Rekabet Kurumu - Karar Sayı 15-46/766-281

Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2015-2-36 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 15-46/766-281
Karar Tarihi : 28.12.2015
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN, Fevzi ÖZKAN,
Dr. Metin ARSLAN, Doç. Dr. Tahir SARAÇ, Kenan TÜRK
B. RAPORTÖRLER : Remzi Özge ARITÜRK, Selvi KOCABAY, Gözde MAVİ,
Ali ŞENGÜL
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Limited Liability Company Yandex
Temsilcisi: Dr. Kemal Tahir SU
Mustafa Kemal Mah. 2146. Sok. Demirler Atlas Plaza No:14
D:13-14 06510 Çankaya/ANKARA
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILANLAR : - Google Inc.
Temsilcisi: Av. Gönenç GÜRKAYNAK, Av. K. Korhan
YILDIRIM, Av. Eda DURU, Av. Betül BAŞ ÇÖMLEKÇİ
Çitlenbik Sokak No:12 Yıldız Mah. Beşiktaş, 34349,
İSTANBUL
- Google International LLC
3001d Rudnick Lane, Dover, DE, ABD
- Google Reklamcılık ve Pazarlama Limited Şirketi
Büyükdere Cad. Tekfen Tower Kat 9, No: 209, 4. Levent
Şişli/İSTANBUL
(1) E. DOSYA KONUSU: Google Inc, Google International LLC ve Google Reklamcılık
ve Pazarlama Ltd. Şti.’den oluşan ekonomik bütünlüğün mobil işletim sistemi ve
mobil uygulama ve hizmetlerin sunumuna ilişkin davranışlarının ve anılan
ekonomik bütünlük ile orijinal ekipman üreticileri arasında imzalanan
sözleşmelerin 4054 sayılı Kanun’un 4. ve 6. maddelerini ihlal edip etmediğinin
tespiti.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Limited Liability Company Yandex (YANDEX) tarafından
yapılan 10.07.2015 tarih ve 3250 sayılı başvuruda özetle; GOOGLE’ın1, orijinal
ekipman üreticileri ile imzaladığı mobil uygulama dağıtım sözleşmeleri, gelir paylaşımı
sözleşmeleri, Android uyumluluk programı ve parçalara ayırmama sözleşmeleri ile
Android işletim sistemini tercih etmek isteyen ekipman üreticilerine, cihazlarına Google
uygulama/uygulama mağazası/hizmetlerinin önceden yüklenmesi şartını getirdiği,
böylelikle uygulamalarını ayrıcalıklı yerleştirme imkânı elde ettiği, konum sağlayıcı
olarak “Network Location Provider”ını kullanmanın zorunlu olduğu böylece Google
uygulamalarının birbirine bağlandığı, (…..), sözleşmeler ile üreticilerin GOOGLE’ın

1 Google Inc, Google International LLC ve Google Reklamcılık ve Pazarlama Ltd. Şti.’den oluşan
ekonomik bütünlük kararda GOOGLE olarak ifade edilmektedir.
15-46/766-281
2/18

arama motoru reklamlarından veya uygulamalar içerisinde yapılan aramalardan elde
edilen gelirden pay alabildikleri, gelir paylaşımı sözleşmelerinde rakiplerin açıkça
dışlandığı, (…..) ifade edilerek, GOOGLE'ın ilgili sözleşmelerde yer alan ve rekabete
zarar veren söz konusu şartlar dolayısıyla 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesine aykırı
hareket ettiğinin ve bu eylemlerinden YANDEX'in zarara uğradığının tespit edilmesi,
GOOGLE'ın dosya konusu eylemleri ve uygulamalarının kanuna açıkça aykırı ve telafi
olunamayacak zararlar doğurabilecek nitelikte olduğu iddiasıyla 4054 sayılı Kanun’un
9. maddesi kapsamında geçici tedbir uygulanmasına yönelik bir karar alınması talep
edilmektedir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 10.07.2015 tarihinde giren başvuru üzerine
hazırlanan 10.08.2015 tarihli İlk İnceleme Raporu, 01.09.2015 tarihli Kurul
toplantısında görüşülmüş ve 15-34/522-M sayı ile dosya konusu iddialara yönelik
olarak önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. Anılan karar uyarınca düzenlenen
09.12.2015 tarih ve 2015-2-36/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu görüşülerek karara
bağlanmıştır.
(4) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; GOOGLE’ın 4054 sayılı Kanun’un 4. ve 6.
maddeleri bağlamında ihlal olarak değerlendirilebilecek uygulamalarına yönelik ciddi
bilgi ve belgelere ulaşıldığından adı geçen şirketler hakkında Kanun’un 41. maddesi
kapsamında soruşturma açılması, geçici tedbir talebinin ise 4054 sayılı Kanun’un 9.
maddesinin 4. fıkrasında yer alan şartları taşımadığından reddedilmesi gerektiği
belirtilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Hakkında Önaraştırma Yapılan Teşebbüs - GOOGLE
(5) Google Inc. 1998 yılında kurulmuş, merkezi Amerika Birleşik Devletleri'nde bulunan bir
şirkettir. Gelirlerinin yaklaşık (…..), Google arama sonuçları sayfasındaki ve mobil
uygulamalardaki reklam satışlarından sağlamaktadır. Türkiye'de, kendisinin bağlı
ortaklıklarından biri olan Google Reklamcılık ve Pazarlama Limited Şirketi aracılığıyla
faaliyette bulunmaktadır. Şirket hisselerinin %2'si Google Inc.’e, %98'i ise Google
International LLC’ye aittir.
I.2. Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
(6) Önaraştırma kapsamında 10.11.2015 tarihinde GOOGLE’ın Türkiye ofisinde görüşme
ve yerinde inceleme yapılmıştır. Bunun yanı sıra, 10.11.2015 tarihinde LG Electronics
Ticaret A.Ş. (LG); 11.11.2015 tarihinde Samsung Electronics İstanbul Pazarlama ve
Ticaret Ltd. Şti. (SAMSUNG) ve Avea İletişim Hizmetleri A.Ş. (AVEA); 12.11.2015
tarihinde Sony Eurasia Pazarlama A.Ş. (SONY), Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş.
(TURKCELL), Vodafone Telekomünikasyon A.Ş. (VODAFONE) ve Telpa
Telekomünikasyon Ticaret A.Ş. (TELPA); 17.11.2015 tarihinde ise ZTE İstanbul
Telekomünikasyon San. ve Tic. Ltd. Şti. (ZTE) ile görüşmeler yapılmıştır.
(7) Önaraştırma sürecinde yapılan yerinde inceleme ve görüşmelerde GOOGLE’dan,
orijinal ekipman üreticileri (SAMSUNG, LG, SONY) ve mobil ağ operatörlerinden
(TURKCELL, AVEA, VODAFONE) ve başvuru sahibi YANDEX’ten bilgi ve belge
talebinde bulunulmuş ve ilgili bilgi ve belgeler Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.
(8) Yapılan bu görüşmelerin tutanakları aşağıda özetlenmektedir.

15-46/766-281
3/18

I.2.1. Önaraştırma Döneminde Yapılan Görüşmeler
(9) TURKCELL yetkilileri ile yapılan görüşmede özetle;

 (…..TİCARİ SIR…..)

ifade edilmiştir.
(10) AVEA yetkilileri ile yapılan görüşmede;

– (…..TİCARİ SIR…..)

ifade edilmiştir.
(11) VODAFONE yetkilileri ile yapılan görüşmede;

– (…..TİCARİ SIR…..)

ifade edilmiştir.
(12) SONY yetkilileri ile yapılan görüşmede;

– (…..TİCARİ SIR…..)

ifade edilmiştir.
(13) SAMSUNG yetkilileri ile yapılan görüşmede;

– (…..TİCARİ SIR…..)

ifade edilmiştir.
(14) GENERAL MOBİLE Türkiye Distribitörü olan TELPA ile yapılan görüşmede;

– (…..TİCARİ SIR…..)

ifade edilmiştir.
(15) ZTE yetkilileri ile yapılan görüşmede;

 (…..TİCARİ SIR…..)

ifade edilmiştir.

15-46/766-281
4/18

I.2.2. AVEA ile YANDEX Arasındaki Yazışmalar
(16) Başvuru sahibi YANDEX temsilcisinden (…..TİCARİ SIR…..)
(17) (…..TİCARİ SIR…..)
(18) (…..TİCARİ SIR…..)
I.3. İlgili Pazar
I.3.1. Sektöre İlişkin Genel Bilgiler
(19) Mobil işletim sistemleri, tıpkı masaüstü ya da dizüstü bilgisayarları kontrol eden Linux
veya Windows işletim sistemlerine benzer şekilde mobil telefonlar, akıllı telefonlar,
PDA’lar2, tablet bilgisayarlar ve diğer taşınabilir cihazlar gibi spesifik olarak mobil
cihazların çalıştırılması için tasarlanan işletim sistemleridir. Mobil işletim sistemleri, en
tepesine uygulama programlarının yerleştirilerek taşınabilir cihazların çalıştırıldığı bir
yazılım platformu olarak uygulama programları, kablosuz ağ bağlantısı ve cep telefonu
ile ilgili diğer telekomünikasyon işlevlerinin yerine getirilmesini yönetmektedir.
(20) Son kullanıcılar nezdinde, taşınabilir cihazlar bakımından kişisel bilgisayarlara göre
farklılık arz eden önemli bir husus, taşınabilir cihazların, gerek işletim sistemi gerek pek
çok işlevi yerine getiren uygulamalar bakımından önceden yüklenmiş şekilde kullanıma
hazır halde satın alınmasının tercih edilmesidir. Bu nedenle taşınabilir cihazlar
pazarında faaliyet gösteren orijinal ekipman üreticileri sadece donanım olarak değil,
yazılım da dahil olmak üzere hatasız çalışabilen bütünleşik ürünler üretmek durumunda
kalmışlardır. Apple–iPhone/iOS, SAMSUNG-Bada vb. örneklerinde olduğu gibi
sektörde faaliyet gösteren kayda değer önemdeki her bir orijinal ekipman üreticisi kendi
adına tescilli, diğer bir deyişle kapalı kaynak kodlu mobil işletim sistemlerini kendi
taşınabilir cihazlarında kullanarak kendi bütünleşik cihazlarını üretme yönünde eğilim
göstermişlerdir. Nitekim SAMSUNG tarafından ilk defa 2010 yılında piyasaya sürülen
Bada, Research in Motion tarafından daha erken dönemde kapalı kaynak kod olarak
sürülen Blackberry işletim sistemi, Apple tarafından 2007 yılında ilk iPhone ile birlikte
kapalı kaynak kod olarak sürülen iOS, Microsoft tarafından taşınabilir cihazlar için
geliştirilen Windows Mobile, Hewlett-Packard’ın geliştirdiği webOS (öncesinde Palm
OS), Nokia tarafından önceden geliştirilen Symbian ve Android işletim sistemleri mobil
işletim sistemlerinin başlıca örnekleridir.
(21) Müşteri memnuniyetinin sağlanması bakımından kullanıcı arayüzü vasıtasıyla kullanıcı-
donanım ile uygulamalar arasındaki iletişimin kusursuz bir şekilde yürütülmesinde
mobil işletim sistemi ve onun üzerine inşa edilen uygulamaların hatasız bir bütünleşik
ürün oluşturmaları büyük önem arz etmektedir. Bu nedenle olabildiğince çok program
geliştiricinin katkı ve destek sağlayabileceği bir mobil işletim sisteminin tasarımı,
bütünleşik bir ürün olarak taşınabilir cihazın piyasa başarısı için elzemdir. Bu açıdan
Android, Apple’ın iOS/iPhone ile gerçekleştirdiği olabildiğince hatasız bütünleşik cihaz
başarısını diğer orijinal ekipman üreticileri nezdinde de gerçekleştirmeye olanak
tanıyan bir mobil işletim sistemi işlevi görmektedir.




2 Kişisel sayısal asistanlar (personal digital assistant) hesaplama, telefon, internet ve ağa erişim gibi
hizmetleri bir arada sunabilen cihazlar olarak tanımlanabilir.
15-46/766-281
5/18

(22) Taşınabilir cihazlardaki teknolojik gelişme ve yaygın kullanım, mobil işletim
sistemlerindeki yüksek geliştirme ve lisans maliyetlerinden kaynaklanan sınırlı
inovasyon, dünya çapında mobil işletim sistemlerinin ağ etkisi oluşmasını etkileyecek
şekilde çok parçalı olması ve çok sayıda mobil işletim sisteminin varlığına bağlı düşük
orandaki karşılıklı kullanılabilirlik nedeniyle çok sayıdaki her bir mobil işletim sisteminin
yetersiz sayıda uygulama desteği olması sonucunda 2007 yılı öncesinde daha yavaş
bir şekilde gerçekleşmiştir. Açık kaynak kodlu Android işletim sisteminin piyasaya
sunulmasıyla birlikte bu ilerleme önemli bir ivme kazanmıştır.
(23) Android, Linux- kernel çekirdeği üzerine inşa edilmiş bir mobil işletim sistemi olup bu
sistem ara katman yazılımı, kütüphaneler ve applicaiton programming interface
(uygulama programlama arayüzleri - API) diliyle yazılmıştır. Uygulama yazılımları ise,
Apache harmony üzerine kurulu Java-uyumlu kütüphaneleri içine alan uygulama
iskeleti üzerinden çalışmaktadır.
(24) Android platformuna ait kaynak kodlarının3 tümü, alıcıların ilgili kodu ücretsiz olarak
kullanmasına, değiştirmesine ve dağıtmasına olanak veren bir lisans altında kamuya
sunulmuştur. En yeni Android versiyonu olan Android 6.0 ("Marshmallow" adlı versiyon)
5 Ekim 2015 tarihinde kamuya sunulmuştur.
(25) Android kaynak kodu, GOOGLE ile herhangi bir iletişim veya müzakere süreci olmadan
Android Açık Kaynak Kodu Projesi’nin (Android Open Source Project - AOSP) internet
sitesinden indirilebilmektedir. Android kodu, geri alınamayan bir “Apache lisansı”
altında internet üzerinden indirilebilmektedir. “Apache lisansı” kullanıcıya telif hakkına
ilişkin bir husus ortaya çıkarmadan yazılımı istediği amaç için kullanma, dağıtma,
değiştirme ve değiştirilmiş sürümlerini dağıtma özgürlüklerini sağlamaktadır. İlgili lisans
GOOGLE ile herhangi bir bağlantı kurulmaksızın alınabilmektedir.
(26) Android ilk olarak 2003 yılında bir başlangıç şirketi olarak kurulan Android Inc
tarafından geliştirilmiş ve 2005 yılında GOOGLE tarafından satın alınmıştır. 2005-2007
arası dönemde GOOGLE uygulama geliştiricilerinin kullanabileceği ortak bir alan
sağlayabilecek açık kaynaklı bir platform ve orijinal ekipman üreticilerinin mobil şebeke
operatörlerinin ve donanım üreticilerinin yaralanabileceği aynı zamanda ihtiyaçlara
göre özelleştirilebilen bir mobil işletim sistemi oluşturulması yönünde çaba harcamıştır.
GOOGLE taşınabilir cihazların üretimi konusunda bütünleşik bir yapıya sahip olmaması
ve bu pazara Microsoft ve SAMSUNG gibi teşebbüslere göre geç giren bir oyuncu
olması nedeniyle pazardaki yerleşik oyuncuların desteğini almadan yeni bir mobil
işletim sisteminin yaygınlaşamayacağını öngörerek, 2007 yılında taşınabilir cihazlar
için açık standartların geliştirilmesine katkıda bulunmak amacıyla, yazılım, donanım ve
telekomünikasyon şirketlerinin bir araya gelmesiyle Açık Telefon Birliği4 (Open Handset
Alliance - OHA) kurulmasına öncülük etmiş ve akabinde Android kamuoyuna
tanıtılmıştır. OHA üyelerinin, bütünleştirilmiş bir Android platformunu desteklemek
amacıyla Android’in uyumsuz çatalları (versiyonları) üzerine cihazlar inşa etmesi
sözleşmesel olarak yasaklanmıştır. Android’in kaynak kodu GOOGLE tarafından açık
kaynak lisansı adı altında sunulmaktadır ancak, pek çok Android cihaz nihai olarak açık

3 Kaynak kodu bilgisayar programcıları ya da mühendisleri tarafından insanın okuyabileceği bir dilde
yazılmaktadır. Söz konusu kaynak kodu programlanma özellikli bir cihazda kullanılmadan önce derleyici
isimli bir program tarafından çevrilerek makine tarafından okunabilir amaç kodu haline getirilmektedir.
4 OHA, GOOGLE öncülüğünde Sprint ve G-Mobile gibi mobil şebeke operatörleri, SAMSUNG,
Motorola, HTC gibi orijinal ekipman üreticileri, Synaptics ve PacketVideo gibi uygulama
geliştiricilerinden oluşan 34 iş ortağı tarafından kurulmuştur. Bugün 84 mobil ve teknoloji şirketi üyesi
bulunmaktadır.
15-46/766-281
6/18

kaynak kod ve GOOGLE hizmetlerine erişim için gereken tescilli/kapalı kodlu
yazılımları da içeren tescilli/kapalı kodlarla birlikte piyasaya sunulmaktadır.
(27) Android, GOOGLE öncülüğünde ortak ihtiyaçlara sahip bir grup teşebbüs ve
organizasyonun ortak bir ürünün işbirliği içinde bütünleştirilmiş bir şekilde
geliştirilmesini sağlamak amacıyla kaynaklarını ortak bir havuzda bir araya getirdikleri
açık kaynak kodu projesidir. AOSP’ye Android’i devam ettiren ve daha sonra geliştiren
GOOGLE öncülük etmektedir. AOSP’nin amacının, her bir katkı sahibinin ihtiyaçlarına
göre düzenleyebileceği ortak bir ürün geliştirmek olduğu, ancak kontrolsüz bir
özelleştirmenin uyumsuzluğa yol açacak olması nedeniyle, Android etrafında inşa
edilmeye çalışılan ortak uygulama ekosisteminin bir parçası olmak isteyen cihaz
geliştiricilerinin Android Uyum Programı’na uyması gerektiği belirtilmektedir.
(28) GOOGLE, Android'in geliştirilmesi sürecinde (AOSP'ye önemli finansal ve mühendislik
kaynakları yönlendirerek) kodun yaratılması için orijinal ekipman üreticilerinden,
uygulama geliştiricilerinden ve açık kod yazılım topluluğundan destek almıştır. Katkıda
bulunanların GOOGLE çalışanı olup olmamalarına göre bir ayrım yapılmamakta ve
bütün yazılım mühendisleri aynı araçları kullanmakta, aynı kod değerlendirme
süreçlerini takip etmekte ve kod stili ve benzeri konularda aynı koşullara tabi
olmaktadırlar. GOOGLE düzenli olarak Android'e yatırım yapmakta ve kaynak kodunu
güvenlik, hata düzeltmeleri ve akıllı saatler gibi yeni donanım uygulamaları ve cihazları
desteklemesi için güncellemektedir. Android sahip olduğu kütüphanelere ve uygulama
programlama arayüzlerine, iOS ve Windows Phone gibi kapalı işletim sistemlerinin
aksine dışarıdan erişim imkânı sağlamaktadır.
(29) AOSP, başta SAMSUNG, LG, HTC olmak üzere pek çok orijinal ekipman üreticisi ve
mobil ağ operatörleri tarafından benimsenmiştir. AOSP işbirliği sayesinde Android belli
bir kalite standardına sahip, farklı fiyat segmentlerinde yer alan pek çok sayıda
taşınabilir cihaz aracılığıyla açık ara en yaygın kullanılan mobil işletim sistemi haline
gelmiştir. Android’in bu yaygınlığı, esas olarak, iOS gibi kontrolün yalnızca platform
sahibinde olduğu mobil işletim sistemi pazarındaki rakiplerinden farklı olarak, açık
kaynak kodlu bir işletim sistemi olmasına ve her bir üreticinin kendi özgün ihtiyaçlarına
göre belli bir derecede uyarlayabildiği ve gelişimine katkı sağladığı bir model olmasına
dayanmaktadır. Android orijinal ekipman üreticilerinin kullanımına uygun olarak hatasız
bir şekilde çalışan bütünleşik bir taşınabilir cihaz üretmeleri ve uygulama
geliştiricilerinin uygulama kodlayabilmesi için gereken API’yı içermektedir. Android bu
şekilde 1,5 milyondan fazla uygulamaya sahip iOS gibi diğer platformlar ile rekabet
edebilmektedir.
(30) AOSP’ye öncülük eden ve geliştiren GOOGLE'ın ana gelir kaynaklarından birisi
internet kullanıcılarının dünyadaki bilgilere ulaşmasına imkan veren hizmetler
geliştirerek bu hizmetler kanalıyla sunduğu internet reklam yeri sağlama faaliyetidir.
Dolayısıyla GOOGLE’ın faaliyetlerini genişletmesi, bütünleşik taşınabilir cihaz
pazarındaki teknolojik gelişme sonucunda internet kullanıcılarının sayısının artmasına
paralel olarak kullanıcı tabanının ve internet kullanımının (ağ üzerinde tüketiciler
tarafından gerçekleştirilen her türlü işlem sayısının) artırılmasına ve ağ üzerinden
gerçekleştirilen işlemlerde GOOGLE tarafından geliştirilen mobil hizmetlerin
kullanılmasına dayanmaktadır. Bu nedenle GOOGLE, Apple, Microsoft ya da
Blackberry’nin aksine Android’i açık kaynak kodlu ve ücretsiz erişim imkânı sunan bir
işletim sistemi olarak geliştirmeyi tercih etmiş ve Android işletim sistemi ile kendi
uygulamalarını orijinal ekipman üreticilerine, mobil şebeke operatörlerine ve son
kullanıcılara ücretsiz olarak sunmuştur. GOOGLE bu yatırımla sağladığı finansal
kaynakları GOOGLE hizmet ve uygulamalarının Android platformu üzerindeki dağıtımı
15-46/766-281
7/18

aracılığıyla geri aldığını ve Android üzerinde faaliyet gösteren herhangi bir uygulama
geliştiricisi gibi davrandığını belirtmekte ve uygulama geliştiricilerinin, uygulamalarını
Android cihazlarında;
 Android işletim sistemi yüklü taşınabilir cihaz üreten orijinal ekipman üreticileri
ile akdettikleri sözleşmeler ile telefonlara önceden yükletilmesini talep ederek,
 Google Play veya Android üzerinde bulunan alternatif uygulama mağazasında
sunulmasını sağlayarak veya
 internet sitelerinden doğrudan indirilmesini sağlayarak
dağıtabileceklerini eklemektedir.
(31) Kişisel bilgisayarlardan farklı olarak kullanıcılar taşınabilir cihazlardaki internet
hizmetlerine genel olarak her bir spesifik hizmete doğrudan erişim imkanı veren
uygulamalar aracılığıyla erişmektedirler. Kullanıcılar internet tarayıcısı, video
konferans, anlık mesajlaşma gibi kısa yollarla söz konusu hizmetlere kişisel
bilgisayarlarda da doğrudan erişebilmekle birlikte, internet tarayıcısı üzerinden
eriştikleri pek çok hizmete ya da sadece taşınabilir cihazlar için tasarlanmış hizmetlere
doğrudan o hizmetler için oluşturulmuş uygulamalar aracılığıyla erişebilmektedirler.
Kullanıcıların e-posta, harita, navigasyon, anlık mesajlaşma, video konferans, internet
tarayıcısı, facebook gibi sayısız internet hizmetine erişimini sağlayan mobil uygulama
ve hizmetler taşınabilir cihazların esasen içerik bakımından zenginleşmesini sağlayan
ve bu yönüyle kullanım yararını belirleyen hizmetlerdir.
(32) GOOGLE, temel olarak gelirlerini, uygulama geliştirici kimliği ile GMS lisansını orijinal
ekipman üreticilerine telif hakkı bedeli talep etmeksizin “Mobil Uygulama Dağıtım
(Distribütörlük) Sözleşmesi (Android)” (Android Sözleşmesi) dahilinde sağlayarak,
Android platformu üzerinde internet reklam yerlerinin dağıtımından ve temel Android
uygulama mağazası Google Play’den elde etmektedir. (…..TİCARİ SIR…..)
(33) Google Play ise Android işletim sistemi için dijital dağıtım kanalı işlevi gören uygulama
mağazası olup GOOGLE tarafından bir diğer gelir kaynağı olarak işletilmektedir.
Kullanıcılar Android SDK ile geliştirilen uygulamaları Google Play ile taramakta ve
taşınabilir cihazlarına yükleyebilmektedirler. Google Play Android için oluşturulmuş
uygulama mağazalarından içerik bakımından en zengini ve yaygınıdır.
I.3.2. İlgili Ürün Pazarı ve İlgili Coğrafi Pazar
(34) GOOGLE’ın faaliyet alanları mobil işletim sisteminden, uygulama geliştirmeye,
uygulama mağazası işletmekten internet reklam yeri pazarlamaya kadar, birbirleriyle
farklı kanallardan etkileşim içinde olan pek çok alanı kapsamaktadır.
(35) İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz’un 20. paragrafı ve GOOGLE’ın
başvuruya konu eylemlerinin rekabetçi etkilerinin değerlendirilmesinde alternatif pazar
tanımları açısından değişen sonuçlara ulaşılmayacak oluşu dikkate alınarak, birbiriyle
grift bir etkileşim içinde olan söz konusu faaliyet alanları açısından kesin bir pazar
tanımı yapılmamıştır.





15-46/766-281
8/18

I.4. Yapılan İnceleme, Tespit ve Değerlendirmeler
(36) YANDEX tarafından yapılan başvurunun esasını, dünya çapında mobil cihazların
önemli bir kısmında kurulu bulunduğu ve hâkim durumda olduğu iddia edilen
GOOGLE’ın, Android işletim sistemini yüklemek isteyen orijinal ekipman üreticilerine
birtakım rekabet karşıtı şartlar getirmek suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesini
ihlal ettiği iddiası oluşturmaktadır. Buna göre GOOGLE orijinal ekipman üreticileriyle (a)
mobil uygulama dağıtım sözleşmesi, (b) gelir paylaşımı sözleşmesi, (c) Android
uyumluluk programı ve parçalara ayırmama sözleşmesi adı altında anlaşmalar
imzalamaktadır. Anılan anlaşmalarda Android işletim sistemini tercih etmek isteyen
ekipman üreticilerinin, cihazlarına Google Play Store’u, Google Play Hizmetleri’ni ve
Google Mobil Hizmetler Paketi’ni önceden yüklemeleri, Google Mobil Hizmetler Paketi
uygulamalarına ayrıcalıklı (öncelikli) yerleştirme imkânı sağlamaları, tüm arama erişim
noktalarında Google Search’ü varsayılan arama sağlayıcısı yapmaları gerektiği ve
bunların sonucunda ekipman üreticilerinin, GOOGLE’ın arama motoru reklamlarından
veya uygulamalar içerisinde yapılan aramalardan elde ettiği gelirden pay
alabilmelerinin düzenlendiği ifade edilmiştir. Ayrıca Android uyumluluk programı ve
parçalara ayırmama sözleşmesi kapsamında, orijinal ekipman üreticilerinin, Android
işletim sistemi kullanmak istedikleri akıllı cihazlarını piyasaya sürmeden önce
GOOGLE’ın test sürecinden geçirmek zorunda oldukları ve bu test sürecinde GOOGLE
tarafından Google uygulamalarının önceden yüklenmesi ve yerleştirilmesi ile ilgili
kurallara (Google Play Store, Google Play Hizmetleri ve Mobil Hizmetler Paketi’nin
düzgün olarak yüklenmesi vb) uygunluğunun da denetlendiği belirtilmektedir.
(37) Başvuruda temel olarak GOOGLE’ın pazardaki konumu dolayısıyla eylemlerinin
rekabeti kısıtladığı iddia edildiğinden ilk olarak GOOGLE’ın pazar gücü
değerlendirilmiştir.
I.4.1. GOOGLE’ın Pazar Gücüne İlişkin Değerlendirme
(38) GOOGLE’ın faaliyetleri, mobil işletim sisteminden, uygulama geliştirmeye, uygulama
mağazası işletmekten internet reklam yeri pazarlamaya kadar birbirleriyle farklı
kanallardan etkileşim içinde olan pek çok alanı kapsamaktadır. Bu çerçevede ilk olarak,
2012-2015 döneminde mobil işletim sistemi pazarındaki pazar payları aşağıdaki
tabloda gösterilmiştir. Tablodaki verilerden, 2015 yılı ikinci çeyreğinde %82,8 pazar
payına sahip olan Android’in, mobil işletim sistemi pazarında önemli bir pazar gücüne
sahip olduğu anlaşılmaktadır. Android’i %13,9 pazar payı ile Apple’ın sahip olduğu iOS
mobil işletim sistemi takip etmektedir. Microsoft’un mobil işletim sistemi Windows
Phone ile Blackberry ise oldukça düşük pazar paylarına sahiptir. Bunun yanı sıra,
2012-2014 döneminde Andriod’in pazar payının %69,3’ten %84,8’e yükseldiği
görülmekte; diğer taraftan bu dönemde iOS’un pazar payının ise 5 puan düştüğü
anlaşılmaktadır.
Tablo-1: 2012-2015 Dönemi İkinci Çeyrekler İtibarıyla Mobil İşletim Sistemlerinin Pazar Payları (%)
İşletim Sistemi 2012 2013 2014 2015
Android 69,3 79,8 84,8 82,8
iOS 16,6 12,9 11,6 13,9
Windows Phone 3,1 3,4 2,5 2,6
Blackberry OS 4,9 2,8 0,5 0,5
Diğer 6,1 1,2 0,7 0,4
Kaynak:

15-46/766-281
9/18


(39) GOOGLE’ın ve rakiplerinin mobil uygulama hizmetlerindeki konumu incelendiğinde ise
aşağıdaki tablolarda yer alan verilere ulaşılmaktadır. Tablo-2’ye göre, Google Play
Store sahip olduğu uygulama sayısı itibarıyla rakip uygulama mağazalarının oldukça
ilerisindedir. 2015 yılı itibarıyla Google Play Store; Yandex Store ve Samsung App
Store’un 10 katından daha fazla, Amazon App Store’un ise 4 katından daha fazla
uygulama içermektedir. Bu durum, Google Play Store’un mobil uygulamalar açısından
önemli bir pazar gücüne sahip olduğunu göstermektedir. Bunun yanı sıra, Google Play
Store ile Yandex Store’dan indirilen uygulama sayıları kıyaslandığında da benzer bir
sonuca ulaşılmaktadır.
Tablo-2: Uygulama Mağazasında Bulunan Uygulama Sayıları
Uygulama Mağazası 2013 2014 2015*
Google Play Store (…..) (…..) (…..)*
Amazon App Store (…..) (…..) (…..)
Yandex Store (…..) (…..) (…..)*
Samsung App Store (…..) (…..) (…..)**
*Kasım ayı itibarıyla
**Eylül ayı itibarıyla

Tablo-3: Uygulama Mağazasından İndirilen Uygulama Sayıları
(40)
(41)
(42)
(43) YANDEX’ten elde edilen ve tüketicilerin Android akıllı telefon aplikasyon kullanım
alışkanlıklarının incelenmesine yönelik olarak bağımsız bir araştırma şirketi tarafından
yapılan tüketici anketi sonuçları da GOOGLE’ın yüksek pazar gücüne sahip olduğuna
işaret etmektedir. Anket sonuçlarına göre, Android işletim sistemi kullanan akıllı
telefonlarda önceden yüklü olan uygulama mağazaları ile fiilen kullanılan uygulama
mağazalarının oranları aşağıdaki tabloda gösterilmiştir. Buna göre, Android akıllı
telefonların %(…..)’ında Google Play Store önceden yüklü bulunmaktadır. Tüketiciler
tarafından fiili olarak kullanılan uygulama mağazaları içerisinde ise Google Play Store
%(…..)’lük paya sahiptir. Google Play Store’u ise Samsung App Store izlemektedir.
Tablo-4: Uygulama Mağazalarının Önceden Yüklü Olma ve Fiilen Kullanılma Oranları
Uygulama Mağazası Önceden Yüklü Olma Oranı (%) Fiilen Kullanılma Oranı (%)
Google Play Store (…..) (…..)
Samsung App Store (…..) (…..)
Android App Store (…..) (…..)
Nokia Store/Ovi Store (…..) (…..)
Yandex Store (…..) (…..)
Diğer (…..) (…..)
(44) Android işletim sistemine sahip akıllı telefonlarda önceden yüklü olan ve sonrasında
kullanılan internet tarayıcılarının payına ise aşağıdaki tabloda yer verilmiştir. Buna
göre, Android akıllı telefonların %(…..)’sında Google Chrome önceden yüklenmektedir.
Android işletim sistemine sahip akıllı telefon kullanan tüketicilerin %(…..)’si ise internet
tarayıcısı olarak Google Chrome’u kullanmaktadır.



Uygulama Mağazası 2013 2014 2015*
Google Play Store (…..) (…..) (…..)
Yandex Store (…..) (…..) (…..)
*Kasım ayı itibarıyla
15-46/766-281
10/18

Tablo-5: Android Cihazlarda Önceden Yüklü Olma ve Fiilen Kullanılma Oranları
İnternet Tarayıcısı Önceden Yüklü Olma Oranı (%) Fiilen Kullanılma Oranı (%)
Google Chrome (…..) (…..)
İnternet (Android) (…..) (…..)
Yandex.Browser (…..) (…..)
Opera (…..) (…..)
Mozilla Firefox (…..) (…..)
Dolphin (…..) (…..)
Diğer (…..) (…..)
(45) Sonuç olarak, yukarıda yer verilen bilgiler GOOGLE’ın gerek uygulama mağazaları
içinde gerekse mobil hizmet niteliğinde olan internet tarayıcıları alanında önemli bir
pazar gücüne sahip olduğuna işaret etmektedir.
I.4.2. GOOGLE’ın Orijinal Ekipman Üreticileri ile İmzaladığı Sözleşmeler
(46) Başvuru dilekçesinde, GOOGLE’ın, mobil cihazlarında Android işletim sistemini
kullanmak isteyen orijinal ekipman üreticileriyle imzaladığı sözleşmeler yoluyla 4054
sayılı Kanun’u ihlal ettiği iddia edilmektedir. GOOGLE’ın bu kapsamda dört adet
sözleşmesi incelenmiştir.
(47) İlk olarak Android işletim sisteminin sunumu ve kullanımına ilişkin yapılan Android
Sözleşmesi’nin hükümleri incelenmiştir. İlgili sözleşmede Android işletim sistemi
yüklenmek istenen cihazın geçeceği uyumluluk sürecine ilişkin kuralların, cihaza
önceden yüklenecek Google uygulamalarının nasıl yerleştirileceğinin, cihazın
tanıtımı/piyasaya sürülmesinden önce verilmesi gereken GOOGLE onayının ve Google
uygulamalarının yerleştirme sırasının düzenlendiği görülmektedir.
(48) (…..TİCARİ SIR…..)
(49) (…..TİCARİ SIR…..)
(50) (…..TİCARİ SIR…..)
(51) İkinci olarak Mobil Hizmetler Dağıtım Sözleşmesi incelenmiştir. Bu sözleşmenin de
Google uygulama ve hizmetleri için birtakım yerleştirme gereklilikleri içerdiği,
GOOGLE’ın belli şartları sağlayan cihazlardan elde ettiği reklam gelirlerini
paylaşmasını düzenlediği görülmektedir.
(52) (…..TİCARİ SIR…..)
(53) (…..TİCARİ SIR…..)
(54) (…..TİCARİ SIR…..)
(55) (…..TİCARİ SIR…..)
(56) (…..TİCARİ SIR…..)
(57) (…..TİCARİ SIR…..)
(58) (…..TİCARİ SIR…..)
(59) (…..TİCARİ SIR…..)
(60) (…..TİCARİ SIR…..)
(61) (…..TİCARİ SIR…..)


15-46/766-281
11/18

(62) GOOGLE ve orijinal ekipman üreticisi arasında ayrıca bir “Tadil Sözleşmesi”
bulunmaktadır. Bu sözleşmenin Mobil Hizmetler Dağıtım Sözleşmesi’nin birtakım
hükümlerinin yeniden düzenlenmesi, belirli değişikliklerin yapılması ve gelir
paylaşımında uygulanan eşik ve oranların güncellenmesi amacıyla imzalandığı
görülmektedir. (…..)
(63) Taraflar arasında ayrıca Parçalara Ayırmama Sözleşmesi de imzalanmaktadır. (…..)
I.4.3. Sözleşme Hükümlerinin 4054 sayılı Kanun Kapsamında Değerlendirilmesi
I.4.3.1. Sözleşmede Yer Alan Münhasır Ön Yükleme Hükümleri
(64) GOOGLE ile orijinal ekipman üreticileri arasında karşılıklı bağımlılığa ve faydaya
dayanan bir ilişki bulunmaktadır. Şöyle ki AOSP’nin oluşturulması ve yürütülmesi
akabinde geliştirilen Google Android, o döneme kadar başta SAMSUNG, LG, HTC
olmak üzere pek çok sayıda orijinal ekipman üreticisinin, hatasız işleyen bütünleşik bir
taşınabilir cihaz için ihtiyaç duyduğu mobil işletim sistemine cevap vermiştir. Zira
Google Android’den önce söz konusu orijinal ekipman üreticilerinin her birinin kendi
mobil cihazları için geliştirdikleri kapalı kaynak kodlu işletim sistemlerinin yüklü olduğu
mobil cihazlar son kullanıcının memnuniyeti açısından Apple’ın iOS/iPhone başarısını
yakalayamamıştır. Söz konusu cihazlar gerek uygulama desteği gerekse uygulamalarla
işletim sistemleri arasındaki iletişimde yaşanan sorunlar (cihazların hata/bug vermesi)
nedeniyle başarılı olamamıştır.
(65) Öte yandan hem internet kullanımının artması hem de bu kullanımın kişisel
bilgisayarlardan mobil cihazlara kaymasıyla birlikte GOOGLE, internet reklam yeri
pazarındaki konumunu korumak saikiyle mobil hizmetler piyasasında etkin bir şekilde
yer almak için orijinal ekipman üreticileri, mobil ağ operatörleri ve diğer teknoloji
şirketleriyle birlikte hatasız işleyen, bütünleşik, taşınabilir cihazlara yönelik mobil işletim
sisteminin geliştirilmesini amaçlayan AOSP’yi hayata geçirmiştir. Böylelikle GOOGLE,
kontrolün sadece işletim sistemi işletmecisinde olduğu kapalı kaynak kodlu diğer
işletim sistemlerinin aksine Android işletim sistemi yüklü mobil cihazlarda, geliştirdiği
mobil uygulama ve hizmetlerini yerleştirme imkânına kavuşmuştur. Dolayısıyla
GOOGLE, Android, Google mobil uygulama ve hizmetleri, pek çok orijinal ekipman
üreticisi teknoloji şirketinin desteğini arkasına alarak yeterli uygulama desteğine sahip
olmuş ve yaygın bir kullanıcı kitlesine kavuşmuştur.
(66) (…..TİCARİ SIR…..)
(67) (…..) karşılığında, GOOGLE internet reklam yeri sağlama pazarında elde ettiği
gelirlerini, ilgili mobil cihazlar vasıtasıyla edinilen reklam gelirlerinin düzeyine göre
değişen oranlarda, orijinal ekipman üreticileri ile paylaşmaktadır.
(68) (…..TİCARİ SIR…..)
(69) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi; belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan
veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacı taşıyan veya bu
etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmaları
yasaklamaktadır. İlgili madde, aynı seviyede faaliyet gösteren rakip teşebbüsler
arasındaki rekabeti sınırlayıcı anlaşmaları (yatay anlaşmalar) kapsadığı gibi rakip
olmayan, başka bir ifadeyle ticaretin farklı seviyelerinde yer alan teşebbüsler
arasındaki anlaşmaları (dikey anlaşmalar) da kapsamaktadır.


15-46/766-281
12/18

(70) 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’nde üretim veya dağıtım
zincirinin farklı seviyelerinde faaliyet gösteren iki ya da daha fazla teşebbüs arasında
belirli mal veya hizmetlerin alımı, satımı veya yeniden satımı amacıyla yapılan
anlaşmalar dikey anlaşmalar olarak tanımlanmaktadır. Mobil işletim sistemleri, mobil
uygulama ve hizmetler pazarının farklı seviyelerinde yer alan GOOGLE ile orijinal
ekipman üreticileri arasında, Android mobil işletim sistemi ile Google mobil hizmet ve
uygulamalarının sunuma ilişkin imzalanan sözleşmelerin dikey anlaşma niteliğinde
olduğu anlaşılmaktadır. Söz konusu sözleşmelerde yer alan münhasır ön yükleme
hükümlerinin ise dikey kısıtlama niteliğinde olduğu değerlendirilmektedir.
(71) Mobil işletim sistemleri, mobil uygulama ve hizmetler pazarında önemli bir pazar
gücüne sahip olan ve (…..) GOOGLE’ın, orijinal ekipman üreticileri ile münhasırlığa
dayanan gelir paylaşımı ilişkisi, Android tabanlı akıllı cihazlarda sadece Google arama
hizmetleri/uygulama/uygulama mağazası için münhasır ön yükleme yapılması yönünde
orijinal ekipman üreticisini teşvik etmektedir. Bu durum ise rakipler açısından kendi
arama servisleri/uygulama/uygulama mağazalarının tüketiciye sunulmasında rekabetçi
bir dezavantaj yaratabilecek niteliktedir. Nitekim münhasır ön yükleme GOOGLE’a
tüketiciye ulaşma noktasında diğer mobil uygulama ve hizmet üreticilerinin sahip
olamadığı bir dağıtım avantajı sağlayabilecektir. Android tabanlı mobil cihazların,
sadece Google mobil uygulama ve hizmetleri ön yüklenmiş şekilde tüketiciye
sunulması ile GOOGLE’ın elde ettiği bu dağıtım avantajı da diğer mobil uygulama ve
hizmet üreticileri açısından rekabetin kısıtlanması sonucunu doğurabilecektir.
(72) Ancak bu noktada, münhasır ön yükleme yapılmasının tüketicilerin satın aldıkları
cihazlara sonradan diğer uygulamaları indirmelerini engellemediğinin belirtilmesi
gerekmektedir. Nitekim Mobil Hizmetler Dağıtım Sözleşmesi’nin (…..TİCARİ SIR…..).
Her ne kadar bu sözleşmelerde öngörülen gelir paylaşımına dayalı münhasır ön
yükleme ile Android tabanlı cihazı alan tüketiciler, ilk anda akıllı cihazlarında
karşılaştıkları arama servisi/uygulama/uygulama mağazası GOOGLE’a ait olsa da,
alternatif uygulamaları indirebilecek, kısa yollarını oluşturabilecek durumdadır.
(73) Mobil cihaz kullanıcılarının bir kısmı varsayılan/ön yüklenen uygulama ve hizmetlerle
yetinmeyerek yeni ve alternatif uygulamaları araştırıp cihazına yükleyerek
kullanabilmekte, geriye kalan kullanıcılar ise varsayılan uygulama ve hizmetlerle
yetinebilmektedir. Dolayısıyla, münhasır ön yükleme varsayılan/ön yüklenen uygulama
ve hizmetlerle yetinmeyen tüketiciler açısından Google uygulamarına rakip
uygulamaları deneme/tercih etme noktasında bir kısıtlama getirmemektedir. Söz
konusu durum Tablo 4 ve Tablo 5’te yer verilen bilgiler uyarınca Android cihazlarda
önceden yüklü olan internet tarayıcısı/uygulama mağazası verisi ile kullanılmakta olan
uygulama/uygulama mağazası verisi karşılaştırıldığında da görülmektedir. İlgili
verilerden anlaşıldığı üzere tüketici cihazdaki ön yüklenmiş uygulama mağazası ya da
internet tarayıcısını tercih edebildiği gibi rakip internet tarayıcısı ya da uygulama
mağazasını da kullanabilmekte olduğundan ön yükleme ile kullanım oranı birbirinden
farklılaşmaktadır. Bu bakımdan münhasır ön yükleme, Android tabanlı tüm mobil cihaz
kullanıcıları açısından değil varsayılan uygulama ve hizmetlerle yetinen kullanıcılar
noktasında GOOGLE’a önemli bir dağıtım avantajı; rakiplere ise rekabetçi bir
dezavantaj yaratabilecektir. Bu noktada Tablo 4 ve Tablo 5’te yer verilen bilgiler
uyarınca Google internet tarayıcısı ve uygulama mağazasının fiili kullanım oranının ön
yüklenim oranından yüksek olması dikkat çekmekte olup, tüketicinin Google internet
tarayıcısı ve uygulama mağazaları açısından öncelikli bir tercihi olduğu çıkarımı
yapılabilmektedir.
15-46/766-281
13/18

(74) GOOGLE’ın münhasır ön yükleme sonucunu doğuran sözleşme hükümleri GOOGLE’ın
rakipleri açısından kendi arama servisi/uygulama/uygulama mağazasını Android
tabanlı akıllı cihazlara önceden yükletme imkanını ortadan kaldırmaktadır. GOOGLE’ın
rakipleri açısından orijinal ekipman üreticileri ile anlaşarak akıllı cihazların kendi
servislerinin ön yüklemesinin yapılmış şekilde tüketiciye sunulmasının sağlanması ve
böylelikle ilk anda tüketiciyle buluşulması bu sözleşmeler ile engellenmektedir.
(75) Mobil işletim sistemleri, mobil uygulama ve hizmetler pazarında GOOGLE’ın önemli bir
pazar gücü olduğu düşünüldüğünde söz konusu münhasır ön yükleme rakiplerin bu
pazarlarda tüketiciye ulaşması noktasında bir rekabet kısıtı yaratabilecek ve rekabetin
engellenmesi sonucunu doğurabilecek niteliktedir. Bununla birlikte, tüketicilerin diğer
mobil hizmet ve uygulamaları istedikleri gibi mobil cihazlarına indirebilmeleri önünde bir
engel olmamasının bu olumsuz etkileri sınırlandırabileceği de anlaşılmaktadır. Bu
çerçevede kullanıcılara en iyi hitap eden mobil uygulama ve hizmetlerin tüketici
tercihleri doğrultusunda öne çıkmasını sağlayarak nihayetinde mobil işletim sistemleri,
mobil uygulama ve hizmetler pazarında rekabetin tesisini güvence altına almak için bu
pazarda önemli bir pazar gücü olan GOOGLE’a, orijinal ekipman üreticileri ile
imzaladığı sözleşmelerden münhasır ön yüklemeye ilişkin hükümleri kaldırmasında
fayda görüldüğü yönünde 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca
görüş gönderilmesi uygun bulunmuştur.
I.4.3.2. Sözleşmede Yer Alan Bağlama Uygulamasının Değerlendirilmesi
(76) GOOGLE’ın orijinal ekipman üreticileri ile imzaladığı sözleşmeler ile Android işletim
sistemini tercih etmek isteyen ekipman üreticilerine, cihazlarına Google
uygulama/uygulama mağazası/hizmetlerinin önceden yüklenmesi şartının getirildiği,
konum sağlayıcı olarak Network Location Provider’ını kullanmanın zorunlu tutulduğu
böylece Google uygulamalarının birbirine bağlandığı da ayrıca şikayet edilmektedir.
Bahse konu ilişkiler çerçevesinde şekillenen GOOGLE ile orijinal ekipman üreticileri
arasında akdedilen sözleşmelerin, yukarıda ayrıntılarına yer verilen hükümleri orijinal
ekipman üreticilerini, Google Android tabanlı işletim sistemleri yanında Google
uygulama ve hizmetlerinin bu mobil cihazlarda ön kurulumunun yapılması konusunda
zorlamaktadır. Dolayısıyla GOOGLE’un söz konusu uygulamaları 4054 sayılı Kanun’un
6. maddesi kapsamında incelenen “bağlama uygulamaları” açısından ayrıca ele
alınmalıdır.
(77) Belli şartlar altında, hâkim durumdaki teşebbüslerin bağlama uygulamaları 4054 sayılı
Kanun’un 6. maddesi kapsamında yasaklanan eylemlerdendir. Hâkim Durumdaki
Teşebbüslerin Dışlayıcı Kötüye Kullanma Niteliğindeki Davranışlarının
Değerlendirilmesine Ilişkin Kılavuz’da (Kılavuz) bağlama, genellikle bir ürünü (bağlayan
ürün) hâkim durumdaki teşebbüsten satın alan müşterilerin bir başka ürünü (bağlı ürün)
de aynı teşebbüsten almasını gerektiren durumlar şeklinde tanımlanmaktadır.







15-46/766-281
14/18

(78) Kılavuz’da belirtildiği üzere bağlama, çoğu durumda rekabeti kısıtlayıcı sonuçları
olmayan yaygın ticari bir uygulamadır. Nitekim, hem hâkim durumda olan hem de
olmayan teşebbüsler müşterilerine daha iyi ürünler sunabilmek ya da daha az maliyetli
tercihler önerebilmek amacıyla bağlama yapabilmektedir. Diğer taraftan, hâkim
durumdaki bir teşebbüsün bağlı ürün pazarında piyasa kapamaya yol açarak
tüketicilere zarar vermesi de mümkündür. Zira bağlama yoluyla hâkim durumdaki
teşebbüs, bağlı pazardaki rakipleri için potansiyel müşterilerin sayısını azaltarak var
olan rakiplerini pazar dışına itebilmekte ve yeni giriş engelleri yaratabilmektedir. Bağlı
pazarın kapanması hâkim durumdaki teşebbüsün bu pazarda daha çok kâr elde
etmesini sağlayabileceği gibi bağlayan pazardaki hâkim durumunun güçlenmesine ya
da korunmasına da hizmet edebilmektedir.
(79) Kılavuz’a göre, bağlayan pazarda hâkim durumda olan teşebbüsün gerçekleştirdiği
bağlama uygulamalarının 4054 sayılı Kanun’u ihlal edip etmediğinin
değerlendirilmesinde iki faktörün varlığı aranmaktadır:
- Bağlayan ve bağlı ürünlerin iki farklı ürün olması,
- Bağlama uygulamasının rekabet karşıtı piyasa kapamaya sebep olmasının
muhtemel olması.
(80) İlk olarak, bağlama uygulamasının yokluğunda müşterilerin önemli bir kısmı bağlı ürünü
almaksızın bağlayan ürünü almış ya da alacak durumdaysa bu ürünlerin iki ayrı ürün
olduğu kabul edilmektedir. Bağlı ürün ve bağlayan ürününün iki ayrı ürün olup
olmadığının tespitinde, tercih hakkı olduğunda tüketicilerin ürünleri ayrı ayrı aldığına
yönelik doğrudan kanıtlar ya da pazarda bağlayan ürün olmaksızın bağlı ürünün
üretilmesinde ya da satışında uzmanlaşmış teşebbüslerin varlığı gibi dolaylı kanıtlar
kullanılabilmektedir.
(81) İkinci olarak, bağlama uygulamasının bağlayan pazarda, bağlanan pazarda veya her
ikisinde rekabet karşıtı piyasa kapamaya yol açması muhtemel olmalıdır. Kılavuz’un
26. paragrafında rekabet karşıtı piyasa kapamanın oluşup oluşmadığının
değerlendirilmesinde dikkate alınacak hususlar şu şekilde sıralanmıştır:
- Hâkim durumdaki teşebbüsün konumu
- İlgili pazardaki koşullar
- Hâkim durumdaki teşebbüsün rakiplerinin konumu
- Müşterilerin ya da sağlayıcıların konumu
- İncelenen davranışın kapsamı ve süresi
- Fiili piyasa kapamayla ilgili olası deliller
- Dışlayıcı stratejiye dair doğrudan veya dolaylı deliller
(82) Kılavuz’da belirtildiği üzere, bağlama uygulamalarında bulunan hâkim durumdaki
teşebbüslerin; uygulamanın müşterilerin yararına olacak üretim ve dağıtım tasarrufları
sağladığı, normalde pakette yer alan ürünleri ayrı ayrı almak zorunda kalacak olan
müşteriler için işlem maliyetlerini azalttığı ve sağlayıcının bağlı üründen büyük
miktarlarda üretmesi veya satın almasından kaynaklanan etkinliklerin dışarıya
yansıtılmasını sağladığı gibi argümanları dikkate alınarak analize dâhil edilebilmektedir.




15-46/766-281
15/18

(83) GOOGLE, Android mobil işletim sisteminin kendisi tarafından onaylı bir şekilde mobil
cihazlara yüklenmesini Google mobil uygulama ve hizmetlerinin söz konusu cihazlarda
ön kurulumunun yapılması şartına bağlamaktadır. Ayrıca, GOOGLE Android cihazlarla
birlikte sunduğu belli mobil uygulama ve hizmetlerini, yine GOOGLE tarafından sunulan
diğer uygulama, hizmet ve uygulama programlama arayüzleri (arka plan uygulamaları)
ile bağlamakta veya paket satış yapmaktadır. Bu eylemin 4054 sayılı Kanun’un 6.
maddesi kapsamında bir ihlal olarak değerlendirilebilmesi için GOOGLE’ın hakim
durumda olması ve incelenen eylemi ile hakim durumunu kötüye kullanması
gerekmektedir. GOOGLE için bu aşamada kesin bir hakim durum tespiti yapılmamış
olduğundan, hakim durumda olduğu varsayımı altında bu eyleminin bir kötüye
kullanma olup olmayacağının değerlendirmesi önem arz etmektedir.
(84) Bağlama uygulamalarının 6. madde kapsamında ihlal teşkil etmesi için bağlayan ve
bağlı ürünlerin iki farklı ürün olması ve rekabet karşıtı piyasa kapamaya sebep
olmasının muhtemel olması gerekmektedir. GOOGLE’ın orjinal ekipman üretcileri ile
imzaladığı sözleşmelerde ön kurulumunu istediği uygulama ve hizmetler birbirinden
farklı ürünlerdir. Nitekim tüketiciler akıllı cihazlara bu uygulama ve hizmetleri ayrı ayrı
yükleyebilmekte ve uygulama ve hizmetlerin yazılımında farklı uzmanlaşmış
teşebbüsler piyasada faaliyet göstermektedir. Bu noktada GOOGLE’ın bağlama
uygulaması ile rekabet karşıtı piyasa kapamaya sebep olmasının muhtemelliği
incelenmelidir. Bağlama yoluyla hâkim durumdaki teşebbüs, bağlı pazardaki rakipleri
için potansiyel müşterilerin sayısını azaltarak var olan rakiplerini pazar dışına
itebilmekte, yeni giriş engelleri yaratabilmekte ve bağlı ürün pazarında piyasa
kapamaya yol açarak tüketicilere zarar vermesi mümkün olabilmektedir.
(85) Daha önce de ifade edildiği üzere GOOGLE sadece orijinal ekipman üreticisinden belli
bazı uygulama ve hizmetlerinin paket halinde ön yüklemesinin yapılmasını talep
etmekte, tüketicilerin satın aldıkları cihazlara sonradan diğer uygulamaları indirmesini
engellememektedir. Bu bakımdan GOOGLE’ın sözleşmelerde yer alan hükümlere
dayalı olarak uygulama ve hizmetlerini bir paket halinde akıllı cihazlara ön yükletmesi,
tüketicilerin ilk anda bu uygulama ve hizmetlerle karşılaşmasına yol açmakta ancak
sonrasında diğer uygulama ve hizmetlerin yüklenmesi önünde bir engel
bulunmamaktadır. GOOGLE uygulama ve hizmetlerini tercih eden tüketiciler açısından
da GOOGLE’ın paket halinde bu uygulama ve hizmetleri ön yükletmesi işlem
maliyetlerini azaltıcı niteliktedir. Bu nedenle GOOGLE’ın ilgili uygulama dolayısıyla
mobil işletim sistemleri, mobil uygulama ve hizmetler pazarında rakipleri pazar dışına
itebilecek bir eylem içinde bulunmadığı ve 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesini ihlal
etmediği kanaatine varılmıştır.
I.4.3.3. Sözleşmelere İlişkin Genel Değerlendirme
(86) Sözleşmelerde, tüketicilerin satın aldıkları cihazlara sonradan diğer uygulamaları
indirmeleri engellenmediğinden bu aşamada dosya konusu ile ilgili olarak 4054 sayılı
Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek bulunmamaktadır. Ancak
son kullanıcılara hitap eden en iyi mobil uygulama ve hizmetlerin tüketici tercihleri
doğrultusunda öne çıkmasını sağlayarak nihayetinde mobil işletim sistemleri, mobil
uygulama ve hizmetler pazarında rekabetin tesisini güvence altına almak için bu
pazarda önemli bir pazar gücü olan GOOGLE’a, orijinal ekipman üreticileri ile
imzaladığı sözleşmelerden münhasır ön yüklemeye ilişkin hükümleri kaldırmasında
fayda görüldüğü yönünde 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca
görüş gönderilmesi gerekmektedir.

