Rekabet Kurumu - Karar Sayı 15-44/727-264

Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2015-1-73 (Devralma)
Karar Sayısı : 15-44/727-264
Karar Tarihi : 16.12.2015
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN, Fevzi ÖZKAN, Dr. Metin ARSLAN,
Doç. Dr. Tahir SARAÇ, Kenan TÜRK
B. RAPORTÖRLER: Harun GÜNDÜZ, Cemal Ökmen YÜCEL, Metin DEMİRCİ
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : İpragaz A.Ş.
Temsilcileri: Av. Şahin ARDIYOK, Av. Özgür AKMAN
Büyükdere Cad. Bahar Sok. No:13 River Plaza K:11-12 34394
Levent/İstanbul
(1) D. DOSYA KONUSU: Pet Gaz A.Ş.'ye ait tüplü LPG dağıtım faaliyetleri ile oto gaz
LPG dağıtım faaliyetlerine dair varlıkların belirli bir bölümünün ve ilgili bayilik
sözleşmelerinin İpragaz A.Ş. tarafından devralınması işlemine izin verilmesi
talebi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına en son 10.12.2015 tarihinde giren bildirim
üzerine düzenlenen 11.12.2015 tarih ve 2015-1-73/Öİ sayılı rapor görüşülerek karara
bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, bildirime konu işleme izin verilmesinde sakınca
bulunmadığı ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
G.1. İlgili Pazar
(4) Devre konu malvarlıkları, devralanın faaliyet alanı ile birlikte dikkate alınarak, bildirim
konusu işlem özelinde ilgili ürün pazarları, “tüplü LPG dağıtımı” ve “oto gaz dağıtımı”
olarak belirlenmiştir. Dosya mevcudu bilgilere göre, ilgili coğrafi pazar ise “Türkiye”dir.
Diğer taraftan, işlem taraflarının söz konusu ürünlerin tedarik pazarlarında da faaliyet
gösterdiği anlaşılmış olduğundan, tüplü LPG ve oto gaz dağıtımı ile dikey ilişkili bu
pazarlar da etkilenen pazar olarak değerlendirilmektedir.
G.2. Değerlendirme
(5) Dosya konusu işlem sonucunda, Pet Gaz A.Ş.’nin (PET GAZ) devre konu varlıklarının
kontrolü İpragaz A.Ş.’ye (İPRAGAZ) geçecek, bir anlamda PET GAZ ilgili pazarlardan
çıkarak kontrol ettiği ticari unsurları İPRAGAZ’a devretmiş olacaktır. Söz konusu
varlıklara aşağıda yer verilmiştir:

- (…..TİCARİ SIR…..)





15-44/727-264
2/13
G.2.1. İşlemin Niteliğine İlişkin Değerlendirme
(6) 2010/4 sayılı “Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ”in “Birleşme ve Devralma Sayılan Haller” başlıklı 5. maddesinin birinci
fıkrasına göre; kontrolde kalıcı değişiklik meydana getirecek şekilde bir veya daha fazla
teşebbüsün tamamının ya da bir kısmının doğrudan veya dolaylı kontrolünün, hisse ya
da malvarlığının satın alınmasıyla, sözleşmeyle veya diğer bir yolla bir ya da daha fazla
teşebbüs veya hâlihazırda en az bir teşebbüsü kontrol eden bir ya da daha fazla kişi
tarafından devralınması 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7.
maddesi kapsamında birleşme ya da devralma işlemi sayılmaktadır.
(7) Tebliğ’in aynı maddesinin ikinci fıkrasında; “kontrol, ayrı ayrı ya da birlikte, fiilen ya da
hukuken bir teşebbüs üzerinde belirleyici etki uygulama olanağını sağlayan haklar,
sözleşmeler veya başka araçlarla meydana getirilebilir. Bu araçlar özellikle bir
teşebbüsün malvarlığının tamamı veya bir kısmı üzerinde mülkiyet veya işletilmeye
müsait bir kullanma hakkı, bir teşebbüsün organlarının oluşumunda ya da kararları
üzerinde belirleyici etki sağlayan haklar veya sözleşmelerdir.” denilmektedir.
(8) Taraflar arasında 20.10.2015 tarihinde imzalanmış olan Varlık Satın Alma Sözleşmesi
uyarınca gerçekleştirilecek olan devir işlemiyle, PET GAZ’ın sahip olduğu tüplü LPG ile
oto gaz faaliyetleri işine dair varlıklarının belirli bir bölümü ve ilgili bayilik sözleşmeleri
devralınalacaktır. Bu çerçevede, bildirim konusu işlem 2010/4 sayılı Tebliğ’in 5.
maddesinin birinci fıkrası anlamında bir devralma işlemidir.
G.2.2. İşlemin İzne Tabi Olup Olmadığına İlişkin Değerlendirme
(9) Dosya mevcudu bilgiler kapsamında işlem taraflarının 2014 yılına ait Türkiye ciroları
dikkate alındığında, 2010/4 sayılı Tebliğin 7. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde
öngörülen eşiklerin aşıldığı ve bildirim konusu işlemin izne tabi olduğu anlaşılmıştır.
G.2.3. LPG Pazarının Yapısına İlişkin Değerlendirme
(10) LPG’nin tüketiciye ulaşmasına ilişkin sürecin birinci aşamasını, LPG’nin üretim ve ithalat
yoluyla temin edildiği ve toptan dağıtımının yapıldığı tedarik pazarı; ikincisini ise, toptan
dağıtımı yapılan LPG’nin, dağıtım şirketlerinin bayileri kanalıyla perakende satışının
gerçekleştirildiği dağıtım pazarı oluşturmaktadır1.
(11) Arz zincirinin ilk aşamasını oluşturan tedarik pazarına bakıldığında, TÜPRAŞ’ın
üretiminin talebin küçük bir bölümünü karşılaması nedeniyle halen yurtiçi LPG
tüketiminin büyük bölümünün ithalat yoluyla karşılandığı görülmektedir. Bu çerçevede
TÜPRAŞ’ın yanı sıra diğer dağıtım şirketlerinin de ithalat yaptığı görülmektedir. LPG
ithalatı ise deniz yoluyla gerçekleştirilmektedir. Bu nedenle LPG ithalatına yönelik
tesisler, denizden ikmal yapmanın olanaklı olduğu noktalarda kurulmuştur.
(12) Dosya mevcudu bilgiler çerçevesinde, 2014 yılı itibarıyla LPG’nin tedarik kaynaklarının
yüzdesel dağılımı ve toplam LPG tüketiminin yıllar itibarıyla gösterdiği değişim
incelendiğinde, 2006 yılından 2011 yılına kadar olan dönemde, 2008 yılında azalma
olmakla birlikte, Türkiye’deki toplam LPG satışlarının arttığı belirlenmiştir. 2011 yılından
sonra da kısmi bir düşüş yaşanmakla birlikte genel artış trendi devam etmektedir.




1 Kurulumuzun 13.01.2000 tarih ve 00-2/14-7 sayılı (BÜTANGAZ-TÜPGAZ); 03.07.2003 tarih ve 03-
48/544-237 sayılı (BP GAZ-OCAKGAZ) kararları.
15-44/727-264
3/13
0
500
1.000
1.500
2.000
2.500
3.000
2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015
Bi
n
To
n
LPG Satışının 2006-2015 Yılları Arası Dağılımı
Tüplü Dökme Otogaz Doğrusal (Tüplü) Doğrusal (Otogaz)
(13) Arz zincirinin ikinci aşamasını oluşturan dağıtım pazarı, LPG’nin üç farklı kullanım
şeklini teşkil eden tüplü, dökme ve oto gaz olmak üzere üç ayrı alt pazara ayrılmaktadır.
LPG’nin homojen bir ürün olması ve tüplü gaz, dökme gaz ile oto gazda herhangi bir ek
işlem gerektirmeden kullanılabilmesi nedeniyle, hâlihazırda bu sektörde faaliyet
gösteren teşebbüslerin tamamına yakınının her üç alt sektörde de faaliyetleri
bulunmaktadır2. Her ne kadar dolum ve nakliye maliyetleri nedeniyle ortaya çıkan
farklılıklar söz konusu olsa da tüplü gaz, dökme gaz ve oto gaz arasında yüksek bir arz
ikamesi bulunmakta, ancak bu ürünlerin pazarlanması ve satış koşulları açısından
gerek pazarın yapısı gerekse mevzuat nedeniyle ürünler arasında önemli farklılıklar
oluşmaktadır. Bu çerçevede, tüplü gazda ve dökme gazda kullanılan LPG’nin KDV
oranının, oto gazda kullanılan LPG’ye göre oldukça farklı olması, oto gaz
istasyonlarında tüplü gaz satışının yapılamaması ve tüplü gaz pazarlaması için ayrı bir
bayilik ağı kurulmasının gerekmesi gibi unsurlar nedeniyle bu ürünlerin farklı pazarlar
olarak ele alınması gerektiği kabul edilmektedir.
(14) Öte yandan, LPG’nin farklı kullanım şekillerine göre yıllar itibarıyla gösterdiği değişim
incelendiğinde, toplam LPG satışının arttığı dönemde tüplü LPG satışlarının miktarının
ve toplam LPG satışları içindeki payının giderek azaldığı görülmektedir. Bu bağlamda,
LPG’nin farklı kullanım şekillerine göre yıllar itibarıyla gösterdiği değişime aşağıdaki
grafikte yer verilmektedir:
Grafik 1: LPG Satışının 2006-2015 Yılları Arası Dağılımı


(15) Grafik incelendiğinde, 2006 yılında 1.491.580 ton olarak gerçekleşen tüplü LPG
satışlarının 2014 yılına gelindiğinde %46 oranında azalarak 800.949 ton olarak
gerçekleştiği görülmektedir. Tüplü LPG satışlarının toplam LPG satışları içindeki payı
ise 2006 yılında %42,40 düzeyindeyken, 2014 yılında bu oran %21,51’e gerilemiştir.
Aynı dönem içerisinde dökme LPG pazarının büyüklüğü 475.454 tondan 84.632 tona
gerileyerek %82 düzeyinde küçülmüşken, tüplü ve dökme LPG pazarında görülen bu
daralma oto gaz pazarında tüketimin 1.550.605 tondan 2.838.408 tona yükselmesiyle
yaşanan %83 oranındaki büyümeyle telafi edilmiş ve bu durum toplam LPG tüketimine
%5,8 oranında bir büyüme olarak yansımıştır.

2 Keza 5307 sayılı LPG Piyasası Kanunu’nun 5. maddesi uyarınca, dağıtım şirketlerinin oto gaz
pazarında faaliyet gösterebilmeleri için, tüplü LPG pazarında da faaliyet göstermesi gerekmektedir.
15-44/727-264
4/13
(16) Doğal gazın kullanım alanının yaygınlaşması ve tüketicilerin kullanım alışkanlıklarının
değişmesi gibi nedenlerle Türkiye tüplü LPG pazarı giderek daralmakta, buna karşılık
sunduğu ekonomik ulaşım imkanları nedeniyle oto gaz pazarında ciddi bir büyüme
eğilimi dikkat çekmektedir. Nitekim bildirim formunda da taraflar bu duruma işaret
ederek, tüplü LPG pazarındaki daralma nedeniyle teşebbüslerin optimum ölçeği
yakalamakta zorluk yaşadığını, Türkiye çapında hizmet verebilmek için gerekli ölçek
ekonomisine ancak yaygın bayi ağı ile ulaşılabileceğini, dosya konusu devralma ile
pazardaki kapasitenin daha etkin kullanılmasının amaçlandığını belirtmektedirler.
(17) Nitekim son yıllarda, dağıtım şirketlerinin tüplü LPG faaliyetlerinin ve bayilik
sözleşmelerinin diğer dağıtım şirketlerine devredildiği örneklere rastlanmaktadır. Bu
örneklerden biri, 2011 yılında Kurulumuz tarafından karara bağlanan3, TOTAL’in tüplü
LPG faaliyetlerinin pazar lideri konumundaki Aygaz A.Ş. (AYGAZ) tarafından
devralınmasıdır. Bu konuda verilebilecek bir diğer örnek, Kurulumuz tarafından 2013
yılında karara bağlanan4 ve BP Grubu tarafından kontrol edilen PET GAZ’ın
devredilmesi işlemidir.
(18) Esasen daralan pazarlar, yeni girişler için cazip olmayıp pazardaki oyuncuların pazar
paylarını korumak gayesiyle hareket ettiği pazarlardır. Nitekim tüplü LPG pazarında
faaliyet gösteren oyuncu sayısı son yıllarda artmış olsa da5, tüplü LPG satışlarındaki
azalmaya karşın mevcut oyuncuların pazar paylarının aynı düzeyde seyrettiği
görülmektedir. Her ne kadar bildirimde bulunan taraflarca son yıllarda pazara yeni
girişler olduğu ifade edilmiş olsa dahi, bu girişlerin esasen büyüme eğilimindeki oto gaz
pazarında faaliyet gösterme amaçlı olduğu ve yeni giriş yapan dağıtım şirketlerinin 5307
sayılı Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Kanunu ve Elektrik Piyasası
Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un (LPG Kanunu) öngördüğü
yükümlülüğü yerine getirmek amacıyla sınırlı düzeyde tüplü LPG faaliyetinde
bulundukları görülmektedir.
(19) Şöyle ki; LPG Kanunu’nun 5. maddesinde dağıtıcı lisansı sahiplerinin oto gaz LPG
dağıtımı, dökme LPG satış ve ikmali, taşıma, dolum ve depolama faaliyetlerinin yanı
sıra tüplü LPG dağıtım ve pazarlaması faaliyetinde bulunabilecekleri düzenlenmiş, hatta
aynı madde ile dağıtıcıların oto gaz faaliyetine başlayabilmek için öncelikle tüplü LPG
faaliyetini başlatmak, en az bir dolum tesisini işletmeye almak ve teknik düzenlemelere
uygun depolama, dolum tesisi ve LPG tüplerine sahip olmak zorunluluğu getirilmiştir.
Halihazırda faaliyette bulunan 82 dağıtım şirketinin 53’ünün tüplü LPG satışlarının 1.000
tonun altında olması da bu argümanı destekler niteliktedir. Keza, yukarıda değinilen ve
Kurulumuz tarafından 2011 yılında alınan AYGAZ-TOTAL kararı ile 2013 yılında alınan
BP GAZ-PET GAZ kararlarına konu işlemler sonrasında, devreden tarafların tüplü LPG
faaliyetini bütünüyle terk etmeyerek, LPG piyasası mevzuatıyla getirilen yükümlülüğü
sağlamak amacıyla tüplü LPG faaliyetini sembolik düzeyde de olsa sürdürmeye devam
ettiği görülmektedir.






3 06.07.2011 tarih ve 11-41/873-274 sayılı Kurul kararı.
4 29.05.2013 tarih ve 13-32/422-186 sayılı Kurul kararı.
5 2008 ve 2009 yıllarında 63 olan dağıtım şirketi sayısı, 2010 yılında 65, 2011 yılında 71, 2012 yılında 72,
2013 yılında 73 olmuştur.
15-44/727-264
5/13
G.2.4. Tek Başına Hâkim Durum Yaratılması veya Mevcut Bir Hâkim Durumun
Güçlendirilmesi Bakımından Değerlendirme
(20) Bir yoğunlaşma işleminin Kanun’un 7. maddesi çerçevesinde değerlendirilmesinde, ilk
adım pazar yapısının ve tarafların pazardaki konumlarının anlaşılmasıdır. Bunun için de
en önemli gösterge tarafların pazar payları, rakiplerin pazar payları, pazarın işlem
öncesindeki yoğunlaşma düzeyi ve işlem sonrasında ortaya çıkacak yoğunlaşma
artışıdır. Bu kapsamda aşağıda başta pazar payları ve yoğunlaşma düzeyi olmak üzere
bu unsurlar değerlendirilmiştir. Bu noktada hemen belirtmek gerekir ki tek başına hâkim
durum yaratılması veya mevcut bir hâkim durumun güçlendirilmesi değerlendirmesine
ilişkin olarak işlemin oto gaz ilgili pazarında yaratacağı etkinin sınırlı olmasından
hareketle, rekabetçi analizde oto gaz pazarına ilişkin değerlendirmeler kısa tutulmuş;
tüplü LPG ilgili pazarındaki rekabetçi etkiler daha ayrıntılı olarak ele alınmıştır.
(21) Oto gaz pazarına bakıldığında, dosya konusu işlemin bu pazarda yaratacağı
yoğunlaşmanın rekabetçi bakımından değerlendirilmesi için ilk olarak işlem sonrasında
oluşacak pazar gücünün seviyesini gösteren pazar paylarını incelemek yerinde
olacaktır.
(22) Dosya mevcudu bilgilere göre, devralan taraf konumunda bulunan İpragaz Grubu’nun
oto gaz pazarındaki toplam payı %7,18; devralınan konumundaki PET GAZ’ın ise pazar
payı %0,35’dir. Bu çerçevede tarafların oldukça düşük pazar paylarına sahip olması ve
oto gaz pazarında dosya tarafı teşebbüsler dışında ciddi pazar payına sahip en büyük
dört teşebbüsün toplam %60,38 pazar payının bulunması nedenleriyle işlemin oto gaz
pazarı bakımından hâkim durum yaratmayacağı veya mevcut bir hâkim durumu
güçlendirmeyeceği sonucuna ulaşılmaktadır.
(23) Tüplü LPG pazarına bakıldığında 2015 yılı itibarıyla, 29 adet yerel lisans ve 53 adet
ulusal lisans olmak üzere toplam 82 adet dağıtım şirketi faaliyet göstermektedir6.
Bununla birlikte pazar payı %1 ve üzerinde olan sadece yedi teşebbüs bulunmaktadır.
Bu teşebbüslerin son üç yıldaki pazar paylarına bakıldığında, 2014 yılı itibarıyla Türkiye
tüplü LPG satışlarının yaklaşık %93,5’inin yedi teşebbüs tarafından gerçekleştirildiği
görülmektedir. Pazarda faaliyet gösteren ve en yüksek pazar payına sahip ilk dört
teşebbüsün bu yıllardaki pazar payları toplamı ise yaklaşık %88’dir. Dolayısıyla işlem
öncesinde pazarın hayli yoğunlaşmış bir yapıya sahip olduğunu söylemek mümkündür.
(24) Pazar lideri konumundaki AYGAZ’ı takip eden İPRAGAZ Grubu’nun 2014 yılı pazar
payı toplamı %24,53’tür. Tüplü gaz faaliyetleri devralınan PET GAZ ise %4,59
düzeyindeki pazar payı ile pazardaki dördüncü büyük teşebbüstür. Bu çerçevede işlem
sonrasında PET GAZ’ın pazar payı İPRAGAZ tarafından devralınacak ve İPRAGAZ
Grubu’nun pazar payı toplamı %29,12’ye ulaşacaktır. Bu da işlem sonrasında tüplü LPG
pazarının %90,39’luk kısmının dört; yaklaşık %93,5’lik kısmının ise altı teşebbüsün
elinde olacağı, bir başka deyişle pazardaki yoğunlaşma oranının artacağı anlamına
gelmektedir. Aşağıdaki tabloda, tüplü gaz pazarında %1’in üzerinde paya sahip olan
teşebbüslerin 2013-2015 yılı pazar paylarına yer verilmektedir.







6
15-44/727-264
6/13
Tablo 1: Tüplü Gaz Pazarında %1’in Üzerinde Paya Sahip Olan Teşebbüslerin Pazar Payları
Teşebbüs Pazar Payı (%)
2013 2014 2015
Aygaz Grubu 42,18 42,65 42,79
İpragaz Grubu 24,30 24,53 23,90
Demirören Grubu 15,84 16,09 16,19
Pet Gaz 2,61 4,59 4,51
İLK 4 TOPLAM 84,93 87,86 87,39
BP Gaz 2,16 - -
Ergaz 2,49 2,53 2,62
Habaş Grubu 2,02 2,09 2,04
Kongaz 0,99 1,00 1,02
TOPLAM 92,59 93,48 93,07
(25) Her ne kadar hangi düzeyde bir pazar payının hâkim durumun göstergesi olduğuna dair
genel bir ölçüt bulunmasa da, bu pazar payına sahip bir teşebbüsün pazar gücünü
sınırlayacak rekabetçi unsurların var olmaması halinde %50’nin üzerindeki pazar
paylarının hâkim durumun varlığına karine teşkil ettiği kabul edilmektedir. Bununla
birlikte, %40-%50 aralığındaki pazar payları da hâkim durum değerlendirmesinde
dikkate alınması gereken diğer unsurların da destekleyici mahiyette olması halinde,
hâkim durumun varlığı bakımından bir gösterge kabul edilmektedir. Bu çerçevede
%40’ın üzerinde pazar payının oluşumuna yol açan birleşme devralma işlemlerinin
rekabetçi sakıncalar barındırabileceğini söylemek mümkündür. Ancak, aksini
gösterecek bir durum söz konusu değilse, %40’ın altında pazar payına sahip olan
teşebbüslerin ise hâkim durumda olması ihtimalinin düşük olduğu kabul edilmektedir7.
(26) Pazardaki yoğunlaşma düzeyinin bir diğer göstergesi de pazarda faaliyet gösteren
teşebbüslerin pazar paylarının karelerinin toplamından oluşan Herfindahl-Hirschman
Endeksidir (HHI). HHI’ın işlem öncesindeki değeri ve işlemle birlikte yaşanacak HHI
artışı pazarın mevcut rekabetçi yapısı ve işlemin doğurabileceği rekabetçi endişelerin
varlığı hakkında önemli ipuçları vermektedir.
(27) Yatay Birleşme ve Devralmaların Değerlendirilmesi Hakkında Kılavuz’da (Kılavuz) HHI
seviyelerinin nasıl değerlendirileceğine ilişkin açıklamalara yer verilmiştir. Kılavuz HHI
işlem öncesindeki HHI seviyesini ve işlemle birlikte ortaya çıkacak HHI değişimini
birlikte yorumlamaktadır. Kılavuz’da, birleşme sonrasında HHI endeksinin 1.000’in
altında kaldığı işlemler bakımından rekabetçi riskin düşük olduğu; işlem öncesindeki
HHI değerinin 1000-2000 aralığında olduğu pazarlarda gerçekleşen ve HHI’ın 250’nin
altında arttığı işlemler ile HHI’ın 2000’in üzerinde olduğu pazarlarda gerçekleşen ve 150
puanın altında HHI artışına neden olan işlemlerin anti-rekabetçi etkilerinin düşük
olabileceği belirtilmektedir.
(28) Bildirim konusu işlemin gerçekleştiği tüplü LPG pazarına bakıldığında işlem öncesi HHI
değerinin 2.712 olduğu görülmektedir. Bu çerçevede tüplü LPG pazarı, yüksek
derecede yoğunlaşmış bir pazar olarak nitelendirilmektedir. İşlem sonucunda ise HHI,
246 puanlık bir artışla 2.958’e ulaşacaktır.

7 Hâkim Durumdaki Teşebbüslerin Dışlayıcı Kötüye Kullanma Niteliğindeki Davranışlarının
Değerlendirilmesine İlişkin Kılavuz, para. 12.
15-44/727-264
7/13
(29) Her ne kadar, yüksek arz ikamesi nedeniyle, bildirime konu işlem bakımından ilgili
coğrafi pazar Türkiye olarak belirlenmiş olsa da işlemin iller bazında ortaya çıkaracağı
yoğunlaşmanın da göz önünde bulundurulmasında fayda görülmektedir.
(30) Türkiye’nin her ilinde tüplü LPG tüketimi gerçekleşmekle birlikte, illerin toplam
tüketimdeki payı hayli farklılaşmaktadır. İstanbul ili, toplam tüplü LPG tüketiminin
%9,01’ini gerçekleştirmekte, bütüne bakıldığında ise toplam tüplü LPG tüketiminin
yarısından fazlasının 12 il tarafından gerçekleştirildiği görülmektedir. Türkiye tüplü LPG
tüketimi içerisindeki payı %1’in üzerinde olan 27 il ise toplam tüplü LPG tüketiminin
%73,23’ünü teşkil etmektedir.
(31) Aşağıdaki tabloda, 2014 yılı tüketimleri itibarıyla en yüksek tüketime sahip olan ve
Türkiye tüplü LPG tüketiminin %73,23’ünü oluşturan 27 ilde işlem taraflarının işlem
öncesi ve sonrası pazar payları sunulmaktadır:
Tablo 2: En Yüksek Tüketime Sahip 27 İlde İPRAGAZ’ın İşlem Öncesi ve İşlem Sonrası Pazar Payları


İL TÜKETİM (ton)
TÜRKİYE TÜKETİMİ
İÇİNDEKİ PAYI
(%)
İŞLEM ÖNCESİ PP
(%)

İŞLEM SONRASI
PP (%)
İPRAGAZ
PET
GAZ
Toplam
İSTANBUL 72.128 9,01 23,57 3,26 26,83
İZMİR 71.469 8,92 25,30 6,79 32,09
ANTALYA 43.879 5,48 24,13 3,36 27,49
ADANA 34.010 4,25 17,84 4,96 22,80
ANKARA 30.624 3,82 24,04 3,12 27,16
İÇEL 27.957 3,49 17,91 18,78 36,69
GAZİANTEP 22.944 2,86 36,79 10,73 47,52
HATAY 22.327 2,79 32,20 11,76 43,96
KONYA 21.626 2,70 22,31 1,84 24,15
MANİSA 20.896 2,61 24,79 5,99 30,78
MUĞLA 20.377 2,54 32,22 6,51 38,73
BURSA 19.733 2,46 21,53 3,47 25,00
İLK 12 İL 407.970 50,93
AYDIN 17.918 2,24 27,83 6,15 33,98
BALIKESİR 17.640 2,20 18,81 4,24 23,05
TRABZON 15.428 1,93 31,64 - 31,64
DENİZLİ 15.038 1,88 26,31 1,61 27,92
SAMSUN 14.101 1,76 18,26 - 18,26
KAYSERİ 12.464 1,56 26,85 6,86 33,71
KOCAELİ 12.038 1,50 23,42 2,34 25,76
SAKARYA 11.701 1,46 29,13 16,42 45,55
İLK 20 İL 512.597 65,45
ŞANLIURFA 11.515 1,44 5,93 10,88 16,81
ORDU 11.232 1,40 16,71 - 16,71
KAHRAMANMARAŞ 11.152 1,39 20,55 2,82 23,37
TEKİRDAĞ 10.831 1,35 21,88 5,10 26,98
ZONGULDAK 10.461 1,31 14,93 1,58 16,51
AFYON 10.388 1,30 15,35 1,42 16,77
GİRESUN 8.403 1,05 18,71 - 18,71
İLK 27 İL 586.579 73,23
TÜRKİYE TOPLAMI 800.949 100,00 24,53 4,59 29,12
15-44/727-264
8/13
(32) Türkiye geneli incelendiğinde ise 81 ilin 50’sinde işlem sonrasında bir yoğunlaşma
yaşanacağı görülmektedir. İşlem sonrasında İPRAGAZ’ın sahip olacağı pazar
paylarının, yoğunlaşma yaşanacak ve yoğunlaşma yaşanmayacak iller bakımından il
sayısı bazında dağılımına aşağıdaki tabloda yer verilmektedir.
Tablo 3: İPRAGAZ’ın İşlem Neticesinde İller Bazında Sahip Olacağı Toplam Pazar Payları
Pazar Payı
(%) Yoğunlaşma Olan İller
Yoğunlaşma Olmayan
İller
Tüm İller
İşlem
Öncesi
İşlem
Sonrası
30'dan Az 31 13 53 44
30-40 11 13 18 24
40-50 5 3 7 8
50-60 2 2 3 4
60'ın üstünde 1 0 0 1
50 31 81 81

(33) Tablodan görüldüğü üzere, işlem sonucunda yoğunlaşma yaşanacak 50 ilin beşinde
(Burdur, Hatay, Sakarya, Şırnak ve Gaziantep) İPRAGAZ’ın toplam pazar payı %40-50
arasında, ikisinde (Diyarbakır ve Kilis) %50-60 arasında, birinde (Batman) ise %60’ın
üzerinde olacaktır. Yoğunlaşma yaşanmayacak iller bakımından İPRAGAZ’ın
halihazırda sahip olduğu pazar payları da düşünüldüğünde, işlem sonrasında toplamda
sekiz ilde %40-50 aralığında, dört ilde %50-60 aralığında, bir ilde de %60’ın üzerinde
pazar payına ulaşılacaktır. İşlem öncesinde ise pazar payının %40-50 aralığında olduğu
il sayısı yedi, %50-60 aralığında olduğu il sayısı üç olup, %60’ın üzerinde paya sahip
olunan il bulunmamaktadır. Buna göre, işlemin gerçekleşmesi halinde İPRAGAZ’ın
pazar payının %40 ve üzerinde olacağı il sayısında kayda değer bir artış
yaşanmayacaktır.
(34) Bu noktada üzerinde durulması gereken bir husus da işlem sonucunda gerçekleşecek
pazar payı artışının büyüklüğüdür. Türkiye genelinde %4,59 olarak gerçekleşecek bu
artışın illere yansımasına bakıldığında 19 ilde bu düzeyin üzerinde pazar payı artışları
söz konusu olacaktır. Bu 19 ilin sadece sekizinde yaşanan artış %10’un üzerinde
olacaktır. Bu iller bakımından işlem öncesinde mevcut olan ve işlem sonrasında
oluşacak pazar paylarına ve bu illerin toplam Türkiye tüplü LPG tüketimi içerisindeki
paylarına aşağıdaki tabloda yer verilmektedir:













15-44/727-264
9/13

Tablo 4: PET GAZ’ın %4,59’un Üzerinde Pazar Payına (PP) Sahip Olduğu İllerdeki Yoğunlaşma
İL TÜKETİM (ton)
TÜRKİYE
TÜKETİMİ
İÇİNDEKİ
PAYI (%)
İŞLEM ÖNCESİ
PP (%)
İŞLEM
SONRASI
PP (%)
RAKİPLERİN PP (%)
İPRAGAZ PET GAZ Toplam AYGAZ Demirören Diğer
Ş.Urfa 11.515 1,44 5,93 10,88 16,81 39,95 12,89 30,35
Kırklareli 4.404 0,55 16,20 5,24 21,44 58,16 18,36 2,04
Aksaray 3.740 0,47 12,31 10,03 22,34 49,57 17,59 10,50
Adana 34.010 4,25 17,84 4,96 22,80 47,25 15,09 14,86
Karabük 3.069 0,38 21,95 4,73 26,68 59,23 11,74 2,35
Tekirdağ 10.831 1,35 21,88 5,10 26,98 49,23 10,00 13,79
Manisa 20.896 2,61 24,79 5,99 30,78 39,62 21,47 8,13
Bolu 3.913 0,49 20,63 10,16 30,79 46,96 12,23 10,02
İzmir 71.469 8,92 25,30 6,79 32,09 41,50 20,37 6,04
Kayseri 12.464 1,56 26,85 6,86 33,71 43,26 20,06 2,97
Aydın 17.918 2,24 27,83 6,15 33,98 38,69 22,48 4,85
Edirne 6.763 0,84 27,04 7,30 34,34 45,51 15,75 4,40
İçel-
Mersin 27.957 3,49 17,91 18,78 36,69 36,95 22,49
3,87
Düzce 4.118 0,51 25,53 11,20 36,73 38,61 12,34 12,32
Muğla 20.377 2,54 32,22 6,51 38,73 40,53 19,25 1,49
Hatay 22.327 2,79 32,20 11,76 43,96 34,40 10,76 10,88
Sakarya 11.701 1,46 29,13 16,42 45,55 36,40 6,29 11,76
Gaziantep 22.944 2,86 36,79 10,73 47,52 38,89 11,73 1,86
Kilis 1.629 0,20 48,37 5,59 53,96 16,51 15,30 14,23
TOPLAM 312.045 38,95
(35) Yukarıdaki tablo incelendiğinde, işlem sonrasında söz konusu 19 ilin 15’inde AYGAZ’ın
pazar lideri olarak kalmaya devam edeceği, üç ilde İPRAGAZ’ın pazar lideri haline
gelmekle birlikte AYGAZ ile oldukça yakın pazar paylarına sahip olacağı, geriye kalan
bir ilde ise İPRAGAZ’ın rakiplerinin toplamından daha fazla pazar payına ulaşacağı
görülmektedir.
(36) Pazar paylarına, pazarın yoğunlaşma seviyesine ve işlem sonucunda ortaya çıkacak
pazar payı ve yoğunlaşma artışına ilişkin olarak buraya kadar yapılan değerlendirmeler
özetlenecek olursa; halihazırda yoğunlaşmış bir pazar olan tüplü LPG pazarında ikinci
en büyük piyasa aktörü olarak faaliyet gösteren İPRAGAZ’ın, pazarın dördüncü büyük
oyuncusu konumundaki PET GAZ’ın bayileriyle yapmış olduğu sözleşmeleri devralması
sonucunda, işlem öncesi %24,53 olan pazar payı, %4,59 puan artarak %29,12’ye
çıkacaktır. İşlem sonucunda pazar payında ortaya çıkacak artış nispeten küçük olmakla
birlikte, pazarın yoğunlaşma düzeyi artacak ve işlemle birlikte pazarın %90,39’luk kısmı
en yüksek satışa sahip ilk dört teşebbüsün satışlarından oluşacaktır.
(37) Bununla birlikte, işlemin hâkim durum yaratma riski barındırıp barındırmadığı
değerlendirilirken, pazara ve rakiplere ilişkin diğer faktörlerin de incelenmesi gerekir. Bu
noktada üzerinde durulması gereken ilk husus, tüplü LPG piyasasındaki rakiplerin ve
özellikle de %42,65’lik payıyla pazar lideri olarak faaliyet gösteren AYGAZ’ın
konumudur.
15-44/727-264
10/13
(38) Dosya mevcudu bilgilere göre, Koç Grubu (KOÇ) bünyesinde yer alan AYGAZ, LPG’nin
temini (ithalatı), stoklanması, dolumu ile oto gaz, dökme gaz ve tüplü gaz olarak
dağıtımı ve LPG tüpleri, tankları, valf ve dedantörleri üretimi ve satışı alanlarında
faaliyet göstermektedir. KOÇ tarafından kontrol edilen ve etkilenen pazarlarda faaliyet
gösteren diğer şirket ise petrol ürünleri rafinajı alanında faaliyet gösteren ve LPG üretimi
de yapan TÜPRAŞ’tır. Bu bilgiler ışığında KOÇ’un, LPG’nin üretim veya ithalat yoluyla
tedarik edilmesinden son tüketiciye sunulmasına kadar pazarın bütün aşamalarında
faaliyet gösterdiği görülmektedir.
(39) LPG’nin tedarikinden perakende satışa sunulmasına kadar olan süreçte ilk aşama,
LPG’nin Türkiye’deki rafinerilerden ya da ithalat yoluyla tedarik edilmesidir. Tedarik
edilen LPG, rafinerinin veya geminin pompaları vasıtasıyla boru hattı üzerinden dağıtım
şirketlerinin dolum tesislerindeki depolama tanklarına iletilmekte, dolum tesislerinde
tüplere (tüplü taşıma) yahut tankerlere (dökme taşıma) doldurularak diğer depolara,
bayilere ve nihai tüketicilere sevk edilmektedir.
(40) Dosya mevcudu bilgilere göre, ülkemizde satışı yapılan LPG’nin yaklaşık %80’i ithalat
yoluyla temin edilmektedir. Üretim de dâhil edilerek bakıldığında, toplam 3.830.991
tonluk arz miktarının, 698.385 ton üretim (TÜPRAŞ) ve 1.308.570 ton ithalat (AYGAZ)
olmak üzere KOÇ tarafından sağlandığı görülmektedir. Bu miktar, toplam Türkiye
tedarikinin yaklaşık %53’üne tekabül etmektedir. Demirören Grubu (DEMİRÖREN)
bünyesindeki Milangaz LPG Dağıtım Tic. ve San A.Ş. (MİLANGAZ)’ın 2014 yılında
gerçekleştirdiği ithalat miktarı ise 668.170 ton olup toplam ithalatın %21’ini teşkil
etmektedir8.
(41) LPG tedarik piyasasında İPRAGAZ Grubu’nun (İPRAGAZ) konumuna bakıldığında,
2014 yılında gerçekleştirilen ithalat miktarının 438.547 ton olduğu ve toplam ithalatın
%14’ünü teşkil ettiği görülmektedir9. İPRAGAZ’ın 2014 yılında temin ettiği LPG
miktarının temin kaynaklarına göre dağılımına bakıldığında, toplam LPG’nin yaklaşık
%(…..)’ini TÜPRAŞ’tan ve dağıtıcılar arası ticaret yoluyla AYGAZ’dan alınan LPG’nin
oluşturduğu görülmektedir.
(42) LPG’nin tüketiciye sunulması sürecindeki bir sonraki aşama depolama faaliyetidir.
İPRAGAZ’ın ve AYGAZ’ın depolama kapasitelerine bakıldığında, İPRAGAZ’ın (…..)
metreküp depolama kapasitesine karşılık AYGAZ’ın (…..) metreküple (…..),
DEMİRÖREN bünyesindeki MİLANGAZ’ın ise (…..) metreküp kapasiteye sahip olduğu
görülmektedir10.
(43) Söz konusu süreçteki bir sonraki aşama, LPG’nin dolum tesislerinde tüplere
doldurulmasıdır. İPRAGAZ’ın ve AYGAZ’ın tüplü dolum kapasitelerine bakıldığında,
İPRAGAZ’ın (…..) ton/yıl tüplü dolum kapasitesine karşılık AYGAZ’ın (…..) ton/yıl
kapasiteye sahip olduğu görülmektedir.
(44) Tüplü LPG’nin tüketiciye ulaşmasındaki son aşama olan perakende satışta,
İPRAGAZ’ın yanı sıra AYGAZ’ın ve MİLANGAZ’ın da Türkiye’deki bütün illerde faaliyet
gösterdikleri ve etkin bir bayilik ağına sahip oldukları görülmektedir. Söz konusu dağıtım
şirketlerinin tüplü LPG bayi sayılarına bakıldığında İPRAGAZ’ın (…..), AYGAZ’ın (…..)
ve MİLANGAZ’ın (…..) bayisi bulunmaktadır11.



8 EPDK 2014 Yılı LPG Piyasası Sektör Raporu.
9 EPDK 2014 Yılı LPG Piyasası Sektör Raporu.
10 ,
11,
15-44/727-264
11/13
(45) Yoğunlaşma işlemlerinin değerlendirilmesinde önemli bir unsur, işlem sonrasında
oluşan teşebbüsün pazara yeni girişleri veya pazarda mevcut rakiplerin büyümesini
engelleyecek ve rakip teşebbüslerin faaliyetlerini zorlaştıracak güce ve güdüye sahip
olup olmayacağıdır. Bu değerlendirmede önemli göstergeler; işlem sonucunda oluşacak
teşebbüsün girdi kaynaklarına, dağıtım kanallarına erişim bakımından ya da finansal
açıdan rakiplerine kıyasla önemli bir güce sahip olmasıdır.
(46) LPG’nin tedarikinden tüplü LPG olarak tüketiciye sunulmasına kadar olan aşamalar
dikkate alındığında, AYGAZ’ın her aşama bakımından pazardaki en büyük teşebbüs
olduğu anlaşılmaktadır. Buna ilave olarak, LPG tedariki bakımından AYGAZ’ın ve
DEMİRÖREN’in kendi ithalat ve depolama imkânlarına sahip olduğu, ayrıca bildirim
konusu işlemin depolama ve dolum tesislerini dışarıda bıraktığı düşünüldüğünde, işlem
sonrasında İPRAGAZ’ın rakiplerini dışlayıcı davranışlarda bulunma gücünün
olmayacağı anlaşılmaktadır.
(47) İPRAGAZ’ın rakiplerinin finansal gücü açısından bakıldığında, AYGAZ’ın içerisinde yer
aldığı dikey bütünleşik yapı ve KOÇ’un finansal gücü, işlem sonucunda İPRAGAZ’ın
rakiplerini dışlamaya yönelik güce sahip olmayacağını göstermektedir. Ayrıca,
pazardaki üçüncü büyük teşebbüs konumunda olan ve bünyesinde LPG dışında inşaat,
sanayi ve eğitim alanlarında faaliyet gösteren şirketleri barındıran DEMİRÖREN’in,
İPRAGAZ karşısında finansal açıdan da güçlü bir diğer rakip olduğu görülmektedir.
(48) Yoğunlaşma işlemlerinin değerlendirilmesinde üzerinde durulması gereken diğer bir
husus da işlem sonrasında pazar gücü artan teşebbüsün fiyat artışına gitmesi halinde
sağlayıcı değiştirmek isteyen tüketicilerin taleplerinin rakipler tarafından karşılanıp
karşılanmayacağıdır. Bu durumda önemli olan husus, rakip teşebbüslerin kapasite
imkânlarının olup olmadığıdır. Bu açıdan konuya yaklaşıldığında, AYGAZ’ın sahip
olduğu depolama ve tüp dolum kapasitelerinin, İPRAGAZ’a kıyasla önemli ölçüde fazla
olduğu belirlenmiş olup, bu durum tüketicilerin sağlayıcı değiştirmesi durumunda bu
taleplerinin kolaylıkla karşılanabileceğini göstermektedir.
(49) Benzer bir değerlendirme teşebbüslerin perakende satış imkânları bakımından
yapıldığında da, AYGAZ’ın ve DEMİRÖREN’in hâlihazırda Türkiye’deki bütün illerde
faaliyet gösterdikleri ve yaygın bayilik ağına sahip oldukları, dolayısıyla tüplü LPG
tüketicilerine alternatif sağlayıcıların bulunduğu ve işlem sonrasında dağıtım kanalları
bakımından da İPRAGAZ’ın diğer tüplü LPG dağıtıcılarını dışlama imkânının olmadığı
sonucuna ulaşılmıştır.
(50) Yapılan bu değerlendirmeler çerçevesinde, bildirim konusu işlemin, tüplü LPG pazarı
bakımından hâkim durum yaratmayacağı veya mevcut bir hâkim durumu
güçlendirmeyeceği kanaatine varılmıştır.
G.2.5. Birden Fazla Teşebbüsün Birlikte Hâkim Durum Oluşturması ya da Mevcut
Bir Birlikte Hâkim Durumun Güçlendirilmesi Bakımından Değerlendirme
(51) Bir birleşme veya devralma işlemi, ilgili pazarda tek başına hâkim durum yaratmasa
veya mevcut bir hâkim durumu güçlendirecek nitelikte olmasa da rakipler arasında
koordinasyonu kolaylaştırarak birlikte hâkim duruma yol açabilmekte ya da mevcut bir
birlikte hâkim durumu güçlendirebilmektedir. Şöyle ki, işlem sonrasında oluşacak pazar
yapısında teşebbüsler arası bir anlaşma ya da uyumlu eylem olmaksızın teşebbüsler
rekabetçi fiyatların üzerindeki fiyatlardan satış yapmayı mümkün ve ekonomik olarak
rasyonel bulabilirler. Taraflar bu şekilde bir koordinasyonun koşulları üzerinde kolaylıkla
ortak bir anlayış geliştirilebilirler. Söz konusu durumun uzun vadede koordinasyonun
sürdürülebileceği pazarlarda ortaya çıkması daha olası görülmektedir. Bu çerçevede,
bildirim konusu işlemin pazarda koordinasyona elverişli bir yapı meydana getirip
getirmeyeceğinin değerlendirilmesi gerekmektedir.
15-44/727-264
12/13
(52) Bu noktada hemen belirtmek gerekir ki işlemin oto gaz ilgili ürün pazarında yaratacağı
etkinin sınırlı olduğuna ilişkin olarak yukarıda yer verilen hâkim durum değerlendirmeleri
bu bölüm için de geçerli olup, işlemin birlikte hâkim durum anlamında rekabetçi bir
endişe doğurmayacağı sonucuna varılmıştır. Bu nedenle oto gaz pazarında birden fazla
teşebbüsün birlikte hâkim durum oluşturması ya da mevcut bir birlikte hâkim durumun
güçlendirilmesine ilişkin olarak fazladan bir değerlendirmeye yer verilmemiş, ancak
tüplü LPG ilgili ürün pazarındaki etkiler ayrıntılı olarak ele alınmıştır.
(53) İşlem sonrasında İPRAGAZ’ın pazar payı tüplü LPG pazarında %4,59 artışla
%24,53’ten %29,12’ye ulaşacaktır. Buna ek olarak piyasadaki rekabet yapısının da
kısmi olarak etkilenebileceği görülmektedir. Tüplü LPG pazarında, sırasıyla %42,65,
%24,53 ve %16,09 pazar paylarıyla AYGAZ, İPRAGAZ ve DEMİRÖREN olmak üzere
üç büyük oyuncu yer almakta; kalan pazar ise daha küçük paya sahip olan
teşebbüslerce paylaşılmaktadır. Devre konu olan PET GAZ’ın, %16,09 paya sahip
DEMİRÖREN’in ardından dördüncü büyük oyuncu olmakla birlikte, pazardaki %4,59
payı ile daha küçük hacimli oyuncular arasında yer aldığı görülmektedir. Bununla
birlikte, tekrar vurgulamak gerekir ki 2014 yılı itibarıyla Türkiye’deki tüplü LPG
satışlarının yaklaşık %93,5’i yedi teşebbüs tarafından gerçekleştirilmektedir.
(54) Öte yandan, Kılavuz’da da ifade edildiği üzere bir pazarda faaliyette bulunan
teşebbüslerin sayısındaki azalma koordinasyonu kolaylaştırıcı bir etken olabilmektedir.
Bu noktada, işlem sonrasında teşebbüsler arası rekabetçi davranışların koordinasyonu
sonucunu doğuracak ya da koordinasyon riskini artıracak bir pazar yapısı yaratılıp
yaratılmadığının ve geçmiş teşebbüs davranışlarının bir koordinasyon olasılığını işaret
edip etmediğinin değerlendirilmesi gerekmektedir.
(55) Pazar yapısına bakıldığında yukarıda ayrıntılı olarak açıklandığı üzere, işlemin
gerçekleştiği tüplü LPG pazarının daralan bir pazar niteliği taşıdığı görülmektedir.
Kurulumuzun önceki tarihli kararlarında12 da belirtildiği gibi, daralan pazarlarda yeni
girişlerin sınırlı olabildiği ve atıl kalan kapasiteyi minimize etmek için teşebbüslerin
mevcut pazar paylarını koruma ve daralan pazardan pay alma gayesiyle daha rekabetçi
bir şekilde hareket edebildikleri görülmektedir. Tüplü LPG pazarında teşebbüslerin
sıklıkla fiyat indirimlerine, kampanyalara ve promosyon uygulamalarına başvurması bu
durumun göstergesidir13. Nitekim geçmiş tarihli Kurulumuz kararlarında, yerel olarak
faaliyet gösteren pek çok LPG dağıtım şirketi tarafından büyük dağıtım şirketlerinin
yıkıcı fiyat uyguladığı iddiasını içeren şikâyetlerin konu edildiği görülmektedir. Bu
şikâyetlere ilişkin kararlarında14 Kurulumuz, ihlal tespiti yapmamış, aksine şikayet
konusu uygulamaların tüplü LPG pazarının daralan bir pazar olmasından kaynaklandığı,
bayilerin yanı sıra dağıtım şirketlerinin de doğrudan tüketiciye satış yapabildiği ve zayıf
konumda oldukları tüketim bölgelerine değişik kampanya veya fiyat indirimleri
uygulayarak hem mevcut müşterilerini muhafaza etmek hem de yeni abone
kazanmak/transfer etmek yolunu seçebildikleri tespitlerini yapmıştır. Bu noktada
pazarda faaliyet gösteren teşebbüs sayısına dair hususları da vurgulamak yerinde
olacaktır. Her ne kadar tüplü LPG pazarında toplam %82,88 pazar payına sahip üç
büyük teşebbüsün olduğu dikkati çekmekteyse de, satışların yaklaşık %93,5’inin yedi

12 29.6.2006 tarih ve 06-46/588-160 sayılı Kütahya Fırıncılar, 03.05.2007 tarih ve 07-37/383-144 sayılı
DEMİRÖREN (aşırı düşük fiyatla hâkim durumun kötüye kullanılması), 18.11.2009 tarih ve 09-56/1325-
331 sayılı Burgaz Mey İçki, 06.07.2011 tarih ve 11-41/873-274 sayılı AYGAZ-TOTAL, 06.04.2012 tarih ve
12-17/455-131 sayılı Çanakkale Tüplü LPG kararları.
13 06.07.2011 tarih ve 11-41/873-274 sayılı AYGAZ-TOTAL kararında AYGAZ’ın ve TOTAL’in 2010
yılında uyguladığı kampanyaların ve promosyonların daralan pazarlardaki rekabetçi davranışlara ilişkin bir
emare olarak dikkate alındığı görülmektedir.
14 16.02.2006 tarihli ve 06-13/150-35 sayılı DEMİRÖREN (hâkim durumun kötüye kullanılması) kararı,
03.05.2007 tarih ve 07-37/383-144 sayılı DEMİRÖREN (aşırı düşük fiyatla hâkim durumun kötüye
kullanılması) kararı, 09.10.2007 tarih ve 07-78/976-374 sayılı AYGAZ-TOTAL-DEMİRÖREN kararı.
15-44/727-264
13/13
teşebbüs tarafından gerçekleştirildiği ve toplam 82 adet tüplü LPG dağıtıcısı içindeki
diğer oyuncuların, ulusal ölçekte düşük pazar payları olsa da bölgesel anlamda
rekabetçi baskılar oluşturabildikleri görülmektedir.
(56) İşlem sonrasında teşebbüsler arasında koordinasyon riskinin artacağı bir yapı oluşup
oluşmayacağının en önemli göstergelerinden biri de pazarda faaliyet gösteren
teşebbüslerin geçmiş davranışlarıdır. Teşebbüslerin geçmişte böyle bir koordinasyon
içinde olduklarının tespit edilmiş olmasının, pazarda yaşanan yoğunlaşma sonrasında
birlikte hâkim durumun ortaya çıkma olasılığını kuvvetlendirdiği kabul edilmektedir.
Geçmiş tarihli Kurulumuz kararları bu gözle incelendiğinde, 1998 yılında alınan
Adıyaman LPG kararı15 dışında, teşebbüsler arasında koordinasyon olduğunu tespit
eden bir karar bulunmadığı görülmektedir. Aksine, yukarıda zikredilen kararların aşırı
düşük fiyat, hâkim durumun kötüye kullanılması gibi şikâyetler çerçevesinde yapılan
inceleme ve değerlendirmeleri içerdiği görülmektedir. Bu kapsamda pazardaki
teşebbüsler arasında koordinasyon bulunduğuna ilişkin başka bir tespit olmaması
nedeniyle, işlem sonucunda koordinasyon olasılığının artacağına ilişkin bir öngörüde
bulunmanın mümkün olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
(57) Netice itibarıyla, 2010/4 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi bir devralma olan bildirim
konusu işlemin Kanun’un 7. maddesi kapsamında değerlendirilmesi sonucunda; ilgili
pazardaki rekabetin olumsuz etkilenmeyeceği kanaatine varılmıştır.
H. SONUÇ
(58) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin 4054
sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet
Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ
kapsamında izne tabi olduğuna; işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde yasaklanan
nitelikte hâkim durum yaratılmasının veya mevcut hâkim durumun güçlendirilmesinin ve
böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme
izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.

15 26.11.1998 tarih ve 93/750-159 sayılı karar (Danıştay’ın bozma kararı üzerine 25.10.2005 tarih ve 05-
73/986-273 sayı ile yeniden alınmıştır). Kararda, AYGAZ, MOGAZ, LİKİTGAZ, MİLGAZ, MİLANGAZ,
İPRAGAZ ve SİHİRGAZ’ın Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği tespit edilmiştir.


Full & Egal Universal Law Academy