Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2015-5-20 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 15-36/554-181
Karar Tarihi : 09.09.2015
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN, Fevzi ÖZKAN,
Doç. Dr. Tahir SARAÇ, Kenan TÜRK
B. RAPORTÖRLER: Murat AYBER, Halil İbrahim GÜLEROĞLU
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Gizlilik talebi bulunmaktadır.
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILANLAR : - Konya Selçuklu Krom Magnezit Tuğla San. A.Ş.
Dutlukırı Mevkii PK.25 42090 Meram/Konya
- Kümaş Kütahya Manyezit İşletmeleri A.Ş.
Eskişehir Karayolu 9.km Kütahya
- Sörmaş Söğüt Refrakter Malzemeleri A.Ş.
Bozüyük Devlet Yolu 3. Km Söğüt/Bilecik
(1) E. DOSYA KONUSU: Konya Selçuklu Krom Magnezit Tuğla San. A.Ş., Kümaş
Kütahya Manyezit İşletmeleri A.Ş. ve Sörmaş Söğüt Refrakter Malzemeleri A.Ş.’nin
kamu ve özel sektör ihalelerinde aralarında anlaşarak fiyat belirlemek ve müşteri
paylaşmak suretiyle 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’a aykırı
hareket ettikleri iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Kurum kayıtlarına 22.05.2015 tarih ve 2588 sayı ile giren
başvuruda özetle;
- Konya Selçuklu Krom Magnezit Tuğla San. A.Ş. (KONYA KROM), Kümaş
Kütahya Manyezit İşletmeleri A.Ş. (KÜMAŞ) ve Sörmaş Söğüt Refrakter
Malzemeleri A.Ş.’nin (SÖRMAŞ) 2010 yılından bu yana aralarında anlaşarak
serbest piyasa fiyatının oluşumunu engelledikleri,
- Söz konusu fiyat anlaşması süreçlerinin KONYA KROM’da Genel Müdür (…..)
(…..) ve (…..), KÜMAŞ’ta (…..) ve (…..), SÖRMAŞ’ta ise (…..) tarafından
yürütüldüğü,
- Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. tarafından her yıl Mart ayında “alümina” ve “bazik”
olmak üzere iki ayrı kalite için refrakter malzeme ihalesi düzenlendiği, alümina
ürün grubunda faaliyet gösteren çok sayıda küçük firma bulunduğu için anlaşma
yapılmadığı, fakat bazik ürün grubunun anlaşma içerisinde olan bu üç firma
tarafından üretildiği ve ihaleye sadece onların davet edildiği, bazik ürün grubu
ihalelerinde fabrikaların paylaşımının kapalı zarf aşamasında yapıldığı ve açık
eksiltmeler sonucunda da bu paylaşımın değişmediği, fiyatın sadece %2-3
oranında düşürüldüğü ve bu ihalelerde SÖRMAŞ’ın %10-20, KÜMAŞ’ın %30-40,
KONYA KROM’un ise %40-50 arasında pay aldıkları,
15-36/554-181
2/10
- KONYA KROM’un, Kardemir Karabük Demir Çelik Sanayi ve Ticaret A.Ş.’ye
(KARDEMİR) ve Erdemir Demir Çelik A.Ş.’ye (ERDEMİR) aşırı yüksek fiyat teklifi
verip, KÜMAŞ’ın bu firmalara piyasa fiyatının üzerinde satış yapmasına olanak
sağladığı ve KÜMAŞ’ın da benzer bir biçimde Türkiye Şişe ve Cam Fabrikaları
A.Ş.’ye (ŞİŞECAM) aşırı yüksek fiyat teklifi verip, KONYA KROM’un ŞİŞECAM’a
piyasa fiyatının %15-20 üzerinde satış yapmasına olanak sağladığı,
- Ayrıca, KONYA KROM ve KÜMAŞ’ın birlikte hareket ederek İskenderun Demir ve
Çelik A.Ş. (İSDEMİR) ve ERDEMİR’e sağlanan manyezit tuğlalarda sırayla
yüksek ve düşük fiyat teklifi vererek piyasa fiyatının %10-20 üzerinde mal
verdikleri
belirtilmiş ve gereğinin yapılması talep edilmiştir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 22.15.2015 tarih ve 2588 sayı ile giren
başvuru üzerine hazırlanan 16.06.2015 tarih ve 2015-5-20/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu,
07.07.2015 tarihli Kurul toplantısında görüşülmüş ve 15-28/396-M sayı ile önaraştırma
yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca düzenlenen 25.08.2015 tarih ve 2015-
5-20/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(4) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; KÜMAŞ, SÖRMAŞ ve KONYA KROM’un kamu
ve özel sektör ihalelerinde birlikte hareket ederek rekabeti engellemeye yönelik
uygulamalarda bulundukları ve bu suretle 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun’un (4054 sayılı Kanun) 4. maddesini ihlal ettikleri iddialarına ilişkin olarak bu üç
firma hakkında 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek
olmadığı sonucuna ulaşıldığı belirtilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Hakkında İnceleme Yapılanlar
I.1.1 Kümaş Kütahya Manyezit İşletmeleri A.Ş.
(5) 1972 Yılında Kütahya’da kurulan KÜMAŞ 1995 yılında gerçekleşen özelleştirme süreci
sonunda Zeytinoğlu topluluğuna, daha sonra 2012 yılındaki satışından sonra Gözde
Girişim Sermayesi ve Gürmen Grup (GÖZDE GİRİŞİM) ortaklığına geçmiştir.
(6) Kendi hammadde ocaklarına sahip dünyadaki birkaç refrakter üreticisinden biri olan
KÜMAŞ, rakipleri karşısında oldukça avantajlı bir konumda bulunmaktadır. 127 milyon
ton manyezit, 112 milyon ton dolomit cevheri rezervine sahip olan KÜMAŞ hammadde
ocaklarında kurulu tesisleriyle ön ve nihai konsantrasyon işlemi gerçekleştirebilmektedir.
KÜMAŞ, üç adet döner fırınında manyezit ve dolomit cevherlerini pişirerek yılda 275 bin
ton sinter manyezit ve sinter dolomit üretebilecek kapasitedir. Ayrıca, Tavşanlı’daki
kostik kalsine manyezit üretim tesislerindeki iki dikey ve bir döner fırında manyezit
cevherinin pişirilmesi ile yılda yaklaşık 55.000 ton kostik kalsine manyezit
üretilebilmektedir. 2008 yılında ergitilmiş manyezit üretimine başlayan KÜMAŞ, 2015
yılında dört elektrik ark ocağı ile yıllık 40.000 ton ergitilmiş manyezit üretebilecek
seviyeye gelmiştir.
(7) KÜMAŞ, tuğla üretim tesisinde muhtelif tonajlardaki toplam sekiz pres ile sinter manyezit,
sinter dolomit, ergitilmiş manyezit ve diğer hammaddeleri kullanarak yılda yaklaşık
100.000 ton tuğla şekillendirebilmektedir. Yanı sıra, harç üretim tesisinde bulunan
kırıcılar, elekler ve bir adet mikser ile de; çelik, döküm, kaynak ve gübre sanayiinde
kullanılmak üzere yıllık yaklaşık 50.000 ton harç üretimi gerçekleştirilmektedir.
15-36/554-181
3/10
I.1.2. Sörmaş Söğüt Refrakter Malzemeleri A.Ş.
(8) SÖRMAŞ, 1976 yılında refrakter malzeme üretmek amacıyla kurulmuş çok ortaklı halka
açık bir şirkettir. 1980 yılında üretime başlayan şirket günümüzde pişmiş şamot, yüksek
alumina, izole, andaluzit, alumina-SiC, korund, krom-korund, manyezit, kromit,
magnezit-krom, spinel ve reçine bağlı alumina-karbon, alumina-SiC-karbon, alumina-
magnezia-karbon, magnezya-karbon tuğlalar ile örgü harçları ve dökme, dövme,
püskürtme monolitik malzemeleri üretmektedir. Yüksek ısıya dayanıklı refrakter
malzeme üretimi yapan SÖRMAŞ’ın yıllık üretim kapasitesi 60.000 ton olup demir-çelik,
çimento, cam, kireç, metal ve seramik üreticileri ile kuvvet santralları, rafineriler ve atık
yakma tesislerine ürün tedarik etmektedir.
(9) Çok ortaklı bir şirket olması sebebiyle Sermaye Piyasası Kurulu düzenlemelerine tabi
olan SÖRMAŞ’ın; biri seramik sektöründe kullanılmak üzere kil üretimi yapan Sörhaz
Söğüt Hammadde Hazırlama San. A.Ş. (SÖRHAZ), diğeri ise şirketin yurtdışı pazarlama
faaliyetlerini yürüten Sörpa Dış Ticaret A.Ş. (SÖRPA) olmak üzere iki iştiraki
bulunmaktadır.
I.1.3. Konya Selçuklu Krom Magnezit Tuğla San. A.Ş.
(10) 1969 yılında üretime başlayan KONYA KROM, alumina ve bazik tuğla ve harç üretimi
yapmakta olan bir entegre fabrikadır. Sümerbank tarafından Japon Marubeni
Corparation’a kurdurulmuş olan fabrika, 1984 yılında Çitosan'a devredilmiş ve 1998
yılında özelleştirilerek Özkaymak Şirketler Grubu'na katılmıştır. Kuruluşundan itibaren
bazik refrakter malzeme üreten KONYA KROM, özelleştirmenin ardından 2000 yılında
alümina esaslı refrakter üretimini de yapmaya başlayarak ürün yelpazesini genişletmiştir.
Türkiye'deki ham magnezit rezervinin yarısından fazlasına sahip olan KONYA KROM,
yıllık 40 bin ton kapasiteli döner fırını ile sinter magnezit üretmektedir.
I.2. İlgili Pazar
I.2.1. İlgili Ürün Pazarı
(11) Refrakter malzemeler, ateşle temas eden yüzeylerde kullanılan, yüksek sıcaklıklara ve
bu sıcaklıklarda gaz, sıvı ve katı maddelerin fiziksel ve kimyasal etkilerine karşı
koyabilme özelliğine sahip ürünlerdir. Yüksek sıcaklıkta çalışan fırın ve benzeri ünitelerin
gerek yapımında, gerekse iç yüzeyinin kaplanmasında kullanılan bu malzemeler, yüksek
sıcaklık altında fiziksel ve kimyasal nitelikte çeşitli aşındırıcı etkilere karşı fiziksel-
kimyasal özelliklerini koruyabilmektedir.
(12) Refrakter malzemeler metalik olmayan inorganik malzeme sınıfına girerler. Önemli
refrakter malzemeler kimyasal özelliklerine göre “Alümina-Silikat Refrakter Malzemeler”
ve “Bazik Refrakter Malzemeler” olmak üzere aşağıdaki şekilde iki grupta
sınıflandırılabilir:
1. Alümina-Silikat Refrakter Malzemeler
i. Yüksek Alümina
ii. Şamot
iii. Semi-Silika (Yarı Silika) Malzemeler
iv. Silika Malzemeler
v. İzolasyon Ateş Tuğlaları
vi. Aside Dayanıklı Malzemeler
vii. Özel Tip Refrakterler
2. Bazik Refrakter Malzemeler
i. Magnezit
ii. Magnezit-Krom
15-36/554-181
4/10
iii. Magnezit-Karbon
iv. Ziftli-Zift Empreyne
v. Dolomit
vi. Forsterit
(13) Seramik teknolojisinin bir kolu olan refrakter sanayiinde, demir-çelik, demir dışı metaller
sanayii, çimento sanayi, cam, seramik ve kimya sanayii gibi temel sanayi kollarının
önemli bir yan girdisi olan refrakter malzemeler üretilmektedir. Refrakter malzemeler
üretim yöntemlerine göre şekilli refrakter malzemeler, şekilsiz refrakter malzemeler ve
prefabrik refrakter elemanları olmak üzere üçe ayrılmaktadır:
(14) Şekilli refrakter malzemeler, kil, şamot, vitra, boksit, alümina, manyezit, dolomit gibi
çeşitli hammaddelerin öğütülerek elekten geçirilmesi ve belli oranlarda
karıştırılmasından sonra yüksek basınç altında kalıplarda preslenerek şekillendirilmesi,
ardından da kurutularak fırınlarda nihai ürün olan “ateş tuğlası” haline getirilmesiyle elde
edilir. Bu ürünler ısıyla temas eden fırınların inşasında ve iç yüzey kaplamasında
kullanılır.
