Rekabet Kurumu - Karar Sayı 16-09/153-68

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2015-4-75 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 16-09/153-68
Karar Tarihi : 10.03.2016
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Fevzi ÖZKAN, Dr. Metin ARSLAN,
Doç. Dr. Tahir SARAÇ, Kenan TÜRK
B. RAPORTÖRLER: Kerem TOMUR, Abdurrahman TEPELİ
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : Tüm Belediye ve Yerel Yönetim Hizmetleri Emekçileri Sendikası
İstanbul 1 No’lu Şubesi
Kemalpaşa Mah. 18 Sekbanlar Sok. Sekban Apt. D:7
Eminönü/İstanbul
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : - Türkiye Garanti Bankası A.Ş.
Levent Nispetiye Mah. Aytar Cad. No:2 34340 Beşiktaş/İstanbul
- Türkiye Vakıflar Bankası T.A.O
Sultan Selim Mah. Eski Büyükdere Cad. No:59 34415
Kâğıthane/İstanbul
- Türkiye Halk Bankası A.Ş.
Barbaros Mah. Şebboy Sok. No:4 34746 Ataşehir İstanbul
- Türkiye İş Bankası A.Ş.
İş Kuleleri 34330 Levent Beşiktaş/İstanbul
- Odea Bank A.Ş.
Levent 199 Büyükdere Cad. No:199 Kat:33-39 34394
Şişli/İstanbul
- Yapı ve Kredi Bankası A.Ş.
Yapı Kredi D Blok Plaza Büyükdere Cad. Levent 34330
Beşiktaş/İstanbul
- T.C. Ziraat Bankası A.Ş.
Anafartalar Mah. Atatürk Blv. No:8 06050 Altındağ/Ankara
- Türkiye Ekonomi Bankası A.Ş.
TEB Kampüs C ve D Blok Saray Mah. Sokullu Cad. No:7A-7B
34768 Ümraniye/İstanbul
- Denizbank A.Ş.
Büyükdere Cad. No:141 34394 Esentepe/İstanbul
(1) E. DOSYA KONUSU: Bakırköy Belediyesi tarafından düzenlenen 2015 yılı maaş
promosyon ihalesinde verilen tekliflerin bir önceki ihalede verilen promosyon
tutarına ve çevre ilçe belediyeler tarafından yapılan aynı konulu ihalelerde verilen
promosyon tutarlarına kıyasla oldukça düşük olduğu ve ihale kapsamında davet
edilip de teklif vermeyen banka şube sayısının fazla olması gibi nedenlerden dolayı
rekabet ortamının yeterince oluşmadığı iddiaları.

16-09/153-68
2/5


(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle, Bakırköy Belediyesi tarafından düzenlenen
2015 yılı maaş promosyon ihalesinde verilen tekliflerin bir önceki ihalede verilen
promosyon tutarına ve çevre ilçe belediyeler tarafından yapılan aynı konulu ihalelerde
verilen promosyon tutarlarına kıyasla oldukça düşük olduğu ve ihale kapsamında davet
edilip de teklif vermeyen banka şube sayısının fazla olması gibi nedenlerden dolayı
rekabet ortamının yeterince oluşmadığı belirtilerek, 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun’un (4054 sayılı Kanun) ihlal edildiği iddia edilmiştir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 02.12.2015 tarihinde giren başvuru üzerine
24.12.2015 tarihli Kurul toplantısında önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.
(4) Söz konusu karar uyarınca düzenlenen 25.02.2016 tarih ve 2015-4-75/ÖA sayılı
Önaraştırma Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(5) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; başvuru konusu hakkında 4054 sayılı Kanun'un
41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek bulunmadığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İddia Konusu Hakkındaki Tespitler
I.1.1. Bakırköy Belediyesi’nden Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
(6) Bilgi ve belge talebine istinaden Bakırköy Belediyesinden gönderilen yazıda, 26.10.2015
tarihinde ilk ihalenin yapıldığı, bu ihaleye altı bankanın katıldığı ve (…..) TL’lik teklif ile
Türkiye İş Bankası A.Ş.’nin (İŞ BANKASI) en yüksek teklifi verdiği, sendika temsilcilerinin
bu meblağı az bularak ihalenin iptal edilmesini ve ikinci ihaleye çıkılmasını istedikleri;
sonuç olarak ilk yapılan ihalenin iptal edildiği belirtilmiştir. Söz konusu yazıda yer alan
bilgilere göre, dokuz bankanın teklif verdiği 17.11.2015 tarihinde yapılan ikinci ihale
sonucunda İŞ BANKASI (…..) TL’lik teklif ile yine ilk sırada yer almış, ancak sendika
temsilcileri bu meblağı da az bularak ihalenin iptal edilmesini talep etmişlerdir.
(7) Yazıda son olarak, yapılan ikinci ihale sonucunda sendika temsilcilerinin talepleri
doğrultusunda ihalenin iptal edilebileceğinin Bakırköy Belediyesi başkanı tarafından ifade
edilmesine karşın, komisyonun tekrar kurulamaması sonucunda çok zaman kaybedilmesi
ve personelin bankacılık işlemleri nedeniyle yüksek ücretler ödemek zorunda kalması
dolayısıyla 05.01.2016 tarihinde İŞ BANKASI ile personel maaş sözleşmesi imzalandığı
belirtilmiştir.
I.1.2. Bankalardan Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
(8) Başvuru konusu iddialara yönelik olarak, raportörlerce ihlale taraf olduğu iddia edilen
banka şubelerinde yerinde incelemeler ve teşebbüs yetkilileri ile görüşmeler yapılmış,
ancak başvuru konusu iddialara yönelik herhangi bir belgeye ulaşılmamıştır.
(9) Bununla birlikte bilgi ve belge talebine yönelik olarak bankalardan gönderilen cevabi
yazılarda özetle;


- (…..TİCARİ SIR…..)


ifade edilmiştir.

16-09/153-68
3/5


I.2. Değerlendirme
(10) Tüm Belediye ve Yerel Yönetim Hizmetleri Emekçileri Sendikası (TÜMBELSEN) tarafından
Kurumumuza yapılan başvuruda, Bakırköy Belediyesi tarafından düzenlenen 2015 yılı
maaş promosyon ihalesinde verilen tekliflerin bir önceki ihalede verilen promosyon tutarına
ve çevre ilçe belediyeler tarafından yapılan aynı konulu ihalelerde verilen promosyon
tutarlarına kıyasla oldukça düşük olması ve ihale kapsamında davet edilip de teklif
vermeyen banka şube sayısının fazla olması gibi nedenlerden dolayı rekabet ortamının
yeterince oluşmadığı iddia edilmiştir.
(11) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde “Belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan
veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu
etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu
eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri hukuka aykırı ve yasaktır.”
ifadelerine yer verilmiştir. Bu kapsamda, yapılan şikayet başvurusu, Bakırköy Belediyesi
tarafından yapılan maaş promosyon ihalesinde herhangi bir danışıklı hareketin olup
olmaması açısından ele alınmıştır.
(12) TÜMBELSEN tarafından yapılan şikayet başvurusunda; Bakırköy Belediyesi tarafından
yapılan bir önceki ihalede verilen teklifin çok altında kalındığı belirtilmiştir. Daha önce
Türkiye Vakıflar Bankası T.A.O (VAKIFBANK) tarafından verilmekte olan maaş
promosyonunun kişi başı (…..) TL seviyesinde olduğu dikkate alındığında, yeni yapılan
maaş promosyon ihalesinde ortaya çıkan tutarların bu düzeyin oldukça altında olduğu
görülmektedir. Diğer yandan, bir önceki ihalede yer almayan ancak yeni yapılan ihalede
maaş promosyonuna dahil edilen taşeron işçiler burada önemli bir husus olarak ön plana
çıkmaktadır.
(13) VAKIFBANK’ta yapılan yerinde incelemede elde edilen bir e-postada yer alan, “Toplam
taşeron personel sayısı 1235 kişi olacağı belirtilmiştir. (229 kişi Bakırköy yapı A.Ş.
personeli, 1235 kişi taşeron kişi sayısının içindedir) yani 939 belediye çalışanı yaklaşık
1235 taşeron personeli, toplam 2174 kişi olduğu belirtilmiştir.” ifadelerinden maaş
promosyonuna dahil edilen çalışanların yarısından fazlasının taşeron işçi olduğu
anlaşılmaktadır. Bakırköy Belediyesi’den gönderilen bilgilere bakıldığında ise nihai
sözleşmede 1768 kişi için promosyon, 1781 kişi için de personel maaş sözleşmesi
imzalandığı ifade edilmiştir. Sonuç olarak maaş promosyonuna dahil edilen çalışanların
yaklaşık yarıya yakınının taşeron işçilerden oluştuğu görülmektedir.
(14) Esasen, taşeron işçilerin genellikle görece düşük maaşla çalışan kişilerden oluşması,
ayrıca bu grupta çalışan kişilere bankacılık ürünlerinin pazarlanmasının görece zor olması
gibi nedenlerden dolayı maaş promosyon ihalelerine bu grubun da dahil edilmesi,
ihalelerde sunulan tekliflerin düşük olmasına neden olmaktadır. Ayrıca bu grupta yer alan
çalışanların işten çıkma/çıkarılma oranlarının (kadrolu personelin sahip olduğu
güvencelere sahip olmamaları nedeniyle) yüksek olması ve ihale şartnamesi ile işten
ayrılan taşeron işçilerden, ödenen maaş promosyonunun geri alınmasının Bakırköy
Belediyesinin sorumluluğundan alınarak bankalar üzerine bırakılması da tekliflerin düşük
olmasına sebep olmaktadır1.



1 Bankalardan gönderilen bilgilerden kişi başı ödenecek maaş promosyonunun, toplam maaş promosyon
tutarının maaş promosyonuna dahil edilecek personele bölünmesi ile edildiği anlaşılmaktadır. Bu bağlamda
toplam maaş promosyon tutarı kadrolu işçilere göre hesaplanmakta, taşeron işçilerin dahil edilmesi
durumunda toplam maaş promosyon tutarı artmamakta buna karşın kişi başı maaş promosyon tutarı
düşmektedir.
16-09/153-68
4/5


(15) TÜMBELSEN tarafından yapılan şikayette bahsedilen bir diğer husus ise çevre ilçe
belediyeler tarafından yapılan aynı konulu ihalelerde verilen promosyon tutarlarının daha
yüksek olduğudur. Bu kapsamda bankalardan son üç yılda teklif verilen ihale bilgileri
istenmiştir. Bankalardan gelen bilgiler incelendiğinde, maaş promosyonu için2;
- Türkiye Garanti Bankası A.Ş.’nin; Büyükçekmece Belediyesine (…..) TL, Sultanbeyli
Belediyesine (…..) TL, Bayrampaşa Belediyesine (…..) TL, Kâğıthane Belediyesine
(…..) TL, Ataşehir Belediyesine (…..) TL3, Beşiktaş Belediyesine (…..) TL,
- Türkiye Halk Bankası A.Ş.’nin; Fatih Belediyesine (…..) TL4, Küçükçekmece
Belediyesine (…..) TL5, Kartal Belediyesine (…..) TL6,
- İŞ BANKASI’nın; Ataşehir Belediyesine (…..) TL, Küçükçekmece Belediyesine (…..)
TL, Beyoğlu Belediyesine (…..) TL,
- VAKIFBANK’ın; Kadıköy Belediyesine (…..) TL, Kağıthane Belediyesine (…..) TL,
Maltepe Belediyesine (…..) TL ve Güngören Belediyesine (…..) TL,
- T.C. Ziraat Bankası A.Ş.’nin; Arnavutköy Belediyesine (…..) TL, Küçükçekmece
Belediyesine (…..) TL, Başakşehir Belediyesine (…..) TL, Beyoğlu Belediyesine (…..)
TL,
- Yapı ve Kredi Bankası A.Ş.’nin; Başakşehir Belediyesine (…..) TL, Küçükçekmece
Belediyesine (…..) TL, Ataşehir Belediyesine (…..) TL, Kadıköy Belediyesine (…..) TL,
- Türkiye Ekonomi Bankası A.Ş.’nin; Kartal Belediyesine (…..) TL, Ümraniye
Belediyesine (…..) TL, Beyoğlu Belediyesine (…..) TL, Kadıköy Belediyesine (…..) TL,
- Denizbank A.Ş.’nin; Küçükçekmece Belediyesine (…..) TL, Beşiktaş Belediyesine (…..)
TL, Güngören Belediyesine (…..) TL, Fatih Belediyesine (…..) TL
teklif sunduğu görülmektedir7.
(16) Buna göre, bankaların İstanbul ilinde bulunan ilçelerdeki tekliflerinin büyük çoğunluğunun,
Bakırköy Belediyesi maaş promosyon ihalesinde İŞ BANKASI tarafından teklif edilen 1200
TL’nin altında olduğu veya bu rakama çok yakın gerçekleştiği görülmektedir. Farklı olarak
HALKBANK’ın Küçükçekmece ve Kartal Belediyesi maaş promosyon ihalelerinde vermiş
olduğu teklifler, şikayet konusu teklifin önemli sayılabilecek miktarda üzerindedir. Ancak
belirtmek gerekir ki, Küçükçekmece ve Kartal Belediyesi maaş promosyon ihaleleri
kapsamında yer alan personelin tamamı kadrolu personel olarak çalışmaktadır. Bu
bakımdan söz konusu ihalelerde verilen tekliflerin daha yüksek olmasının makul olduğu
sonucuna ulaşılmıştır.






2 Bankaların maaş promosyon ihalelerine vermiş oldukları bütün tekliflere, sayılarının çok fazla olması ve
farklı sonuçlar doğuracak bilgiler bulunmaması nedeniyle yer verilmemiştir.
3 93 kişi taşeron işçi kapsamındadır.
4 Sadece %10’u işçilerden oluşmaktadır.
5 Tamamı kadrolu çalışanlardan oluşmaktadır.
6 Tamamı kadrolu çalışanlardan oluşmaktadır.
7 ODEABANK, Bakırköy Belediyesi dışında herhangi bir belediyenin maaş promosyon ihalesine teklif
vermediğini belirtmiştir.
16-09/153-68
5/5


(17) Bu noktada belirtmek gerekir ki, kamu otoritelerinin son yıllarda yapmış oldukları mevzuat
değişiklikleri de beklenen getiri öngörülerine paralel olarak maaş promosyon ihalelerinde
verilen teklifleri etkilemektedir. Özellikle, Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası tarafından
kredili mevduat hesabı faiz oranlarının azami kredi kartı faiz oranı kadar
belirlenebileceğine ilişkin değişiklik ile Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu
tarafından kredi kartı tahsisinde limit kontrol sisteminin uygulamaya konulması ve tüketici
kredilerinde tahsis vadesinin azami 36 ay olarak belirlenmesine ilişkin değişiklikler,
bankaların bankacılık ürünlerinin pazarlamasında zorlanmalarına ve pazarladıkları
ürünlerden elde etmeyi öngördükleri getirilerin azalmasına neden olmuştur.
(18) TÜMBELSEN tarafından öne sürülen bir diğer iddia da ihale kapsamında davet edilip de
teklif vermeyen banka şube sayısının fazla olması dolayısıyla rekabet ortamının yeterince
oluşmadığıdır. Başvuru bu kapsamda incelendiğinde, ihaleye davet edilen bankaların
birden çok şubesinin ihaleye davet edildiği görülmektedir. Ancak bankaların şubeleri ile
birlikte ihalelere katılmaları durumunda, rakip bankalarla birlikte kendi şubeleri arasında da
bir rekabetin ortaya çıkacağı dikkate alındığında, bankaların sadece bir şubesi aracılığıyla
ihalelere katılması bankalar açısından daha rasyonel olmaktadır. Ayrıca şubelerin (…..) ve
ihalelere teklif verme altyapılarının yetersiz olması, dolayısıyla maaş promosyon
ihalelerinde verilecek tekliflerin bankaların genel merkezlerinde yapılan verimlilik analizleri
sonucunda oluşturulması, şubelerin ihalelere ayrı ayrı katılmalarını olanaksız kılmaktadır.
(19) Diğer taraftan, TÜMBELSEN tarafından gönderilen bilgilerde, ihaleye katılması için teklif
götürülen banka sayısına bakıldığında, 15 bankanın ihaleye davet edildiği anlaşılmaktadır.
15 bankanın ise dokuzunun ihaleye katıldığı dikkate alındığında, iddia edilenin tersine,
rekabet ortamının ihaleye katılan banka sayısı bakımdan sağlandığı söylenebilecektir. Bu
bakımdan davet edilip de teklif vermeyen banka şube sayısının fazla olması nedeniyle
rekabet ortamının yeterince oluşmadığı iddiası dikkate değer görülmemiştir.
(20) Netice itibarıyla, yapılan incelemede, hakkında inceleme yapılan teşebbüslerin, 4054 sayılı
Kanun’u ihlal eden bir anlaşma ve/veya uyumlu eylem çerçevesinde Bakırköy Belediyesi
maaş promosyon ihalesinde danışıklı hareket ettiklerine dair herhangi bir bilgi veya
bulguya rastlanılmamıştır. Dolayısıyla yukarıda yer verilen bilgi ve değerlendirmeler
doğrultusunda, dosya konusu iddialara yönelik olarak bir soruşturma açılmasına gerek
bulunmadığı kanaatine varılmıştır.
J. SONUÇ
(21) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 4054 sayılı Kanun’un 41.
maddesi uyarınca şikayetin reddi ile soruşturma açılmamasına OYBİRLİĞİ ile karar
verilmiştir.


Full & Egal Universal Law Academy