun teşebbüs faaliyetlerini kapsamına almaktadır. Buna göre, şikâyet konusunun
4054 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilebilmesi için öncelikle, Kuşadası
Belediyesinin şikâyet konusu faaliyetleri gerçekleştirirken 4054 sayılı Kanun’un 2.
maddesi bakımından teşebbüs niteliğini haiz olup olmadığının incelenmesi gerekmiştir.
(6) 4054 sayılı Kanun'un "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde teşebbüs; "piyasada mal veya
hizmet üreten, pazarlayan, satan gerçek ve tüzel kişilerle, bağımsız karar verebilen ve
ekonomik bakımdan bir bütün teşkil eden birimler" olarak tanımlanmaktadır. Söz konusu
tanımdan da görüldüğü üzere, rekabet hukukunda teşebbüs kavramının, iktisadi
faaliyette bulunma ve bağımsız karar verebilme şeklinde iki unsuru bulunmaktadır. Bu
noktadan hareketle, ekonomik faaliyette bulunan kamu veya özel nitelikteki her türlü
teşebbüs, 4054 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilmektedir. Nitekim 4054 sayılı
Kanun’un 2. maddesinin gerekçesinde “rekabet kuralları ekonomik faaliyette bulunan
her teşebbüse uygulanmalıdır. Teşebbüslerin kamu kurumlarına veya özel kişilere ait
olmasının önemi yoktur” denilmektedir. Rekabet Kurulu da 4054 sayılı Kanun’da “kamu
ya da özel teşebbüs ayırımı yapılmadığından” kamu teşebbüslerinin de rekabet
kurallarına tabi olduğunu karar altına almıştır1.
(7) Başvuru konusu iddialara ilişkin olarak, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 14.
maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde ulaşım hizmetlerinin belediyeler tarafından
yapılacağı veya yaptırılacağı belirtilmiş; 15. maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde
ise toplu taşıma yapmak, toplu taşıma sistemleri kurmak, kurdurmak ve işletmek ve
işlettirmek belediyelerin imtiyazları arasında sayılmıştır. Bu kapsamda alınan
1986/10553 sayılı Ticari Plakaların Verilmesinde Uyulacak Usul ve Esaslar Hakkındaki
Bakanlar Kurulu Kararı’nın 5. maddesinde tahditli ticari plakaların yapılacak ihale
neticesinde en yüksek teklifi verenler arasından trafik komisyonları tarafından
belirleneceği belirtilmektedir. Bu bağlamda, belediye sınırlarında ticari plaka ile yolcu
taşımacılığı yapacak kişileri belirlemede kural olarak belediyelerin aktif rol oynadığı, bu
rolün belediyelerin yasal görevi olduğu ortadadır.
(8) Nitekim Kuşadası İlçe Trafik Komisyonunun 29.06.2001 tarih ve 6 sayılı kararı ile
Kuşadası’nda plaka tahdidi uygulaması yapılmasına karar verildiği, bu kararın İl Trafik
Komisyonu tarafından da onaylandığı, tahdit kapsamına alınan ve şikayete konu olan
dört taşıma kooperatifinin tahditli olarak yolcu taşıma işini yaptığı, ancak şikayetçi
kooperatifin tahdit kapsamında bulunmadığı; Kuşadası Belediyesi Meclisinin
07.04.2011 tarih ve 5 No’lu kararıyla, Kuşadası Belediyesi ve mücavir alan sınırları
1 02.03.2012 tarih ve 12-09/287-88 sayılı, 08.03.2012 tarih ve 12-10/329-99 sayılı Rekabet Kurulu
kararları.
15-34/525-166
4/5
içerisinde tahditli-tahsisli plaka ile özel ve tüzel kişilerce ticari amaçla toplu taşıma
hizmeti vermek amacına yönelik olarak uygulanacak yöntem ve çalışma ilkelerini
düzenleyen Kuşadası Belediyesi Şehiriçi Toplu Taşıma Araçları Çalışma
Yönetmeliği’nin (Yönetmelik) kabul edildiği, anılan Yönetmelik’in “Tanımlar” başlığı
altında düzenlenen 3. maddesinde; “Araç: Bu yönetmelik uyarınca Kuşadası Belediyesi
şehir içi toplu taşımada kullanılan tahditli ticari plakalı araçlar” ve “Kooperatif
Temsilcileri: S.S. 26, 34, 36 ve 91 No’lu Motorlu Taşıyıcılar Kooperatiflerinin yönetim
kurulu başkan ve yardımcılarından oluşan 8 kişiye ilaveten, bu 8 kişinin seçeceği
kooperatif üyesi 1 kişinin de katılımıyla toplam 9 kişiden oluşan temsilci kurulunu-
yönetimini ifade eder” şeklinde tanımlar getirildiği ve böylece, Yönetmelik kapsamına,
tahdit kapsamında olan S.S. 26, 34, 36 ve 91 No’lu Motorlu Taşıyıcılar Kooperatiflerinin
dahil olduğu anlaşılmaktadır.