15-46/766-281
16/18

I.4.4. Geçici Tedbir Talebinin Değerlendirilmesi
(87) Başvuruda ayrıca GOOGLE'ın dosya konusu eylem ve uygulamalarının kanuna açıkça
aykırı ve telafi olunamayacak zararlar doğurabilecek nitelikte olduğu iddiasıyla 4054
sayılı Kanun’un 9. maddesi kapsamında geçici tedbir kararı alınması talep edilmektedir
(88) Yukarıda yer verilen değerlendirmeler ışığında, 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin
dördüncü fıkrasında öngörülen koşulların gerçekleşmediği görüldüğünden geçici tedbir
uygulanması talebinin reddedilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.
J. SONUÇ
(89) Düzenlenen rapora ve dosya kapsamına göre, 4054 sayılı Kanun’un 51. maddesi
uyarınca, 15-45 sayılı toplantıda yapılan ilk oylama ve 15-46 sayılı toplantıda yapılan
ikinci oylama sonucunda;
1. Dosya konusu iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca
bu aşamada soruşturma açılmasına gerek olmadığına OYÇOKLUĞU ile,
2. Bununla birlikte, Google Inc., Google International LLC, Google Reklamcılık ve
Pazarlama Limited Şirketi’nden oluşan ekonomik bütünlüğün (GOOGLE), orijinal
ekipman üreticileri ile akdettiği “Mobil Hizmetler Dağıtım Sözleşmesi”nde yer
verilen, mobil cihazlara Google Mobil Hizmetleri içinde yer alan belirli
uygulamaların ön yüklemesinin münhasıran yapılmasını öngören hükümlerin
kaldırılması ve buna ilişkin uygulamalara son verilmesi yönünde 4054 sayılı
Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca GOOGLE’a görüş bildirilmesi için
Başkanlığın görevlendirilmesine OYÇOKLUĞU ile,
3. 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin dördüncü fıkrasında öngörülen koşullar
gerçekleşmediğinden geçici tedbir uygulanması talebinin reddine OYBİRLİĞİ ile,
karar verilmiştir.









15-46/766-281
17/18

KARŞI OY GEREKÇESİ
(28.12.2015 tarihli ve 15-46/766-281 sayılı Kurul Kararı)
Google Inc, Google International LLC ve Google Reklamcılık ve Pazarlama Ltd.
Şti.’ den oluşan ekonomik bütünlüğün mobil iletişim sistemi ve mobil uygulama ve
hizmetlerin sunumuna ilişkin davranışlarının ve anılan ekonomik bütünlük ile
orijinal ekipman üreticileri arasında imzalanan sözleşmelerin 4054 sayılı Kanun’ un
4. ve 6. maddelerini ihlal edip etmediğinin tespitine ilişkin ön araştırma raporunun
görüşülmesi sonucunda; Kurul’ un 28.12.2015 tarih 15-46 sayılı toplantısında
verilen soruşturma açılmasına gerek olmadığı yönündeki çoğunluk kararına
aşağıdaki gerekçelerimiz nedeniyle karşıyız.

GOOGLE ile orijinal ekipman üreticileri arasında karşılıklı bağımlılığa ve faydaya
dayanan bir ilişki bulunmaktadır. Şöyle ki, GOOGLE, (…..TİCARİ SIR…..). Bu
minvalde şekillenen GOOGLE ile orijinal ekipman üreticileri arasında akdedilen
sözleşmelerde yer alan hükümler, orijinal ekipman üreticilerini, Google Android
tabanlı işletim sistemleri yanında Google uygulama ve hizmetlerinin bu mobil
cihazlarda ön kurulumunun yapılması konusunda zorlamaktadır. Söz konusu
uygulamalar 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi kapsamında yer alan “bağlama
uygulamaları” niteliğindedir.

İlk olarak GOOGLE, Android mobil işletim sisteminin kendisi tarafından onaylı bir
şekilde mobil cihazlara yüklenmesini Google mobil uygulama ve hizmetlerinin söz
konusu cihazlarda ön kurulumunun yapılması şartına bağlamaktadır. İkinci olarak,
GOOGLE Android cihazlarla birlikte sunduğu belli mobil uygulama ve hizmetlerini,
yine GOOGLE tarafından sunulan diğer uygulama, hizmet ve uygulama
programlama arayüzleri (arka plan uygulamaları) ile bağlamakta veya paket satış
yapmaktadır. Bahse konu iki bağlama uygulamasıyla GOOGLE, Android işletim
sistemi pazarındaki muhtemel hakim durumunu mobil uygulama ve hizmetler
pazarına; belirli mobil uygulama ve hizmetlerdeki pazar gücünü ise diğer mobil
uygulama ve hizmetleri pazarına ve bu pazarlardaki gücünü ise internet reklam yeri
sağlama pazarına aktarmaktadır.

GOOGLE aynı zamanda “Mobil Hizmetler Dağıtım Sözleşmesi” çerçevesinde
orijinal ekipman üreticilerinin mobil cihazlarına Google mobil hizmetleri içinde yer
alan belirli uygulamaların (ana uygulamalar) münhasıran ön yüklemesinin
yapılması karşılığında, internet reklam yeri sağlama pazarında elde ettiği gelirlerini,
ilgili mobil cihazlar vasıtasıyla edinilen reklam gelirlerini orijinal ekipman üreticileri
ile paylaşmaktadır. Mobil işletim sistemleri, mobil uygulama ve hizmetler pazarında
önemli bir pazar gücüne sahip olan ve (…..TİCARİ SIR…..) GOOGLE’ın, orijinal
ekipman üreticileri ile münhasırlık esasına dayanan gelir paylaşımı ilişkisinin 4054
sayılı Kanun’un 6. maddesini ihlal eder niteliktedir.

Söz konusu münhasırlık esasına dayanan gelir paylaşımı hükümleri ile bağlama
uygulamaları GOOGLE’a diğer mobil uygulama ve hizmet üreticilerinin sahip
olamadığı bir dağıtım avantajı sağlamaktadır. GOOGLE bu dağıtım avantajı
aracılığıyla Google Android yüklü mobil cihazlarda rakip teşebbüslerin uygulama
ve hizmetlerinin ön kurulumunu engelleyerek rakiplerin ilgili pazara nüfuz etmesini
15-46/766-281
18/18

önlemekte, mağaza içi markalar arası rekabetin kısıtlanmasına yol açmakta ve
böylelikle internet reklam yeri pazarındaki mevcut yerini korumaktadır.

GOOGLE ile orijinal ekipman üreticileri arasında, Android mobil işletim sistemi ile
Google mobil hizmet ve uygulamalarının sunuma ilişkin imzalanan sözleşmeler
dikey anlaşma niteliğindedir. Söz konusu sözleşmelerde yer alan münhasırlık ve
bağlama hükümler ve GOOGLE’ın bu minvaldeki davranışları dikey kısıtlama
niteliğinde olduğundan Kanun’un 4. maddesi kapsamındadır. Nitekim, bahse konu
sözleşmeler, mobil uygulama ve hizmetler ile internet reklam yeri sağlama
pazarına girişleri kısıtlamakta ve pazarın rakiplere kapatılması riskini
doğurmaktadır.

Bu gerekçelerle Kurulun çoğunluk görüşünün, Google Inc. Google International
LLC, Google Reklamcılık ve Pazarlama Limited Şirketi’nin 4054 sayılı Kanun’un 4.
ve 6. maddeleri bağlamında ihlal eder nitelikteki uygulamalarının rekabet karşıtı
etkilerini bütünüyle ortadan kaldırmayacağı gerekçesiyle adı geçen teşebbüsler
hakkında Kanun’un 41. maddesi kapsamında soruşturma açılması gerektiği
kanaatindeyiz.







Arslan NARİN Fevzi ÖZKAN
II. Başkan Kurul Üyesi



Full & Egal Universal Law Academy