Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2015-1-63 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 15-42/688-245
Karar Tarihi : 02.12.2015
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN, Fevzi ÖZKAN, Dr. Metin ARSLAN,
Doç. Dr. Tahir SARAÇ, Kenan TÜRK
B. RAPORTÖRLER: Remzi Özge ARITÜRK, Emre GÜLER, Yavuz KÜÇÜKTAŞÇI
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : Hüsamettin TANATAR
Cumhuriyet Mah. Sakarya Cad. No:15/1 Tepebaşı/Eskişehir
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILANLAR : - Elektrik Mühendisleri Odası Eskişehir Şubesi Başkanlığı
Arifiye Mah. Yalbı Sok. Yılmazlar İş Merkezi No:18 K:1/1 Eskişehir
- Esgaz-Eskişehir Şehiriçi Doğalgaz Dağıtım Tic. ve Taah. A.Ş.
Hoşnudiye Mah. İsmet İnönü-1 Cad. No:131 Eskişehir
(1) E. DOSYA KONUSU: Elektrik Mühendisleri Odası Eskişehir Şubesi Başkanlığı ile
Esgaz-Eskişehir Şehiriçi Doğalgaz Dağıtım Ticaret ve Taahhüt A.Ş. arasında
imzalanan protokol ile gaz bağlantısı yapılması öncesinde gerekli olan doğal gaz
topraklama ölçümünün Elektrik Mühendisleri Odası Eskişehir Şubesi Başkanlığı
tarafından belirlenecek serbest müşavir mühendislere verilmesi işleminin rekabeti
engellediği iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle;
Elektrik Mühendisleri Odası Eskişehir Şubesi Başkanlığı (EMO-ESKİŞEHİR) ile
Esgaz-Eskişehir Şehiriçi Doğalgaz Dağıtım Ticaret ve Taahhüt A.Ş.’nin (ESGAZ),
Eskişehir ilinde doğalgaz dağıtım şebekesine gaz bağlantısı yapılmasından önce
gerekli olan doğal gaz topraklama ölçümünün sadece EMO-ESKİŞEHİR tarafından
belirlenecek serbest müşavir mühendisler (SMM) tarafından yapılmasının
sağlanması için protokol imzalanmasına yönelik anlaştıkları,
Anlaşma çerçevesinde EMO-ESKİŞEHİR’in koordinasyonu dışında yapılacak
ölçümlerin ESGAZ tarafından reddedileceği,
Ölçümü yaptırmak için EMO-ESKİŞEHİR’e başvuran kişilerden, EMO-ESKİŞEHİR
tarafından belirlenen hizmet bedelinin belli bir IBAN numaralı hesaba yatırılmasının
istendiği,
EMO-ESKİŞEHİR’in, kendisinden hizmet içi eğitim almayan serbest mühendislere
ölçüm yaptırmayarak üyeleri arasında ayrımcılık uyguladığı,
EMO-ESKİŞEHİR’in topraklama ölçümü hizmeti ile ilgili asgari ücret belirleyerek
piyasadaki rekabeti engellediği,
EMO-ESKİŞEHİR’in piyasada daha düşük fiyatlara yapılan ölçüm işinin ifasını
engelleyerek tüketici zararına yol açtığı
iddia edilerek, konunun rekabet hukuku mevzuatı çerçevesinde incelenmesi talep
edilmiştir.
15-42/688-245
2/5
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 15.09.2015 tarihinde giren başvuru üzerine
hazırlanan 27.10.2015 tarihli İlk İnceleme Raporu, 03.11.2015 tarihli Kurul toplantısında
görüşülmüş ve önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.
(4) Söz konusu karar uyarınca düzenlenen 27.11.2015 tarih ve 2015-1-63/ÖA sayılı
Önaraştırma Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(5) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
ESGAZ ile EMO-ESKİŞEHİR arasında imzalanan Doğal Gaz Topraklama
Ölçümleri İşbirliği Protokolü’nün (Protokol) amacının doğal gaz topraklama
ölçümünün uzman ve yetkin SMM’lerce yapılmasının olduğu,
Ancak Protokol’de bahsi geçen EMO-ESKİŞEHİR’in, doğal gaz topraklama
ölçümünü odaya bağlı ve Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Belgesi’ne sahip
SMM’lere sıra usulü ve sabit fiyat tarifesi gözetilerek yaptırmasının 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un (4054 sayılı Kanun) 4. maddesi
kapsamında olduğu,
Söz konusu uygulamaların sektördeki birtakım aksaklıklardan kaynaklandığı,
kişilerin ev ve işyerlerindeki can ve mal güvenliğinin amaçlandığı ve Protokol’ün
01.08.2015 tarihinden itibaren kısa bir süredir uygulandığı hususları göz önünde
bulundurulduğunda, 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi çerçevesinde, bu aşamada
soruşturma açılmasına gerek bulunmadığı,
Bununla birlikte, doğal gaz topraklama ölçümü yaptırılmasında sıra usulü veya
belirli bir fiyat tarifesi uygulamasına benzer eylem ve işlemlerden kaçınılması
gerektiği, söz konusu işlem ve eylemlerin tekrarı halinde 4054 sayılı Kanun’un ilgili
hükümleri çerçevesinde hakkında işlem başlatılacağı ve ilgili pazarda rekabetin
kalıcı bir şekilde tesisi ve rekabet kurallarına uygun davranılması konusunda
gerekli tedbirlerin alınması hususlarında EMO-ESKİŞEHİR’e, 4054 sayılı Kanun’un
9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, görüş gönderilmesinin uygun olacağı
ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Pazar
I.1.1. İlgili Ürün Pazarı
(6) ESGAZ ile EMO-ESKİŞEHİR arasında imzalanan Protokol, ev ve iş yerlerindeki doğal
gaz topraklama ölçümüne yönelik işlemleri kapsadığından ilgili ürün pazarı “doğal gaz
topraklama ölçümü” olarak belirlenmiştir.
I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
(7) Uygulama Eskişehir ilinde yer alan abonelere ait ev ve iş yerlerini kapsadığından, ilgili
coğrafi pazar “Eskişehir ili” olarak tespit edilmiştir.
I.2. Tespitler ve Değerlendirme
I.2.1. İnceleme Konusu Uygulamanın Gelişim Süreci
(8) Önaraştırmanın konusunu oluşturan başvuruda, EMO-ESKİŞEHİR ile ESGAZ arasında
imzalanan Protokol kapsamında, abonelere gaz bağlantısı yapılması öncesinde gerekli
olan doğal gaz topraklama ölçümü işleminin EMO-ESKİŞEHİR tarafından sıra usulü
gözetilerek belirlenen ölçüm yetki belgesine sahip SMM’lere verilmesi işleminin rekabeti
engellediği iddia edilmektedir.
15-42/688-245
3/5
(9) Dosya mevcudu bilgilere göre, ESGAZ tarafından, abonelerinin talebi doğrultusunda,
doğal gaz topraklama ölçümünün alanında uzman ve yetkin elektrik mühendisleri
tarafından gerçekleştirilmesi istenmiştir.
(10) ESGAZ, mesleki faaliyetleri denetleme yetkisinin EMO-ESKİŞEHİR’de olması
sebebiyle, EMO-ESKİŞEHİR ile görüşmeler ve toplantılar gerçekleştirerek EMO-
ESKİŞEHİR’in doğalgaz topraklama ölçümü yapan mühendislerin yeterliliklerini ve
yapılan ölçümleri denetlemesini istemiştir. Yapılan görüşmeler sonrasında, doğalgaz
topraklama ölçümünün, EMO-ESKİŞEHİR’in Meslek İçi Sürekli Eğitim Merkezi (MİSEM)
kapsamında vereceği eğitim sonucunda yetki belgesi almaya yeterli görülen
mühendisler tarafından gerçekleştirilmesi kararlaştırılmıştır. ESGAZ bu eğitime
katılmamış ya da bu eğitimi başarıyla tamamlamamış olması nedeniyle EMO-
ESKİŞEHİR tarafından yetkin görülmeyen kişiler tarafından verilen uygunluk raporunu
kabul etmeyeceğini açıklamıştır. Söz konusu uygulamanın 01.08.2015 tarihinden
itibaren başlatılması kararlaştırılmıştır. Ayrıca ESGAZ, verilen “uygunluk raporları”nın
uygunluğunun denetlenmesi amacıyla, EMO-ESKİŞEHİR tarafından, düzenli olarak
yapılan söz konusu testlerin rastgele seçilerek kontrol edilmesini istemektedir.
(11) EMO-ESKİŞEHİR ile ESGAZ arasında yapılan Protokol kapsamında tek veya çok katlı
binaların doğal gaz topraklama ölçümleri sabit bir ücret karşılığı doğal gaz topraklama
ölçümü yetki belgesi almaya hak kazanmış mühendisler tarafından sıra usulü
gözetilerek gerçekleştirilmektedir. Ölçüm işlemi karşılığında elde edilen ücretler EMO-
ESKİŞEHİR’e ait banka hesap numarasına yatırıldıktan sonra, ölçüm bedelinin yarısı
fatura karşılığında sıra usulüyle hizmeti gerçekleştiren EMO-ESKİŞEHİR’e üye, yetki
belgesine sahip ilgili elektrik mühendisine ödenmektedir.
I.2.2. ESGAZ ve EMO-ESKİŞEHİR’in Uygulamalarına Yönelik Değerlendirme
(12) ESGAZ bünyesinde gerçekleştirilen yerinde inceleme esnasında yetkililerce, daha önce
doğal gaz topraklama ölçüm işlemlerinin düzgün yapılmadığı ve/veya yetkili kişiler
tarafından yerine getirilmediği ve buna bağlı olarak bazı şehirlerde güvenliği tehlikeye
sokan vakalar yaşandığı belirtilmiştir. Dolayısıyla ESGAZ, gerekli güvenlik önlemlerinin
alınması için ölçüm işinin düzenli olarak ve yetkili kişiler tarafından yapılması gerektiğini
ifade etmiştir.
(13) ESGAZ yetkilileri, şirketlerinin EMO-ESKİŞEHİR’in doğal gaz topraklama ölçümü
faaliyetlerinden elde ettiği gelirden hiçbir şekilde pay almadığını, sadece güvenlik
gerekçesi ile uygulamanın gerçekleştirildiğini belirtmişlerdir. Ayrıca, Samsun ve birkaç
ilde de benzer uygulamaların başladığı, Ankara ve diğer bazı illerde ise başlama
aşamasında olduğunu ifade edilmiştir.
(14) Yukarıda verilen bilgilerden, ESGAZ’ın doğalgaz topraklama ölçüm faaliyetlerine yönelik
EMO-ESKİŞEHİR ile imzaladığı Protokol’de sadece yapılan denetimlerin daha düzgün
ve gereğine uygun olarak yapılmasının sağlanmasını amaçladığı ve bu uygulamalardan
herhangi bir gelir elde etme amacının olmadığı anlaşılmaktadır.
15-42/688-245
4/5
(15) Yerinde inceleme esnasında alınan bilgilerden, EMO-ESKİŞEHİR tarafından daha
önceki tarihlerde doğal gaz topraklama ölçümüne yönelik herhangi bir denetim veya
düzenleme yapılmadığı; ESGAZ tarafından gelen talep üzerine, MİSEM kapsamında
belli bir ücret karşılığı “Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Eğitimi” düzenlenip üç
günlük eğitim sonrası yapılan sınavda başarılı olan SMM’lere “Elektrik Tesislerinde
Topraklamalar Belgesi” verildiği anlaşılmaktadır. Ayrıca, EMO-ESKİŞEHİR’in, ölçüm
yaptırmak isteyen kişilerin odaya başvurarak farklı bir şehirde bulunan oda hesabına
para yatırmasının ardından ölçüm yapma belgesi bulunan SMM’lere sıra ile ölçüm işini
verdiği ve yatırılan miktarın yarısını fatura karşılığında işi yapan mühendislere ödediği
tespit edilmiştir. Buna göre, EMO-ESKİŞEHİR ölçüm bedeli olarak abonelerden sabit bir
fiyat almakta olup, işi yapan mühendislere yapılan ödemenin yarısını aktarmaktadır.
(16) EMO-ESKİŞEHİR’in mühendislere sıra ile iş tahsis etmesi ve serbest piyasa şartlarınca
bağımsız olarak oluşmamış sabit bir fiyatla ölçüm hizmetini vermesi “havuz”
uygulamasına benzerlik göstermektedir.
(17) Bir coğrafi pazarda faaliyet gösteren firmaların havuz oluşturup, piyasadaki rakiplerin
hizmet kalitesini devre dışı bırakmak suretiyle rekabet koşullarını etkisiz hale getirmeleri
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin (a) bendinde yasaklanan “Mal veya hizmetlerin alım
ya da satım fiyatının, fiyatı oluşturan maliyet, kar gibi unsurlar ile her türlü alım yahut
satım şartlarının tespit edilmesi” ve (b) bendinde yasaklanan “Mal veya hizmet
piyasalarının bölüşülmesi ile her türlü piyasa kaynaklarının ve unsurlarının paylaşılması
ya da kontrolü” hükümleri çerçevesinde değerlendirilmektedir.
(18) Esasen, EMO-ESKİŞEHİR’in ölçüm için sıra usulü ile SMM görevlendirme ve tek bir
fiyat belirleme uygulamaları, ölçüm yapan mühendislerin birbirleri ile gerek fiyat gerekse
hizmet kalitesi bakımından rekabet etmelerinin önünde engel teşkil etmekte, ayrıca
doğal gaz topraklama ölçümü yaptırmak isteyen abonelerin diledikleri SMM’lerden farklı
fiyat seçenekleri ile hizmet temin etme imkânlarını ortadan kaldırmaktadır.
(19) Dosya mevcudu bilgilerden, ESGAZ’ın topraklama ölçümü işlemlerinde doğrudan EMO-
ESKİŞEHİR’i muhatap aldığı, bahse konu topraklama ölçüm işlemlerinin yetkili
mühendisler tarafından yapılıp yapılmadığının denetimini kolaylaştırmak amacıyla bu
işin koordinasyonun EMO-ESKİŞEHİR tarafından yürütülmesini talep ettiği ve EMO-
ESKİŞEHİR’in esas itibarıyla koordinasyon ve denetim işlevlerini yürüttüğü
anlaşılmaktadır. Ancak, EMO-ESKİŞEHİR’in yeterlilik sahibi SMM’ler arasında sıra
usulü gözeterek SMM görevlendirmesi yapması ve yine ESGAZ’ın talebi doğrultusunda
sabit fiyat tespiti yapmasının 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin (a) ve (b) bentleri
kapsamına girdiği anlaşılmaktadır.
(20) Bununla birlikte, söz konusu uygulamaların sektördeki birtakım aksaklıklardan
kaynaklandığı, kişilerin ev ve işyerlerindeki can ve mal güvenliğinin amaçlandığı ve söz
konusu protokolün 01.08.2015 tarihinden itibaren kısa bir süredir uygulandığı hususları
göz önünde bulundurulduğunda, 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi çerçevesinde, bu
aşamada soruşturma açılmasına gerek bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
(21) Öte yandan, EMO-ESKİŞEHİR ile ESGAZ arasındaki Protokol uyarınca doğal gaz
topraklama ölçümü yaptırılmasında, EMO-ESKİŞEHİR tarafından söz konusu işin
koordine edilmesi ve yürütülmesini sağlamak amacıyla yeterlilik sahibi üye SMM’ler
arasında sıra usulüne dayanan tahsisat yapılması ve belirli bir fiyat tarifesi
uygulamasına benzer eylem ve işlemlerden kaçınılması gerektiği, söz konusu işlem ve
eylemlerin tekrarı halinde 4054 sayılı Kanun’un ilgili hükümleri çerçevesinde işlem
başlatılacağı ve ilgili rekabet kurallarına uygun davranılması konusunda gerekli
tedbirlerin alınması hususlarında EMO-ESKİŞEHİR’e ve ESGAZ’a aynı Kanun’un 9.
15-42/688-245
5/5
maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, görüş gönderilmesinin uygun olacağı kanaatine
varılmıştır.
J. SONUÇ
(22) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
Dosya konusu iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca
bu aşamada soruşturma açılmasına gerek olmadığına,
Bununla birlikte, doğal gaz topraklama ölçümü yaptırılmasında sıra usulü veya
belirli bir fiyat tarifesi uygulamasına benzer eylem ve işlemlerden kaçınılması
gerektiği, söz konusu işlem ve eylemlerin tekrarı halinde 4054 sayılı Kanun
çerçevesinde haklarında işlem başlatılacağı ve ilgili pazarda rekabetin kalıcı bir
şekilde tesisi ve rekabet kurallarına uygun davranılması konusunda gerekli
tedbirlerin alınması hususlarında Elektrik Mühendisleri Odası Eskişehir Şubesi
Başkanlığına ve Esgaz-Eskişehir Şehiriçi Doğalgaz Dağıtım Ticaret ve Taahhüt
A.Ş.’ye, aynı Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca görüş bildirilmesi için
Başkanlığın görevlendirilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy