Rekabet Kurumu - Karar Sayı 15-39/643-223

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2015-3-46 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 15-39/643-223
Karar Tarihi : 03.11.2015
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK,
Üyeler : Arslan NARİN, Fevzi ÖZKAN, Dr. Metin ARSLAN
Doç. Dr. Tahir SARAÇ, Kenan TÜRK
B. RAPORTÖRLER: Bahar ERSOY, Ferhat BOZKAYA
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : İmir Kimya Tıbbi Cihaz Ecza Deposu Ticaret ve San. A.Ş.
Mahfesığmaz Mahallesi 79070. Sokak No:27A Kemal Dikici
Apartman Zemin Kat Çukurova, Adana
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : Optik Medikal Tic. A.Ş.
Valikonağı Caddesi Valikonağı Plaza B Blok No:173/5 34363
Nişantaşı, İstanbul
(1) E. DOSYA KONUSU: Optik Medikal Tic. A.Ş.’nin Pascal marka fotokoagülatör
lazer cihazına ait lazer kontrol kartı için yüksek bir bedel talep ederek, ilgili yedek
parçayı İmir Kimya Tıbbi Cihaz Ecza Deposu Ticaret ve San. A.Ş.’ye temin
etmediği iddiası.
(2) F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 26.06.2015 tarihinde giren başvuru üzerine
hazırlanan 07.07.2015 tarih ve 2015-3-046/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu, 28.07.2015
tarihli Kurul toplantısında görüşülmüş ve 15-32/468-M sayı ile önaraştırma yapılmasına
karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca düzenlenen 13.10.2015 tarih ve 2015-3-46/ÖA
sayılı Önaraştırma Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) G. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle;
- İmir Kimya Tıbbi Cihaz Ecza Deposu Ticaret ve San. A.Ş.’nin (İMİR KİMYA) İzmir
bayisi A-Med Tıbbi Malzeme ve Ticaret (A-MED) aracılığıyla 02.05.2014 tarihinde
İzmir Ekol KBB Hastanesi’ne 1 adet Pascal marka fotokoagülatör lazer cihazı1
satıldığı ve bu cihaza 1 yıl garanti verildiği,
- Garanti bitim süresinden bir hafta önce anılan cihazın arızalandığı ve İMİR KİMYA
teknik ekibi tarafından yapılan kontrollerde cihazın lazer kontrol kartının
değiştirilmesiyle arızanın giderilebileceğinin tespit edildiği,
- Söz konusu yedek parçanın yalnızca üretici firmadan temin edilebilecek bir yedek
parça olduğu,
- Cihazın üretici firması olan Topcon Europe Medikal B.V. (TOPCON) ile yapılan e-
posta görüşmelerinde yedek parçanın ancak TOPCON’un Türkiye’deki tek yetkili

1 Şikâyete konu lazer cihazı, gözün arkasında oluşan bazı ödemleri gidermek üzere kullanılan bir cihaz
olup, ortalama ömrü 10 yıldır.

15-39/643-223
2/10

distribütörü olan Optik Medikal Tic. A.Ş.’den (OPTİK MEDİKAL) temin
edilebileceğinin belirtildiği,
- OPTİK MEDİKAL yetkilisi ile yapılan görüşmede €(…..) Euro)+KDV bedel ile söz
konusu yedek parçanın temin edilebileceğinin ifade edildiği,
- İMİR KİMYA’nın şikâyete konu cihazın tek yetkili distribütörü olduğu dönemde
yedek parçanın bedelinin $(…..) ABD doları) olduğu,
- OPTİK MEDİKAL’in söz konusu yedek parça için talep ettiği fiyatın aşırı olduğu ve
bu nedenle İzmir Ekol KBB Hastanesi’nde bulunan cihazın yaklaşık iki aydır
çalışmadığı ve hastaların tedavi edilemediği2
iddia edilmektedir.
(4) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun’un (4054 sayılı Kanun) 41. maddesi uyarınca OPTİK MEDİKAL hakkında
soruşturma açılmasına gerek olmadığı belirtilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Hakkında İnceleme Yapılan Teşebbüs
I.1.1. OPTİK MEDİKAL
(5) 11.01.1983 tarihinden itibaren faaliyet göstermekte olan OPTİK MEDİKAL, hâlihazırda
oftalmoloji sektörüne yönelik olarak optik ürünlerin ve bu ürünlere ilişkin yedek
parçaların satışı ve bakım-onarımı ile iştigal etmektedir. TOPCON ile OPTİK MEDİKAL
arasındaki distribütörlük sözleşmesi gereği, 23.05.2014 tarihinden itibaren OPTİK
MEDİKAL Pascal marka fotokoagülatör lazer cihazlarının Türkiye’deki tek yetkili
distribütörü konumundadır.
I.2. İlgili Pazar
I.2.1. İlgili Ürün Pazarı
(5) Önaraştırmaya konu şikâyetin temelinde OPTİK MEDİKAL’in Pascal marka
fotokoagülatör lazer cihazına ait yedek parça pazarındaki eylemleri yer almaktadır. Bu
noktada şikâyete konu eylemlerin, satışı gerçekleştirilen cihaza ait ürün pazarından
ziyade, bu pazarla ilişki içerisinde olan yedek parça pazarına yönelik olduğu
görülmektedir.
(6) Dayanıklı malların oluşturduğu ve fotokoagülatör lazer cihazlarının da içerisinde yer
aldığı pazarlar, zamanla tamamlayıcı ürün ve hizmetlere ihtiyaç duymaları sebebiyle
“birincil” veya “öncül” pazarlar olarak isimlendirilmektedir. Yedek parça, sarf
malzemesi, tamir, bakım-onarım hizmetleri gibi birincil ürünle birlikte kullanılan ve
birincil ürünün satın alınmasından belli bir süre sonra ihtiyaç duyulan ürün ve
hizmetlerin bulunduğu pazarlar ise “ikincil” veya “ardıl” pazarlar olarak
tanımlanmaktadır.

(7) Tıbbi cihazlara ilişkin pazarlar, zamanla tamamlayıcı ürün ve hizmetlere duyulan
ihtiyaç sebebiyle “öncül” ve “ardıl” pazarlar şeklinde ikiye ayrılabilmektedir. Bu
kapsamda yedek parça, sarf malzemesi, tamir, bakım-onarım hizmetleri gibi öncül

2 Fırat Üniversitesi Hastanesi’nin aynı konuda yaptığı ve Kurum kayıtlarına 24.10.2014 tarihinde intikal
eden başvuru, somut bilgi ve belge içermediği gerekçesiyle, Kurulumuzun 03.12.2014 tarih, 14-47/873-
M sayılı kararı ile 2012/2 sayılı Rekabet İhlallerine İlişkin Başvuru Usulüne Dair Tebliğ’in 5. maddesinin
dördüncü fıkrası kapsamında değerlendirilmiştir.
15-39/643-223
3/10

ürünle birlikte kullanılan ve öncül ürünün satın alınmasından belli bir süre sonra ihtiyaç
duyulan ürün ve hizmetlerin bulunduğu pazarlar “ardıl” pazarlar olarak
tanımlanmaktadır.
(8) Rekabet hukuku literatüründe, öncül ve ardıl ürün ve hizmetlerin yer aldığı pazarların
tanımlanmasında i) söz konusu ürün ve hizmetlerin aynı pazara dahil edilip
edilemeyeceği, ii) eğer bu sonuca ulaşılamazsa ardıl ürün ve hizmetlerin yer aldığı
pazarların marka-spesifik tanımlanıp tanımlanamayacağı hususları
değerlendirilmektedir.
(9) Pazarda şikâyete konu tıbbi cihazla eş değer nitelikte cihazların bulunması öncül
pazar için tanımlanacak olan ilgili ürün pazarı tanımlamasında dikkate alınacak bir
unsur olarak değerlendirilmektedir. Bunun yanında şikâyete konu tıbbi cihaza ait
yedek parçalar ile bu cihazın rakibi konumunda olan tıbbi cihazlara ait yedek
parçaların birbiriyle ikame edilip edilemeyeceği hususu da ardıl pazarlara yönelik
olarak yapılacak pazar tanımlamasında önem arz etmektedir. Dosya mevcudu
bilgilerden, OPTİK MEDİKAL yetkilileri tarafından, pazarda şikâyete konu cihazla
benzer işlevi gören Valon, Quantel Medical, Zeiss ve Nidek markalı cihazların
bulunduğu, fakat bu cihazların şikâyete konu cihazla eş değer nitelikte olmadığı;
anılan markaların lazer cihazlarına ait yedek parçalarla Pascal marka lazer cihazının
yedek parçalarının da birbiriyle ikame edilebilir nitelikte olmadığının ifade edildiği, aynı
hususun başvuru sahibi tarafından da dile getirildiği anlaşılmaktadır.
(10) Dosya mevcudu bilgi ve belgelere göre yukarıda yer verilen hususlar yalnızca yedek
parçalar için değil, Pascal markalı lazer cihazlarına verilen bakım-onarım ve servis için
de geçerlidir. Pascal marka lazer cihazı için verilecek olan servisle rakip markalı lazer
cihazlar için verilecek olan servis arasında bazı farklılıklar olduğu anlaşılmaktadır.
Önaraştırma kapsamında raportörler tarafından OPTİK MEDİKAL yetkilileri ile yapılan
görüşmede, Pascal marka lazer cihazı ile bu cihazın rakip ürünleri arasında üretim
teknolojileri, kalibrasyon ölçüm aletleri, cihazın teknik servisi için verilecek olan eğitim
gibi noktalarda önemli farklılıklar olduğu ifade edilmiştir. Dolayısıyla birincil pazarda
rakip olarak değerlendirilebilecek olan cihazlar ile Pascal marka lazer cihazı eş değer
nitelikte cihazlar olmadığı gibi, ilgili cihazların yedek parça, bakım-onarım hizmetleri de
birbirinden farklılaşmaktadır. Bu nedenle Pascal marka lazer cihazına ait olan öncül
pazar ile bu cihazın yedek parça, bakım-onarımını içeren ardıl pazarda ilgili cihazın
rakip markalı cihazlarla aynı pazarda değerlendirilmesi mümkün değildir.
(11) Bu çerçevede öncül ürüne özgü bir ardıl pazar tanımından hareket edilmesinin yerinde
olduğu değerlendirilmektedir. Bu doğrultuda, ilgili ürün pazarı “Pascal marka
fotokoagülatör lazer cihazı yedek parça pazarı” şeklinde tanımlanmıştır.
I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
(12) OPTİK MEDİKAL’in faaliyetlerini tüm Türkiye çapında gerçekleştirmesi ve ülke
içerisinde farklı coğrafyalarda rekabet koşullarının değişmesine neden olacak
herhangi bir unsurun bulunmaması sebebiyle ilgili coğrafi pazar "Türkiye" olarak
belirlenmiştir.
I.3. Yapılan İnceleme ve Tespitler
I.3.1. İMİR KİMYA’dan Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
(13) Önaraştırma kapsamında İMİR KİMYA tarafından gönderilen yazılardan, İMİR
KİMYA’nın İzmir bayisi A-MED aracılığıyla 2014 yılında İzmir Ekol KBB Hastanesi’ne
15-39/643-223
4/10

Pascal Classic marka fotokoagülatör lazer cihazı satıldığı3, cihazın İMİR KİMYA’nın
distribütör olduğu dönemde stoğunda bulunan 2009 yılı üretimli bir cihaz olduğu,
cihaza ait 1 yıllık garantinin İMİR KİMYA tarafından verildiği, arızalanan cihaz için
ihtiyaç duyulan yedek parçanın temini için üretici firma TOPCON ile iletişime geçildiği,
TOPCON’un yönlendirmesi akabinde OPTİK MEDİKAL’den arızalanan yedek
parçanın ücretsiz değişimi için talepte bulunulduğu, ancak OPTİK MEDİKAL yetkilileri
tarafından 2009 yılına ait lazer cihazının TOPCON garantisi kapsamında olmadığının
belirtildiği, bunun üzerine OPTİK MEDİKAL’den fiyat teklifi alındığı, ancak OPTİK
MEDİKAL’in söz konusu yedek parçanın temini için talep ettiği fiyatın İMİR KİMYA
tarafından yüksek bulunması sebebiyle cihazın tamir edilemediği anlaşılmıştır.
(14) İMİR KİMYA tarafından sunulan bilgi ve belgelerde ayrıca, şikâyet konusu lazer
cihazına ve bu cihazın yedek parçalarına ilişkin ana üretici firma (OPTIMEDICA)
tarafından İMİR KİMYA’ya sunulan bir tavsiye fiyat listesi olmadığı, ilgili cihazın çok
ender arızalandığı, İMİR KİMYA’nın kısa süreliğine distribütörlük yapması nedeniyle
bu dönemde arızalanan cihazların yedek parçalarının garanti süresi içerisinde ücretsiz
olarak değiştirildiği, dolayısıyla söz konusu dönemde anılan yedek parçaların temini
bakımından İMİR KİMYA’nın herhangi bir gelir elde etmediği ifade edilmiştir. Bununla
birlikte yedek parçanın bedelinin $(…..) olduğu dikkate alındığında, işçilik maliyeti ile
birlikte OPTİK MEDİKAL’in katlanması gereken toplam maliyetin $(…..) tutarını
geçmemesi gerektiği ve bu fiyat üzerinden satış yapması gerektiği iddia edilmiştir.
I.3.2. A-MED’den Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
(15) Önaraştırma kapsamında raportörler tarafından 28.07.2015 tarihinde A-MED yetkilisi
ile gerçekleştirilen telefon görüşmesinde, 2014 yılında İzmir Ekol KBB Hastanesi’ne
Pascal Classic marka lazer cihazının satışının gerçekleştirildiği, hastane tarafından
ilgili cihaza yönelik garanti talebinde bulunulması akabinde İMİR KİMYA tarafından
söz konusu cihaza yönelik bir garanti verildiği, İMİR KİMYA’nın yedek parçayı temin
edememesinin ardından OPTİK MEDİKAL ile bizzat iletişime geçildiği, ancak OPTİK
MEDİKAL yetkililerinin İMİR KİMYA’ya yöneltilen teklif üzerinde herhangi bir indirim
uygulamadığı, yeni yedek parçanın yurt dışından getirtilip cihaza takılması durumunda
cihazın çalışıp çalışmayacağının belli olmadığı, cihazın halen kullanılamadığı ve bu
nedenle hastane ile ilişkilerin bozulma noktasına geldiği ifade edilmiştir.
I.3.3. OPTİK MEDİKAL’den Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
(16) Önaraştırma kapsamında raportörler tarafından OPTİK MEDİKAL yetkilileri ile
17.09.2015 tarihinde yapılan görüşmede, TOPCON ile OPTİK MEDİKAL arasındaki
distribütörlük sözleşmesi gereği Pascal marka lazer cihazlarının ve bu cihazların
yedek parçalarının Türkiye’de satışını ve bakımını yapan tek yetkili firmanın OPTİK
MEDİKAL olduğu, Pascal marka fotokoagülatör lazer cihazlarının TOPCON’dan
önceki ana üreticisinin OPTIMEDICA olduğu, OPTİMEDICA firmasının TOPCON
tarafından devralınmasından bir süre sonra distribütörlük yetkisinin TOPCON
tarafından OPTİK MEDİKAL’e verildiği belirtilmiştir.
(17) Görüşmede, Türkiye’de Pascal marka lazer cihazının hâlihazırda 18 hastanede
kullanıldığı; bunlardan bir kısmının Pascal Classic, bir kısmının Pascal Streamline, bir
kısmının ise Pascal Synthesis modele ilişkin olduğu; şikâyete konu Pascal Classic
lazer cihazının üretimden kalkan bir cihaz olması nedeniyle, OPTİK MEDİKAL’in
distribütörlüğü döneminde Pascal Classic modele ilişkin herhangi bir satış
gerçekleştirilmediği; OPTİK MEDİKAL tarafından Pascal Streamline ve Pascal

3 Başvuru dilekçesinin ekinde yer alan belgelerden söz konusu cihazın satış fiyatının KDV dâhil €(…..)
tutarında olduğu anlaşılmaktadır.
15-39/643-223
5/10

Synthesis modellerinin satışının yapıldığı; ancak Pascal Classic model lazer
cihazlarının arızalanması durumunda, talep üzerine ücret karşılığında üretim
tarihinden itibaren 10 yıl boyunca yedek parça satışı ve bakım-onarımının
yapılabileceği; satışını gerçekleştirdikleri Pascal Streamline ve Pascal Synthesis
modelleri bakımından muayene ve kabul tarihinden itibaren cihazların fabrikasyon
hatalarına karşı 2 yıl boyunca garanti kapsamında tutulduğu; söz konusu sürenin
bitiminden itibaren 8 yıl süreyle ücret karşılığında her türlü yedek parça değişimi ve
bakımın yapılabileceği ifade edilmiştir.
(18) Görüşmede ayrıca, Pascal marka lazer cihazların yedek parçalarına ilişkin olarak
TOPCON tarafından önerilen herhangi bir fiyat listesinin söz konusu olmadığı;
cihazların bozulması durumunda, OPTİK MEDİKAL’in TOPCON’dan söz konusu
yedek parçaya ilişkin fiyat talep ettiği, TOPCON’dan gelen fiyat sonrasında müşterilere
teklif yöneltildiği; ikili ilişkiler dâhilinde yedek parça fiyatlarına ilişkin dönem dönem
müşterilere indirim yapıldığı belirtilmiştir.
(19) Görüşmenin devamında, kamu hastanelerine yapılan satış ve bakım-onarımların
ihaleler dâhilinde gerçekleştirildiği; özel hastanelere ve polikliniklere yapılan satışların
talep üzerine OPTİK MEDİKAL tarafından sunulan fiyat teklifleri üzerinden yapıldığı;
şikâyet başvurusu özelinde gerek İMİR KİMYA gerekse de İzmir’de bulunan Ekol KBB
Hastanesi’nin talebi üzerine OPTİK MEDİKAL tarafından 09.06.2015 tarihinde İMİR
KİMYA’ya ve 29.07.2015 tarihinde İzmir Ekol KBB Hastanesi’ne €(…..) (KDV hariç)
tutarında bir fiyat teklif edildiği; ancak söz konusu teklifin İMİR KİMYA’ya pahalı
geldiği; sözlü olarak yapılan indirimlere rağmen yedek parça satışının İMİR KİMYA
tarafından kabul edilmediği; diğer yandan İMİR KİMYA’nın bayisi olan A-MED firma
yetkilisi tarafından şifahen fiyat indirimi ve vade talep edildiği; OPTİK MEDİKAL
tarafından sözlü olarak bir fiyat teklifinde bulunularak indirim yapıldığı; buna rağmen
söz konusu firma yetkilisi tarafından herhangi bir geri dönüş yapılmadığı ifade
edilmiştir.
(20) Diğer yandan, OPTİK MEDİKAL tarafından daha sonra Kurumumuza gönderilen yazı
ve eklerinden, günümüze kadar şikâyete konu Pascal Classic model cihaza ilişkin
sadece bir defa yedek parça satışı gerçekleştirildiği, söz konusu parçanın (lazer
kontrol kartı ve kablosu) İMİR KİMYA tarafından değişimi talep edilen yedek parçanın
aynısı olduğu, bu bağlamda Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Göz
Polikliniği’ne anılan yedek parçanın servis hizmeti dâhil (…..) TL’ye satıldığı, İMİR
KİMYA’ya yöneltilen teklifte de yedek parça fiyatının yanı sıra servis hizmet bedelinin
yer aldığı, İMİR KİMYA ile mutabakat sağlanması halinde değişimi talep edilen yedek
parçanın yurt dışında bulunan ana üretici firmadan temin edileceği anlaşılmıştır.
(21) Bunun yanı sıra, önaraştırma kapsamında OPTİK MEDİKAL tarafından gönderilen ek
bilgilerde Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Göz Polikliniği’ne sunulan teklif
ile İMİR KİMYA’ya sunulan teklif arasındaki fiyat farklılığının birtakım nedenlerden
kaynaklandığı ifade edilmiştir. Bu bağlamda, her iki müşterinin coğrafi yer itibariyle
OPTİK MEDİKAL’e uzaklıklarının farklı olduğu; bu işlemler için teknik servisin, en az
üç defa hastaneye gitmesi gerektiği, Kocaeli’ne günübirlik gidilmesinin mümkün
olduğu, ancak İzmir’e uçakla ulaşılması gerekeceği; İzmir’de duruma göre konaklama
ihtiyacı doğabileceği; mesai saatlerinin aşılmasından dolayı personel maliyetlerinin bu
şehir özelinde yüksek olacağı; satılan cihazların ya da sonradan doğabilecek yedek
parçaların ihtiyaçlarının OPTİK MEDİKAL garantisi kapsamında olacağı ve daha
sonraki arızaların firma tarafından ücretsiz olarak giderileceği düşünüldüğünde,
gelecekte İzmir’de yapılması muhtemel harcamaların da Kocaeli’nde bulunan cihaza
göre yüksek olacağı belirtilmiştir. Buna ilaveten, Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi
15-39/643-223
6/10

Hastanesi Göz Polikliniği’nin kamu kurumu olması, kamuya hizmet etmesi ve kâr
amacı gütmemesi sebebiyle, OPTİK MEDİKAL tarafından kamu yararının gözetildiği;
ihale yoluyla mal tedarik eden kamu hastaneleri nezdinde OPTİK MEDİKAL’in rakip
firmalarla yüksek rekabet içinde olduğu ve bu nedenle ihalelerde minimum kâr
oranıyla teklif verildiği; OPTİK MEDİKAL’in portföyündeki diğer tıbbi cihazlar
bakımından Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Göz Polikliniği’nin potansiyel
bir müşteri olduğu; satılan tıbbi cihazların daima firma personelinin gözetimi altında
olduğu ifade edilmiştir.
I.4. Değerlendirme
(22) Başvuruda özetle, İMİR KİMYA’nın İzmir bayisi A-MED tarafından 2014 yılında İzmir
Ekol KBB Hastanesi’ne Pascal marka fotokoagülatör lazer cihazı satıldığı, cihazın
arızalanması üzerine kontrol kartının değişimi için cihazın Türkiye distribütörü OPTİK
MEDİKAL’e başvuruda bulunulduğu, ancak söz konusu yedek parça için OPTİK
MEDİKAL’in aşırı fiyat talep ettiği iddia edilmiştir. Bu kapsamda başvuruda, İMİR
KİMYA’nın anılan cihazın distribütörlüğünü yaptığı dönemde söz konusu yedek
parçanın bedelinin $(…..) olduğu, bununla birlikte OPTİK MEDİKAL tarafından söz
konusu yedek parçanın değişimi için talep edilen bedelin €(…..) olduğu ifade edilerek,
aradaki farkın aşırı olduğu belirtilmiştir.
(23) Aşırı fiyat uygulaması 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi kapsamında, hâkim durumun
kötüye kullanılması davranışlarından birini teşkil etmektedir. Bir eylemin hâkim
durumun kötüye kullanılması olarak değerlendirilebilmesi için teşebbüsün hâkim
durumda bulunması ve hâkim durumdaki teşebbüsün eyleminin kötüye kullanma
olarak kabul edilebilecek nitelikte olması gerekmektedir. Bu bağlamda, OPTİK
MEDİKAL’in halihazırda ana üretici TOPCON firması ile arasındaki distribütörlük
sözleşmesi gereği Pascal marka fotokoagülatör lazer cihazı ve bu cihaza ilişkin yedek
parça satışı bakımından Türkiye’deki tek yetkili distribütör olduğu dikkate alındığında,
anılan teşebbüsün ilgili pazarda hakim durumda olduğu varsayımı altında başvuru
konusu iddianın 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi kapsamında bir kötüye kullanma hali
teşkil edip etmediği incelenmiştir.
(24) Öncelikle dosya mevcudu bilgilere göre, şikâyet başvurusunda ifade edilen $(…..)
tutarındaki bedel, yedek parça değişim fiyatını yansıtmamaktadır. Şöyle ki, şikâyet
başvurusunda $(…..) olarak bahsi geçen tutar, İMİR KİMYA’nın Pascal marka
fotokoagülatör lazer cihazı distribütörlüğünü yaptığı dönemde, cihazın ana üreticisi
konumundaki OPTIMEDICA firmasının uyguladığı 22.12.2008 tarihli yedek parça fiyat
listesinde yer alan tutardır. Bir başka ifadeyle, anılan tutar İMİR KİMYA’nın yedek
parça satış fiyatını yansıtmamakta, OPTIMEDICA firmasının distribütörlere uyguladığı
yedek parça fiyatına karşılık gelmektedir. Diğer yandan, yedek parçanın değişimi için
İMİR KİMYA’dan talep edilen €(…..) tutarındaki bedel (KDV hariç), cihazın kontrol
kartı, kablosu ile servis hizmet bedelini içermektedir4. Bu nedenlerle şikâyet
başvurusunda yer verildiğinin aksine, başvuruda karşılaştırmaya tabi tutulan tutarların
içeriği aynı değildir.
(25) Dosya kapsamında ikinci olarak dikkate alınması gereken husus, şikâyete konu yedek
parçanın Pascal markasının Classic modeline ait olduğudur. Önaraştırma
kapsamında, şikâyete konu yedek parçanın Pascal marka lazer cihazların Classic
modeline ilişkin olduğu gerek başvuru sahibi gerekse de şikâyete konu teşebbüs
yetkilileri tarafından teyit edilmiştir. Bu bağlamda, dosya mevcudu bilgilerden İMİR

4 Söz konusu yedek parçalar, PA-01242 Laser Controller PCB kartı ve EC-00928 Cable I/O olarak
geçmektedir.
15-39/643-223
7/10

KİMYA’nın tek yetkili distribütör olduğu dönemde Pascal Classic modeline ilişkin lazer
cihazı sattığı, OPTİK MEDİKAL’in tek yetkili distribütör olduğu dönemde ise yalnızca
Pascal Streamline ve Pascal Synthesis modellerine ilişkin lazer cihazlarının satışının
yapıldığı, OPTİK MEDİKAL tarafından Pascal Classic modelde herhangi bir lazer
satışı gerçekleştirilmediği anlaşılmaktadır.
(26) Aşırı fiyat uygulaması, tüketici refahında doğrudan bir kayba ve dağılım etkinsizliğine
yol açan bir eylem olarak rekabet politikalarının temel ilgi alanlarından biridir. Mehaz
Avrupa Birliği rekabet hukukunda da yasaklanmış bir eylem olan aşırı fiyat
değerlendirmelerinde Ekonomik Değer Testi kullanılmaktadır. Ekonomik Değer
Testi’nde öncelikle ilgili ürünün maliyeti ve fiyatı kıyaslanarak yüksek bir kâr marjının
olup olmadığı incelenmekte, bu tespitin ardından ise ürün fiyatının kendi içinde ya da
rakip ürünlerin/hizmetlerin fiyatlarına kıyasla haksız olup olmadığını tespit etmeye
yönelik fiyat kıyaslaması yapılmaktadır. Söz konusu testin birinci aşamasında,
fiyat/maliyet kıyaslaması yapılırken maliyet ölçütünün belirlenmesi, maliyetin
hesaplanması ve makul kâr marjının ne olduğunun belirlenmesi ile ilgili zorluklar
ortaya çıkmaktadır. Bu nedenle de Ekonomik Değer Testi’nin birinci aşamasından
sonra ikinci aşamaya geçilerek fiyat kıyaslaması yapılmaktadır. Bu kıyaslamada
teşebbüsün kendi fiyatlarıyla yapılan karşılaştırmalar (teşebbüsün farklı zamanlarda,
farklı müşteri gruplarına veya farklı coğrafi pazarlara uyguladığı fiyatların
kıyaslanması) kullanılabileceği gibi, teşebbüsün rakiplerinin uyguladığı fiyatlandırmalar
da kullanılabilmektedir.
(27) Ekonomik Değer Testi’nin birinci aşamasıyla ilgili olarak, önaraştırma kapsamında
Pascal marka fotokoagülatör lazer cihazının şikâyete konu yedek parçasının maliyeti
ve fiyatının kıyaslanarak OPTİK MEDİKAL’in uyguladığı kâr marjının makul olup
olmadığı tespit edilmiştir. OPTİK MEDİKAL tarafından 09.06.2015 tarihinde
düzenlenen proforma faturada ilgili yedek parçanın değişimi için İMİR KİMYA’dan KDV
hariç €(…..) talep edildiği görülmektedir. OPTİK MEDİKAL’in söz konusu yedek
parçanın değişimi için katlandığı maliyetlerin ise €(…..)5 olduğu dikkate alındığında,
OPTİK MEDİKAL’in yaklaşık €(…..) tutarında bir kâr elde ettiği anlaşılmaktadır. Bu
çerçevede, OPTİK MEDİKAL’in söz konusu proforma faturada %(…..) oranında bir kâr
marjı uyguladığı tespit edilmektedir. Ancak bu kâr marjının, 4054 sayılı 6. maddesi
kapsamında aşırı fiyat uygulandığına dair ciddi bulgu teşkil edecek düzeyde olmadığı
değerlendirilmektedir6. Kaldı ki OPTİK MEDİKAL tarafından proforma faturada talep

5 Önaraştırma kapsamında OPTİK MEDİKAL tarafından sunulan bilgilere göre, TOPCON’dan OPTİK
MEDİKAL’e gönderilen yedek parça fiyat teklifi €(…..) tutarında olup, şikâyete konu lazer kontrol kartı ve
kablo İMİR KİMYA ile pazarlıklar devam ettiğinden ve mutabakat sağlanamadığından TOPCON’dan
ithal edilmemiştir. Yine önaraştırma kapsamında OPTİK MEDİKAL tarafından sunulan cevabi yazılara
göre, OPTİK MEDİKAL müşteri memnuniyetinin sağlanması amacıyla, henüz ödeme talebinde
bulunmadan arızanın tanımlanması ve teşhisi için bir çalışma başlatmış ve İzmir’de bulunan arızalı
cihazın yerinde incelenmesi, arızanın teşhis ve tanısı için İzmir’e yetkili servis personeli göndermiştir.
Söz konusu personelin İzmir’e gidiş dönüş uçak bedelinin, havalimanı otopark ücretinin, şehir içi taksi
paralarının, fazla mesai ücretinin, yemek masraflarının ve harcırahların OPTİK MEDİKAL tarafından
riskli olarak karşılandığı belirtilmiştir. İlgili yedek parçanın TOPCON’dan satın alınması durumunda,
arızanın giderilmesi ve yedek parçanın montajı için İzmir’e 3 kişilik personel gönderilmesinin planlandığı
ve bunların 5 günlük gidiş-dönüş ulaşım bedeli, konaklama, yemek ve yol masrafları ile işçilik
maliyetinin €(…..) tutmasının öngörüldüğü belirtilmektedir. Bunun haricinde, ithal edilecek ürünün banka
transfer masrafı, sigorta masrafı, kurye masrafı, gümrük komisyonu, ordino ve ardiye masrafları, damga
vergisi ve ithalat KDV’si dikkate alındığında, masrafların toplamda €(…..) civarında olacağının tahmin
edildiği ifade edilmektedir. Bu çerçevede €(…..) tutarındaki maliyete ilaveten €(…..) tutarında KDV
masrafı olacağı da dikkate alındığında, OPTİK MEDİKAL’in toplamda €(…..) tutarında bir maliyete
katlanacağı belirtilmiştir.
6 Nitekim Çanakkale Boğazında yolcu ve araç taşıyan vapur işletmecilerinin alternatif ulaşımın olmadığı
bölgede tekelleştikleri ve fahiş fiyat uyguladıkları iddiasının değerlendirildiği Kurulumuzun 23.09.2010
15-39/643-223
8/10

edilen bedelin nihai fiyat olmadığı, söz konusu teklif üzerinden %(…..) oranında
pazarlık payı bulunduğu belirtilmiştir. Dolayısıyla proforma faturada öngörülen kâr
marjının nihai olarak %(…..) oranından daha düşük olacağı değerlendirilmektedir.
(28) Ekonomik Değer Testi’nin ikinci aşamasında ise, OPTİK MEDİKAL’in uyguladığı
fiyatların zaman içinde ne kadar artış gösterdiğinin incelenmesi gerekmektedir. OPTİK
MEDİKAL’in ilgili pazarda rakibinin olmaması sebebiyle, önaraştırma kapsamında
anılan teşebbüsün farklı zamanlarda müşterilerine uyguladığı fiyatlar arasında bir
karşılaştırma yapılması mümkündür. Önaraştırma kapsamında OPTİK MEDİKAL
tarafından gönderilen ek bilgi ve belgelerden, 14.04.2015 tarihinde Pascal Classic
modeline ilişkin lazer kontrol kartı ve kablosunun Kocaeli Üniversitesi Uygulama ve
Araştırma Hastanesi’ne satışının yapıldığı ve arızanın giderildiği anlaşılmaktadır. Bir
başka ifadeyle, söz konusu yedek parça İMİR KİMYA tarafından değişimi talep edilen
parçanın aynısıdır. Söz konusu yedek parçanın değişim talebi üzerine OPTİK
MEDİKAL tarafından hazırlanan 03.03.2015 tarihli proforma faturada KDV hariç (…..)
TL tutarında bir bedel talep edildiği, 14.04.2015 tarihinde düzenlenen faturada da söz
konusu yedek parçanın bu tutar üzerinden satışının gerçekleştirildiği görülmektedir.
Faturaya yansıyan bu bedelin ise o günkü kur üzerinden €(…..) (KDV hariç) olduğu
anlaşılmaktadır. Diğer yandan 09.06.2015 tarihinde İMİR KİMYA’ya sunulan teklifin
KDV hariç €(…..) olduğu bilinmektedir. Bu bağlamda iki teklif arasında iki ay gibi kısa
bir süre bulunmasına karşın, İMİR KİMYA’ya sunulan teklifin €(…..) daha fazla olduğu
görülmektedir. Bu bağlamda, OPTİK MEDİKAL’in anılan yedek parça bakımından
yaklaşık %(…..) oranında bir zam uyguladığı anlaşılmaktadır.
(29) Teşebbüsün uyguladığı fiyatların zaman içinde çarpıcı şekilde artması aşırı fiyatın bir
göstergesi olarak değerlendirilebilmektedir. Nitekim Avrupa Birliği Adalet Divanı,
British Leyland7 kararında fiyatların zaman içindeki gelişimini incelemiş ve
soruşturmaya konu olan dönemde gerçekleşen %600 oranındaki fiyat artışının haksız
olduğu sonucuna varmıştır. Bu çerçevede, OPTİK MEDİKAL’in iki aylık süreçte
gerçekleştirdiği fiyat artışının haksız olduğu ileri sürülebilirse de söz konusu fiyat
farklılığının birtakım haklı gerekçeleri olduğu kanaatine ulaşılmıştır. Nitekim
önaraştırma kapsamında OPTİK MEDİKAL tarafından sunulan bilgilerde,
müşterilerden birinin İzmir’de, diğerinin ise Kocaeli’de olduğu; yedek parça değişimi ve
gerekli servis hizmetinin sunulması için teknik servisin en az üç defa müşteriyi ziyaret
etmesi gerektiği; bu bağlamda Kocaeli’ne günübirlik ziyaret yapılması mümkün iken,
İzmir’de -duruma göre- konaklama yapılmak suretiyle müşteriye hizmet verilmesinin
söz konusu olduğu ve İzmir’e ulaşımın uçakla gerçekleştirilmesi gerektiği; İzmir’e
yapılan ziyarette mesai saatlerinin aşılmasından dolayı personel maliyetlerinin yüksek
olacağı; satılan yedek parçaların OPTİK MEDİKAL garantisi altında sonraki arızaların
firma tarafından ücretsiz olarak giderileceği değerlendirildiğinde, gelecekte İzmir’de
yapılması muhtemel harcamaların da Kocaeli’nde bulunan cihaza göre daha fazla
olacağı belirtilmiştir. Bunun yanı sıra, Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Göz
Polikliniği’nin kamu kurumu olması sebebiyle tıbbi cihazları ihale usulüyle temin ettiği;
bu nedenle OPTİK MEDİKAL’in ihalede rakip firmalarla rekabet içine girerek minimum
kâr oranıyla teklif verdiği; OPTİK MEDİKAL’in portföyündeki diğer tıbbi cihazlar
bakımından Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Göz Polikliniği’nin potansiyel
bir müşteri olması sebebiyle anılan hastaneye sunulan teklifin düşük tutulduğu
anlaşılmıştır. Bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde, İMİR KİMYA’ya sunulan teklif ile

tarihli ve 10-60/1256-470 sayılı kararında, %35 oranındaki kâr marjlarının, 4054 sayılı Kanun’un 6.
maddesi kapsamında aşırı fiyat uygulandığına dair ciddi bulgu teşkil edecek düzeyde yüksek olmadığı
kanaatine varılmıştır.
7 British Leyland 84/379 [1984] OJ L207/11.
15-39/643-223
9/10

Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Göz Polikliniği’ne sunulan teklif
arasındaki fiyat farklılığının ekonomik gerekçeler doğrultusunda makul
karşılanabilecek nitelikte olduğu değerlendirilmektedir.
(30) Diğer yandan aşırı fiyat değerlendirmesinde, şikâyete konu yedek parçanın satışı
bakımından OPTİK MEDİKAL ile İMİR KİMYA’nın distribütörlüğü döneminde
uygulanan fiyatlar arasında yapılacak bir karşılaştırma da önem arz etmekle birlikte,
İMİR KİMYA’nın distribütörlüğü döneminde yapılan yedek parça değişimleri garanti
kapsamında ücretsiz olarak gerçekleştirildiğinden bir karşılaştırma yapmak mümkün
olmamıştır. Bunun yanı sıra, İMİR KİMYA tarafından başvuru dilekçesinde bahsi
geçen $(…..) civarındaki tutar, cihazın ana üreticisi konumundaki OPTIMEDICA
firmasının uyguladığı 22.12.2008 tarihli yedek parça fiyat listesinde yer alan tutardır.
Dolayısıyla söz konusu bedel ile OPTİK MEDİKAL’in uyguladığı fiyat arasında bir
karşılaştırma yapılması da mümkün değildir. Her ne kadar İMİR KİMYA tarafından
gönderilen ek bilgilerde, işçilik maliyeti ile birlikte OPTİK MEDİKAL’in katlanması
gereken toplam maliyetin $(…..) tutarını geçmemesi gerektiği ve bu fiyat üzerinden
satış yapması gerektiği iddia edilmişse de, İMİR KİMYA tarafından diğer maliyet
kalemlerinin (konaklama, ulaşım, gümrük ve vergi masrafları vs.) göz ardı edildiği
değerlendirilmektedir. Bu çerçevede, İMİR KİMYA tarafından sunulan söz konusu
tahmini fiyat ile OPTİK MEDİKAL’in uyguladığı fiyat arasında bir kıyaslama
yapılmasının yanıltıcı olacağı kanaatine varılmıştır.
(31) Yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde, Pascal marka fotokoagülatör lazer
cihazına ait lazer kontrol kartı bakımından OPTİK MEDİKAL’in uyguladığı fiyatın aşırı
olduğuna dair yeterli bulguya ulaşılamamıştır.
J. SONUÇ
(32) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 4054 sayılı Kanun’un 41.
maddesi uyarınca şikayetin reddi ile soruşturma açılmamasına OYÇOKLUĞU ile karar
verilmiştir.



KARŞI OY GEREKÇESİ
(03.11.2015 tarihli ve 15-39/643-223 sayılı Kurul Kararı)
Kurulun 03.11.2015 tarih ve 15-39 sayılı toplantısında görüşülen “ Optik Medikal
Tic. A.Ş.’ nin Pascal marka fotokoagülatör lazer cihazına ait lazer kontrol kartı için
yüksek bir bedel talep ederek, ilgili yedek parçayı İmir Kimya Tıbbi Cihaz Ecza
Deposu Ticaret ve San. A.Ş.’ ye teslim etmediği ” ne yönelik iddialarla ilgili olarak
alınan şikâyetin reddi ile soruşturma açılmaması kararına aşağıdaki gerekçelerimiz
nedeniyle karşıyız.

Başvuruda İzmir’ deki özel bir hastanede bulunan Pascal marka fotokoagülatör
lazer cihazının arızalanması üzerine bu cihazı satan yetkili distribütörün teknik
ekibinin yaptığı kontrol neticesinde cihazın lazer kontrol kartının değiştirilmesi
15-39/643-223
10/10

tespitiyle anılan yedek parçanın bu cihazın Türkiye yetkili distribütöründen talep
edildiği, ancak bu yetkili distribütörün (Optik Medikal)’in yedek parça ve servis
bedeli olarak (…..)- Euro+KDV gibi yüksek bir bedel talep ettiği, oysaki daha
önceki yetkili distribütörün anılan parça bedelinin (…..)- ABD Dolar olduğunu
belirttiği, adı geçen yetkili distribütörün talep ettiği yüksek bedel nedeniyle İzmir’
deki özel hastanenin anılan cihazının iki aydır çalıştırılamadığı iddia edilmektedir.
Anılan iddia konusuyla ilgili olarak düzenlenen raporda iddiaya konu cihaza ilişkin
aynı yedek parçanın bir başka kamu hastanesine de servisiyle birlikte (…..)- TL
gibi bir bedele satışının yapıldığı belirtilerek başvuruya konu cihazın İzmir’ de
bulunması, İzmir’ e gidip gelme gibi masrafların da dikkate alınması halinde yetkili
distribütör tarafından talep edilen tutarın yüksek sayılmaması gerektiği
belirtilmekte, bu nedenle anılan başvuruda belirtilen aşırı fiyat iddiasının haklı
gerekçelerinin bulunduğu, bu itibarla soruşturma açılmaması gerektiğine yönelik
önaraştırma raporu sonucuna Kurul’ un da katıldığı ve çoğunluk oyuyla
soruşturmanın açılmaması kararına ulaşıldığı anlaşılmaktadır.

Bilindiği üzere aşırı fiyat iddialarında uygulanan ekonomik değer testinin yanında
kıyaslama da kullanılagelen yöntemlerden biridir. Kıyaslama da teşebbüsün kendi
fiyatları ile yapılabilecek karşılaştırmalar yanında rakiplerinin uyguladığı
fiyatlandırmalar da kullanılabilmektedir. İş bu dosyada teşebbüsün müşterilere
satışını yaptığı mal ve hizmet işlemlerinde uyguladığı bedellerin yüksek olduğu
iddia edildiğine göre bu dosyada evleviyetle teşebbüsün uyguladığı fiyatların aynı
sektörde faaliyet gösteren diğer teşebbüsler karşısındaki durumunu kıyaslamak
gerekmektedir. Aksi takdirde teşebbüsün farklı müşterilere uyguladığı fiyatları
karşılaştırmak aşırı fiyatın konusunu değil olsa olsa ayrımcılık konusunu
ilgilendirebilecektir. Kaldı ki bir teşebbüsün aynı ürünü farklı müşterilere aynı ya da
yakın fiyatlarla satması normal uygulamalar olup buradan hareketle bir sonuca
ulaşmak ya da aşırı fiyat uygulanıp uygulanmadığına karar vermek mümkün
görünmemektedir. Bu itibarla iş bu dosyada rakiplerin ya da sektördeki diğer
firmaların yedek parça ve servis işlemlerinde uyguladıkları bedellerin ne olduğu
araştırılmadan ya da anılan konularda faaliyet gösteren Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz
Kurumu’ nun görüşü alınmadan sonuçlandırılması uygun olmamıştır.

Diğer taraftan anılan cihazın Türkiye yetkili distribütörünün haklı gerekçe olarak
ileri sürdüğü cihazın takılması için yapılması gerektiğini iddia ettiği ve yedek
parçanın neredeyse (…..) katına varan yol, konaklama bedellerine ilişkin
açıklamaların inceleme yapılmaksızın doğru kabul edilmesi de uygun
bulunmamıştır.

Yukarıda açıklanan gerekçelerle; bir özel hastanenin lazer cihazının yedek
parçasının değişimi için mal bedelinin beş altı kat yükseklikte servis bedeli talep
edilmesi biçimindeki eyleme yönelik haklı gerekçe olarak ileri sürülen hususların
soruşturma açılmak suretiyle yeterince irdelenerek sonuca ulaşılması gerektiği
kanaatinde olduğumuzdan çoğunluk görüşüne katılmıyoruz.





Fevzi ÖZKAN Kenan TÜRK
Kurul Üyesi Kurul Üyesi


Full & Egal Universal Law Academy