Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2015-1-70 (Devralma)
Karar Sayısı : 15-42/687-244
Karar Tarihi : 02.12.2015
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN, Fevzi ÖZKAN, Dr. Metin ARSLAN,
Doç. Dr. Tahir SARAÇ, Kenan TÜRK
B. RAPORTÖRLER: Mert KARAMUSTAFAOĞLU, Cemal Ökmen YÜCEL,
Hakan EREK, M. Safa UYGUR, Yavuz KÜÇÜKTAŞÇI
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Akpol İnşaat Mühendislik Proje ve Ticaret A.Ş.
Temsilcisi: Dr. Kemal Tahir SU
Mustafa Kemal Mah. 2146.Sok. Demirler Atlas Plz. No:14 D:13-14
06510 Çankaya/Ankara
(1) D. DOSYA KONUSU: Prima Energy Trading LLC.’nin Promak Enerji Sanayi ve
Ticaret A.Ş.’deki %40 oranında hissesinin ve dolayısıyla Enerco Enerji Sanayi ve
Ticaret A.Ş. ve Avrasya Gaz A.Ş.’deki anılan teşebbüse ait hisselerin kontrolünün
Akpol İnşaat Mühendislik Proje ve Ticaret A.Ş. tarafından devralınması işlemine
izin verilmesi talebi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına en son 17.11.2015 tarihinde giren bildirim
üzerine düzenlenen 24.11.2015 tarih ve 2015-1-70/Öİ sayılı rapor görüşülerek karara
bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, bildirime konu işleme izin verilmesinde
sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(4) Başvuruda, dolaylı olarak Gazprom Export LLC (GAZPROM) tarafından kontrol edilen
Prima Energy Trading LLC.’nin (PET) Promak Enerji Sanayi ve Ticaret A.Ş.’de
(PROMAK) sahip olduğu %40 oranındaki hissenin Akpol İnşaat Mühendislik Proje ve
Ticaret A.Ş. (AKPOL) tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talep edilmektedir.
(5) Daha önce Kurulumuzun 18.07.2013 tarih ve 13-46/585-256 sayılı kararıyla PET ile
AKPOL’ün, PROMAK üzerinde ortak kontrol tesis etmek yoluyla Enerco Enerji Sanayi
ve Ticaret A.Ş. (ENERCO) ve Avrasya Gaz A.Ş.’nin (AVRASYA) ortak kontrolüne sahip
olmaları işlemine izin verilmiştir. Ortak kontrol işlemi kapsamında AKPOL ve PET’in
aralarında imzaladığı “Alım-Satım Sözleşmesi” kapsamında taraflar karşılıklı olarak
birbirlerine satın alma opsiyonu tanımış ve bu opsiyonu hisse devirlerinin
gerçekleştirildiği tarihten itibaren iki yıl boyunca kullanabilme hakkı hükme bağlanmıştır.
(6) Yapılan başvuru ile AKPOL, ilgili sözleşme hükmüne dayanarak PROMAK’ın %40
hissesini PET’ten devralmak istemektedir. Bildirilen işlem çerçevesinde, PROMAK’ın
işlem öncesi ve sonrasındaki hissedarlık yapısına aşağıdaki tabloda yer verilmiştir:
15-42/687-244
2/4
Tablo 1- PROMAK’ın İşlem Öncesi ve Sonrası Hissedarlık Yapısı
Devralma Öncesi Devralma Sonrası
Hissedar/Grup Hisse Oranı (%) Hissedar/Grup Hisse Oranı (%)
AKPOL (…..) AKPOL (…..)
PET (…..) PET -
Mehmet Fatih BALTACI (…..) Mehmet Fatih BALTACI (…..)
Murad Abdurrahman BALTACI (…..) Murad Abdurrahman BALTACI (…..)
Mehlika Betül BALTACI (…..) Mehlika Betül BALTACI (…..)
TOPLAM 100 100
(7) Tablo 1’de görüldüğü üzere, başvuru konusu işlemin gerçekleşmesinin ardından
AKPOL, PROMAK üzerinde tam kontrol elde etmektedir. Öte yandan, dosya mevcudu
bilgilere göre PROMAK’ın herhangi bir pazarda faaliyeti bulunmamaktadır. Bu nedenle,
PROMAK’ın tam kontrolünün devralınması işlemi, anılan teşebbüsün ortak kontrolüne
sahip olduğu ENERCO ve AVRASYA nezdinde kontrol uygulayan tarafların
değişmesine yol açacaktır. İşlem sonrasında AKPOL aracılığıyla PROMAK’ın tek
başına kontrolünü elde edecek olan Baltacı Grubu, PROMAK üzerinden ENERCO ve
AVRASYA’nın da ortak kontrolünü elde etmiş olacaktır.