(15) Şekilsiz refrakter malzemeler ise, ana girdilerin kırma, öğütme, eleme aşamalarından
geçirilmesinden sonra tartma ve dozajlama ile harmanlanması sonucu elde edilen
harçlardır. Bu ürünler uygulama şekline bağlı olarak, dövme harçları, döküm harçları,
püskürtme harçları, sıvama harçları ve örgü harçları olarak sınıflandırılabilir.
(16) Yukarıdaki bilgilerden anlaşılacağı üzere refrakter malzemelerden bazılarının, üretim
yöntemi ve kullanım alanlarındaki farklılıklar dikkate alınarak, farklı alt pazarlar olarak ele
alınması mümkün olmakla birlikte, mevcut dosya kapsamında refrakter malzemeleri
pazarı bakımından geçmiş yıllarda alınmış bir Kurul kararı1 da dikkate alındığında ilgili
ürün pazarı tüm alt grupları kapsayacak şekilde “refrakter malzemeleri pazarı” olarak
belirlenmiştir.
I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
(17) İlgili pazarda bulunan teşebbüslerin Türkiye genelinde faaliyet göstermeleri ve ayrıca
ilgili ürünün pazarlama, satış ve dağıtımında rekabet koşulları açısından bölgesel bir
farklılığın söz konusu olmaması nedenleriyle ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak tespit
edilmiştir.
I.3. Yapılan İnceleme ve Tespitler
I.3.1. Ayrıntılı Tetkikleri Yapılan Satın Alma İhaleleri
a) KARDEMİR Tarafından Yapılan İhalelere İlişkin Değerlendirme
(18) Söz konusu şikâyette KONYA KROM’un, KARDEMİR’e aşırı yüksek fiyat teklifi verip,
KÜMAŞ’ın bu firmalara piyasa fiyatının üzerinde satış yapmasına olanak sağladığı iddia
edilmiştir. Bunun üzerine, değerlendirmeye esas teşkil etmek üzere KARDEMİR
tarafından refrakter alımlarına ilişkin gönderilen ihale bilgileri aşağıdaki gibidir.
1 29.01.2007 tarih ve 07-10/63-19 sayılı Kurul kararı.
15-36/554-181
5/10
Tablo 1: KARDEMİR Tarafından Yapılan İhale Bilgileri
İhale
Adı
Talep
Miktarı
Firma Fiyat Teklifleri
(ABD Doları) İhaleyi Alan Firma
KÜMAŞ SÖRMAŞ
Süperateş
Ateşe
Mukavim
Malzeme
San. A.Ş.
KÜMAŞ SÖRMAŞ
Süperateş Ateşe
Mukavim Malzeme
San. A.Ş.
Fiyat
(ABD
Doları)
Miktar Fiyat Miktar
Fiyat
(ABD
Doları)
Miktar
1-36105
1-76
Tuğla
60.000
Adet (…..) (…..) -
(…..) 60.000
Adet - - - -
133210
1-76
Tuğla
60.000
Adet
(…..) (…..) (…..) (…..) 60.000
Adet - - - -
1-36104
Pota
Çalışma
Astarı
120 Set (…..) - (…..)
(…..)
100
Set - - (…..) (…..)
Kaynak: KARDEMİR’den Gelen Bilgiler
(19) KARDEMİR’den gelen bilgiler üzerine hazırlanan Tablo 1’den, bahse konu şikâyette
ifade edilen KONYA KROM’un ihaleye aşırı yüksek fiyat verdiği iddiasının aksine
KONYA KROM’un ihaleye katılmadığı anlaşılmaktadır. Bunun yanı sıra, KÜMAŞ’ın
KARDEMİR ihalelerinde belirgin bir şekilde ön planda yer alan şirket olduğu ve büyük
hacimli ihalelerin tamamını KÜMAŞ’ın aldığı görülmektedir.