(9) Şehir içi taşımacılık faaliyetlerini düzenleyen söz konusu Yönetmelik’in yasal
dayanağını ortaya koyan 2. maddesinde; “Bu yönetmelik Anayasanın 124. maddesi,
1580 sayılı Belediyeler Kanunu, 5393 sayılı Belediye Kanunu, 4925 sayılı Karayolu
Taşıma Kanunu, 1608 sayılı yasa, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu, 2918 sayılı
Karayolları Trafik Kanunu ve yönetmeliği ve benzeri kanunlardaki hak ve yetkilere dayalı
olarak düzenlenmiştir” ifadelerine yer verilmiştir.
(10) Ayrıca, şehir içi taşımacılık faaliyetleri, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve 4925
sayılı Karayolu Taşıma Kanunu kapsamında, illerde valilik, belediye, emniyet
müdürlüğü, milli eğitim müdürlüğü ve milli güvenlik yetkilileri tarafından oluşturulan İl
Trafik Komisyonu ile ilgili Belediye Meclisi tarafından düzenlenmektedir. İnceleme
konusu başvuruda şikâyet edilen uygulamanın da Kuşadası Belediyesi Meclisinin
07.04.2011 tarih ve 5 No’lu kararı ile İl Trafik Komisyonu Başkanlığının da onayladığı,
Kuşadası İlçe Trafik Komisyonunun 29.06.2001 tarih ve 6 sayı ile alınan kararlarına
dayandığı tespit edilmiştir.
(11) Bu iddialara ilişkin olarak Yönetmelik’in Sistemin Yönetimi ve Denetimi başlıklı 4.
maddesinde; “Belediye Denetimli Şehiriçi Toplu Taşıma Aracı, İşletmecilerin ve
Sürücülerin sorumluluğu altında, Belediyenin ve kooperatif temsilcilerinin ortaklaşa
belirleyeceği şekilde yönetim, denetim ve yürütümüne bağlı olarak, çıkartılacak
yönergelere ve yasal mevzuata göre çalıştırılırlar.” ifadeleri yer almaktadır. Yönetmelik
hükmünden de anlaşılacağı üzere Kuşadası Belediyesi ve adı geçen dört kooperatif
temsilcisinin ortaklaşa hareket ederek sistemin yönetimini ve denetimini
gerçekleştirecekleri/gerçekleştirdikleri anlaşılmaktadır. Öyle ki yasal mevzuatla imtiyaz
hakkını elde eden dört kooperatif temsilcisinin kendi aralarında ve Belediye ile koordineli
hareket etmesinin mevzuat gereği olduğu ve 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi
kapsamında ihlal olabilecek bir anlaşma ve eylemden kaynaklanmadığı
değerlendirilmektedir.
(12) Bu bilgiler ışığında, şikâyete konu olan Kuşadası Belediyesinin uygulamalarının idari
işlem niteliğinde olduğu sonucuna varılmıştır. Şikâyete konu uygulamaların idari yargı
birimlerinde (Aydın 1. İdare Mahkemesi, Danıştay 8. Daire Başkanlığı) görülmesi de söz
konusu uygulamaların idari işlem niteliğini açıkça ortaya koymaktadır. Kurul’un bazı
kararlarında da belediyelerin çoğu uygulamalarının genellikle idari bir işlem olduğuna
ve 4054 sayılı Kanun kapsamında olmadığına yer verilmiştir2.
(13) Netice itibarıyla, şikâyet konusu uygulamanın şehir içi trafiğinin düzenlenmesine yönelik
bir idari işlem olduğu, Kuşadası Belediyesinin 4054 sayılı Kanun’un 3. maddesi
2 26.11.2014 tarih ve 14-46/847-386 sayılı, 18.07.2012 tarih ve 12-38/1090-349 sayılı Rekabet Kurulu
kararları.
15-34/525-166
5/5
çerçevesinde söz konusu uygulamaları bakımından teşebbüs niteliğini taşımadığı ve
anılan dört kooperatif temsilcisi ile Belediye arasındaki uygulamaların 4054 sayılı Kanun
kapsamında değerlendirilemeyeceği ve bu sebeple şikâyet konusu iddiaya yönelik
olarak 4054 sayılı Kanun kapsamında herhangi bir işlem tesis edilmesine gerek
olmadığı kanaatine varılmıştır.
J. SONUÇ
(14) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; şikâyetin reddine, şikâyet
konusu iddiaya yönelik olarak 4054 sayılı Kanun kapsamında herhangi bir işlem tesis
edilmesine gerek olmadığına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy