Rekabet Kurumu - Karar Sayı 15-45/755-277

Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2015-4-59 (Muafiyet)
Karar Sayısı : 15-45/755-277
Karar Tarihi : 24.12.2015
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN, Fevzi ÖZKAN,Doç. Dr. Tahir SARAÇ,
Kenan TÜRK

B. RAPORTÖRLER : Çiğdem TUNÇEL, Tuğba CİRİT, Süleyman DAĞDEVİREN

C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Tofaş Türk Otomobil Fabrikası A.Ş.
Temsilcisi Av. M. Haluk ARI
Atatürk Mah. Turgut Özal Bul. Gardenya 1 Plaza 42 B Ofis Kat:7
Ataşehir/İstanbul
(1) D. DOSYA KONUSU: Tofaş Türk Otomobil Fabrikası A.Ş. ile Peugeot S.A. arasında
imzalanan ve konusu olan hafif ticari araçların, 01.01.2016 tarihinden başlamak üzere
iki yıl süre ile, Tofaş Türk Otomobil Fabrikası A.Ş. tarafından Peugeot S.A.’ya tedarik
edilmesini düzenleyen mutabakat protokolüne 4054 sayılı Kanun’un 8. maddesi
çerçevesinde menfi tespit verilmesi, bunun mümkün olmaması halinde ise Kanun'un
5. maddesi çerçevesinde muafiyet tanınması talebi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 05.11.2015 tarih ve 5174 sayı ile giren bildirim
üzerine düzenlenen 18.12.2015 tarih ve 2015-4-59/MM sayılı Menfi Tespit Raporu
görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
- Tofaş Türk Otomobil Fabrikası A.Ş. ile Peugeot S.A. arasında imzalanan ve konusu
olan hafif ticari araçların, 01.01.2016 tarihinden başlamak üzere iki yıl süre ile, Tofaş
Türk Otomobil Fabrikası A.Ş. tarafından Peugeot S.A.’ya tedarik edilmesini
düzenleyen mutabakat protokolüne 4054 sayılı Kanun’un 8. maddesi çerçevesinde
menfi tespit verilemeyeceği;
- Bununla birlikte, söz konusu mutabakat protokolüne Kanun’un 5. maddesi
kapsamında bireysel muafiyet tanınabileceği
sonucuna ulaşıldığı ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
G.1. İlgili Teşebbüsler
(4) 1968 yılında kurulmuş olan Tofaş Türk Otomobil Fabrikası A.Ş. (TOFAŞ) otomotiv
sektöründe faaliyet göstermektedir. FCA ITALY S.p.A.’nın ve Koç Holding A.Ş.’nin ortak
kontrolünde bulunduğu belirtilen TOFAŞ, hâlihazırda, Fiat marka araçların Türkiye’deki
münhasır distribütörü konumundadır.


(5) Fransa menşeli olan ve otomotiv sektöründe faaliyet gösteren Peugeot S.A. (PSA) ise
15-45/755-277
2/8
bünyesinde Peugeot, Citroen ve DS markalarını barındırmaktadır.
G.2. TOFAŞ ve PSA Arasında İmzalanan Mutabakat Protokolü
(6) Bildirime konu mutabakat protokolü (PROTOKOL), 02.02.2015 tarihinde TOFAŞ ve PSA
arasında imzalanmıştır. Bildirim kapsamında PROTOKOL’ün, TOFAŞ, FCA Italy S.p.A.1 ve
PSA2 arasında bir hafif ticari aracın geliştirilmesinde ve üretiminde işbirliği yapılmasına
yönelik olarak 31.03.2005 tarihinde imzalanan ve 31.12.2015 tarihinde sona erecek olan
‘Ürün Geliştirme ve İmalat Anlaşması’nın3 (Product Development and Manufacturing
Agreement–PDMA) bir nevi devamı niteliğinde olduğu ifade edilmiştir. Nitekim PROTOKOL
incelendiğinde bu husus görülmektedir. Şöyle ki; 2014 yılının Nisan ayında, TOFAŞ ve PSA
arasında PDMA’nın uygulanmasıyla ilgili bir uyuşmazlık ortaya çıkmış ve taraflar bu
uyuşmazlığı sonlandırmak amacıyla PROTOKOL’ü imzalamıştır. İlaveten, PROTOKOL’de
taraflar arasındaki borç ilişkilerinin yanı sıra, PDMA çerçevesinde geliştirilen hafif ticari
aracın, yine PDMA’da öngörülen kurallar çerçevesinde, ‘uzatma süresi’ olarak adlandırılan
2016 ve 2017 yıllarında yıllık (…..) adet olmak üzere, TOFAŞ tarafından PSA’ya tedarik
edilmesi düzenlenmektedir.
G.3. İlgili Pazar
G.3.1. İlgili Ürün Pazarı
(7) Yukarıda da belirtildiği üzere, bildirime konu PROTOKOL çerçevesinde TOFAŞ tarafından
PSA’ya tedarik edilecek araçlar, PDMA çerçevesinde geliştirilen ve Fiat Fiorino, Peugeot
Bipper ve Citroen Nemo markalarıyla piyasaya sunulan hafif ticari araçlardır. Hafif ticari
araçların geliştirilmesini, üretimini ve tedarikini konu alan geçmiş tarihli Kurul kararları
incelendiğinde, bu kararlarda ilgili ürün pazarının “hafif ticari araçlar pazarı” olarak
belirlendiği görülmektedir4.
(8) PROTOKOL’e konu araçlar ve ilgili Kurul kararları dikkate alındığında, işbu dosya
bakımından ilgili ürün pazarı “hafif ticari araçlar pazarı” olarak belirlenmiştir.
G.3.2. İlgili Coğrafi Pazar
(9) Yukarıda da ifade edildiği üzere, PROTOKOL çerçevesinde, TOFAŞ tarafından PSA’ya
tedarik edilecek hafif ticari araçların tedarikine ilişkin kurallar ile ilgili olarak PDMA’ya atıf
yapılmıştır. Buna göre, taraflar, TOFAŞ tarafından tedarik edilen araçları herhangi bir
kısıtlama olmaksızın her ülkede satabilmekte, dağıtabilmekte veya satılmasını ve
dağıtımını sağlayabilmektedir. Bu çerçevede, PSA, anlaşmanın uygulandığı dönem
boyunca TOFAŞ’tan tedarik ettiği araçları yurtdışına ve yurtiçine arz etmiştir. Her ne kadar
dosya kapsamında, PSA’nın PROTOKOL’ün ilgili olduğu dönem boyunca TOFAŞ’tan
tedarik edeceği araçların ne kadarının yurtiçine ne kadarının yurtdışına sunulacağının
pazar koşullarına göre değişebileceği ifade edilmiş olsa da, PSA’nın yakın geçmişte söz

1 İlgili dönemde söz konusu teşebbüsün ticari unvanı Fiat Auto S.p.A şeklindedir.
2 İlgili dönemde söz konusu teşebbüsün ticari unvanı Peugeot Citroen Automobiles S.A. şeklindedir.
3 Söz konusu ‘Ürün Geliştirme ve İmalat Anlaşması’na Rekabet Kurulunun 08.07.2005 tarihli ve 05-44/628-
161 sayılı ve 31.01.2013 tarihli ve 13-08/93-54 sayılı kararlarıyla muafiyet tanınmıştır. Anılan Kurul kararları
incelendiğinde; kararlara konu anlaşmanın bir hafif ticari aracın geliştirilmesi ve bunu takip eden yedi yıl
boyunca TOFAŞ’ın Bursa’da kurulu fabrikasında üretilmesi amacıyla imzalandığı anlaşılmaktadır. Tarafların
öngörülen bu işbirliği çerçevesinde geliştirdikleri ürün 2007 yılının Kasım ayında piyasaya sunulmuş olup, bu
tarihten itibaren de Fiat Fiorino, Peugeot Bipper ve Citroen Nemo markaları altında satışı yapılmaktadır.
Anlaşma uyarınca, TOFAŞ tarafından üretilen araçlar, belirlenen transfer fiyatlarıyla FCA Italy S.p.A’ya ve
PSA’ya satılmakta, teşebbüsler araçların dağıtımını birbirinden bağımsız olarak gerçekleştirmektedir.
4 Rekabet Kurulunun 08.07.2005 tarihli ve 05-44/628-161 sayılı; 05.10.2011 tarihli ve 11-51/1288-453 sayılı;
31.01.2013 tarihli ve 13-08/93-54 sayılı kararları.
15-45/755-277
3/8
konusu araçların bir kısmını Türkiye pazarına arz ettiği bilinmektedir5. Bu çerçevede
PROTOKOL’e konu araçların Türkiye pazarına da arz edileceği düşünüldüğünde, işbu
dosya bakımından ilgili coğrafi pazar, geçmiş tarihli Kurul kararları6 da göz önünde
bulundurularak, “Türkiye” olarak belirlenmiştir.
G.4. Değerlendirme
G.4.1. Menfi Tespit Değerlendirmesi
(10) 4054 sayılı Kanun’un ‘Menfi Tespit’ başlıklı 8. maddesinde “İlgili teşebbüs veya teşebbüs
birliklerinin başvurusu üzerine Kurul, elinde bulunan bilgiler çerçevesinde bir anlaşmanın,
kararın, eylemin veya birleşme ve devralmanın bu Kanunun 4, 6 ve 7 nci maddelerine aykırı
olmadığını gösteren bir menfî tespit belgesi verebilir.” hükmüne yer verilmiştir.
(11) Kanun’un 4. maddesi rekabeti sınırlayıcı anlaşmaları, uyumlu eylemleri ve kararları; 6.
maddesi hakim durumun kötüye kullanılmasını; 7. maddesi ise hakim durum yaratmak veya
mevcut bir hakim durumu güçlendirmek suretiyle rekabetin önemli ölçüde azaltılmasına yol
açacak birleşme ve devralma işlemlerini yasaklamaktadır. PROTOKOL’ün; tarafı olan
teşebbüslerin ilgili pazardaki paylarının, hakim durumun göstergesi olarak kabul edilen
pazar payı seviyelerinin altında olması7, kötüye kullanma davranışı olarak
değerlendirilebilecek herhangi bir unsuru barındırmaması ve Kanun’un 7. maddesi
anlamında bir birleşme ya da devralma işlemi niteliği taşımaması nedeniyle Kanun’un 6. ve
7. maddelerine aykırı olduğundan bahsedilememektir. Bu nedenle, teşebbüsler arası bir
anlaşma niteliğinde olan PROTOKOL’e ilişkin menfi tespit değerlendirmesi, bu PROTOKOL
ile Kanun’un 4. maddesinin ihlal edilip edilmediğine odaklanılarak gerçekleştirilmiştir.
(12) Bildirime konu PROTOKOL, aynı ilgili pazarda faaliyet gösteren teşebbüsler, bir başka
deyişle mevcut rakipler, arasında yapılmış olan bir yatay işbirliği anlaşması niteliği
taşımaktadır. Bilindiği üzere, yatay işbirliği niteliği taşıyan teşebbüsler arası anlaşmaların,
teşebbüs birliği kararlarının ve uyumlu eylemlerin Kanun’un 4. maddesi ve 5. maddesi
çerçevesinde değerlendirilmesinde Yatay İşbirliği Anlaşmaları Hakkında Kılavuz (Kılavuz)8
yol göstericidir. Buna göre, yatay işbirliği anlaşmalarının 4054 sayılı Kanun çerçevesinde
değerlendirilmesinde öncelikle teşebbüsler arası anlaşmanın 4. madde kapsamında
rekabeti bozucu bir amacının veya rekabeti kısıtlamaya dönük fiili ya da potansiyel bir
etkisinin olup olmadığının tespit edilmesi gerekmektedir.
(13) Bu çerçevede, PROTOKOL’ün Kanun’un 4. maddesine aykırı olup olmadığına ilişkin olarak
yapılacak değerlendirmede PROTOKOL’ün rekabeti kısıtlama amacı ve/veya rekabeti
kısıtlayıcı etkisi olup olmadığı incelenmiştir.



5 PSA’nın 2014 yılında TOFAŞ’tan satın almış olduğu toplam (…..) adet aracın %(…..)’lük bir kısmına denk
gelen (…..) adedini, 2015 yılında ise toplam (…..) adet araçtan %(…..)’lik bir kısmına denk gelen (…..) adedini
Türkiye’ye arz etmiş olduğu görülmektedir. Bu bilgilerden yola çıkarak PSA’nın 2016 ve 2017 yıllarında her bir
yılda PROTOKOL kapsamında TOFAŞ’tan tedarik edeceği (…..) adet aracın nispeten küçük bir kısmının iç
pazara sunulacağı tahmin edilmektedir.
6 Rekabet Kurulunun 08.07.2005 tarihli ve 05-44/628-161 sayılı; 05.10.2011 tarihli ve 11-51/1288-453 sayılı;
31.01.2013 tarihli ve 13-08/93-54 sayılı kararları.
