Rekabet Kurumu - Karar Sayı 16-05/117-52

Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2014-5-65 (Soruşturma)
Karar Sayısı : 16-05/117-52
Karar Tarihi : 18.02.2016
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN, Fevzi ÖZKAN, Dr. Metin ARSLAN,
Doç. Dr. Tahir SARAÇ, Kenan TÜRK
B. RAPORTÖRLER : Murat AYBER, Cihan BİLAÇLI, Halil İbrahim GÜLEROĞLU
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : Gizlilik talebi bulunmaktadır.
D. HAKKINDA SORUŞTURMA YAPILANLAR:
1- Çakılsan Yapı Mal. Taş. İnş. Taah. Hafr. San. ve Tic. Ltd. Şti.
2- Çetin Nakl. Yakıt San. ve Tic. Ltd. Şti.
3- Dostlar Kum Çakıl İnş. Müt. İhr. İth. San. ve Tic. Ltd. Şti.
4- Magtaş Mad. İnş. Pet. Ür. Oto. Taş. Ürt. San. ve Tic. Ltd. Şti.
5- Ramazan Çetin Teknik Hazır Beton Ortaklığı
Temsilcileri: Av. Akın BALCI
Beştepe Mahallesi Merhale Caddesi No: 8/4 Beştepe, Ankara
(1) E. DOSYA KONUSU: Ramazan Çetin Teknik Hazır Beton Ortaklığı ile bu ortaklığın
kuruluşuna iştirak eden Çakılsan Yapı Mal. Taş. İnş. Taah. Hafr. San. ve Tic. Ltd.
Şti., Çetin Nakl. Yakıt San. ve Tic. Ltd. Şti., Dostlar Kum Çakıl İnş. Müt. İhr. İth. San.
ve Tic. Ltd. Şti., Magtaş Mad. İnş. Pet. Ür. Oto. Taş. Ürt. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal edip etmediklerinin tespiti.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle; Sinop ilinde hazır beton üretimi alanında
faaliyet gösteren Magtaş Mad. İnş. Pet. Ür. Oto. Taş. Ürt. San. ve Tic. Ltd. Şti.
(BOYABAT BETON), Dostlar Kum Çakıl İnş. Müt. İhr. İth. San. ve Tic. Ltd. Şti. (GÜNEŞ
BETON), Çetin Nakliyat Yakıt San. ve Tic. Ltd. Şti. (ÇETİN BETON) ve Çakılsan Yapı
Mal. Taş. İnş. Taah. Hafr. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin (ÇAKILSAN BETON) aralarında
anlaşarak Temmuz ayında yaklaşık 110 TL olan hazır beton fiyatlarını 155 TL seviyesine
çıkarttıkları ve Sinop ili dışından gelen nakliye araçlarının hizmet vermesini engelledikleri
iddia edilmiştir.
(3) Şikâyet konusunun daha iyi tanımlanabilmesi için raportörlerce 17.02.2015 tarihinde
şikâyetçi ile yapılan görüşmede şikâyetçi tarafından, BOYABAT BETON, GÜNEŞ
BETON, ÇETİN BETON ve ÇAKILSAN BETON’un birlikte Ramazan Çetin Teknik Hazır
Beton Ortaklığı (TEKNİK BETON) adı altında bir şirket kurduğu ve faaliyetlerini bu şirket
aracılığıyla devam ettirdiği ifade edilmiştir.
(4) G. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 26.12.2014 tarihinde giren başvuru
üzerine hazırlanan 19.01.2015 tarih ve 2014-5-65/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu,
29.01.2015 tarihli Kurul toplantısında görüşülerek 15-05/63-M sayı ile önaraştırma
yapılmasına karar verilmiştir.


16-05/117-52
2/25

(5) Yapılan önaraştırma sonucunda hazırlanan 18.03.2015 tarih ve 2014-5-65/ÖA sayılı
Önaraştırma Raporu, 26.03.2015 tarihli Kurul toplantısında görüşülmüş ve 15-13/184-M
sayı ile tarafların üretim unsurlarını birbirinin kullanımına tahsis etmelerinin ve bu amaçla
ortaklık kurmalarının, koordinasyona yol açarak 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun’un (4054 sayılı Kanun) 4. maddesi kapsamında rekabeti bozucu amaç
ve/veya etkisinin bulunup bulunmadığının tespitine yönelik olarak aynı Kanun’un 41.
maddesi uyarınca TEKNİK BETON ile bu ortaklığın kuruluşuna iştirak eden ÇETİN
BETON, ÇAKILSAN BETON, GÜNEŞ BETON ve BOYABAT BETON hakkında
soruşturma açılmasına karar verilmiştir.
(6) Soruşturma açılmasına ilişkin kararın ardından anılan teşebbüslere bildirimler, 4054 sayılı
Kanun’un 43. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca 13.05.2015 tarihli yazılarla yapılmış ve
soruşturma taraflarının birinci yazılı savunmaları yasal süresi içinde 16.06.2015 tarih ve
2888 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.
(7) Soruşturma Heyeti tarafından hazırlanan 28.09.2015 tarih ve 2014-5-65/SR sayılı
Soruşturma Raporu ve ekleri Kanun'un 45. maddesinin birinci fıkrası uyarınca Kurul
üyeleri ile ilgili taraflara tebliğ edilmiş ve soruşturma taraflarının ikinci yazılı savunmaları
talep edilmiştir. Tarafların ikinci yazılı savunmaları yasal süresi içerisinde, 30.10.2015
tarih ve 5064 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.
(8) 4054 sayılı Kanun’un 45. maddesi uyarınca, Soruşturma Heyeti tarafından hazırlanan ek
yazılı görüş taraflara gönderilmiştir. Tarafların 3. yazılı savunmaları Kurum kayıtlarına
18.12.2015 tarih ve 6028 sayı ile intikal etmiştir. 11.02.2016 tarihinde yapılan sözlü
savunma toplantısının ardından Kurul, 18.02.2016 tarihli toplantısında, 16-05/117-52 sayı
ile nihai kararını vermiştir.
(9) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
1. TEKNİK BETON oluşumunun ve TEKNİK BETON vasıtasıyla yürütülen ortak üretim ve
ticarileştirme anlaşmasının, ilgili pazarda yoğunlaşma derecesini büyük oranda
artırarak fiyatların ve üretim miktarının koordine edilmesine yol açtığı veya açacağı,
dolayısıyla 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ihlal edildiği,
2. Soruşturma konusu TEKNİK BETON oluşumuna ve TEKNİK BETON vasıtasıyla
yürütülen ortak üretim ve ticarileştirme anlaşmasına, 4054 sayılı Kanun’un 5.
maddesinde sayılan şartları taşımadığı için bireysel muafiyet tanınamayacağı,
3. Anılan teşebbüslere 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin 2. fıkrası ve “Rekabeti
Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar İle Hâkim Durumun Kötüye
Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik” (Yönetmelik)
uyarınca idari para cezası verilmesi gerektiği,
4. TEKNİK BETON’un mevcut hissedarlık ve kontrol yapısının, ilgili pazarın nitelikleri
gereği, taraflar arası koordinasyona yol açma ihtimalinin yüksek olması nedeniyle
rekabetçi endişeleri giderecek şekilde değiştirilmesinin veya TEKNİK BETON
oluşumunun sonlandırılmasının uygun olacağı,
5. Ramazan Çetin Teknik Hazır Beton Ortaklığı adi şirketinin oluşumunun karar alma
mekanizmasında sürekli ve istikrarlı çoğunluğun olmaması nedeniyle ortaklaşa kontrol
edilmediği, bunun neticesinde “ortak girişim” olarak kabul edilemeyeceği ve dolayısıyla
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi kapsamında işlem tesis edilmesine gerek olmadığı,
ifade edilmektedir.

16-05/117-52
3/25

(10) Raportör Murat AYBER tarafından sunulan karşı görüşte; TEKNİK BETON’un kuruluşu ve
işleyişi esnasında ortakları arasında koordinasyon doğurmak suretiyle rekabetin
kısıtlanması yahut ortadan kaldırılması sonucunu doğurmadığı, bu nedenle para cezası
tatbikine yer olmadığı; buna karşılık söz konusu oluşumun 4054 sayılı Kanun
hükümlerine tam olarak uyarlı olmadığının ve muafiyet süresinin dolmasına 6 ay kalan
tarihe denk gelen 01.03.2017 tarihine kadar hissedarlık ve yönetim yapısında nasıl bir
değişiklik yapılacağına ilişkin bir planın Rekabet Kurumuna tevsik edilmesinin gerekli
görüldüğünün taraflara tebliğ edilmesinin yerinde olacağı; bu koşullarda TEKNİK
BETON’un kuruluşu tarihinden itibaren üç yıl süre ile (01.09.2017 tarihine kadar) 4054
sayılı Kanun’un 5. maddesi uyarınca bireysel muafiyetten yararlanabileceği ifade
edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Hakkında Soruşturma Yürütülen Teşebbüsler
I.1.1. Çakılsan Yapı Malz. Taş. İnş. Taah. Hafr. San. ve Tic. Ltd. Şti. (ÇAKILSAN
BETON)
(11) Yılmaz YAZICI’nın %51, Gülbeyaz YAZICI’nın %40 ve Uğur YAZICI’nın %9 oranda pay
sahibi olduğu ÇAKILSAN BETON, 2013 yılının Ağustos ayında kurulmuştur. Üretim tesisi
Erfelek ilçesinde bulunan teşebbüsün hazır beton faaliyetinin yanında kum ocağı da
bulunmaktadır.
I.1.2. Çetin Nakl. Yakıt San. ve Tic. Ltd. Şti. (ÇETİN BETON)
(12) Ramazan ÇETİN’in %30, Bayram ÇETİN’in %24, Muzaffer ÇETİN ve Seyit Ali ÇETİN’in
%23’er oranda pay sahibi olduğu ÇETİN BETON, 2013 yılının Nisan ayında Sinop ilinin
Merkez ilçesinde kurulmuştur. Hazır beton faaliyetinin yanında akaryakıt sektöründe de
faaliyet göstermektedir.
I.1.3. Dostlar Kum Çakıl İnş. Müt. İhr. İth. San. ve Tic. Ltd. Şti. (GÜNEŞ BETON)
(13) Güneş Beton markası altında Boyabat ilçesinde faaliyet gösteren GÜNEŞ BETON’un
%99,5 oranında hissesi Mustafa Şükrü GÜNEŞ’e, %0,5 oranında hissesi ise Cansu
Güneş YAZGAN’a aittir. Boyabat ilçesinde bulunan üretim tesisisin yanında, Gerze
ilçesinde 2014 yılında faaliyete başlayan bir üretim tesisi daha bulunmaktadır.
I.1.4. Magtaş Mad. İnş. Pet. Ür. Oto. Taş. Ürt. San. ve Tic. Ltd. Şti. (BOYABAT
BETON)
(14) İrfan MAVİŞ’in %75, Mustafa MAVİŞ’in %25 oranında hisse sahibi olduğu BOYABAT
BETON, 2012 yılından itibaren Boyabat Beton markası altında faaliyetini sürdürmektedir1.
Sinop ilinin Boyabat ve Merkez ilçelerinde üretim tesisleri bulunan teşebbüsün hazır
beton sektöründen farklı olarak inşaat, müteahhitlik gibi alanlarda da faaliyetleri
bulunmaktadır.
I.1.5. Ramazan Çetin Teknik Hazır Beton Ortaklığı (TEKNİK BETON)
(15) 02.09.2014 tarihinde kurulan TEKNİK BETON’da Ramazan ÇETİN, Gülbeyaz YAZICI,
Mustafa MAVİŞ ve GÜNEŞ BETON’un %25’er oranda hissesi bulunmaktadır. Teşebbüs,
Sinop ilinin Merkez ilçesinde yerleşiktir.


1 BOYABAT BETON’un ortaklık yapısı soruşturmanın başladığı dönemde farklı bir yapıdadır. İlk yapıda
teşebbüsün hisselerinin %50’si Muhsin GÜRSAÇTI’ya, %25’i İrfan MAVİŞ’e, %25’i ise Mustafa MAVİŞ’e
aittir. 06.05.2015 tarihli 8814 sayılı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’nde yer verildiği üzere 24.04.2015 tarihli
Ortaklar Kurulu kararı ardından BOYABAT BETON, yukarıda yer verilen ortaklık yapısına ulaşmıştır.
16-05/117-52
4/25

I.2. İlgili Pazar
I.2.1. İlgili Ürün Pazarı
(16) Hazır beton; belirli oranlarda çimento, doğal veya yapay agrega, su ve belli katkı
malzemelerinin mikserle karıştırılması yöntemiyle üretilen bir inşaat malzemesidir. Hazır
beton ürünleri, kullanım amaçları bakımından C14, C16, C18, C20, C25 ve C25+ gibi alt
kategorilere ayrılabilse de, alt ürün grupları arasında yüksek arz ikamesi bulunmaktadır.
Rekabet Kurulunun konuya ilişkin önceki kararları2 da dikkate alınarak, söz konusu
ürünlere ilişkin alt ürün pazarlarının ayrıca tanımlanmasına gerek olmadığı
değerlendirilmektedir. Bu çerçevede ilgili ürün pazarı “hazır beton pazarı” olarak
tanımlanmıştır.
I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
(17) Hazır beton kısa süre içinde kullanılma zorunluluğu bulunan, stoklanamayan, yüksek
taşıma maliyetleri olan, belirli bir sürenin geçmesi halinde kullanılabilmesi için gerekli
özelliklerini kaybeden, uzun mesafeli taşınması teknik ve ekonomik açıdan mümkün
olmayan bir üründür. Sözü edilen özellikleri ve yüksek taşıma maliyetleri nedeniyle hazır
beton, üretildiği santralden yaklaşık 50 km. uzaklığa kadar taşınabilmektedir. Ancak bu
mesafe, yol, iklim ve doğa koşullarına göre değişebilmektedir. Bu noktada belirleyici olan
unsur, hazır betonun üretimi sonrasında geçen süredir. Hazır betonun tesiste
transmiksere yüklenmesi, tesisten transmikser ile inşaat alanına ulaştırılması, müşteri
tarafından teslim alınması ve pompa aracılığıyla kalıba yerleştirilmesi süreçlerinde geçen
zamanın kritik eşik süre olan iki saatin altında tutulması, hazır betondaki kıvam ve
işlenebilirlik kayıplarının önüne geçilebilmesi noktasında önem arz etmektedir.
(18) Dolayısıyla ilgili coğrafi pazarın belirlenmesinde esas alınacak kriter temel olarak, hazır
betonun en fazla iki saat içinde tüketilme zorunluluğu ve yaklaşık 50 km mesafeye kadar
taşınabiliyor olma özellikleridir. Öte yandan, 50 km.’lik mesafe kıstası her durumda geçerli
olmayıp yol ve iklim koşullarına göre değişebilse de, Kurul’un çeşitli kararlarında3,
tesisten itibaren 50 km. yarıçapında bir daire belirlenerek bu alan coğrafi pazar olarak
tespit edilmiş ve genel olarak ilgili coğrafi pazar il, merkez ilçeler ya da belirli ilçeler
bazında belirlenmiştir.
(19) Dosya konusu iddialar Sinop ilinin Merkez ve Boyabat ilçelerinde faaliyet gösteren
teşebbüslere ilişkindir. Soruşturma kapsamında teşebbüslerden edinilen bilgilerden,
Merkez, Erfelek ve Gerze ilçelerinde üretim tesisi bulunan teşebbüslerin ancak bu ilçeler
arasında hazır beton satışı yapabildiği anlaşılmaktadır. Tesislerin bulunduğu bölgenin
dağlık ve engebeli yapısı hazır beton nakliyesini zorlaştırmakta, bu nedenle bölgedeki
tesislerden diğer ilçelere satış yapılamamakta veya oldukça az miktarda
yapılabilmektedir. Bununla birlikte, bu hususa benzer bir şekilde, Boyabat ilçesinde üretim
tesisi bulunan teşebbüslerin, coğrafi koşulların daha elverişli olması nedeniyle, oldukça
büyük oranda Boyabat, Durağan ve Saraydüzü ilçeleri ve çevresine satış yapabildiği
tespit edilmiştir.



2 01.10.2014 tarihli ve 14-37/703-311 sayılı, 30.06.2015 tarihli ve 15-27/299-84 sayılı, 09.07.2015 tarihli ve
15-29/433-166 sayılı kararlar.
3 18.12.2008 tarih ve 08-73/1156-450 sayılı, 20.10.2008 tarih ve 08-61/998-390 sayılı, 28.08.2012 tarih ve
12-42/1321-434 sayılı, 17.09.2013 tarih ve 13-54/755-315 sayılı, 16.04.2014 tarih ve 14-15/268-112 sayılı,
03.09.2014 tarih ve 14-30/616-268 sayılı, 13.08.2014 tarih ve 14-28/562-243 sayılı kararlar.
16-05/117-52
5/25

(20) Dolayısıyla, aşağıda yer alan, soruşturmaya taraf teşebbüslerin hazır beton tesislerinin
ilçe merkezlerine uzaklıklarını gösterir tablo ve Sinop ilinin coğrafi şartları göz önünde
bulundurularak ilgili coğrafi pazar “Sinop ili Merkez, Erfelek ve Gerze ilçeleri” ve “Sinop ili
Boyabat, Durağan ve Saraydüzü ilçeleri” olmak üzere iki ayrı pazar olarak
tanımlanmıştır4.
Tablo 1: Soruşturmaya Taraf Teşebbüslerin Hazır Beton Tesislerinin İlçe Merkezlerine Uzaklıkları (Km)
İlçeler ÇETİN BETON
ÇAKILSAN
BETON
BOYABAT
BETON
(Merkez)
GÜNEŞ
BETON
(Merkez)
BOYABAT
BETON
(Boyabat)
GÜNEŞ
BETON
(Boyabat)
Merkez 26,3 7,9 16,9 21,5 84,6 80,8
Erfelek 29,5 8,3 20,0 24,7 87,8 84,0
Gerze 20,6 24,6 15,0 8,8 78,8 75,0
Ayancık 67,5 46,2 58,0 62,6 62,3 83,8
Dikmen 67,7 71,7 62,0 56,0 85,3 60,9
Boyabat 52,7 58,0 58,8 63,7 20,8 6,3
Türkeli 93,8 72,6 84,3 89,0 86,1 108,0
Saraydüzü 74,2 94,7 80,2 85,2 42,3 24,9
Durağan 79,1 99,7 85,0 90,1 47,2 22,8
Kaynak:
I.3. Dosya Kapsamında Yapılan Tespitler
(21) Yapılan yerinde incelemeler esnasında edinilen bilgilerden, TEKNİK BETON
oluşturulmadan önce Sinop ili Merkez coğrafi pazarında yalnızca ÇETİN BETON,
ÇAKILSAN BETON ve BOYABAT BETON’un hazır beton üretim tesisinin bulunduğu ve
bu tesislerin faal olduğu anlaşılmaktadır. 2014 yılının Eylül ayında TEKNİK BETON’un
oluşturulmasının ardından, Kasım ayında, GÜNEŞ BETON aynı coğrafi pazarda bir adet
hazır beton üretim tesisinin kurulumunu gerçekleştirmiştir. Ayrıca, 2015 yılının Mart
ayından itibaren, aynı coğrafi pazarda “Gerçek Beton” markasıyla Gerçek Beton ve
Nakliyat Ticaret Ltd. Şti. (GERÇEK BETON) faaliyete geçmiştir.
(22) Diğer ilgili coğrafi pazarı oluşturan Boyabat ilçesinde yalnızca, soruşturmaya taraf
teşebbüslerden BOYABAT BETON ile GÜNEŞ BETON’un hazır beton üretim tesisinin
bulunduğu ve faal olduğu anlaşılmaktadır. Soruşturmaya taraf teşebbüsler dışında
Ayancık ilçesinde yalnızca Sinop Beton İnş. Mad. Müh. Nak. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti.
unvanlı hazır beton üreticisi bulunmaktadır. Diğer ilçelerde faaliyet gösteren başka hazır
beton üreticisi tespit edilememiştir.







4 “Sinop ili Merkez, Erfelek ve Gerze ilçeleri” ilgili coğrafi pazarı, kararın ilerleyen kısımlarında “Merkez
ilçesi” coğrafi pazarı; “Sinop ili Boyabat, Durağan ve Saraydüzü ilçeleri” ilgili coğrafi pazarı “Boyabat ilçesi”
coğrafi pazarı olarak ifade edilmektedir.
16-05/117-52
6/25

I.3.1. TEKNİK BETON’a İlişkin Yapılan Tespitler
(23) Dosya kapsamında elde edilen bilgi ve belgelerden, TEKNİK BETON’un, Sinop ilinin
Merkez ilçesinde faaliyet gösteren ÇETİN BETON ortaklarından Ramazan ÇETİN ve
ÇAKILSAN BETON ortaklarından Gülbeyaz YAZICI ile Boyabat ilçesinde faaliyet
gösteren BOYABAT BETON ortaklarından Mustafa MAVİŞ ve GÜNEŞ BETON tarafından
Sinop ilinin Merkez ilçesinde 02.09.2014 tarihinde kurulduğu anlaşılmaktadır. Ortaklık
Sözleşmesinin 1. maddesine göre TEKNİK BETON’un ortaklık yapısı ve ortakların Sinop
ilinde hazır beton sektöründe faaliyet gösteren kurulu teşebbüslerde bulunan hisse
oranları, aşağıda Tablo 2’de yer almaktadır.
Tablo 2: TEKNİK BETON Hissedarlarının Kurulu Teşebbüslerdeki ve TEKNİK BETON’daki Hisse Oranları
Ortak Adı

Hissedarı Olduğu
Kurulu Teşebbüs

Kurulu Teşebbüslerde Sahip
Olduğu Hisse Oranı (%)

TEKNİK BETON
Hisse Oranı (%)
Ramazan ÇETİN ÇETİN BETON 30 25
Gülbeyaz YAZICI ÇAKILSAN BETON 40 25
Mustafa MAVİŞ BOYABAT BETON 25 25
GÜNEŞ BETON (Tüzel Kişilik) - 25
Toplam 100
Kaynak: Teşebbüslerden edinilen bilgi ve belgeler

(24) TEKNİK BETON Sinop Merkez coğrafi pazarında kendi namına hazır beton üretimi,
pazarlama ve dağıtımı yapmaktadır. Bu faaliyetlerin gerçekleştirilebilmesi için TEKNİK
BETON adına Sinop Merkez coğrafi pazarında yeni bir yatırım yapılmamıştır. Faaliyetler
TEKNİK BETON ortaklarının kurulu teşebbüslerde hâlihazırda var olan üretim ve dağıtım
imkânlarının kiralanması ya da fiilen kullanılması ile gerçekleştirilmektedir.
(25) TEKNİK BETON hazır beton üretimini gerçekleştirmek üzere ÇETİN BETON’un Merkez
ilçesinde bulunan tek beton üretim santralini 25.08.2014 tarihinde imzalanan kira
sözleşmesi ile beş yıllığına kiralamıştır. Bununla birlikte dosya kapsamında ÇAKILSAN
BETON’un aynı coğrafi pazarda bulunan tesisinde TEKNİK BETON adına fason üretim
yapılmakta olduğu bilgisi yer almaktadır. Ancak buna yönelik herhangi bir sözleşme
bulunmamasının yanı sıra ne kadar süreceğine ilişkin bir bilgi de sunulmamıştır. Ayrıca
teşebbüs yetkililerince ihtiyaç olması halinde ortaklara ait aynı coğrafi pazarda bulunan
diğer hazır beton tesislerinden beton temin edilerek müşterilerinin ihtiyacının karşılandığı,
böyle durumlarda alınan beton için maliyetinin yanında “santral çalışması” adı altında
metreküp başına (…..) TL hizmet bedeli ödendiği ifade edilmiştir. Nitekim GÜNEŞ
BETON’un TEKNİK BETON’un oluşturulmasından kısa bir süre sonra, aynı coğrafi
pazarda kendi imkânlarıyla kurduğu üretim tesisinde oldukça büyük oranda TEKNİK
BETON’a “santral altı” üretim yaptığı anlaşılmaktadır. TEKNİK BETON tarafından ayrıca
ÇETİN BETON’a ait 8; ÇAKILSAN BETON’a ait (…..); GÜNEŞ BETON’a ait (…..);
BOYABAT BETON’a ait (…..) beton mikseri 03.09.2014 tarihinde imzalanan sözleşmeler
ile 3 yıllığına kiralanmıştır.