(8) Bildirim formu ve eklerinde sunulan bilgi ve belgeler çerçevesinde, işlemin, PROMAK,
ENERCO ve AVRASYA’nın kontrolünde kalıcı değişiklik meydana getirmesi nedeniyle
2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ’in 5. maddesi çerçevesinde bir devralma olduğu anlaşılmıştır. Öte
yandan işlem, aynı Tebliğ’in 7. maddesinin (a) bendinde öngörülen eşiklerin aşılması
nedeniyle izne tabidir.
(9) Kurulumuzun yukarıda sözü edilen PET ve AKPOL’ün, PROMAK üzerinde ortak kontrol
tesis etmesine ilişkin 18.07.2013 tarih ve 13-46/585-256 sayılı kararında, ilgili ürün
pazarı “doğal gazın tedariki ve arzı” pazarı; ilgili coğrafi pazar ise “Türkiye Cumhuriyeti”
olarak belirlenmiştir. Bununla birlikte, dosya konusu açısından alternatif pazar
tanımlarının rekabet yönünden endişeye neden olmadığı anlaşıldığından, “İlgili Pazarın
Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz”un 20. paragrafı göz önünde bulundurularak, ilgili pazar
tanımı yapılmamıştır.
(10) Kurumumuza bildirilen işlem kapsamında devralan AKPOL’ün kontrolünü elinde
bulunduran Baltacı Grubu’nun doğal gaz arzı ve tedariki pazarında toplamda %(…..)
paya sahip olan ENERCO ve AVRASYA’nın ortak kontrolünü devraldığı, Baltacı
Grubu’nun tam kontrolüne sahip olduğu Akfel Gaz Ticaret Sanayi A.Ş.’nin (AKFEL) de
%(…..) pazar payı ile pazarda faaliyet gösterdiği anlaşılmaktadır.
(11) Dosya kapsamında, yukarıda bahsi geçen Kurulumuz kararı çerçevesinde de belirtildiği
üzere, ENERCO ve AVRASYA’nın tam işlevsel ortak girişimler oldukları ve ENERCO,
AVRASYA ve AKFEL’in pazar payı bilgileri dikkate alındığında, söz konusu işlem
sonucunda herhangi bir hakim durum meydana gelmesinin veya mevcut hakim
durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz
konusu olmayacağı anlaşılmaktadır.
(12) Öte yandan, işlemin koordinasyon etkileri bakımından da değerlendirilmesi
gerekmektedir. 4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu (4646 sayılı Kanun) ile doğal
gazın kaliteli, sürekli, ucuz, rekabete dayalı esaslar çerçevesinde çevreye zarar
vermeyecek şekilde tüketicilerin kullanımına sunulması için, doğal gaz piyasasının
serbestleştirilerek mali açıdan güçlü, istikrarlı ve şeffaf bir doğal gaz piyasasının
oluşturulması ve bu piyasada bağımsız bir düzenleme ve denetimin sağlanması
amaçlanmıştır. Bunun üzerine Boru Hatlarıyla Taşımacılık A.Ş.’nin (BOTAŞ)
18.02.1998 tarihinde GAZPROM ile imzalamış olduğu doğal gaz alım satım
sözleşmeleri kapsamında, sözleşme devri yöntemiyle doğal gaz piyasasının
15-42/687-244
3/4
serbestleşmesine başlanılmıştır. Bu kapsamda halihazırda ENERCO, AVRASYA,
Bosphorus Gaz Corporation A.Ş. (BOSPHORUS), Shell Enerji A.Ş. (SHELL), AKFEL,
Batı Hattı Doğal Gaz Ticaret A.Ş. (BATI HATTI) ve Kibar Enerji San. Dağ. A.Ş (KİBAR
ENERJİ) firmaları aracılığıyla uzun dönemli kontratlarla Türkiye’ye doğal gaz temin
edilmektedir.
(13) 4646 sayılı Kanun’un geçici 2. maddesinde BOTAŞ’ın 2009 yılına kadar yıllık ithalat
miktarının ulusal tüketimin %20’sine düşürünceye kadar mevcut doğal gaz alım satım
sözleşmelerinin kısmi veya bütün olarak tüm hak ve yükümlülükleri ile devredilmesi
öngörülmüştür. Bununla birlikte, halihazırda doğal gaz tedariki ve arzı pazarının yapısı
göz önüne alındığında, BOTAŞ’ın %79 pazar payıyla hâlen önemli bir konumda
bulunduğu görülmektedir.
(14) Bu noktada, 18.07.2013 tarih ve 13-46/585-256 sayılı Kurulumuz kararında yer alan
bazı değerlendirmelere değinmek yerinde olacaktır. Kurul söz konusu kararında;
“… 8 ithalatçı teşebbüs arasında BOTAŞ’dan sonra en büyük paya sahip olan 4’ünün
bu işlemle birlikte rekabetçi davranışlarının koordinasyonuna yol açması riskini
artıracak bir ortaklık yapısına kavuşması, söz konusu işlemi Kanun’un 4. maddesi
kapsamında daha da hassas bir noktaya taşımaktadır. Bununla birlikte söz konusu risk
bakımından sadece katılımcı sayısının değil, tarafların pazar payları ve potansiyellerinin
de dikkate alınması gerekmektedir.
Bu noktada, piyasanın serbestleşme sürecinde olmasının, pazar payına dayalı
hesaplamaları anlamlı bir gösterge olmaktan çıkardığı belirtilmelidir. Örneğin 2012
yılında sözleşme yenileme hakkını elde eden ve piyasaya ancak 2013 yılında giriş
yapan Akfel, Batı Hattı ve Kibar Enerji pazar payı hesaplamalarında yer almamaktadır.
Bu nedenle pazar payları yerine ilgili teşebbüslerin ithalat sözleşmeleri içindeki payları
mevcut durum analizi ve geleceğe yönelik öngörüler bakımından daha anlamlı
olacaktır. 4646 sayılı Kanun ile hedeflenen piyasa yapısı da dikkate alındığında, çapraz
ortaklıklarla ilişkili hale gelen ithalatçı firmaların sahip olduğu uzun dönemli ithalat
kontratlarının toplam ithalat kontratı içindeki payının ancak %20’nin üzerine çıkması
halinde rekabetçi davranışların koordinasyonu riskinin ciddi anlamda ortaya çıkacağı ve
işlemin bu riskten ötürü Kanun’un 4. maddesi kapsamına girebileceği kanaatine
ulaşılmıştır.
Bosphorus, Avrasya, Enerco ve Akfel’in toplam uzun dönemli kontrat miktarı içindeki
payları % (…) ’dir. Bu firmalar 8 ithalatçı firmadan 4’ünü teşkil etmekle birlikte, bu
firmaların sahip oldukları toplam ithalat sözleşmesinin, toplam uzun dönemli ithalat
sözleşmelerinin %20’sinin altında olmasından dolayı, işlemin rekabetçi davranışların
koordinasyonu riski oluşturmayacağı kanaatine ulaşılmıştır.”
denildiği görülmektedir.
(15) Söz konusu değerlendirmelerin işbu karar açısından da geçerli olduğu
değerlendirilmektedir. Bu çerçevede işlem öncesinde BOSPHORUS, AVRASYA,
ENERCO ve AKFEL ile oluşan çapraz hissedarlıkların toplam pazar payının işlem
sonrasında (PROMAK ve dolayısıyla PET yolu ile GAZPROM’un kontrol etkisinin
ortadan kalkmasıyla) düşeceği öngörülmektedir. Diğer bir deyişle, mevcut durumda
Bosphorus+Enerco+Avrasya+Akfel olmak üzere toplamda yaklaşık olarak %(…..) olan
çapraz hissedarlıklar yoluyla kontrol edilen pazar payı oranı, işlem sonrasında
Enerco+Avrasya+Akfel olmak üzere yaklaşık %(…..)’e düşecektir. Böylelikle anılan
teşebbüsler arasında koordinasyon riski azalacaktır.
15-42/687-244
4/4
(16) Buna ilaveten Türkiye açısından en önemli doğalgaz tedarikçisi olan GAZPROM’un
Türkiye’ye doğalgaz ithal eden iki ithalatçının kontrolünü devretmesi de anılan
teşebbüsün yukarıda unvanlarına yer verilen ithalat şirketleri aracılıyla sahip olduğu bu
pazar gücünü kötüye kullanarak rekabet ihlalleri yapması ihtimalini azaltacaktır.
Doğalgaz açısından çok önemli bir üretici konumunda olan GAZPROM’un, buna
ilaveten Türkiye’nin ana doğalgaz sağlayıcısı konumunda olduğu ve doğalgaz fiyatlarını
etkileyebilecek bir pazar gücüne sahip olduğu anlaşılmaktadır. Teşebbüsün
hissedarlığının devam etmesi halinde, işlem konusu olan her iki ithalatçının doğalgaz
alımlarını gelecekte de bir grup aidiyeti çerçevesinde GAZPROM’dan yapmak
hususunda daha istekli olabilecekleri de göz önüne alınmalıdır. Dolayısıyla her iki
teşebbüse ait GAZPROM hisselerinin devredilmesinin ve bir anlamda mezkur
teşebbüsün etkisinin ortadan kaldırılmasının, anılan teşebbüslerin gelecekteki alımlarını
daha özgürce ve rekabetçi saiklerle yapmalarını kolaylaştırabileceği sonucuna
varılmıştır.
(17) Yukarıda yer verilen tüm bilgi, belge ve değerlendirmeler çerçevesinde, işlem
sonrasında dosya konusu pazarların rekabetçi yapısında önemli bir değişiklik
yaşanmayacağı ve devralma işleminin ilgili pazarlarda rekabet sorununa yol
açmayacağı kanaatine varılmıştır.
H. SONUÇ
(18) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin 4054
sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet
Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ
kapsamında izne tabi olduğuna; işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde yasaklanan
nitelikte hâkim durum yaratılmasının veya mevcut hâkim durumun güçlendirilmesinin ve
böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme
izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy