Rekabet Kurumu - Karar Sayı 15-45/754-276

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2015-4-44 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 15-45/754-276
Karar Tarihi : 24.12.2015
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN, Fevzi ÖZKAN, Doç. Dr. Tahir SARAÇ, Kenan TÜRK
B. RAPORTÖRLER: Kerem TOMUR, Süleyman DAĞDEVİREN
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : Gizlilik talebi bulunmaktadır.
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILANLAR : - A-Kent Ödeme Teknolojileri A.Ş.
Çağlayan Mah. Barınaklar Blv. No:56/A Muratpaşa/Antalya
- Bilgi Çiftliği Yazılım ve Teknoloji A.Ş.
Aynı adreste
(1) E. DOSYA KONUSU: A-Kent Ödeme Teknolojileri A.Ş. ve Bilgi Çiftliği Yazılım ve
Teknoloji A.Ş.’nin Antalya’da toplu taşıma araçları biletlerinin satışı alanında tekel
olduğu ve diğer teşebbüslere bayilik vermeyerek rekabeti ihlal ettiği iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle, A-Kent Ödeme Teknolojileri A.Ş. (A-KENT)
ve Bilgi Çiftliği Yazılım ve Teknoloji A.Ş. (BİLGİ ÇİFTLİĞİ) unvanlı teşebbüslerin, Antalya
il merkezindeki toplu taşıma araçları doldurulabilir kart işlemleri pazarında tekel oldukları
belirtilerek; bu iki teşebbüsün;
- gerekli koşullar sağlansa dahi hiçbir sebep belirtmeksizin bayilik vermediği,
- pazardaki konumlarını kötüye kullanmak suretiyle, doldurulabilir kartları kendi
belirlediği ücrete sattığı,
- hizmet kalitesinin çok kötü olmasına rağmen, pazara diğer teşebbüslerin girmesini
engellediği
iddia edilmiştir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 19.08.2015 tarihinde giren başvuru üzerine
hazırlanan 10.09.2015 tarih ve 2015-4-44/İİ sayılı ilk inceleme raporu 06.10.2015 tarihli
Kurul toplantısında görüşülmüş ve önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.
(4) Söz konusu karar uyarınca düzenlenen 11.12.2015 tarih ve 2015-4-44/ÖA sayılı
Önaraştırma Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(5) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; başvuru konusu hakkında 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına
gerek olmadığı ifade edilmiştir.





15-45/754-276
2/5

I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Pazar
(6) Mevcut dosya bakımından yapılacak değerlendirmeye bir etkisi olmayacağından,
herhangi bir ilgili ürün pazarı belirlenmemiştir. Öte yandan, ilgili coğrafi pazar “Antalya ili”
olarak tespit edilmiştir.
I.2. Değerlendirme
(7) Başvuruda yer verilen iddialara ilişkin olarak, Kurumumuz yazısına Antalya Büyükşehir
Belediye Başkanlığınca gönderilen cevabi yazıda özetle aşağıdaki hususlar ifade
edilmiştir:
- Antalya ilinde toplu taşıma araçlarında kullanılmak üzere, (özel halk otobüsü ve
minibüsler) “Toplu Taşıma İşi Otomasyonu”nun, “Kent Kart Fonksiyonları” (otopark,
müze ve vb. kullanımlar) ile birlikte sağlanması için, Antalya Büyükşehir Belediye
Meclisinin 30.07.2009 tarih ve 419 sayılı kararı uyarınca, 24.09.2009 tarihinde “Toplu
Taşıma Otomasyonu ve Araç Takip Sistemi” ihalesi yapılmış ve 30.10.2009 tarihinde
A-KENT ile 10 yıl süreli bir sözleşme imzalanmıştır.
- Antalya 1. İdare Mahkemesinin 02.06.2011 tarih, 2010/184 E. ve 2011/725 K. sayılı
kararı ile söz konusu ihalenin iptaline karar verilmiştir. Mahkeme tarafından verilen
iptal kararı üzerine idarece kararın temyizine gidilmiş olup, aynı zamanda 22.06.2011
tarihi itibarıyla sözleşmenin feshedildiği yüklenici firmaya bildirilmiş ve kesin teminat
yükleniciye iade edilmiştir. Ancak işin tasfiyesine yönelik bir işlem yapılmamış, firma
vekâletsiz iş görme niteliğinde fiili olarak çalışmaya devam etmiştir.
- (…..TİCARİ SIR…..).
- Buna göre, hâlihazırda Antalya Büyükşehir Belediyesi ile A-KENT arasında toplu
taşıma araçlarında kullanılan doldurulabilir kart sistemlerinin üretim ve dağıtımı ile
ilgili herhangi bir ilişki bulunmamaktadır.
- Antalya Büyükşehir Belediye Meclisinin 13.10.2014 tarih ve 532 sayılı kararı
çerçevesinde, toplu taşıma araçlarında kullanılan doldurulabilir kart sistemlerinin
üretim ve dağıtımı ile ilgili olarak Belediye şirketi Antalya Ulaşım A.Ş. 10 yıl süre ile
yetkilendirilmiştir.
(8) Bu noktada dikkat çekilmek istenen husus, BİLGİ ÇİFTLİĞİ adlı teşebbüsün dosya
kapsamındaki konumudur. BİLGİ ÇİFTLİĞİ’nden edinilen ve Antalya Büyükşehir
Belediyesi tarafından da teyit edilen bilgilere göre, BİLGİ ÇİFTLİĞİ, Antalya’da faaliyet
gösteren bir market zinciri bünyesindeki lokasyonlarda kullanılan kasa-POS ve "Birkart"
adlı kartın hizmetini ve "portalkart" ödeme sistemini yürütmektedir. Ayrıca Akdeniz
Üniversitesinde öğrenci kantinlerinde kullanılan kasa-POS ve "LikyaPAY" kart sistemini
işletmektedir. BİLGİ ÇİFTLİĞİ, A-KENT’in Antalya’da dağıttığı kartlara dolum yapan alt
bayilerinden biri olup, bu işlem bahsi geçen market zincirine ait şubelerde ve
üniversitedeki noktalarda yapılabilmektedir. Bu şekilde kart dolumu yapılabilen birçok
farklı nokta (diğer market zincirleri, banka şubeleri, Belediye’ye ait noktalar vb.)
bulunmaktadır. Özetle BİLGİ ÇİFTLİĞİ’nin, önaraştırmaya konu Antalya ili toplu taşıma
araçlarında kullanılan doldurulabilir kartların üretimi ve/veya dağıtımı pazarlarında
faaliyet göstermediği tespit edilmiş olup, dosya konusu 4054 sayılı Kanun’un ihlal edildiği
iddiasıyla herhangi bir ilgisinin bulunmadığı anlaşılmıştır. Dolayısıyla anılan şirkete ilişkin
olarak dosya kapsamında herhangi bir işlem yapılmamış, sadece A-KENT’in
faaliyetlerinin anılan Kanun kapsamında ihlal oluşturup oluşturmadığı incelenmiştir.


15-45/754-276
3/5

(9) Yukarıda da yer verildiği üzere, mevcut durumda Antalya Büyükşehir Belediyesi ile A-
KENT arasında 16.09.2015 tarihinde bir “tahkim protokolü” imzalanarak, toplu taşıma
araçlarında kullanılan doldurulabilir kart sistemlerinin üretim ve dağıtımına yönelik olarak
taraflar arasında önce sözleşmeye dayalı olarak daha sonra fiilen devam eden ilişki
sonlandırılmıştır. Antalya Büyükşehir Belediye Meclisi kararı ile de toplu taşıma
araçlarında kullanılan doldurulabilir kart sistemlerinin üretim ve dağıtımı ile ilgili olarak
Belediye şirketi Antalya Ulaşım A.Ş. 10 yıl süre ile yetkilendirilmiştir. Dolayısıyla şikâyete
konu teşebbüsün toplu taşıma araçlarında kullanılan doldurulabilir kart sistemlerinin
üretim ve dağıtımı faaliyetini sürdürme ihtimali bulunmamaktadır. Ancak Antalya
Büyükşehir Belediyesi ile A-KENT arasında sözleşmenin bulunduğu veya fiili olarak ilgili
pazardaki faaliyetin bu teşebbüs tarafından yürütüldüğü döneme ilişkin 4054 sayılı
Kanun kapsamında değerlendirme yapılması gerekmektedir.
(10) Dosya mevcudu bilgilere göre, 30.10.2009 tarihinde Antalya Büyükşehir Belediyesi ile A-
KENT arasında sözleşme imzalanmış ve bu tarihten 16.09.2015 tarihine kadar söz
konusu teşebbüs gerek sözleşme gerekse de fiili durum olarak Antalya ilinde toplu
taşıma araçlarında kullanılan doldurulabilir kartların üretim ve dağıtımında münhasır hak
sahibi olmuştur. Bu noktada, ilgili mevzuata ve A-KENT ile Antalya Büyükşehir
Belediyesi arasında imzalanan sözleşmeye değinilmesi gereklidir.
(11) 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun 7. maddesinin (f) bendinde; “Büyükşehir
ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma
hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu
üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve
tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde,
sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek,
işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin
gerektirdiği bütün işleri yürütmek.” büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve
sorumlulukları arasında sayılmıştır.
(12) Buna göre Antalya Büyükşehir Belediyesi sınırları ile mücavir alanları dâhilinde, toplu
taşıma otomasyonu ve araç takip sisteminin kurulması ve işletilmesi faaliyeti ilgili
Belediye’nin görev, yetki ve sorumlulukları arasındadır. 5216 sayılı Kanun’un 9.
maddesinde ise büyükşehir belediyesi sınırları içerisinde yürütülen her türlü taşımacılık
hizmetlerinin uyumlu biçimde sürdürülmesi amacıyla “ulaştırma koordinasyon merkezi
(UKOME)” kurulacağı belirtildikten sonra, aynı maddenin ikinci fıkrasında Kanun ile ilgili
Belediye’ye verilen trafik hizmetlerini planlama, koordinasyon ve güzergâh belirlemesi
görevleri ile bunlarla bağlantılı konularda UKOME yetkili kılınmıştır.
(13) Öte yandan, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediye Meclisinin Görev ve Yetkileri”
başlıklı 18. maddesinin (e) ve (j) bentlerinde sırasıyla; “Taşınmaz mal alımına, satımına,
takasına, tahsisine, tahsis şeklinin değiştirilmesine veya tahsisli bir taşınmazın kamu
hizmetinde ihtiyaç duyulmaması hâlinde tahsisin kaldırılmasına; üç yıldan fazla
kiralanmasına ve süresi otuz yılı geçmemek kaydıyla bunlar üzerinde sınırlı aynî hak
tesisine karar vermek.” ve “Belediye adına imtiyaz verilmesine ve belediye yatırımlarının
yap-işlet veya yap-işlet-devret modeli ile yapılmasına; belediyeye ait şirket, işletme ve
iştiraklerin özelleştirilmesine karar vermek” ifadeleri yer almaktadır.





15-45/754-276
4/5

(14) Yukarıda yer verilen kanun hükümlerinin değerlendirilmesinden, toplu taşıma araçlarında
kullanılan doldurulabilir kart sistemlerinin üretim ve dağıtımı faaliyetine ilişkin görev ve
yetkinin Antalya Büyükşehir Belediyesi Ulaştırma Koordinasyon Merkezinde olduğu, bu
konuda Belediye adına imtiyaz verilmesinde ise Büyükşehir Belediye Meclisinin yetkili
kılındığı anlaşılmaktadır. Antalya Büyükşehir Belediyesi yukarıdaki hükümler
çerçevesinde toplu taşıma araçlarında kullanılan doldurulabilir kartların üretimi, dağıtımı
ve buna ilişkin altyapı oluşturulması faaliyetinde sahip olduğu imtiyazını geçmiş
dönemde A-KENT’e devretmiştir.1
(15) Antalya Büyükşehir Belediyesi ile A-KENT arasında 30.10.2009 tarihinde imzalanan
sözleşmenin bazı hükümleri özetle aşağıdaki gibidir:
“Madde 7: İşin Yapılma Yeri, İşyeri Teslim ve İşe Başlama Tarihi
İşin yapılma yeri: Antalya Büyükşehir Belediyesi Mücavir alanları ve sınırları içerisindeki
otobüs durakları, tramvay durakları, Belediyece Gösterilecek Mahal (komuta kontrol
odası ve çağrı merkezi) Belediye tarafından onaylanacak mahalleler (kart dolum
noktaları), ileride genişleyen Belediye sınırları işin yapılma yeridir.
…
Madde 9.9: Sistem çalışmaya başladıktan sonra toplu taşımacılıkla ilgili her tür
kampanya, indirim ya da ücretsiz seyahat edecek kişi veya grupları belirleme yetkisi ile
gerekli gördüğü kişilere ücretsiz ulaşım kartı verme yetkisi idareye aittir. Ulaşım hatları
ve güzergâhları ile çalışma saatleri ve usullerini belirleme yetkisi münhasıran idareye
aittir.
…
Madde 9.14: Kullan-at biletlerin biniş ücreti akıllı kartı özendirmek için doldurulabilir
kartların ücretinden daha yüksek olacaktır. Bu ücretin takdiri idarenin uhdesindedir.
İdare, sistem devreye girdikten en geç 1 yıl içinde nakit para kullanımını kaldıracaktır.
…
Madde 10.6: Sistemin, komuta kontrol odasının, ödeme enstrümanlarının, duraklarının,
otomatlarının, araç toplanma merkezlerinin yerini idare belirler ve yüklenici bu merkezleri
idarece gösterilen yere kuracaktır.
…
Madde 10.8: Her türlü taşıma ücretlerini belirlemeye yetkisi mevzuatlar çerçevesinde
münhasıran idareye aittir.”









1 Antalya 1. İdare Mahkemesi’nin 2010/184 E. ve 2011/725 K. sayılı kararı ile toplu taşıma otomasyonu ve
araç takip sisteminin kurulması ve işletilmesi, ayrıca şehir kart olarak 10 yıl süreyle kullanılması işinin;
(…..) “uygun bedel ilkesine uyarlık bulunmadığı” gerekçesiyle iptal edilse de, işin 2886 sayılı Devlet İhale
Kanunu çerçevesinde kapalı teklif suretiyle ihaleye çıkarılmasına ve ihalenin 24.09.2009 tarihinde
yapılmasına ilişkin kısım hukuka uygun görülmüştür. Dolayısıyla, idarenin mahkeme kararında yer verilen
şekilde bir ihale usulüyle imtiyaz tanımasında herhangi bir hukuka aykırılık görülmemiştir.
15-45/754-276
5/5

(16) A-KENT tarafından Kurumumuza gönderilen konuya ilişkin cevap yazısında ise özetle;
- A-KENT’in sözleşme hükümleri gereğince kartların basımı, dağıtımı ve dolumu
işlemlerini münhasıran yürüttüğü,
- Tüm bu hizmetlerin A-KENT’e ait 14 gişeden, Denizbank’a ait tüm ATM’lerden, web
sitesinden ve 187 adet bayi aracılığı ile gerçekleştirildiği,
- Olabildiğince daha çok noktada dolum hizmeti yapmak ve mesai saatleri dışında da
hizmet verenlere öncelik tanımak dışında bayi sayısını azaltacak özel bir kısıtlama
getirilmediği,
- A-KENT’in dağıtımı yapılmış kartlara dolum yapmak dışında herhangi bir yetkisinin
olmadığı
belirtilmiştir.
(17) Yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmelerden de anlaşıldığı üzere, Antalya
Büyükşehir Belediyesi; kart dolum noktalarının hangi noktalarda kurulacağı, hangi tür
kampanyaların uygulanacağı, durak noktalarının nerede olacağı ve doldurulabilir
kartların ücret takdiri gibi daha pek çok konuda yetkilidir. Her ne kadar sözleşme ile A-
KENT’e birtakım haklar tanınsa da “hiçbir sebep belirtmeksizin bayilik verilmediği iddiası”
ile “bilet fiyatlarının kendi belirlediği fiyatlara satıldığı” iddialarının yukarıda yer verilen
mevzuat ve sözleşme hükümleri ile birlikte değerlendirilmesinden, 4054 sayılı Kanun
bakımından ihlal oluşturabilecek herhangi bir uygulamanın gerçekleşmediği kanaatine
varılmıştır.
J. SONUÇ
(18) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 4054 sayılı Kanun’un 41.
maddesi uyarınca şikayetin reddi ile soruşturma açılmamasına OYBİRLİĞİ ile karar
verilmiştir.



Full & Egal Universal Law Academy