16-05/117-52
7/25

(26) Soruşturma sürecinde elde edilen bilgi ve belgelerden, Sinop Merkez coğrafi pazarında
bulunan BOYABAT BETON’a ait üretim tesisi ile GÜNEŞ BETON’un TEKNİK BETON’un
oluşturulmasından kısa bir süre sonra, aynı coğrafi pazarda kendi imkânlarıyla kurduğu
üretim tesisinde, soruşturma süresi boyunca, birtakım nedenlerle kendi namlarına üretim
yapılamadığı anlaşılmıştır. Dosya kapsamında yer alan bilgilere göre, BOYABAT
BETON’a ait ilgili tesise yönelik olarak 17.09.2014 tarihinde saldırı gerçekleştirilmiş ve
tesis üretim yapılamaz hale gelmiştir. Bahse konu tesis 19.11.2014 tarihinde tekrar
faaliyete geçirilmiş, fakat kısa bir süre sonra yaşanan pompa arızası nedeniyle 2015
yılının Ağustos ayına kadar üretim yapılamamıştır. GÜNEŞ BETON’a ait ilgili üretim
tesisinde, TEKNİK BETON’a “santral altı” üretim yapılmasına rağmen, kendi namına
faaliyet gerçekleştirilememesinin nedeni olarak “G Belgesi” olarak tabir edilen gezici sevk
ve satış yapma izinlerinin tamamlanamaması gösterilmiştir. Bunun yanında santraldeki
eksikliklerin giderildiği, ancak Sinop ilinde turizm mevsimi nedeniyle inşaat
yapılmadığından tam olarak faaliyet gösteremediği; ancak kış mevsiminde tam teşekküllü
olarak çalıştırılacağı ifade edilmiştir. Yukarıda yer verilen bilgilere ek olarak, her iki
teşebbüsün de Sinop Boyabat coğrafi pazarında bulunan hazır beton üretim tesislerinde
kendi namlarına tam teşekküllü olarak faaliyet gösterdiği tespit edilmiştir.
(27) TEKNİK BETON’un oluşturulmasından önce var olan ve oluşturulmasının ardından Sinop
Merkez coğrafi pazarında oluşan fiili durum aşağıda yer alan Tablo 3’te özetlenmiştir.
Tablo 3: TEKNİK BETON’un Oluşturulmasının Öncesi ve Sonrasında Sinop Merkez Coğrafi Pazarı

Teşebbüsler
TEKNİK BETON Oluşturulmadan Önce TEKNİK BETON Oluşturulduktan Sonra
Tesis Hazır Beton Faaliyeti Tesis Hazır Beton Faaliyeti5
ÇAKILSAN
BETON Var Tam teşekküllü Var
Kendi namına yok; sözleşmeye
dayanmadan TEKNİK BETON adına
üretim yapılmaktadır.
ÇETİN
BETON Var Tam teşekküllü Var
Kendi namına yok; üretim araçları
TEKNİK BETON’a kiralanmıştır.
BOYABAT
BETON Var Tam teşekküllü Var
Kendi namına yok; saldırı ve arıza
nedeniyle tesis kullanılmamaktadır.
GÜNEŞ
BETON Yok Oldukça sınırlı Var
Kendi namına yok; belge eksikliği
nedeniyle TEKNİK BETON'a santral altı
üretim yapılmaktadır.
Kaynak: Teşebbüslerden edinilen bilgi ve belgeler
I.3.2. Teşebbüslerin Hazır Beton Satışlarına İlişkin Tespitler
I.3.2.1. Merkez Pazarına Yapılan Satışlara Yönelik Tespitler
(28) Sinop ilinde faaliyet gösteren hazır beton üreticilerinin aynı faaliyeti göstermek üzere
kurulan yeni bir hazır beton üreticisinde hissedar olmaları, piyasadaki fiyat, arz miktarı
gibi parametrelerin incelenmesi ihtiyacını doğurmuştur. Bu çerçevede, kararın bu
bölümündeki analizlerde fiyat ve miktar verilerine yönelik dönemsel karşılaştırmalar Ocak
2013-Haziran 2015 tarihleri baz alınarak yapılmıştır. Üretim miktarları ile fiyat hareketleri
aylık ağırlıklı ortalama fiyatlar bazında C25/30 türü hazır beton ürünü6 kıstas alınarak
yapılmıştır.

5 TEKNİK BETON’un ilk fatura kesim tarihi olan 23.08.2014 tarihi ila 30.06.2015 tarihi arasındaki durumu
belirtmektedir.
6 Bu bölümde yer alan grafiklerde ve kararın devamındaki analizlerde C25/30 türü hazır beton satış
miktarları ve verileri baz alınmıştır.
16-05/117-52
8/25

(29) Teşebbüslerden edinilen bilgiler çerçevesinde hazırlanan Ocak 2013-Haziran 2015
dönemine ilişkin C25/30 hazır beton türünde aylık ağırlıklı ortalama satış fiyatına ve
miktarlarına aşağıda yer alan Grafik 1 ve Grafik 2’de yer verilmiştir.
Grafik 1: Sinop Merkez Coğrafi Pazarı C25/30 Hazır Beton Türü Aylık Ağırlıklı Ortalama Fiyatları (Tl/m3)

Kaynak: Teşebbüslerden edinilen bilgiler sonucu raportörlerce yapılan hesaplamalar
Grafik 2: Sinop Merkez Coğrafi Pazarı Teşebbüslerin Satış Miktarları (m3)

Kaynak: Teşebbüslerden edinilen bilgiler sonucu raportörlerce yapılan hesaplamalar
(30) KDV ve nakliye bedelleri çıkarılmış fiyat bilgisinin sunulduğu yukarıdaki Grafik 1’den,
Sinop ilinin Merkez ilçesinde faaliyet gösteren hazır beton üreticilerinin C25/30 türü beton
fiyatlarının ilgili dönemde genel olarak yatay bir seyir izlediği görülmektedir. C25/30 hazır
beton türü için BOYABAT BETON’un 2013 yılının Ocak ayında (…..) TL/m3 olan ortalama
fiyatı, Merkez ilçesinde bulunan üretim tesisinin saldırıya uğradığı 2014 yılının Ekim ayına
kadar, (…..) TL/m3 ila (…..) TL/m3 arasında dalgalanmıştır. BOYABAT BETON’un saldırı
tarihinin ardından ilgili coğrafi pazarda satışı bulunmamaktadır.




16-05/117-52
9/25

(31) 2013 yılı Nisan ayında faaliyetine başlayan ÇETİN BETON’a ait üretim tesisinden
gerçekleştirilen hazır beton satışlarının ağırlıklı ortalama fiyatının, TEKNİK BETON
tarafından kiralandığı 25.08.2014 tarihine kadarki dönemde genel olarak yatay bir seyir
izlediği; (…..) TL/m3 olan başlangıç fiyatının ilgili dönemde (…..) TL/m3 ila (…..) TL/m3
arasında değiştiği görülmüştür. Bu tarihten sonra ÇETİN BETON’un hazır beton üretimi,
pazarlaması ve dağıtımı konusunda bir faaliyeti kalmamıştır. ÇETİN BETON ile aynı yıl
kurulan ÇAKILSAN BETON’un da (…..) TL/m3 olan başlangıç fiyatı, ilgili dönemde (…..)
TL/m3 ila (…..) TL/m3 arasında dalgalanmıştır. TEKNİK BETON’un kurulmasıyla birlikte
her iki teşebbüsün tesisindeki üretim TEKNİK BETON adına gerçekleştirilmeye
başlanmış; her iki teşebbüsün de hazır beton üretimi, pazarlaması ve dağıtımı alanlarında
faaliyeti kalmamıştır. Bunun yanında ÇAKILSAN BETON, var olan kum ocağı ve agrega
temini faaliyetini sürdürmüş, TEKNİK BETON’a ve pazardaki diğer hazır beton
üreticilerine agrega teminine devam etmiştir.
(32) 2014 yılının Kasım ayına kadar sadece Boyabat ilçesinde üretim tesisi olan GÜNEŞ
BETON’un ise Merkez ilçesindeki faaliyeti oldukça sınırlı kalmıştır. İlgili dönemde Merkez
ilçesinde satılan hazır betonun yalnızca %(…..) satan GÜNEŞ BETON’un fiyat seviyesi
de oldukça yatay seyretmiştir. TEKNİK BETON’un faaliyete başladığı 2014 yılının Eylül
ayında (…..) TL/m3 olan ortalama hazır beton fiyatı ise aynı yılın Aralık ayında yaklaşık
%4 oranında artarak (…..) TL/m3’e çıkmış, 2015 yılında ise her ay azalarak Haziran
ayında (…..) TL/m3 seviyesine düşmüştür. Soruşturma taraflarından olmayan ve 2015
yılının Mart ayında faaliyete başlayan GERÇEK BETON’un hazır beton ortalama satış
fiyatı ise (…..) TL/m3 seviyesinde gerçekleşmiştir.
(33) Yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler ışığında, Sinop Merkez coğrafi pazarında
hazır beton ortalama satış fiyatlarının 2014 yılının Temmuz-Aralık ayları arasındaki
dönemde, iddia edildiği gibi (…..) TL/m3’ten (…..) TL/m3’e çıkmadığı; fiyat artışının
yaklaşık %4,3 oranında gerçekleştiği tespit edilmiştir.
(34) Soruşturmaya taraf teşebbüslerin Sinop Merkez coğrafi pazarına yaptığı satış miktarlarını
gösteren Grafik 2’den TEKNİK BETON’un kurulmasının ardından ilgili coğrafi pazarda
gerçekleştirilen hazır beton satışlarının neredeyse tamamını TEKNİK BETON’un
karşıladığı, GERÇEK BETON’un faaliyete başlamasıyla TEKNİK BETON’un payının biraz
azaldığı görülmektedir. 2013 yılının Ocak ayı ile 2015 yılının Haziran ayı arasındaki
dönemde soruşturma taraflarının ve sonradan kurulan GERÇEK BETON’un ilgili coğrafi
pazarda satış miktarına göre pazar paylarına aşağıdaki Tablo 4’te yer verilmiştir:
Tablo 4: Merkez Coğrafi Pazarına Yapılan Satış Miktarına Göre Pazar Payları7 (%)
Teşebbüsler 2013 2014/1-8 2014/9-12 2015
BOYABAT BETON (…..) (…..) (…..) (…..)
ÇETİN BETON (…..) (…..) (…..) (…..)
ÇAKILSAN BETON (…..) (…..) (…..) (…..)
GÜNEŞ BETON (…..) (…..) (…..) (…..)
TEKNİK BETON (…..) (…..) (…..) (…..)
GERÇEK BETON (…..) (…..) (…..) (…..)
Toplam 100 100 100 100
Kaynak: Teşebbüslerden edinilen bilgiler çerçevesinde raportörlerce yapılan hesaplamalar


7 Tabloda yer alan 2014/1-8 başlığı TEKNİK BETON’un ilk fatura kesim tarihi olan 23.08.2014 tarihinden
öncesini kapsamaktadır.
16-05/117-52
10/25

(35) Yukarıda yer alan tablodan görüldüğü üzere, 2013 yılında en büyük paya sahip olan
BOYABAT BETON’un payı TEKNİK BETON kurulmadan önce de oldukça büyük bir
oranda düşmüş, TEKNİK BETON’un kurulması ve Merkez ilçesinde faaliyet göstermesini
sağlayan tesisinin saldırı ile işlemez hale gelmesi sonucunda sıfıra kadar inmiştir.
Bununla birlikte, tesisin işlemez hale gelmesinden önce de satışlarında 2013 yılının aynı
dönemine göre yaklaşık %50 oranında düşüş yaşandığı görülmektedir. 2013 yılında
faaliyete başlayıp aynı yılda %(….) oranında pazar payı yakalayabilen ÇETİN BETON,
TEKNİK BETON kurulana kadarki dönemde pazar payını artırmış, ancak TEKNİK
BETON’un kurulması ile hazır beton alanında herhangi bir faaliyeti kalmamıştır. ÇETİN
BETON ile aynı yıl kurulan ÇAKILSAN BETON da kısa sürede pazar payını artırmış
ancak TEKNİK BETON’un kurulması ile hazır beton alanında faaliyeti sonlanmıştır.
TEKNİK BETON’un bir diğer hissedarı GÜNEŞ BETON’un ilgili pazardaki faaliyeti ise
sınırlı kalmaktadır.
I.3.2.2. Boyabat Pazarına Yapılan Satışlara Yönelik Tespitler
(36) Sinop ilinin Boyabat ilçesinde ise soruşturma döneminin başlangıcından GERÇEK
BETON’un kurulduğu 2015 yılının Mart ayına kadar incelemeye konu teşebbüslerden
sadece GÜNEŞ BETON ve BOYABAT BETON’un satışları bulunmaktadır. GERÇEK
BETON faaliyete başladıktan sonra Boyabat ilçesine satışları olmuş, ancak oldukça
düşük miktarda kalmıştır. Sinop Merkez coğrafi pazarında bulunan tesislerin Boyabat
ilçesine uzaklığının 52,7-63,7 km. arasında olduğu ve Sinop ilinin coğrafi koşulları dikkate
alındığında; GERÇEK BETON’un ilgili pazara satışının önemli oranda artamayacağı, ilgili
coğrafi pazara satışı bulunmayan Merkez ilçesinde yerleşik TEKNİK BETON’un bu ilçeye
satışının olmayacağı ya da oldukça az miktarda olacağı beklenebilecektir.
(37) İlgili coğrafi pazarda teşebbüslerden edinilen bilgiler çerçevesinde hazırlanan Ocak 2013-
Haziran 2015 dönemine ilişkin C25/30 hazır beton türünde aylık ağırlıklı ortalama satış
fiyatına ve satış miktarlarına aşağıda yer alan Grafik 3 ve Grafik 4’de yer verilmiştir.
Grafik 3: Boyabat Coğrafi Pazarı C25/30 Aylık Ağırlıklı Ortalama Fiyatları (TL/ m3)

Kaynak: Teşebbüslerden edinilen bilgiler sonucu raportörlerce yapılan hesaplamalar
16-05/117-52
11/25

Grafik 4: Boyabat Coğrafi Pazarı Teşebbüslerin Satış Miktarları (m3)

Kaynak: Teşebbüslerden edinilen bilgiler sonucu raportörlerce yapılan hesaplamalar
(38) KDV ve nakliye bedelleri çıkarılmış fiyat bilgisinin sunulduğu yukarıdaki Grafik 3’ten Sinop
Boyabat coğrafi pazarında faaliyet gösteren hazır beton üreticilerinin C25/30 türü beton
fiyatlarının, TEKNİK BETON’un oluşturulmasından önceki dönem de dahil ilgili dönemde
genel olarak artış seyri içinde olduğu görülmektedir. C25/30 hazır beton türü için
BOYABAT BETON’un 2013 yılının Ocak ayında (…..) TL/m3 olan ortalama fiyatı, 2014
yılının Ekim ayına kadar düzenli olarak artış göstererek (…..) TL/m3’e ulaşmıştır. Bu
tarihten 2015 yılının Haziran ayına kadarki dönemde azalma göstererek (…..) TL/m3 ila
(…..) TL/m3 arasında dalgalanmıştır. İlgili coğrafi pazardaki satışların önemli bir bölümünü
sağlayan GÜNEŞ BETON’da da benzer bir durum söz konusudur. GÜNEŞ BETON’un
2013 yılının Ocak ayında (…..) TL/m3 olan ağırlıklı ortalama fiyatı, kümülatif olarak
yaklaşık %25 oranında artış göstererek 2015 yılının Haziran ayında (…..) TL/m3 olarak
gerçekleşmiştir. TEKNİK BETON’un kurulmasından sonraki dönemde her iki teşebbüs
için de ortalama fiyatlarda önemli oranda artış yaşanmadığı değerlendirilmektedir.
TEKNİK BETON’un faaliyetine başladığı 2014 yılının Eylül ayı ila 2015 yılının Haziran ayı
arasında, BOYABAT BETON ve GÜNEŞ BETON’un ağırlıklı ortalama fiyatlarında
sırasıyla yaklaşık %9,9 ve %6,4 oranlarında artış yaşanmıştır. Faaliyetine 2015 yılının
Mart ayında başlayan GERÇEK BETON ise ilgili coğrafi pazara oldukça az miktarda satış
gerçekleştirmiş ve bu dönemde ortalama fiyatı (…..) TL/m3 olmuştur.
(39) Soruşturmaya taraf teşebbüslerin Boyabat ilçesine yaptığı satış miktarlarını gösteren
Grafik 4’ten satış miktarlarının dönemlere göre dalgalandığı anlaşılmaktadır. GÜNEŞ
BETON’un 2014 yılında gerçekleştirdiği satış miktarı 2013 yılına göre toplamda %28
oranında düşerek (…..) m3 olmuştur. GÜNEŞ BETON’un aksine, aynı dönemde,
BOYABAT BETON’un satış miktarında %13 oranında artış gerçekleşmiştir. Ancak yine de
ilgili coğrafi pazarda BOYABAT BETON tarafından gerçekleştirilen satışlar, GÜNEŞ
BETON’a göre oldukça azdır.




16-05/117-52
12/25

(40) 2013 yılının Ocak ayı ila 2015 yılının Haziran ayı arasındaki dönemde soruşturma
taraflarının ve sonradan kurulan GERÇEK BETON’un Boyabat coğrafi pazarındaki satış
miktarına göre pazar paylarına aşağıda yer alan Tablo 5’te yer verilmiştir.
Tablo 5: Boyabat Coğrafi Pazarına Yapılan Satış Miktarına Göre Pazar Payları8 (%)
Teşebbüsler 2013 2014/1-8 2014/9-12 2015
BOYABAT BETON (…..) (…..) (…..) (…..)
GÜNEŞ BETON (…..) (…..) (…..) (…..)
GERÇEK BETON (…..) (…..) (…..) (…..)
Toplam 100 100 100 100
Kaynak: Teşebbüslerden edinilen bilgiler çerçevesinde raportörlerce yapılan hesaplamalar

(41) Tablo 5’ten anlaşılacağı üzere, GÜNEŞ BETON ilgili coğrafi pazardaki hazır beton
ihtiyacının önemli bir bölümünü karşılamaktadır. GÜNEŞ BETON’un ilgili coğrafi
pazardaki payı TEKNİK BETON oluşturulana kadar %(…..) civarında gerçekleşmiş,
TEKNİK BETON’un oluşturulmasının ardından 2014 yıl sonuna kadarki dönemde
%(…..)’ye kadar inmiş, 2015 yılının ilk altı ayı sonunda tekrar eski düzeyine çıkmıştır.
2014 yılının sonuna kadar ilgili coğrafi pazarda GÜNEŞ BETON ve BOYABAT BETON
dışında hazır beton üreticisi bulunmadığından, GÜNEŞ BETON’un pazar payındaki
değişimler doğrudan BOYABAT BETON’un payına yansımıştır. 2015 yılında Merkez
coğrafi pazarında kurulan GERÇEK BETON’un ilgili coğrafi pazara yaptığı satışlar ise
ancak %(…..) oranında pay alabilmiştir.
I.3.3. Maliyetlerde Yaşanan Değişimlere Yönelik Tespitler
(42) Teşebbüslerin karşılaştıkları maliyetlere ilişkin hesaplamalar, hazır beton üretiminin en
önemli girdileri içinde yer alan çimento, motorin ve elektrik maliyetleri esas alınarak
yapılmıştır9. Teşebbüsler çimento ihtiyaçlarını Samsun ve Çorum illerinde kurulu çimento
fabrikalarından ve/veya bayilerden temin etmektedir. Soruşturma taraflarından edinilen
bilgilerden, Ocak 2013-Haziran 2015 döneminde ilgili teşebbüslerin tedarik ettiği çimento
fiyatlarında %16 ila %25 oranları arasında artışların yaşandığı anlaşılmaktadır. TEKNİK
BETON 2015 yılında agrega ihtiyacının tümünü ortaklarından tedarik etmiş, agrega temin
fiyatı ise (…..) TL arasında değişmiştir. GÜNEŞ BETON faaliyeti için gerekli olan
agreganın tümünü BOYABAT BETON’dan sağlamış, ortalama fiyatı (…..) TL olmuştur.
İlgili pazara yeni giriş yapmış GERÇEK BETON ise agrega ihtiyacının %(…..) ÇAKILSAN
BETON’dan karşılamış ve birim fiyatı (…..) TL’den gerçekleşmiştir. İlgili dönemde agrega
fiyatlarında artış yaşanmadığı görülmektedir.




8 Tabloda yer alan 2014/1-8 başlığı TEKNİK BETON’un ilk fatura kesim tarihi olan 23.08.2014 tarihinden
öncesini kapsamaktadır.
9 Hazır betonun maliyetlerinin yaklaşık %65’ini çimento ve agrega, %20’sini motorin, taşıma ve pompalama
maliyetleri oluşturmaktadır (16.10.2012 tarih ve 12-50/1445-492 sayılı Kurul kararı). Çimentonun maliyetinin
yaklaşık %40’ını yakıt, %21’ini elektrik oluşturmaktadır. Agreganın maliyetinin ise yaklaşık %50’sinin
motorin, %10’unun elektrik olduğu ifade edilmektedir. Bu çerçevede, beton maliyetlerinin doğrudan veya
dolaylı olarak %50’sinin motorin maliyetleri olduğu anlaşılmaktadır (17.09.2013 tarih ve 13-54/755-315
sayılı Kurul kararı).
16-05/117-52
13/25

(43) Söz konusu dönemde, hazır beton üretiminde bir diğer önemli maliyet kalemi olan
motorinin fiyatları10 yaklaşık %4,5 oranında ucuzlamış, elektrik fiyatları11 ise yaklaşık
%9,3 oranında artmıştır. Doğrudan fiyat artış oranları tespit edilemeyen işçilik, malzeme,
yardımcı maddeler ve diğer bütün maliyetlerle ilişkilendirilebileceği değerlendirilen üretici
fiyatları endeksine göre enflasyon oranı12 ise %26,3 olarak ölçülmüştür.
(44) Bununla birlikte, yerinde incelemelerde, şikayete konu teşebbüslerin Sinop ili dışından
gelen ve haricen hazır beton nakliyesi hizmeti veren nakliye araçlarının hizmet vermesini
engellediklerine yahut birbirlerine bu yönde telkinde bulunduklarına yönelik herhangi bir
bilgi veya belgeye ulaşılamamıştır.
I.4. Değerlendirme
I.4.1. 4054 sayılı Kanun’un 7. Maddesi ve 2010/4 sayılı Tebliğ Kapsamında
Değerlendirme
(45) Hazır beton sektöründe faaliyet gösteren GÜNEŞ BETON’un, BOYABAT BETON
hissedarlarından Mustafa MAVİŞ, ÇAKILSAN BETON hissedarlarından Gülbeyaz YAZICI
ve ÇETİN BETON hissedarlarından Ramazan ÇETİN’in %25’şer hisse payı ile temsil
edildiği TEKNİK BETON, Sinop ilinde hazır beton sektöründe faaliyet göstermek üzere
02.09.2014 tarihinde kurulmuştur.
(46) TEKNİK BETON hissedarlarından Gülbeyaz YAZICI, Mustafa MAVİŞ ve Ramazan
ÇETİN’in her birinin, yukarıda yer alan Tablo 2’de özetlendiği üzere, Sinop ilinde hazır
beton sektöründe faaliyet gösteren teşebbüslerde karar almaya tek başına yetecek
çoğunluk hisselerine sahip olmadığı görülmektedir. Bununla birlikte her bir teşebbüsün
kendi hissedarları arasında yakın aile bağları olduğu anlaşılmaktadır. Bir teşebbüsün
kontrol bakımından doğrudan bir gerçek ya da tüzel kişiye bağlı olmadığı, birden fazla
kişinin kontrolü paylaştığı izlenimi edinilen durumlarda, hissedarlar arasında aile
bağlarıyla güçlendirilmiş ortak çıkarların bulunması halinde teşebbüs üzerinde bir grubun
kontrolü olduğu söylenebilir. Nitekim, Kurul’un çeşitli kararlarında13 kişiler ve/veya gruplar
arasında ekonomik ve ailesel bağların bulunması, bu bağların temelleri ve niteliğinin
bağımsız faaliyetlerle ilişkilendirilememesi ve kişilerin çıkar birliği içinde olmaları
durumunda ilgili kişilerin ve/veya grupların ekonomik bir bütünlük içerisinde kabul
edilebileceği, dolayısıyla da teşebbüs üzerinde grup olarak kontrol sahibi olacağı
değerlendirilmiştir. Bunun yanında “Birleşme ve Devralma Sayılan Haller ve Kontrol
Kavramı Hakkında Kılavuz”un 10. paragrafında da aile bağları, her bir olay özelinde
ayrıca değerlendirilmek üzere, dolaylı kontrolün tespit edilmesinde yararlanılacak faktörler
arasında sayılmıştır.



10 OPET Petrolcülük A.Ş.’nin web sitesi arşivinden alınan, 05.01.2013-30.06.2015 tarihlerinde Sinop ili
Merkez ilçesinde gerçekleşen motorin fiyatları esas alınmıştır.

11 TEDAŞ'ın tarifelerinde yer alan, Diğer Tüm Dağıtım Sistemi Kullanıcıları - Dağıtım Şirketinden enerji alan
tüketiciler (Görevli Tedarik Şirketinden enerji alan tüketiciler) - Tek Terimli Tarife - Sanayi - Orta Gerilim ve
Aktif Enerji – Tek zamanlı bedelleri ölçüt olarak kabul edilmiştir.
12 Kaynak: TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Yurtiçi Üretici Fiyatları Endeksi Veri Tabanı (Nace 2: 23.6).
2003 yılı baz alınmış ve 2013 yılı 1. ayı üretici fiyatları endeks sayısının 179,74, 2015 yılının 6. ayı endeks
sayısının 226,95 olduğu görülmüştür.
13 09.01.2001 tarih ve 01-03/10-3 sayılı, 04.10.2002 tarih ve 02-61/759-307 sayılı, 08.11.2007 tarih ve 07-
85/1038-400 sayılı, 08.11.2007 tarih ve 07-85/1039-401 sayılı, 07.02.2008 tarih ve 08-12/130-46 sayılı,
12.06.2008 tarih ve 08-39/520-193 sayılı Kurul kararları.
16-05/117-52
14/25

(47) Bu bağlamda, ÇAKILSAN BETON’a ait Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi örneği
incelendiğinde Gülbeyaz YAZICI’nın, aralarında aile bağları bulunan diğer iki hissedarla
birlikte müdür olarak atandığı ve teşebbüsün ana sözleşmesinde yazılı faaliyetleri
gerçekleştirmek üzere teşebbüsün temsil ve ilzamı için üç hissedardan herhangi ikisinin
müşterek çift imzasının gerektiği anlaşılmaktadır14. Bu bakımdan Gülbeyaz YAZICI’nın
ÇAKILSAN BETON’un diğer iki hissedarı ile olan yakın aile bağı nedeniyle teşebbüs
üzerinde kontol sahibi olduğu değerlendirilmektedir. Nitekim yerinde incelemeler
esnasında teşebbüs hissedarlarının aynı ofisi paylaştığı ve faaliyetlerini birlikte
sürdürdüğü tespit edilmiş, aile üyelerinin ayrı olarak çalıştığına dair herhangi bir bilgi
ve/veya belge edinilememiştir
(48) TEKNİK BETON’un hissedarlarından Ramazan ÇETİN, ÇETİN BETON’da aralarında aile
bağı bulunan diğer hissedarlar ile birlikte müdür olarak atanmış ve müdürler teşebbüsün
ana sözleşmesinde yazılı faaliyetleri gerçekleştirmek üzere münferiden veya müştereken
teşebbüsü temsil ve ilzama yetkili kılınmıştır15. Ramazan ÇETİN’in teşebbüs faaliyetlerini
yürütmede münferiden yetkili kılınmış olması ve diğer hissedarlar ile olan yakın aile bağı
nedeniyle, ÇETİN BETON üzerinde kontrol sahibi olduğu değerlendirilmektedir. Keza
yapılan yerinde incelemelerde hissedarların ayrı çalıştığına dair herhangi bir bilgi ve/veya
belge edinilememiştir.
(49) TEKNİK BETON’un bir diğer gerçek kişi hissedarı Mustafa MAVİŞ ise soruşturmanın
başladığı tarihte yine BOYABAT BETON’un %25 hissesine sahip olmakla beraber, ilgili
tarihte teşebbüsün diğer hissedarı olan kardeşi İrfan MAVİŞ’in teşebbüsün müdürü
olduğu16 ve bunun yanında ailenin diğer şirketinde de birlikte hissedar oldukları hususları
Mustafa MAVİŞ’in de BOYABAT BETON üzerinde kontrol sahibi olabileceğine işaret
etmektedir. Nitekim BOYABAT BETON’un aile dışı hissedarına ait %50 oranında
hissesinin İrfan MAVİŞ tarafından 06.05.2015 tarihinde devralınmasının ardından
Mustafa MAVİŞ de teşebbüse müdür olarak atanmış, İrfan MAVİŞ ile birlikte teşebbüsün
ana sözleşmesinde yazılı faaliyetleri gerçekleştirmek üzere münferiden teşebbüsü temsil
ve ilzama yetkili kılınmıştır17. Bunun yanında raportörlerce yapılan yerinde incelemeler
esnasında teşebbüs hissedarlarının aynı ofisi paylaştığı ve faaliyetlerini birlikte
sürdürdüğü tespit edilmiş, aile üyelerinin ayrı olarak çalıştığına dair herhangi bir bilgi
ve/veya belge edinilememiştir. Bu bakımdan Mustafa MAVİŞ’in, soruşturma dönemindeki
ortaklık yapısında dahi, BOYABAT BETON üzerinde kontrol sahibi olduğu
değerlendirilmektedir.
(50) 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesine dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı “Rekabet
Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ”in (2010/4
sayılı Tebliğ) 5. maddesinin üçüncü fıkrasında “Bağımsız bir iktisadi varlığın tüm
işlevlerini kalıcı olarak yerine getirecek bir ortak girişimin oluşturulması, bu maddenin
birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında bir devralma işlemidir. Bu tür işlemlerde, işlem
taraflarının her biri devralan olarak kabul edilir.” hükmüne yer verilmiştir. Buna göre;
2010/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesi anlamında bir ortak girişim şirketinden bahsedebilmek
için, söz konusu şirketin birden fazla teşebbüsün “ortak kontrolünde” bulunması ve bu
şirketin “bağımsız bir iktisadi varlığın tüm işlevlerini kalıcı olarak yerine getirebilme”
kapasitesine sahip (tam işlevsel) olması koşullarının birlikte sağlanması gerekmektedir.


14 22.05.2014 tarih ve 8574 sayılı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi, sf. 1399.
15 02.11.2011 tarih ve 7934 sayılı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi, sf. 647.
16 06.08.2012 tarih ve 8127 sayılı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi, sf. 13.
17 06.05.2015 tarih ve 8814 sayılı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi, sf. 144.
16-05/117-52
15/25

(51) TEKNİK BETON Ortaklık Sözleşmesinin 6.2. maddesinde ortakların eşit oy hakkına sahip
olduğu ve ortaklığı ilgilendirecek her türlü kararın oy çokluğu ile alınacağı hükme
bağlanmıştır. “Birleşme ve Devralma Sayılan Haller ve Kontrol Kavramı Hakkında
Kılavuz” ve mehaz mevzuatta karar alma prosedüründe istikrarlı bir çoğunluğun
olmaması ve çoğunluğun her seferinde azınlık hissedarları arasındaki çeşitli ittifaklardan
herhangi biriyle elde edilmesi durumunda azınlık hissedarların teşebbüsü ortaklaşa
kontrol ettiğinin varsayılamayacağı ifade edilmiştir18. Bu bağlamda, TEKNİK BETON’un
eşit paya sahip dört hissedarının oy çokluğuyla karar alabilmesinin karar alma
prosedüründe istikrarlı bir çoğunluğun olmaması sonucunu doğurduğu
değerlendirildiğinde, ortakların TEKNİK BETON üzerinde ortak kontrolünün bulunmadığı
sonucuna ulaşılmıştır. Dolayısıyla kurulan teşebbüsün ortak kontrol koşulunu
sağlamaması nedeniyle ortak girişim olarak değerlendirilemeyeceği, bu bakımdan
bağımsız iktisadi varlık olma koşuluna ilişkin analize gerek kalmaksızın 4054 sayılı
Kanun’un 7. maddesi ve 2010/4 sayılı Tebliğ kapsamında birleşme/devralma işlemi
niteliğinde olmadığı anlaşılmıştır.
(52) Öte yandan, soruşturmaya taraf teşebbüsler, soruşturma döneminde, 2010/4 sayılı Tebliğ
kapsamında birleşme veya devralma sayılan herhangi bir işlem yapmış olsalardı,
aşağıdaki tabloda sunulan 2013 ve 2014 yıllarında oluşan cirolarının aynı Tebliğ’de
öngörülen eşiklerin altında olması nedeniyle, söz konusu işlemin hukuki geçerlilik
kazanabilmesi için Kurul’dan izin alınmasının zorunlu olmayacağı anlaşılmaktadır. Bu
bağlamda, TEKNİK BETON oluşumunun, 2010/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesi kapsamında
devralma sayılan bir ortak girişim işlemi olsaydı bildirime tabi olmayacağı ve 2010/4 sayılı
Tebliğ bakımından devralma sayılabilecek olan ÇETİN BETON’a ait üretim tesisinin
TEKNİK BETON tarafından beş yıllığına kiralanması işleminin, Tebliğ’de öngörülen
eşikleri aşmaması nedeniyle, Tebliğ kapsamında izne tabi olmadığı görülmektedir.
Tablo 6: Teşebbüslerin 2013 ve 2014 Ciroları19
Teşebbüs Adı 2013 Cirosu (TL) 2014 Cirosu (TL)
BOYABAT BETON (…..) (…..)
ÇAKILSAN BETON (…..) (…..)
ÇETİN BETON (…..) (…..)
GÜNEŞ BETON (…..) (…..)
Kaynak: Teşebbüslerden edinilen bilgiler
(53) Yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler ışığında, TEKNİK BETON’un kurulması ve
ÇETİN BETON’un üretim olanaklarının TEKNİK BETON tarafından kiralanması
eylemlerine 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve 2010/4 sayılı Tebliğ hükümleri uyarınca
bir işlem tesis edilmesine gerek olmadığı kanaatine varılmıştır.






18 Birleşme ve Devralma Sayılan Haller ve Kontrol Kavramı Hakkında Kılavuz, sf. 13, para. 66;
“Commission Consolidated Jurisdictional Notice under Council Regulation (EC) No 139/2004 on the control
of concentrations between undertakings” sf. 21, para. 80.
19 Teşebbüslerin aynı tüzel kişilik içinde hazır beton faaliyetinden farklı olarak akaryakıt istasyonu,
taşımacılık, müteahhitlik gibi faaliyetleri de bulunmakta olup bildirilen cirolar ekonomik bütünlüğün toplam
cirosudur. Cirolar en geniş haliyle 2010/4 sayılı Tebliğ’de öngörülen eşikleri aşmamaktadır.
16-05/117-52
16/25

I.4.2. 4054 sayılı Kanun’un 4. ve 5. Maddeleri Kapsamında Yapılan Değerlendirme
I.4.2.1. Dosya Konusu Anlaşmanın Mahiyetine İlişkin Değerlendirme
(54) Dosya kapsamında taraf teşebbüsler ile yapılan görüşmelerde, TEKNİK BETON’un
kuruluş amacının, ortaklarının hazır beton üretimindeki giderlerinde tasarruf sağlamak,
ürünlerin üretimi ve müşteriye sunumunda kaliteyi ve müşteri memnuniyetini artırarak
Sinop ve çevresinde hazır beton üretiminin, pazarlamasının ve dağıtımının yapılması
olduğu; bu sayede, teşebbüslerin piyasada en azından zarar etmeden faaliyetlerini
gerçekleştirebilecekleri ifade edilmektedir. Bu amaçla, ilgili pazarda faal olan ÇAKILSAN
BETON, ÇETİN BETON ve BOYABAT BETON ile pazara giriş yapmayı planlayan
GÜNEŞ BETON’un, TEKNİK BETON’un üzerinden hazır beton üretimi, pazarlaması ve
dağıtımı yapılması konusunda anlaşmaya vardığı anlaşılmıştır.
(55) Yapılan anlaşma neticesinde, pazarda faaliyet gösteren en büyük iki hazır beton üreticisi
olan ÇETİN BETON ve ÇAKILSAN BETON’un hazır beton üretim ve dağıtım imkânlarını
TEKNİK BETON’a kiralamak ve fiilen kullandırmak suretiyle hazır beton faaliyetini
sonlandırdığı görülmektedir. Bununla birlikte BOYABAT BETON ve GÜNEŞ BETON
beton mikserlerinden birkaçını TEKNİK BETON’a kiralamıştır. Ayrıca yapılan
görüşmelerde ihtiyaç olması dâhilinde ortakların tesislerinden TEKNİK BETON’a üretim
yaptırıldığı ifade edilmiştir.Taraflar, ortakların kendi faaliyetlerini sürdürmelerinin önünde
bir engel olmadığını belirtmiş ancak BOYABAT BETON’un tesisinde önce yapılan saldırı,
ardından yaşanan arıza nedeniyle, GÜNEŞ BETON’un tesisinde ise belge eksikliği
nedeniyle kendi namlarına üretim yapılamamıştır. GÜNEŞ BETON’un tesisinde oldukça
büyük bir ölçüde TEKNİK BETON’a “santral altı” üretim yapılmıştır. Dolayısıyla, TEKNİK
BETON’un oluşturulmasının ardından GERÇEK BETON faaliyetine başlayana kadar ilgili
pazarda sadece TEKNİK BETON’un hazır beton faaliyeti kalmıştır. Bu bakımdan, taraflar
arasındaki anlaşma, “ortak üretim ve ticarileştirme anlaşması” olarak değerlendirilmiştir.
I.4.2.2. 4054 sayılı Kanun’un 4. Maddesi Bakımından Yapılan Değerlendirme
(56) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi uyarınca “Belirli bir mal veya hizmet piyasasında
doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacı taşıyan
veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar,
uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri” yasaklanmaktadır.
(57) Yukarıda yer verildiği üzere dosya konusu, aynı pazarda faaliyet gösteren teşebbüslerin
kurdukları yeni şirket aracılığıyla yürüttüğü ortak üretim ve ticarileştirme anlaşmasıdır.
“Yatay İşbirliği Anlaşmaları Hakkında Kılavuz” (Kılavuz)’da ortak üretim anlaşmalarının
birçok şekilde ortaya çıkabileceği; bu kapsamda teşebbüslerin, birlikte kontrol ettikleri bir
ortak girişim şirketinin bir veya daha fazla sayıda üretim tesisi işletmesi yoluyla veya
taraflardan birinin (iş sahibi), diğer tarafa (yüklenici) bir ürünün üretimini yaptırmasını
içeren fason üretim anlaşmaları gibi daha serbest şekillerde ortaklaşa üretim
gerçekleştirebileceği ifade edilmektedir. Bir üretim anlaşması, teşebbüslerin pazar gücünü
veya maliyetlerin benzerliğini artırıyor ya da rekabete duyarlı bilgilerin değişimini
içeriyorsa, pazarda işbirlikçi sonuçlara veya pazarın rakiplere kapanmasına sebep olabilir.
İşbirlikçi sonucun ortaya çıkma olasılığı, tarafların pazar gücüne ve ilgili pazarın
niteliklerine bağlı olarak değişmektedir. Anlaşmadan önce tarafların değişken maliyeti
homojen ürünlerde olduğu gibi büyük ölçüde benzerse, üretim maliyetlerinin de ortak hale
gelmesiyle işbirlikçi sonucun ortaya çıkma ihtimali daha yüksek olacaktır. Bununla birlikte
ortak dağıtım veya pazarlama gibi ticarileştirme faaliyetlerini de içeren üretim
anlaşmalarının rekabeti kısıtlama riskinin, salt ortak üretime yönelik anlaşmalara kıyasla
daha fazla olduğu kabul edilmektedir.
16-05/117-52
17/25

(58) Kılavuz’da ortak ticarileştirme anlaşmalarının da yine üretim anlaşmaları gibi çok farklı
şekillerde ortaya çıkabileceği ifade edilmektedir. Bu anlaşmalar, fiyat da dâhil olmak
üzere, ürünün satışına ilişkin tüm ticari unsurların ortaklaşa belirlenmesine neden
olabileceği gibi, dağıtım, satış sonrası hizmetlere yönelik olarak daha sınırlı şekilde de
ortaya çıkabilmektedir. Kılavuz’da bu tür anlaşmaların birçok şekilde rekabetin
kısıtlanmasına neden olabileceği belirtilmiştir. Buna göre, ticarileştirme anlaşmaları
tarafların fiyat tespitine ve arzı kısıtlamasına neden olabilmektedir. Bunun yanında
tarafların farklı coğrafi pazarlarda olduğu veya anlaşmanın karşılıklı olduğu durumlarda
pazarın bölüşülmesine yönelik bir araç haline dönüşebileceği ifade edilmektedir.
(59) Ortak satışla sınırlı anlaşmalar, genellikle rakiplerin fiyatlandırma politikalarını koordine
etmeyi amaçlamaktadır. Bu tür anlaşmalar, ikame ürünler açısından taraflar arasındaki
fiyat rekabetini ortadan kaldırabileceği gibi, bir sipariş paylaşma sistemi çerçevesinde
tarafların sunduğu ürünlerin toplam hacmini de kısıtlayabilir. Dolayısıyla bu tür
anlaşmaların rekabeti kısıtlama amacı taşıma ihtimalinin yüksek olduğu kabul
edilmektedir. Kılavuz’un 209. paragrafında, fiyatların genel anlamda koordine edilmesine
yol açacağı sonucuna varmak mümkün olduğu sürece, taraflar anlaşma dışında münferit
olarak satış yapmakta serbest olsa dahi, anlaşmanın rekabeti kısıtlama amacı taşıma
olasılığının yüksek olacağı belirtilmektedir.
(60) Son olarak, rakipler arasındaki ticarileştirme anlaşmalarının, tarafların belirli bir seviyede
pazar gücüne sahip olması halinde rekabeti kısıtlayıcı etkilerde bulunabileceği; ayrıca,
tarafların toplam pazar payları, %15’in üzerinde değilse 4054 sayılı Kanun’un 5.
maddesindeki koşulların sağlanmasının muhtemel olacağı ifade edilmektedir. Tarafların
pazar gücü yükseldikçe, etkinlik kazanımlarının, anlaşmanın rekabeti kısıtlayıcı etkilerini
telafi edecek şekilde tüketicilere yansıma ihtimali o kadar düşük olacaktır.
(61) Bir yatay işbirliği anlaşmasının rekabeti kısıtlayıp kısıtlamadığının değerlendirilmesi için,
öncelikle anlaşmanın rekabeti kısıtlayıcı bir amacının ya da rekabeti kısıtlamaya dönük
fiili ya da potansiyel bir etkisinin bulunup bulunmadığının belirlenmesi gerekmektedir.
Rekabeti kısıtlayıcı bir anlaşma söz konusuysa, anlaşma sonucunda ortaya çıkacak
faydaların belirlenmesi, bu faydaların anlaşmanın rekabeti kısıtlayıcı etkilerinden daha
fazla olup olmadığının ortaya konulması gerekecektir. Bir başka deyişle, rakipler arasında
yapılan yatay işbirliği anlaşmaları 4054 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilirken,
öncelikle anlaşmanın rekabeti kısıtlayıcı olup olmadığının değerlendirilmesi, anlaşmanın
4. madde kapsamında rekabeti kısıtlayıcı olduğu tespitinin yapıldığı durumda ise 4054
sayılı Kanun’un 5. maddesi çerçevesinde muafiyetten yararlanıp yararlanamayacağının
tespit edilmesi gerekmektedir.
(62) Rekabeti kısıtlama amacı bulunan bir anlaşma doğası gereği 4. madde kapsamında ihlal
teşkil ettiğinden, söz konusu anlaşmanın pazardaki fiili ya da potansiyel etkilerinin
incelenmesine gerek bulunmamaktadır. Bir anlaşmanın rekabeti kısıtlayıcı amacının olup
olmadığının değerlendirilmesinde anlaşmanın içeriği, ulaşmaya çalıştığı hedefler ve
anlaşmanın yer aldığı iktisadi ve hukuki çerçeve dikkate alınmalıdır.
(63) Fiyat tespiti, arz kısıtlaması, pazar veya müşteri paylaşımı gibi açık kısıtlamaların söz
konusu olduğu yatay anlaşmaların rekabeti kısıtlamasının kuvvetle muhtemel olduğu
kabul edildiği için, bu tür anlaşmalar, pazardaki mevcut veya potansiyel etkilerinin
incelenmesine gerek görülmeksizin yasaklanmaktadır. Dosya kapsamında yapılan
incelemelerde, sözü geçen açık kısıtlamaları gösterir nitelikte belge elde edilememiştir.


16-05/117-52
18/25

(64) Yukarıda yer verildiği üzere, TEKNİK BETON’un kurulması ile oluşan fiili durum taraflar
arasında yapılmış ortak üretim ve ticarileştirme anlaşması olarak değerlendirilmiştir. İlgili
ürün pazarı olan hazır beton sektörü, Kurul’un birçok kararına konu olmuştur ve pazar
özellikleri detaylıca bilinmektedir. Hazır beton homojen nitelik arz eden bir ürün olup
teşebbüslerin üretim, pazarlama ve dağıtım maliyetleri benzerlik teşkil etmektedir.
Bununla birlikte sektördeki üretim ve dağıtım teknikleri de yıllardır değişmemektedir.
(65) Dosya kapsamında edinilen bilgilerden, Merkez coğrafi pazarının anlaşma öncesi
yoğunlaşmış bir yapıda olduğu anlaşılmaktadır. İlgili coğrafi pazardaki paylarının toplamı
%(…..) olan ÇETİN BETON ve ÇAKILSAN BETON’un hazır beton faaliyetlerinin tümünü
TEKNİK BETON’a aktarması ile söz konusu anlaşma neticesinde pazarın yapısı daha da
yoğunlaştırılmıştır. TEKNİK BETON’un oluşturulduğu dönemde ortaklara ait diğer iki
tesiste farklı nedenlerle üretim yapılamadığı için, GERÇEK BETON pazara giriş yapana
kadar, Merkez coğrafi pazarında sadece TEKNİK BETON faaliyet göstermiştir. Bu
süreçte, BOYABAT BETON ve GÜNEŞ BETON kendi namlarına faaliyetlerine devam
edebilseler dahi, ilgili ürün pazarı gibi homojen nitelik arz eden bir ürünün bulunduğu ve
oldukça yoğunlaşmış bir pazarda, bu şekilde ortak üretim ve ticarileştirme anlaşmasına
gidilmesinin, genel anlamda fiyatların koordine edilmesi, üretim miktarının belirlenmesi ve
müşteri veya bölge paylaşımı gibi rekabetçi sorunlara yol açacağı sonucuna varmak
mümkündür. Nitekim ilgili ürün pazarı ve coğrafi pazar, yukarıda yer verilen yatay işbirliği
anlaşmalarının rekabetçi sorun yaratabileceği kabul edilen pazar özelliklerini büyük
ölçüde göstermektedir.
(66) Bu çerçevede, ilgili dönemde pazarda hâlihazırda faaliyet gösteren teşebbüslerin
tamamının ve bir potansiyel rakip teşebbüsün ortak üretim, pazarlama ve dağıtım
faaliyetine girmiş olmasının taraflara önemli bir pazar gücü sağladığı ve olası rekabetçi
davranışların önüne geçtiği değerlendirilmektedir. Bununla birlikte, tarafların her biri kendi
faaliyetlerini ayrıca sürdürseler dahi, ilgili pazarın yukarıda değerlendirilen özellikleri göz
önünde bulundurulunduğunda, TEKNİK BETON oluşumunun ve bu oluşum üzerinden
yürütülen ortak üretim ve ticarileştirme faaliyetlerinin, teşebbüslerin fiyat ve üretim
miktarının koordine edilmesine yol açma ihtimalinin yüksek olduğu kanatine varılmıştır.
Ayrıca, herhangi bir ortak üretim ve ticarileştirme anlaşması olmasa dahi, TEKNİK
BETON’un mevcut hissedarlık ve kontrol yapısının ilgili pazarda teşebbüslerin faaliyetleri
arasında koordinasyona yol açma ihtimalinin yüksek olduğu değerlendirilmektedir.
(67) Dolayısıyla, dosya konusu TEKNİK BETON oluşumunun ve TEKNİK BETON vasıtasıyla
yürütülen ortak üretim ve ticarileştirme anlaşmasının 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi
kapsamında olduğu tespit edilmiştir.

I.4.2.3. 4054 sayılı Kanun’un 5. Maddesi Bakımından Yapılan Değerlendirme
(68) 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde teşebbüsler arası anlaşma, uyumlu eylem ve
teşebbüs birliği kararlarının 4. madde uygulamasından muaf tutulabilmesi için aynı
maddede sayılan dört şartın tamamını sağlaması gerektiği düzenlenmiştir. Buna göre 4.
madde kapsamında giren bir anlaşmanın muafiyet alabilmesi için: (a) malların üretim
veya dağıtımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme ve iyileşmelerin ya da ekonomik
veya teknik gelişmenin sağlanması, (b) tüketicinin bundan yarar sağlaması, (c) ilgili
piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması, (d) rekabetin (a) ve (b)
bentlerindeki amaçların elde edilmesi için zorunlu olandan fazla sınırlanmaması
şartlarının tamamını sağlaması gerekmektedir.

16-05/117-52
19/25

(69) Yukarıda ayrıntılı olarak yer verilen açıklamalardan da anlaşılabileceği üzere, ilgili ürün ve
Merkez coğrafi pazarında faaliyet gösteren dört teşebbüs arasında TEKNİK BETON’un
kurulması vasıtasıyla gerçekleştirilen ortak üretim ve ticarileştirme anlaşmasının 4054
sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında olduğu değerlendirilmektedir. Ancak, “Yatay
İşbirliği Anlaşmaları Hakkında Kılavuz”da yer verildiği üzere, ortak üretim ve ticarileştirme
anlaşmaları önemli etkinlik kazanımları sağlayabilmektedir. Bu çerçevede 5. madde
değerlendirmesi için dikkate alınması gereken etkinliklerin tarafların faaliyetlerine ve ilgili
ürün pazarının niteliğine göre değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu çerçevede, özellikle
soruşturma taraflarının savunmalarında öne sürdükleri unsurların da göz önüne alınması
suretiyle, muafiyet değerlendirmesi yapılmıştır.
(70) Dosya konusu TEKNİK BETON’un oluşturulmasından önce, Sinop Merkez coğrafi
pazarında faaliyet gösteren hazır beton üreticilerine ve pazar paylarına, yukarıda yer alan
Tablo 4’te yer verilmiştir. TEKNİK BETON’un oluşturulması ile birlikte, ilgili coğrafi
pazarda hâlihazırda kurulu üç tesisten ÇETİN BETON ve ÇAKILSAN BETON’a ait ikisi
tamamen TEKNİK BETON adına faaliyet göstermeye başlamıştır. Böylelikle, ilgili coğrafi
pazardaki toplam payları %(…..) olan iki teşebbüs hazır beton alanındaki tüm faaliyetlerini
TEKNİK BETON’a kaydırmış, dolayısıyla yoğunlaşmış bir yapıda olan ilgili coğrafi pazar
daha da yoğunlaşmış hale gelmiştir. Bunun yanında, ilgili ürün pazarının nitelikleri ve
TEKNİK BETON’un oluşturulmasından evvel ilgili coğrafi pazara giriş yapmayı planlayan
potansiyel bir rakip olan ve oluşumdan kısa bir süre sonra üretim tesisinin kurulumunu
gerçekleştiren GÜNEŞ BETON ile hâlihazırda faaliyet gösteren BOYABAT BETON’un
oluşumda hissedar olmaları da göz önünde bulundurulduğunda, oluşumun ardından ilgili
ürün ve coğrafi pazarının ciddi rekabetçi endişelere yol açacak şekilde yoğunlaştığı
değerlendirilmektedir. Fiili rekabet bakımından pazardaki rakiplerin pazar payları önemli
bir gösterge olmakla birlikte mevcut rakiplerin rekabet etme güdülerinin ve kapasitelerinin
de incelenmesi gerekmektedir.
(71) 2015 yılının Mart ayında faaliyetine başlayan GERÇEK BETON’un sahip olduğu üretim
imkânlarının diğer teşebbüslere nazaran daha kısıtlı olması nedeniyle20, oluşuma önemli
oranda rekabetçi bir baskı yaratmasının mümkün olmadığı görülmektedir. Dolayısıyla,
soruşturmaya taraf teşebbüslerin, TEKNİK BETON’un oluşturulduğu tarihte ilgili pazardaki
tüm hazır beton üreticileri ile pazara giriş yapmayı muhtemel GÜNEŞ BETON olduğu ve
bu dönemde alıcıların alternatif bir temin kaynağının bulunmadığı dikkate alındığında,
“ilgili pazarın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kaldırılmaması” kıstasının
karşılanmasının mümkün olmadığı değerlendirilmektedir. Bu bakımdan, soruşturma
konusu ortak üretim ve ticarileştirme anlaşması ile TEKNİK BETON’un mevcut hissedarlık
ve kontrol yapısıyla oluşumuna 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi uyarınca bireysel
muafiyet tanınamayacağı kanaati hâsıl olmuştur. Bununla birlikte, tarafların
savunmalarında ifade ettikleri etkinlik kazanımlarına ilişkin değerlendirmelere de yer
verilmesinde fayda bulunmaktadır.



20 Yapılan yerinde incelemelerde GERÇEK BETON’un üretim tesisinin (…..) adet beton pompası ve (…..)
adet beton mikseri ile faaliyet gösterdiği tespit edilmiştir. İlgili pazarda TEKNİK BETON fiilen kullandığı iki
tesiste toplam (…..) adet pompa ve (…..) adet beton mikseri, GÜNEŞ BETON’a ait iki tesiste (biri farklı
coğrafi pazarda olmak üzere) toplam (…..) adet pompa ve (…..) adet beton mikseri, BOYABAT BETON’a
ait (…..) tesiste (biri farklı coğrafi pazarda olmak üzere) toplam (…..) adet pompa ve (…..) adet beton
mikseri bulunmaktadır.

16-05/117-52
20/25

(72) Tarafların yaptığı savunmalarda, TEKNİK BETON’un kurulması ile birlikte maliyetlerin
düşürülmesi, daha kaliteli hammadde kullanılarak zamanında ve uygun fiyatla satış
yapılması gibi etkinlik kazanımlarının sağlandığı ve TEKNİK BETON’un tüketici yararına
bir şirket halini aldığı ifade edilmiştir. Dosya kapsamında edinilen bilgi ve belgelerden,
TEKNİK BETON’un oluşturulması ile birlikte ilgili ürün pazarında etkinlik sağlayabilecek
yeni bir üretim metodunun ya da ürünün geliştirilmesine yönelik yeni bir yatırım
yapılmadığı; mevcut üretim kaynaklarının ortak kullanımından kaynaklanan bir maliyet
etkinliği yaratıldığı anlaşılmıştır. “Muafiyetin Genel Esaslarına İlişkin Kılavuz”da bu tür
etkinlikler kabul edilebilir kazanımlar olarak belirtilmiştir. Ancak bu kazanımların
anlaşmanın getirdiği rekabet kısıtlarının doğuracağı zararları telafi etmesi ve tüketicinin
bundan yarar sağlaması gerekmektedir. Zira söz konusu Kılavuz’un 45. paragrafında “ …
anlaşmanın yarattığı rekabet kısıtı ne kadar büyük ise etkinlik kazanımlarının ve tüketiciye
yansımasının o denli büyük olması gerekir. Anlaşmanın doğurduğu rekabet kısıtı büyük
ve anlaşmadan doğan etkinlik kazanımları az ise anlaşmanın 4. maddenin yasaklayıcı
hükmünden muaf olması ihtimali azalmaktadır... ” ifadesi yer almaktadır. TEKNİK
BETON’un kurulması ile birlikte fiyatlarda önemli oranda değişiklik yaşanmadığı görülmüş
olmakla birlikte, anlaşma neticesinde ilgili pazardaki rekabetin büyük ölçüde ortadan
kalkması nedeniyle kısa vadeli etkinlik kazanımları gerçekleşse dahi bu etkinlik
kazanımlarının, inovasyonun azalması, fiyatların artması ve kaynakların etkin
kullanılmaması gibi uzun vadeli negatif etkileri telafi edemeyeceği değerlendirilmektedir.
Bununla birlikte, “Yatay İşbirliği Anlaşmaları Hakkında Kılavuz”da ifade edildiği ve dosya
konusu anlaşma bakımından da geçerli olduğu üzere, tarafların pazar gücünün yüksek
olması halinde ortak üretim ve ticarileştirme anlaşmaları neticesinde edinilen etkinlik
kazanımlarının, anlaşmanın rekabeti bozucu etkilerini telafi edecek şekilde tüketiciye
yansıtılma ihtimali düşük olacaktır.
(73) Yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmelerin ışığında, soruşturma taraflarınca
belirtilen etkinlik kazanımlarının, anlaşmanın rekabeti bozucu etkilerini telafi edecek
nitelikte olmadığı kanaatine varılmıştır.
I.4.3. Savunmalar ve Değerlendirmesi
(74) Hazır beton satışlarında fiyatların artmadığına yönelik yapılan savunmada; beton üretimi
için gerekli olan çimento ve diğer hammadde (agrega, su, kimyasal ve mineral katkılar)
kaynaklarının dağlık bölgelerde olması nedeniyle bu kaynakların çıkarılıp taşınması
maliyetinin oldukça yüksek olduğu ve pahalılaşan çimento ve yakıt ücretlerinin piyasa
fiyatının belirlenmesinde etkili olduğu belirtilmiştir. Bununla birlikte, Türkiye Hazır Beton
Birliği’nin beton üretiminde kullanılan çeşitli kalemlere ait fiyatlardaki artış sebebiyle arz
talep dengesinin bozulduğuna, bu durumun da beton fiyatlarının yükselmesine işaret
ettiğinden bahsedilmiş ve ayrıca, soruşturma raporunda belirtilenin aksine hammadde
gibi hazır beton üretimi için esas oluşturan kalemlerin fiyatlarında artışların olduğu ifade
edilmiştir.
(75) Yukarıda teşebbüslerin hazır beton satışlarına ilişkin tespitlerin değerlendirildiği bölümde
ilgili teşebbüslerin hazır beton fiyatlarının nispeten yatay bir seyir izlediği, dolayısıyla
fiyatlarda önemli bir artışın bulunmadığı belirtilmiştir. Bunun yanında soruşturmaya taraf
teşebbüslerin karşılaştıkları maliyetlere yönelik detaylı inceleme ve tespitler yukarıda
“Maliyetlerde Yaşanan Değişimlere Yönelik Tespitler” başlığı altında yapılmıştır.
Maliyetlerin değerlendirildiği bu kısımda hazır beton üretimi için esas oluşturan çimento,
elektrik vs. gibi kalemlerin fiyatlarında artış olduğuna, taraflarca temin edilen agreganın
fiyatında önemli değişiklikler olmadığına ve ilgili dönemde motorin fiyatlarında düşme
görüldüğüne değinilmiştir.
16-05/117-52
21/25

(76) Savunmalarda taraflar arasında akdedilen ortaklık sözleşmesi neticesinde hiçbir şirketin
bağımsız tüzel kişiliğini kaybetmediği, ortakların bağımsız olarak faaliyetlerini sürdürdüğü;
GÜNEŞ BETON’un adi ortaklık sonrası Sinop Merkez coğrafi pazarında bir beton santrali
kurduğu ve faaliyetine devam ettiği belirtilmiştir. Savunmaların ortaklığın kurulma
amacına yönelik değerlendirme yapılan bölümünde; ortaklığın ortakların ellerindeki
makine, ekipman ve sermayelerini bir araya getirip organizasyon yapısını güçlendirerek
maliyetleri düşürmek ve daha verimli üretim yapmak amacıyla kurulduğu ifade edilmiştir.
Bu konsolidasyon ile malzeme alımında daha iyi şartlar ve vadeler alındığı, yeni
organizasyon yapısı sayesinde beton pompası ve mikserlerinin daha verimli kullanılması
neticesinde yakıt maliyetinin önemli oranda düşürüldüğü; benzer bir şekilde yeni yapı ile
birlikte aynı metreküp üretim hacminde ortaklık öncesi 70’e yakın olan çalışan sayısının
30 kişiye kadar indirildiği belirtilmiştir. Maliyetlerde sağlanan avantaj neticesinde ortakların
Bafra’daki hazır beton firmalarından daha ucuza mal verebildiği, bu sayede Samsun'un
Sinop'a yakın Yakakent ilçesine hazır beton sevk eder duruma gelindiği, dolayısıyla
kendilerine yeni bir pazar oluşturdukları ifade edilmiştir. Bunun yanında, ortaklık
kurulmadan önce (…..TİCARİ SIR…..), BOYABAT BETON’un santral sahasının saldırıya
uğraması nedeniyle üretiminin aksadığı ve faaliyetinin durduğu, GÜNEŞ BETON’un ise
Sinop’taki faaliyetlerinin sınırlı olduğu belirtilmiştir. Bu nedenle de, ortaklık kurulmadan
önce faaliyetleri olmayan bu üç firmanın tüketiciye ve rekabet halinde olduğu veya işbirliği
yaptığı diğer firmalara bir yararının bulunmadığı ifade edilmiştir.
(77) Kararda bu bilgiler göz önünde bulundurulmuş ve özellikle “4054 Sayılı Kanun’un 5.
Maddesi Bakımından Yapılan Değerlendirme” başlıklı bölümde ileri sürülen yukarıdaki
hususlar değerlendirilmiştir. Bunun yanında soruşturma sürecinde (…..TİCARİ SIR…..).
Bu doğrultuda, tarafların beyanı esas alındığında dahi, yapılan savunmanın geçerli
olamayacağı değerlendirilmektedir. Geçmiş tarihli Kurul kararlarında21, kriz nedeniyle 4.
madde kapsamında rekabete aykırılık teşkil edebilecek bir anlaşmaya taraf olunduğuna
yönelik bir savunmanın tüm sektörü etkileyen bir krizin varlığında dahi; ancak çok istisnai
durumlarda kabul edilebileceği ifade edilmiştir. Kaldı ki, soruşturma konusu olayda
sektöre yayılmış bir kriz bulunmamaktadır.
(78) Savunmalarda ortaklığın kurulmasından sonra piyasada aleyhe bir fiyat politikası
uygulanmadığı, 2012 yılında çimento fiyatlarının (…..) TL bandında iken çimento, mazot
ve diğer girdilerin artmasına ve yıllara göre enflasyon artışına rağmen 2015 yılı güncel
fiyat durumunun C-25 türü betonda (…..) TL, C-30 türü betonda (…..) TL civarında
seyrettiği belirtilmiştir. Bununla birlikte, Sinop’a komşu illerdeki hazır beton fiyatları dikkate
alındığında, fiyatlarda aleyhe bir artma veya azalma olmadığı, Samsun’da C-25 türü hazır
beton fiyatının (…..) TL, C-30 türü hazır beton fiyatının (…..) TL, Kastamonu’da ise C-25
türü hazır beton fiyatının (…..) TL, C-30 türü hazır beton fiyatının (…..) TL civarında
olduğu ifade edilmiştir. Teşebbüsler ayrıca ortaklık sonrası maliyetlerde azalma
sağlanarak alıcılara uygun fiyatla hazır beton sunulabildiğini ifade etmiştir. Buna örnek
olarak da ilgili pazarda hazır beton fiyatının 2012 yılı seviyesinde olması gösterilmektedir.
Ek olarak, piyasada oluşan fiyatın makul olduğu, bunun da tarafların tekelleşmeye yönelik
niyetinin olmadığına dair önemli bir gösterge olduğu ifade edilmiştir.





21 03.08.2007 tarih ve 07-64/794-291 sayılı, 25.11.2009 tarih ve 09-57/1393-362 sayılı Kurul kararları
16-05/117-52
22/25

(79) Taraflarca Sinop ilinde oluşan hazır beton fiyatlarının çevre illerle kıyaslanması ile ifade
edilmeye çalışılan hususun, tarafların piyasada oluşan fiyatın makul olduğuna yönelik
savunmaları ile paralellik arz ettiği, zira hem hazır betonun nitelikleri hem de bölgenin
coğrafi koşulları nedeniyle komşu illerden rekabetçi bir baskı hissedilmediği
değerlendirilmektedir. Dosya kapsamında teşebbüslerin 01.01.2013 ila 30.06.2015
tarihleri arasında hazır beton satışları incelenmiştir. Yapılan inceleme neticesinde, taraflar
arasında yapılan anlaşmanın ardından hazır beton fiyatlarında önemli oranda değişimler
yaşanmadığı anlaşılmıştır. Bununla birlikte, rekabeti kısıtlayıcı bir anlaşma neticesinde
fiyatın belirgin bir şekilde artıp artmamasının ya da makul olup olmamasının 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesine aykırılığı etkilemeyeceği değerlendirilmektedir22. Bu bakımdan,
anlaşma neticesinde ilgili ürün fiyatında incelenen dönemde önemli oranda artışların
yaşanmamış olmasının anlaşmanın 4. maddeye aykırılığını etkilemediği; “Muafiyetin
Genel Esaslarına İlişkin Kılavuz”un 11. paragrafında yer verildiği üzere taraflara
uygulanacak idari yaptırımın tespiti ile ilgili olabileceği değerlendirilmektedir.
(80) Savunmalarda, tarafların ticari zorlukların gerektirmesi sebebiyle bir araya geldikleri,
taraflardan birinin diğerini devralmadığı, dolayısıyla söz konusu ortaklığın bu haliyle
Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar kapsamına
girmediği, taraflardan biri diğerlerini devraldığında ya da kurulan ortaklığın sözleşmesi
"kararların oybirliğince alınacağı" doğrultusunda tadil edildiğinde işlemin Kanunun 7.
maddesi hükümlerine tabi olacağı ve eşikleri aşmaması nedeniyle de bildirime tabi
olmayacağı ifade edilmiştir.
(81) 2010/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinde bağımsız bir iktisadi varlığın tüm işlevlerini kalıcı
olarak yerine getirecek bir ortak girişimin oluşturulmasının, aynı maddenin birinci
fıkrasının (b) bendi uyarınca devralma sayılacağı düzenlenmektedir. TEKNİK BETON’un
2010/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesi anlamında ortak girişim olarak değerlendirilmesi
sadece ortak kontrol koşulunun sağlanmasına değil ayrıca bağımsız bir iktisadi varlığın
tüm işlevlerini kalıcı olarak yerine getirebilme koşulunun da sağlanmasına bağlıdır. Diğer
yandan TEKNİK BETON oluşumu 2010/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesi çerçevesinde tam
işlevsel bir ortak girişim olsaydı dahi, koordinasyon doğurucu etkilerinin 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesi çerçevesinde değerlendirilmesinin gerekeceğinin ve bu
değerlendirmede oluşuma pazarda hâlihazırda faaliyet gösteren tüm teşebbüslerin ve bir
potansiyel rakibin dâhil olduğunun, tarafların toplam pazar payının son derece yüksek
olduğunun, hazır beton ürün pazarının niteliklerinin, Sinop ilinin coğrafi koşullarının ve
talep yapısının komşu pazarlarda faaliyet gösteren teşebbüslerin girişini zorlaştırıcı
özelliklerinin, diğer bir deyişle mevcut durumda yapılan değerlendirmelerde dikkate alınan
hususların yine dikkate alınacağının gözden kaçırılmaması gerekmektedir.
(82) Savunmalarda, 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesiyle ilişkili olarak, TEKNİK BETON’un
(…..) adet pompayla faaliyetine başladığı, böylece mikser ve işçi sayısından tasarruf
edildiği ve bu şekilde ortaklığın ekonomik ve teknik açıdan iyileşme gösterdiği, tarafların
ürünlerin üretimi ve müşteriye sunumunda kaliteyi artırarak azami müşteri memnuniyeti
sağlamak konusundaki deneyimlerini bir araya getirdiği, dolayısıyla, daha geniş bir
çevreye satış, pazarlama ve dağıtım yaptıkları ve tüketicinin bundan yarar sağladığı,
tarafların ne fiyatı çok düşük tutarak yıkıcı fiyat uygulamayı ne de fiyatları çok yükselterek
aşırı bir kar elde etmeyi amaçladıkları, soruşturmaya konu firmaların hiçbirinin tek başına
fiyat yükseltebilecek veya azaltabilecek güce sahip olmadıkları ve dolayısıyla, piyasanın
önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmadığı ve sayılan amaçların elde edilmesi
için rekabetin zorunlu olandan fazla sınırlanmadığı belirtilmiştir. TEKNİK BETON

22 Zira Danıştay 13. Dairesi de 27.05.2008 tarih, 2006/161 E., 2008/4459 K. sayılı kararında bu hususa yer
vermiştir.
16-05/117-52
23/25

ortaklarından birinin ayrıca bir hazır beton tesisi kurmasının ve ortaklığın, hâlihazırda
rakibi konumunda bulunan GERÇEK BETON’a karşı piyasa dışına itici faaliyetlerde
bulunmamasının ortaklığın herhangi bir tekelleşme faaliyeti içinde olmadığının kanıtı
olacağı belirtilmiştir.
(83) Yukarıda karara konu anlaşma taraflarının pazarda hâlihazırda faaliyet gösteren tüm
hazır beton üreticisi teşebbüsler ile bir potansiyel rakip hazır beton firmasını içermesi
nedeniyle söz konusu anlaşmanın 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinin (c) bendini
karşılayamadığı üzerinde durulmuş, bu nedenle muafiyet alamayacağı sonucuna
ulaşılmıştır. Yukarıda yer verildiği üzere, ilgili koşula dair taraflarca getirilen açıklama,
ürün fiyatına ve tarafların tek başına fiyat yükseltebilecek veya azaltabilecek güce sahip
olmadıklarına yönelik olup söz konusu açıklamanın kararda yer verilen tespitlere ilişkin
olmadığı değerlendirilmektedir.
(84) Savunmalarda, TEKNİK BETON ortaklığından Mustafa MAVİŞ’in Eylül ayı başında
ortaklıktan ayrıldığı, ortaklık bünyesine getirdiği araçlarını da ortaklıktan çektiği, Eylül
ayının başından itibaren Kabalı Köyü Sinop adresindeki hazır beton tesisinde BOYABAT
BETON namına üretim ve satış faaliyetine başladığı, ortaklıktaki üretim ve satış faaliyetini
de bir süre sonra azaltarak sonlandırdığı, TEKNİK BETON ortaklığının da 2015 yılının 9.
ayında sona erdiği ifade edilmiştir.
I.4.4. Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hâkim Durumun
Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik
(Yönetmelik) Kapsamında Değerlendirme
(85) 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin üçüncü fıkrasında; “Bu Kanun’un 4, 6 ve 7 nci
maddelerinde yasaklanmış davranışlarda bulunanlara, ceza verilecek teşebbüs ile
teşebbüs birlikleri veya bu birliklerin üyelerinin nihai karardan bir önceki mali yıl sonunda
oluşan veya bunun hesaplanması mümkün olmazsa nihai karar tarihine en yakın mali yıl
sonunda oluşan ve Kurul tarafından saptanacak olan yıllık gayri safi gelirlerinin yüzde
onuna kadar idarî para cezası verilir.” hükmü yer almaktadır.
(86) Bu bağlamda soruşturma tarafı teşebbüslerin yaptığı yatay işbilirliği anlaşması
neticesinde 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği kanaati oluştuğundan, söz
konusu teşebbüslere 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin üçüncü fıkrası ve ilgili
Yönetmelik hükümleri uyarınca idari para cezası uygulanması gerektiği sonucuna
ulaşılmıştır.
(87) Bu çerçevede, soruşturmaya taraf teşebbüslerin yatay işbirliği anlaşması yoluyla 4054
sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal etmesi, Yönetmelik’in 5. maddesinin birinci fıkrasının
(b) bendi uyarınca diğer ihlaller kategorisinde değerlendirilmiştir. Bu değerlendirme
kapsamında, pazarın ölçeğinin küçük olması ve ilgili ürün pazarında hazır beton
fiyatlarında belirgin bir artış olmaması dikkate alınarak temel para cezası %0,5 oranında
belirlenmiştir. TEKNİK BETON oluşumuna son verilmiş olması nedeniyle, bu husus
Yönetmelik’in 7. maddesi hükümleri uyarınca hafifletici unsur olarak kabul edilerek temel
para cezasının 3/5 oranında indirilmesi, böylece hakkında soruşturma yürütülen
teşebbüslere 2014 mali yılı sonunda oluşan ve Kurul tarafından belirlenen yıllık gayri safi
gelirlerinin takdiren %0,2’si oranında idari para cezası verilmesi gerektiği kanaatine
ulaşılmıştır.




16-05/117-52
24/25

J.SONUÇ
(88) 26.03.2015 tarih, 15-13/184-M sayılı Kurul kararı uyarınca yürütülen soruşturma ile ilgili
olarak düzenlenen Rapor’a ve Ek Görüş’e, toplanan delillere, yazılı savunmalara, sözlü
savunma toplantısında yapılan açıklamalara ve incelenen dosya kapsamına göre;
1. Ramazan Çetin Teknik Hazır Beton Ortaklığı (TEKNİK BETON) oluşumunun ve
TEKNİK BETON vasıtasıyla yürütülen ortak üretim ve ticarileştirme anlaşmasının,
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin kapsamında olduğuna OYBİRLİĞİ ile,
2. TEKNİK BETON oluşumuna ve TEKNİK BETON vasıtasıyla yürütülen ortak üretim
ve ticarileştirme anlaşmasına, 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde sayılan şartları
taşımadığı için bireysel muafiyet tanınamayacağına, dolayısıyla 4054 sayılı Kanun’u
ihlal etmeleri nedeniyle adı geçen şirketlere aynı Kanun’un 16. maddesinin üçüncü
fıkrası gereğince idari para cezası verilmesi gerektiğine OYÇOKLUĞU ile,
3. Bu nedenle, 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin üçüncü fıkrası ve “Rekabeti
Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hakim Durumun Kötüye
Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik”in 5. maddesinin
birinci fıkrasının (b) bendi, ikinci fıkrası ve 7. maddesi hükümleri uyarınca 2014 mali
yılı sonunda oluşan ve Kurul tarafından belirlenen yıllık gayri safi gelirlerinin takdiren
% 0,2’si oranında olmak üzere;
- Çakılsan Yapı Mal. Taş. İnş. Taah. Hafr. San. ve Tic. Ltd. Şti.’ye 13.128,64 TL
- Çetin Nakl. Yakıt San. ve Tic. Ltd. Şti.’ye 56.273,35 TL
- Dostlar Kum Çakıl İnş. Müt. İhr. İth. San. ve Tic. Ltd. Şti.’ye 26.125,34 TL
- Magtaş Mad. İnş. Pet. Ür. Oto. Taş. Ürt. San. ve Tic. Ltd. Şti.’ye 10.770,69 TL
- Ramazan Çetin Teknik Hazır Beton Ortaklığı’na 12.619,96 TL
idari para cezası verilmesine OYÇOKLUĞU ile, Ankara İdare Mahkemelerinde yargı
yolu açık olmak üzere karar verilmiştir.
















16-05/117-52
25/25

Rekabet Kurulu’nun 18.02.2016 Tarih ve 16-05/117-52 Sayılı Kararına
KARŞI OY

Rekabet Kurulu çoğunluğunun haklarında soruşturma yapılan teşebbüslere idari yaptırım
uygulanması yönündeki kararına, dosya konusu iddialara yönelik bireysel muafiyet
koşullarının gerçekleşmesi nedeniyle katılmıyoruz.

Şöyle ki;

Sinop ili ve ilçelerinde hazır beton işi ile iştigal etmekte olan haklarında soruşturma
yürütülen teşebbüsler, bölgenin coğrafi şartlarından da kaynaklanan sebeplerle, maruz
kalmış oldukları kaynak ve ekipman kıtlığı nedeniyle tamamen ticari koşulların gerektirdiği
biçimde aralarında karar alarak fiili olarak faaliyetlerine son vererek tek bir teşebbüs adı
altında faaliyetlerine sürdürmek biçiminde oluşan eylemlerinin; ekipman, işgücü ve yakıt
tasarrufuna neden olduğu, bu şekilde sağlanan ticari avantajın tüketiciye aksettirildiği,
aynı dönemde ilgili coğrafi pazarda hazır beton fiyatlarının yatay bir seyir izlediği
dolayısıyla teşebbüslerin amaçlarına uygun olarak bu girişimin tüketici yararına
maliyetlerin düşmesi sonucunu doğurduğundan , beklenen faydayı sağladığı, etkinlik
doğurucu bir işlem niteliğinde olduğu , bu dönemdeki fiyatlardaki seyir gözetildiğinde aşırı
kar elde etme güdüsüne rastlanmadığı ,yine aynı dönemde bir başka teşebbüsün de
pazara girerek faaliyetine başlaması , hazır beton yatırımlarının yüksek maliyet
gerektirmemesi karşısında, pazara giriş engelinin de bulunmadığı, tüm bunlar birlikte
değerlendirildiğinde 4054 sayılı yasanın 5’nci maddesinde belirlenen bireysel muafiyet
koşullarının somut dosya açısından oluştuğu anlaşılmaktadır.

Diğer taraftan soruşturma konusu teşebbüslerin kendi hukuki varlıklarına son vererek, tek
bir teşebbüs altında birleşmeleri halinde işlemin ciro eşiklerinin altında kalması nedeniyle
4054 sayılı yasa bağlamında bir müdahalede bulunmak mümkün değildir. Fiili olarak
faaliyetlerine son verip hukuki varlıklarını devam ettirme biçimindeki davranış ihmal
edilebilir bir bilgi eksikliğinden kaynaklanmaktadır. Bu durumdan soruşturma konusu olan
teşebbüsleri sorumlu tutma hakkaniyet kuralları ile bağdaşmayacaktır.

Kabule göre de;

Soruşturma dosyası içeriğinden de anlaşılacağı üzere çoğunlukça ihlal kabul edilen
davranışın bir yıldan fazla bir zaman sürmesi nedeniyle teşebbüsler hakkında belirlenen
cezanın yönetmelik hükümlerine göre yarı oranda artırılması gerekirken bir yıldan az
kabul edilerek ceza eksik belirlendiğinden,

Yine hakkında soruşturma yürütülen teşebbüslerden Çetin Nakl. Yakıt S Tic.Ltd Şti
ve Dostlar Kum Çakıl İnş. Müt. İhr. İth. S Tic.Ltd Şti bakımından ihlal konusu
faaliyetlerin yıllık gayri safi gelirleri içindeki paylarının çok düşük olması nedeniyle ihlalde
bulunan diğer teşebbüslerden ayrıksı biçimde ceza yönetmelik hükümleri ve hukukun
genel prensipleri gözetilerek daha az oranda cezaya hükmedilmesi görüşünde
olduğumuzdan Kurul Çoğunluğuna katılmıyoruz.

Doç.Dr.Tahir Saraç Kenan Türk
Kurul Üyesi Kurul Üyesi




Full & Egal Universal Law Academy