7 Rekabet Kurulu tarafından yayımlanan Hakim Durumdaki Teşebbüslerin Dışlayıcı Kötüye Kullanma
Niteliğindeki Davranışlarının Değerlendirilmesine İlişkin Kılavuz’da, Kurulun yerleşik uygulamasında %40’ın
altında pazar payına sahip olan teşebbüslerin hâkim durumda olması ihtimalinin düşük olduğunun kabul
edildiği belirtilmiştir. PROTOKOL’e taraf teşebbüslerin 2014 yılında ve 2015 yılının ilk on bir ayında ilgili
pazardaki payları toplamı sırasıyla %35,87 ve %34,29 olarak gerçekleşmiştir.
8 Rekabet Kurulunun 30.04.2013 tarihli ve 13-24/326-RM(6) sayılı kararıyla kabul edilmiştir.

15-45/755-277
4/8
i) Rekabeti Kısıtlama Amacı
(14) Genel olarak, fiyat tespiti, miktar sınırlaması veya pazar ya da müşteri paylaşımı içeren
anlaşmaların rekabeti kısıtlama amacı taşıdığı kabul edilmektedir. Bildirim konusu
PROTOKOL incelendiğinde, PROTOKOL’ün taraflar arasındaki borç ilişkilerinin yanı sıra,
TOFAŞ tarafından 2016 ve 2017 yıllarında PSA’ya tedarik edilecek hafif ticari araçların
miktarına, miktarın altında kalınması ya da miktarın aşılması halinde söz konusu olacak
durumlara ilişkin düzenlemeler içerdiği ve bu tedarik ilişkisinin PDMA’da belirlenen kurallar
uyarınca sürdürüleceğini hüküm altına aldığı görülmektedir. PROTOKOL’de ve PDMA’da
fiyat tespitine, miktar sınırlamasına ya da pazar veya müşteri paylaşımına ilişkin olarak
rekabet kısıtlaması olarak kabul edilebilecek herhangi bir hüküm bulunmamaktadır. Bilakis,
PDMA’nın aracın satışını ve pazarlamasını düzenleyen 3.3. numaralı maddesinde; üretilen
araçların taraflarca bağımsız olarak, herhangi bir kısıtlama olmaksızın her ülkede, kendi
takdir yetkileri ile belirleyecekleri ağlar ve organizasyonlar üzerinden satılabileceği,
dağıtılabileceği açıkça düzenlenmiştir. Ayrıca anlaşmanın 5.3. maddesinde de tarafların bu
anlaşmanın imzalanmasıyla birlikte birbirleriyle rekabet halinde kalacakları ve taraflardan
hiçbirinin kendi ticari markaları veya ticari unvanları ve diğer haklar altında tasarlayacakları,
üretecekleri ve satacakları ürünlerle ilgili herhangi bir yasak ve kısıtlamaya maruz
kalmayacakları hüküm altına alınmıştır. Dolayısıyla bildirime konu PROTOKOL’ün rekabeti
kısıtlama amacı bulunmadığı değerlendirilmektedir.
ii) Rekabeti Kısıtlayıcı Etki
(15) Bilindiği üzere, mevcut ya da potansiyel rakipler arasında gerçekleştirilen yatay işbirlikleri
belli durumların varlığı halinde rekabeti kısıtlayıcı etkiler meydana getirebilmektedir.
Kılavuz’da, rekabeti kısıtlayıcı etkinin varlığı için anlaşmanın fiyat, üretim miktarı, ürün
kalitesi, ürün çeşitliliği ya da inovasyon gibi pazardaki rekabet parametrelerinin en az biri
üzerinde olumsuz etkisinin bulunması ya da makul bir olasılık dahilinde böyle bir
potansiyele sahip olması gerektiği belirtilmiştir. Kılavuz’da, ayrıca, bir yatay işbirliği
anlaşmasının hangi hallerde bu parametreler üzerinde olumsuz etkide bulunabileceği
sıralanmıştır. Bu hallerden biri, tarafların maliyetlerini önemli ölçüde benzer hale getirmek
suretiyle anlaşmanın fiyat ve üretim miktarı gibi rekabetçi parametreler açısından taraflar
arasında koordinasyona yol açması olarak belirtilmiştir9.
(16) Yukarıda ifade edildiği üzere, bildirime konu PROTOKOL ve PDMA ile, bu metinlere konu
hafif ticari araçların TOFAŞ tarafından üretilip, transfer fiyatlarıyla (fabrika satış fiyatları)
PSA’ya satılması ve ardından taraflarca birbirinden bağımsız olarak dağıtılması
öngörülmüştür. Bir başka deyişle, piyasada bağımsız olarak Fiat Fiorino, Peugeot Bipper
ve Citroen Nemo markalarıyla pazarlanan araçlar, aynı üretim sürecinde üretilmektedir. Bu
durum da söz konusu araçların üretim maliyetlerinin benzer hale gelmesini kaçınılmaz
kılmaktadır. Bu benzerliği göstermesi bakımından, söz konusu araçların 2015 yılının Kasım
ayı itibarıyla ortalama fabrika çıkış fiyatlarına aşağıdaki tabloda yer verilmiştir:
Tablo 1: PROTOKOL Konusu Araçların Ortalama Fabrika Satış Fiyatları (Kasım 2015)
Araç Fabrika Satış Fiyatı (TL)
Fiat Fiorino (…..)
Peugeot Bipper (…..)
Citroen Nemo (…..)
Kaynak: Bildirim Formu ve Ekleri


9 Kılavuz, par. 23.
15-45/755-277
5/8
(17) Yukarıdaki tablodan görüldüğü üzere, TOFAŞ’ın farklı marka araçlar için 2015 yılının Kasım
ayı itibarıyla uyguladığı ortalama fabrika çıkış fiyatları (…..) TL ila (…..) TL arasındadır.
Ancak araçların üretim maliyetleri arasındaki bu benzerliğin tek başına rekabeti kısıtlayıcı
etkiyi göstermediği ve araçların perakende satış fiyatlarının da incelemeye dahil edilmesi
gerektiği değerlendirilmektedir. Zira ortaklaşan maliyetlerin, aracın satış fiyatı içindeki payı
büyüdükçe maliyet benzerliğinin rekabeti kısıtlayıcı etkiler meydana getirme olasılığı
artmaktadır.
(18) Dosya kapsamındaki bilgilerden, PROTOKOL’e konu araçların farklı versiyonlarının
piyasada farklı fiyatlarla satıldığı anlaşılmıştır. Bu nedenle, aşağıdaki tabloda,
PROTOKOL’e konu araçların 2015 yılı Kasım ayı itibarıyla geçerli olan en düşük ve en
yüksek perakende satış fiyatlarına ve araçların fabrika çıkış fiyatlarının perakende satış
fiyatları içindeki payına yer verilmektedir.
Tablo 2: PROTOKOL’e Konu Araçların Liste Fiyatları (Kasım 2015)

Fabrika
Çıkış Fiyatı
(TL)
En Düşük
Satış Fiyatı
(TL)
En Yüksek
Satış Fiyatı
(TL)
Fabrika Çıkış Fiyatının
En Düşük Satış Fiyatı
İçindeki Payı (%)
Fabrika Çıkış Fiyatının
En Yüksek Satış Fiyatı
İçindeki Payı (%)
Fiat
Fiorino (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Peugeot
Bipper (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Citroen
Nemo (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Bildirim Formu ve Ekleri
(19) Tablodan görüleceği üzere Fiat Fiorino marka aracın farklı versiyonları (…..) TL ila (…..) TL
aralığında, Peugeot Bipper marka aracın farklı versiyonları (…..) TL ile (…..) TL aralığında,
Citroen Nemo marka aracın farklı versiyonları ise (…..) TL ila (…..) TL aralığında satışa
sunulmaktadır. Üretim maliyetlerinin araçların perakende satış fiyatı içindeki payı ise Fiat
Fiorino için %(…..) ila %(…..) aralığında, Peugeot Bipper için %(…..) ila %(…..) aralığında,
Citroen Nemo için ise %(…..) ila %(…..) aralığında değişmektedir. Dolayısıyla, aynı üretim
sürecinde üretilen araçların üretim maliyetlerinin araçların perakende satış fiyatları içinde,
araç versiyonları arasında farklılaşmakla birlikte, yüksek bir paya sahip olduğu
söylenebilecektir. Ancak, sektörde uygulanan vergilerin yüksekliği nedeniyle, satış fiyatının
içinde üretim maliyetlerinin payını daha net görebilmek adına araçların vergisiz satış
fiyatlarıyla üretim maliyetlerinin kıyaslanmasının daha anlamlı sonuçlar üreteceği kanaatine
varılmıştır. Bu nedenle, her üç marka altında örnek olarak seçilen versiyonların ÖTV ve KDV
hariç satış fiyatları esas alınarak bir kıyaslama yapılmıştır. Yapılan kıyaslama sonucunda,
üretim maliyetlerinin araçların vergisiz fiyatları içindeki payının Fiat Fiorino için %(…..),
Peugeot Bipper için %(…..) ve Citroen Nemo için %(…..) düzeyinde olduğu anlaşılmıştır.
Dolayısıyla, PROTOKOL’e konu araçların toplam maliyetinin yaklaşık %(…..)’lik kısmını
üretim maliyetinin, %(…..)’lik kısmını ise diğer maliyet kalemlerinin ve kârın oluşturduğu
ifade edilebilecektir.
(20) Bu bilgiler ışığında, PROTOKOL’e konu araçların aynı üretim sürecinde üretilmesi
sonucunda tarafların üretim maliyetlerinin benzer hale gelmesi ve üretim maliyetlerinin
araçların vergisiz perakende satış fiyatlarının yaklaşık %80’ini teşkil etmesi nedeniyle,
PROTOKOL’ün fiyat açısından taraflar arasında koordinasyona yol açabileceği, dolayısıyla
ilgili pazarda Kanun’un 4. maddesine aykırı olacak şekilde rekabeti kısıtlayıcı bir etki
meydana getirebileceği değerlendirilmektedir. Bu nedenle, bildirime konu PROTOKOL’e
menfi tespit verilemeyeceği kanaatine ulaşılmıştır.


15-45/755-277
6/8
G.4.2. Bireysel Muafiyet Değerlendirmesi
(21) 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi, bu maddede belirtilen koşulların tümünü birden sağlayan
anlaşmaların, Kurul kararıyla, Kanun’un 4. maddesi hükümlerinin uygulanmasından muaf
tutulabileceğini düzenlemektedir. Aşağıda, bildirim konusu PROTOKOL’ün Kanun’un 5.
maddesinde düzenlenen koşulları sağlayıp sağlamadığı değerlendirilmektedir.
i) Malların üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme ve iyileşmelerin
ya da ekonomik veya teknik gelişmenin sağlanması
(22) ‘Ekonomik yarar’ koşulu olarak da anılan bu koşula göre, bir anlaşmanın Kanun’un 4.
maddesindeki yasaklamadan muaf tutulabilmesi için, öncelikle anlaşma konusu olan malın
üretimi ve dağıtımı ile ilgili olarak bir gelişme veya iyileşme olması ya da ekonomik veya
teknik gelişme sağlanması gerekmektedir. Somut olayın özelliklerine göre değişmekle
birlikte, genel olarak üretim ve dağıtım maliyetlerinin düşürülmesi, kalitenin artırılması, malın
arzında devamlılığın sağlanması, yeni piyasalara girişin kolaylaştırılması ve yeni ürünlerin
ya da üretim tekniklerinin bulunması gibi hallerin varlığı halinde muafiyetin ilk koşulunun
sağlandığı değerlendirilmektedir.
(23) PROTOKOLE konu hafif ticari araçlar PDMA çerçevesinde taraflarca ortaklaşa geliştirilmiş
ve ilk kez 2007 yılının Kasım ayında piyasaya sunulmuştur. Söz konusu araçlar piyasaya ilk
kez sunuldukları tarihten günümüze kadar olan dönemde de TOFAŞ tarafından üretilerek
PSA’ya tedarik edilmekte ve böylece Fiat Fiorino, Peugeot Bipper ve Citroen Nemo olmak
üzere üç farklı marka altında piyasada bulunmaktadır. Ancak, PDMA 31.12.2015 tarihinde
sona erecektir. Bildirim konusu PROTOKOL yapılmamış olsa idi, 31.12.2015 tarihi itibarıyla
TOFAŞ’ın PSA’ya araç tedariki sona erecekti. PDMA gereği, PDMA konusu hafif ticari
araçlara ilişkin fikri haklara TOFAŞ sahip olduğu için PSA’nın bu araçlara ilişkin bir yatırım
yapması söz konusu olamayacak ve söz konusu hafif ticari araçlar sadece Fiat Fiorino
markası altında TOFAŞ tarafından pazara sunulacaktı. Oysa bildirime konu PROTOKOL’ün
uygulanmasıyla birlikte, PROTOKOL’e konu hafif ticari araçlar PDMA’nın sona ermesinden
itibaren iki yıl süreyle daha üç farklı marka altında piyasada bulunmaya devam edecektir.
(24) Bu çerçevede, bildirime konu PROTOKOL’ün, PDMA ile birlikte ar-ge maliyetlerinden
tasarruf edilerek ortaklaşa geliştirilmiş araçların iki yıl süreyle daha, TOFAŞ’ın yanı sıra, PSA
tarafından da piyasaya arz edilmesini sağlayacağı söylenebilecektir. Dolayısıyla Kanun’un
5. maddesinin (a) bendinde yer verilen koşulun yerine getirildiği kanaatine ulaşılmıştır.
ii) Tüketicinin bundan yarar sağlaması
(25) Muafiyetin ikinci şartı ise, ilk şart sonucunda ortaya çıkan faydadan tüketicilerin de yarar
sağlamasıdır. Bu çerçevede fiyat seviyesindeki düşüş, satış sonrası etkin hizmetler, ürün
çeşitliliğinin artması, tüketicinin ürüne daha kolay ulaşabilmesi, malın arzında devamlılığın
sağlanması gibi hususlar tüketicinin elde edeceği yarar kapsamındadır.
(26) Yukarıda belirtildiği üzere, bildirime konu PROTOKOL, PDMA’nın sona ermesinden sonra
iki yıl süreyle daha, konusu olan hafif ticari araçların üç farklı marka altında ilgili pazarda
bulunmasına imkan vermektedir. Bir başka deyişle, PROTOKOL’ün uygulanması
sonucunda, PSA iki yıl boyunca anlaşmaya konu olan ürünlerin satış ve satış sonrası
hizmetleri bakımından TOFAŞ karşısında rekabetçi bir baskı yaratmaya devam edecektir.
Tüketiciler açısından ürün çeşitliliğine, satış sonrası hizmetlere daha kolay ulaşabilme
imkanına ve rekabet nedeniyle fiyat seviyesinde düşüşe neden olabileceği öngörülen bu
durum karşısında PROTOKOL’ün uygulanması sonucunda, araçların dağıtımında, satışında
ve pazarlanmasında ortaya çıkacak iyileşmelerden ve gelişmelerden tüketicilerin yarar
sağlayacağı ve dolayısıyla Kanun’un 5. maddesinin (b) bendinde yer alan koşulun da
karşılandığı kanaatine ulaşılmıştır.
15-45/755-277
7/8
iii) İlgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması
(27) Muafiyet kararı verilmesinde aranan bu şarta göre, muafiyete konu anlaşma ilgili piyasanın
önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmasına neden olmamalı, bir başka deyişle
sağlanan ekonomik gelişme veya fayda ile tüketicinin bundan yarar sağlaması rekabetin
ortadan kaldırılması sonucunda elde ediliyor olmamalıdır.
(28) PROTOKOL’e taraf olan teşebbüslerin 2014 yılında ve 2015 yılının ilk on bir ayında ilgili
pazarda elde etmiş oldukları pazar paylarına aşağıdaki tabloda yer verilmektedir.
Tablo 3: Tarafların ve Rakiplerinin Pazar Payları
2014 2015 (Ocak-Kasım)
Marka Adet Pazar Payı (%) Adet Pazar Payı (%)
CITROEN 8.025 4,45 9.882 4,93
DACIA 6.572 3,64 6.329 3,16
FIAT 49.586 27,49 49.497 24,68
FORD 49.541 27,47 58.687 29,26
HYUNDAI 1.565 0,87 1.466 0,73
ISUZU 4.009 2,22 3.324 1,66
IVECO 2.524 1,40 2.261 1,13
KARSAN 1.381 0,77 1.921 0,96
KIA 2.057 1,14 3.868 1,93
MAZDA 9 0,00 0 0,00
MERCEDES-BENZ 8.028 4,45 7.408 3,69
MITSUBISHI 4.379 2,43 3.739 1,86
NISSAN 275 0,15 7 0,00
PEUGEOT 7.096 3,93 9.391 4,68
RENAULT 8.716 4,83 12.261 6,11
SSANGYONG 626 0,35 284 0,14
TATA 290 0,16 214 0,11
TOYOTA 1.670 0,93 2.532 1,26
VOLKSWAGEN 24.001 13,31 27.517 13,72
TOPLAM 180.350 100,00 200.588 100,00
Kaynak: (10.12.2015)

(29) Yukarıdaki tablo incelendiğinde, 2014 yılında Türkiye hafif ticari araçlar pazarında Fiat
marka araçların %27,49, Peugeot marka araçların %3,93, Citroen marka araçların %4,45
oranında pay almış olduğu görülmektedir. 2015 yılının ilk on bir ayında ise Fiat marka
araçların %24,68, Peugeot marka araçların %4,68, Citroen marka araçların %4,93 oranında
paya sahip olduğu anlaşılmaktadır. Bu bilgiler çerçevesinde tarafların toplam pazar payının
2014 yılında %35,87; 2015 yılında ise %34,29 olarak gerçekleştiği görülmektedir.
(30) Ancak, PROTOKOL’ün kapsamı dolayısıyla bu pazar payı oranlarının PROTOKOL’ün olası
rekabeti kısıtlayıcı etkilerini ölçmek bakımından doğru bir gösterge olmadığı
değerlendirilmektedir. Zira, PROTOKOL sadece Fiat Fiorino, Peugeot Bipper ve Citroen
Nemo markalarıyla satışa sunulan araçlara ilişkindir. Bu nedenle, PROTOKOL konusu bu
araçların pazar paylarının, PROTOKOL’ün rekabeti kısıtlayıcı olası etkilerini
değerlendirebilmek bakımından daha uygun bir gösterge olduğu anlaşılmaktadır.


15-45/755-277
8/8
Tablo 4: PROTOKOL’e Konu Araçların Pazar Payları
2014 2015 (Ocak-Kasım)
MARKA Adet Pazar Payı (%) Adet Pazar Payı (%)
FIAT FİORİNO (…..) (…..) (…..) (…..)
PEUGEOT BİPPER (…..) (…..) (…..) (…..)
CITROEN NEMO (…..) (…..) (…..) (…..)
TOPLAM (TARAFLAR) (…..) (…..) (…..) (…..)
TOPLAM (PAZAR) 180.350 100,00 200.588 100,00
Kaynak: Bildirim Formu ve Ekleri ile
(31) Tablodan görüleceği üzere, PROTOKOL’e konu olan araçların 2014 yılında toplam pazar
payı %(…..), 2015 yılında ise %(…..) olmuştur. Bu bilgiler çerçevesinde, PROTOKOL’ün ilgili
pazarın önemli bir bölümünde rekabeti ortadan kaldıracak bir sonuca yol açması
öngörülmemektedir. Dolayısıyla Kanun’un 5. maddesinin (c) bendinde belirtilen koşulun
sağlandığı değerlendirilmektedir.
iv) Rekabetin (a) ve (b) bentlerindeki amaçların elde edilmesi için zorunlu olandan fazla
sınırlanmaması
(32) Kanun’un 5. maddesinde öngörülen bu son koşula aykırılık ya izlenen amacın elde edilmesi
için rekabetin gereğinden fazla sınırlanması ya da rekabetin sınırlanmasının gereğinin dahi
bulunmaması halinde ortaya çıkabilecektir. Teşebbüsler, prensip olarak, anlaşma ile
amaçladıkları ekonomik yararların gerçekleştirilmesinde rekabeti en az sınırlayıcı yöntemi
tercih etmekle yükümlüdürler.
(33) Bildirime konu PROTOKOL ve PDMA incelendiğinde, bu metinlerin tarafların pazara ilişkin
kararlarını serbestçe vermelerini engelleyen ya da tarafların birbirlerine rekabete duyarlı
bilgilerini açıklamasını öngören rekabeti sınırlayıcı nitelikte herhangi bir hüküm içermediği
görülmektedir. Bu çerçevede, Kanun’un 5. maddesinin (d) bendinde sayılan koşulun da
karşılandığı değerlendirilmektedir.
(34) Bildirim konusu PROTOKOL’e ilişkin olarak Kanun’un 5. maddesi çerçevesinde yukarıda
yapılan değerlendirmeler çerçevesinde, PROTOKOL’ün Kanun’un 5. maddesinde sayılan
koşulların tamamını karşıladığı ve bu nedenle PROTOKOL’e bireysel muafiyet tanınabileceği
kanaatine ulaşılmıştır.













15-45/755-277
9/8
H. SONUÇ
(35) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
- Tofaş Türk Otomobil Fabrikası A.Ş. ile Peugeot S.A. arasında imzalanan ve konusu
olan hafif ticari araçların, 01.01.2016 tarihinden başlamak üzere iki yıl süre ile, Tofaş
Türk Otomobil Fabrikası A.Ş. tarafından Peugeot S.A.’ya tedarik edilmesini
düzenleyen mutabakat protokolüne 4054 sayılı Kanun’un 8. maddesi çerçevesinde
menfi tespit verilemeyeceğine,
- Bununla birlikte söz konusu protokole, 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde sayılan
şartların tamamını karşılaması nedeniyle bireysel muafiyet tanınmasına
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.


Full & Egal Universal Law Academy