b) ERDEMİR Tarafından Yapılan İhalelere İlişkin Değerlendirme
(20) Söz konusu şikâyette, KONYA KROM’un, ERDEMİR ihalelerinde KARDEMİR’in
ihalelerinde olduğu gibi aşırı yüksek fiyat teklifi verip, KÜMAŞ’ın bu firmalara piyasa
fiyatının üzerinde satış yapmasına olanak sağladığı iddia edilmiştir. Bu iddianın
değerlendirilmesine esas teşkil etmek üzere, ERDEMİR tarafından refrakter malzeme
alımlarına ilişkin gönderilen ihale bilgileri aşağıdaki gibidir:
15-36/554-181
6/10
Tablo 2: ERDEMİR Tarafından Düzenlenen SAT 1100058167 No’lu İhaleye İlişkin Bilgiler2
Firma Pazarlık Öncesi Nakliyesiz Fiyat
Pazarlık
Sonrası
Nakliyesiz
Fiyat
Pazarlık Sonrası
Nakliye Dahil
Fiyat
KÜMAŞ (…..) (…..) (…..)
Itochu Korea Ltd. (…..) (…..) (…..)
Huıcheng Internatıonal Trade Co., Ltd. (…..) - (…..)
Zhengzhou Zhongnaıımport And Export Co.,
Ltd.
(…..) - (…..)
Trasteel Internatıonal SA (…..) - (…..)
Wugang Refractory Co., Ltd. (…..) - (…..)
Süperateş Ateşe Mukavim Malzeme San.
A.Ş.
(…..) - (…..)
Henan Xıbao Metallurgy Materials Group Co.
Ltd.
(…..) - (…..)
Slovmag, A.S. Lubenik (…..) - (…..)
Sunny Industrıal And Technologıes Lımıted (…..) - (…..)
Fengsheng Refractory Co. Ltd. (…..) - (…..)
Rhı AG (…..) - (…..)
Yınkou Hepıng Samwha Mınerals Co., Ltd., (…..) - (…..)
Puyang Refractories Group Co., Ltd. (…..) - (…..)
Sanac S.p.A (…..) - (…..)
Orınd Specıal Refractorıes (P) Ltd. (…..) - (…..)
Ropczyce S.A. (…..) - (…..)
Kaynak: ERDEMİR’den Gelen Bilgiler
Tablo 3: ERDEMİR Tarafından Düzenlenen SAT 1100061328 No’lu İhaleye İlişkin Bilgiler3
Firma
Pazarlık Öncesi
Nakliyesiz Fiyat
(Adet/Amerikan Doları)
Pazarlık Sonrası
Nakliye Dâhil Fiyat
(Adet/Amerikan Doları)
KÜMAŞ (…..) (…..)
KONYA KROM (…..) (…..)
Süperateş Ateşe Mukavim Malzeme Sanayi A.Ş. (…..) -
SÖRMAŞ (…..) -
Kaynak: ERDEMİR’den Gelen Bilgiler
(21) ERDEMİR’den gelen bilgiler üzerine hazırlanan Tablo 2’de bahse konu şikâyette ifade
edilen KONYA KROM’un ihaleye aşırı yüksek fiyat verdiği iddiasının aksine KONYA
KROM’un ihaleye katılmadığı, Tablo 3’te ise ihaleye katılmasına karşın şikâyette
belirtildiği gibi aşırı yüksek fiyat vermediği ve KÜMAŞ’ın fiyat teklifine yakın bir fiyat
vermek suretiyle ihaleden belirli bir pay aldığı görülmektedir.
c) Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. Tarafından Yapılan İhalelere İlişkin Değerlendirme
(22) Şikayet dilekçesinde, Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. tarafından her yıl düzenli olarak,
alümina ve bazik ürün gruplarında yapılacak alımlar için ihaleler düzenlendiği, bazik ürün
grubunun anlaşma içerisinde olan KÜMAŞ, SÖRMAŞ ve KONYA KROM tarafından
üretildiği, ihaleye sadece onların davet edildiği ve bu ihalelerde SÖRMAŞ’ın %10-20,
KÜMAŞ’ın %30-40, KONYA KROM’un ise %40-50 arasında pay aldıkları, fakat alümina
ürün grubunda faaliyet gösteren çok sayıda küçük firma bulunduğu için anlaşma
2 Manyezit tuğla alım ihalesi sonucunda en iyi teklifi veren ilk iki teşebbüsten alım yapılmıştır.
3 Manyezit tuğla alım ihalesi sonucunda en iyi teklifi veren ilk iki teşebbüsten alım yapılmıştır.
15-36/554-181
7/10
yapılamadığı iddia edilmektedir. Bunun üzerine, değerlendirmeye esas teşkil etmek
üzere Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. tarafından refrakter alımlarına ilişkin gönderilen
ihale bilgileri aşağıdaki gibidir.
Tablo 4: 2012-2013-2014 Yıllarında Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. Tarafından Düzenlenen Magnezit
Tuğla4 Alım İhalelerine İlişkin Sipariş Bilgileri
İhaleye Teklif Veren
Firmalar
İhale Öncesi Verilen Teklif5 (TL)
İhale Sonucu
Miktar Fiyat (TL)
2012 2013 2014 2012 2013 2014 2012 20136 2014
KÜMAŞ (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) - (…..)
SÖRMAŞ (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
KONYA KROM (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Egt Refrakter
Gereçleri Endüstri
ve Ticaret Ltd. Şti.
(…..) (…..) (…..)
- - - - - -
Zonguldak Yatırım
Filyos Ateş Tuğlası
Makine Maden
Enerji Ve Tic. A.Ş.
-
(…..) (…..)
- - - - - -
Kaynak: Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş.’den Gelen Bilgiler
(23) Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. tarafından gönderilen bilgiler baz alınarak hazırlanan
Tablo 4’te söz konusu şikayette belirtildiği üzere magnezit tuğla7 ürün grubu ihalelerinin
KÜMAŞ, SÖRMAŞ ve KONYA KROM lehine sonuçlandığı görülmekle birlikte, magnezit
tuğla/harç ve şamot tuğla/harç8 ihaleleri için birlikte teklif istendiği için magnezit tuğla
ihalelerine sadece bu üç firmanın çağrılıp çağrılmadığı anlaşılamamaktadır. Bununla
birlikte, Tablo 4’ten yola çıkarak bu üç şirketin yıllara göre miktar bazında toplam
magnezit tuğla siparişlerindeki paylarının şu şekilde gerçekleştiği görülmektedir.
4 Şamot tuğla genel adı ile sınıflandırılan ürünün imalinin magnezit tuğlaya göre kolay olması nedeniyle
çok sayıda teşebbüsün arz kabiliyetinin olması, piyasanın rekabetçi bir yapıda olduğunun genel kabul
görmesi ve şikâyetin magnezit tuğla ürün grubuna yönelik olarak yapılması göz önüne alınarak
değerlendirmelerimizde magnezit tuğla özellikle dikkate alınmıştır.
5 Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. magnezit tuğla/harç ve şamot tuğla/harç ihalelerine birlikte çıkmaktadır.
Dolayısıyla kimi şirketler tüm kategoriler için teklif verirken kimi şirketler de ürünlerin bir kısmı için teklif
vermiştir.
6 KDV hariç fiyatları göstermektedir.
7 Magnezit, bazik refrakter malzemeleri sınıfında yer almaktadır.
8 Şamot, alümina-silikat refrakter malzemeleri sınıfında yer almaktadır.
15-36/554-181
8/10
Tablo 5: Şirketlerin 2012, 2013 ve 2014 Yıllarında Türkiye Şeker Fabrikası Tarafından Yapılan Magnezit
Tuğla İhalelerindeki Payları
Firma
Yıl
2012
(%)
2013
(%)
2014
(%)
KÜMAŞ
(…..) - (…..)
SÖRMAŞ (…..) (…..) (…..)
KONYA KROM
(…..) (…..) (…..)
TOPLAM 100 100 100
Kaynak: Raportörlerin Hesaplamaları
(24) Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. tarafından yapılan bazik ürün grubu ihaleleri sonucunda
bu üç firmanın şikâyette belirtilen oranlara (SÖRMAŞ %10-20, KÜMAŞ %30-40, KONYA
KROM %40-50) yakın bir şekilde pay aldıkları tespit edilmiştir. Ayrıca, 2013 yılında
KONYA KROM’un %(…..)lık bir sipariş oranına ulaşarak Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş.
ihalelerinde belirgin bir şekilde üstün olduğu görülmektedir. Öte yandan, KÜMAŞ’ta
yapılan yerinde incelemede elde edilen belgelerde Türkiye’deki manyezit tuğla
pazarında KÜMAŞ’ın %(…..), HAZNEDAR’ın %(…..), Süper Ateş Ateşe Mukavim Malz.
San. ve Tic. A.Ş.’nin (SÜPERATEŞ) %(…..), SÖRMAŞ’ın %(…..) pazar payına sahip
oldukları ve KONYA KROM’un kendi sinterini üretebilme kabiliyetine sahip olmasına
rağmen pazardaki payının sadece %(…..) olduğu ifadelerine yer verilmiştir.
(25) KONYA KROM’un manyezit tuğla pazarı genelinde bu kadar düşük pazar payına sahip
olmasına rağmen, Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş.’nin yapmış olduğu manyezit tuğla
ihalelerinde bu denli yüksek bir paya sahip olması, bu ihalelerde birlikte hareket edilmiş
olabileceği şüphesi içeren yegâne bulgu olarak kalmaktadır. Buna karşın; Türkiye’de
şeker fabrikalarının il bazında dağılımı göz önüne alındığında, KONYA KROM’un coğrafi
konum kaynaklı olarak rakiplerine karşı bir avantajının olduğunu söylemek mümkündür.
Zira KONYA KROM rakiplerinin işletmeleri ile kıyaslandığında en doğuda yer alan
teşebbüstür ve Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. 2012-2013 sipariş tablosundan görüldüğü
üzere Muş, Ağrı, Çorum, Erzincan fabrikalarına yüksek montanda mal teslim etmiştir. Bu
durumda, salt Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. ihalelerinde genel piyasa yapısının aksine
rakiplerinin önünde yer alması temel alınarak KONYA KROM ve rakiplerinin ihalelerde
birlikte hareket ettiklerini söylemek mümkün görünmemektedir. Bunun ötesinde; isimleri
zikredilen tüm gerçek kişilerin iletişim kayıtları incelenmesine karşın tarafların birbiriyle
iletişimde olduğunu gösteren herhangi bir emareye rastlanmamıştır.
I.4. Değerlendඈrme
(26) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde, “Belirli bir mal ve hizmet piyasasında doğrudan
veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu
etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu
eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri hukuka aykırı ve yasaktır.”
hükmü yer almaktadır.
(27) Yukarıda yer verilen madde uyarınca şikâyetçi tarafından öne sürülen iddia olan KONYA
KROM, KÜMAŞ ve SÖRMAŞ’ın kamu ve özel sektör ihalelerinde aralarında anlaşarak
fiyat belirledikleri ve müşteri paylaşımı yaptıkları iddiası, 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesi kapsamında yasaklanan eylemlerden biridir. Önaraştırma sürecinde şikâyet
edilen teşebbüsler olan KONYA KROM, KÜMAŞ ve SÖRMAŞ’ta yerinde inceleme
yapılmış ve yerinde incelemelerde söz konusu teşebbüslerin aralarındaki rekabeti
engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğurabilecek nitelikte
15-36/554-181
9/10
olan bir anlaşma içerisinde olduklarını işaret edecek bir bilgi ya da belgeye
ulaşılamamıştır. Bunun üzerine değerlendirmede kullanılmak üzere şikâyette adı geçen
KARDEMİR, ERDEMİR ve Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş.’den geçmiş ihale bilgileri
istenmiştir. İhale bilgileri incelendiğinde de söz konusu teşebbüslerin aralarındaki
rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğurabilecek
nitelikte olan bir anlaşma içerisinde olduklarını işaret edecek bir bulguya rastlanmamıştır.
(28) Öte yandan Kurul’un 29.01.2007 tarih ve 07-10/63-19 sayılı kararında 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesini ihlal ettikleri gerekçesiyle
“ … 4054 sayılı Kanun’un 16’ncı maddesinin ikinci fıkrası uyarınca 2004 yılı net
satışlarının takdiren % 0,3 (binde üç)’ü oranında olmak üzere;
- Haznedar Refrakter San. A.Ş.’ye 72.245,93 YTL
- Konya Selçuklu Krom Magnezit Tuğla San. A.Ş.’ye 56.166,73 YTL
- Kümaş Kütahya Magnezit İşl. A.Ş.’ye 226.965,11
- Sörmaş Söğüt Refrakter Malzemeleri A.Ş.’ye 82.910,05 YTL
- Süper Ateş Ateşe Mukavim Malz. San. ve Tic. A.Ş.’ye 64.773,47 YTL
- Zonguldak Yatırım Filyos Ateş Tuğlası Makina Madencilik Enerji San. ve Tic.
A.Ş.‘ye 38.003,26 YTL idari para cezası verilmesine,”
ve buna ek olarak
- “Durer Refrakter Malzemeleri San. ve Tic. A.Ş., Remsan Refrakter Malz. San. ve Tic.
A.Ş., Selko Ateş Tuğla San. ve Tic. A.Ş.’ye ayrı ayrı olmak üzere, 4054 sayılı
Kanun’un 16. maddesinin (2007/1 no’lu Tebliğ ile değişik) ikinci fıkrası uyarınca
takdiren asgari ceza miktarı olan 6.864 YTL idari para cezası verilmesine, …”
karar verilmiştir.
(29) Rekabet Kurulu tarafından alınan bu karara yönelik olarak KÜMAŞ, SÖRMAŞ, KONYA
KROM, Zonguldak Yatırım Filyos Ateş Tuğlası Makina Madencilik Enerji San. ve Tic.
A.Ş. (FİLYOS), SÜPERATEŞ ve Remsan Refrakter Malz. San. ve Tic. A.Ş. (REMSAN)
tarafından açılan davaların tümü Danıştay 13. Dairesi tarafından reddedilmiştir. Bunun
üzerine Danıştay 13. Dairesinin aldığı bu kararların temyizen incelenerek bozulması
amacıyla KÜMAŞ tarafından açılan dava, 24.02.2014 tarih ve 2010/2244 E., 2014/493
K. sayılı karar; SÖRMAŞ tarafından açılan dava, 24.02.2014 tarih ve 2010/2449 E.,
2014/496 K. sayılı karar; KONYA KROM tarafından açılan dava, 24.02.2014 tarih ve
2010/2731 E., 2014/494 K. sayılı karar; FİLYOS tarafından açılan dava, 24.02.2014 tarih
ve 2010/2226 E., 2014/492 K. sayılı karar; SÜPERATEŞ tarafından açılan dava,
24.02.2014 tarih ve 2010/2732 E., 2014/491 K. sayılı karar ile Danıştay İdari Dava
Daireleri Kurulu (İDDK) tarafından reddedilmiş ve anılan Kurul kararının hukuka uygun
olduğuna ilişkin Danıştay 13. Dairesi kararı onanarak kesinlik kazanmıştır. REMSAN ise
kararın temyizen incelenmesi amacıyla İDDK’ya başvurmamıştır.
(30) Bu bağlamda 109 sayfadan ibaret olan başvuruda şikâyete ek olarak sunulan taraflara
ait belgelerin 2005 ve/veya daha eski tarihli olduğu ve mezkûr soruşturma neticesinde
söz konusu eylemlerin idari para cezası ile cezalandırıldığı tespit edilmiştir. Bahse konu
eylemlerin daha önceki bir karar ile cezalandırılmış, ceza kararına karşı açılan bütün
davaların reddedilmiş ve kararın kesinleşmiş olması nedenleriyle, ek olarak sunulan
tarafların iletişim kayıtlarının tekrar değerlendirilmeye alınmasına gerek olmadığı
değerlendirilmiştir.
15-36/554-181
10/10
(31) Bu çerçevede hakkında önaraştırma yapılan teşebbüslerin şikâyetçi tarafından öne
sürülen eylemlere taraf olduklarını gösteren herhangi bir bilgi veya belgeye
ulaşılamaması ve şikâyette yer alan iddiaların taraflardan gönderilen bilgilerle birlikte
değerlendirildiğinde tutarsız olması nedeniyle taraflar hakkında soruşturma açılmasına
yer olmadığı kanaatine ulaşılmıştır.
J. SONUÇ
(32) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 4054 sayılı Kanun’un 41.
maddesi uyarınca şikayetin reddi ile soruşturma açılmamasına OYBİRLİĞİ ile karar
verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy