Rekabet Kurumu - Karar Sayı 16-14/218-95

Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2015-4-58 (Muafiyet)
Karar Sayısı : 16-14/218-95
Karar Tarihi : 20.04.2016
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN, Fevzi ÖZKAN, Dr. Metin ARSLAN,
Doç. Dr. Tahir SARAÇ, Kenan TÜRK, Adem BİRCAN
B. RAPORTÖRLER: Hale GÜNDÜZ, Abdurrahman TEPELİ
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Atiker Metal İthalat İhracat ve İmalat San. Tic. A.Ş.
Temsilcisi: Av. Cengiz YÖNET
Feritpaşa Mah. Gökçebayır Sok. Kardelen Apt. No:3/A Selçuklu/Konya
(1) D. DOSYA KONUSU: Atiker Metal İthalat İhracat ve İmalat San. Tic. A.Ş. ile Aldesa
Yakıt Sistemleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. arasında imzalanan Fason İmalat
Sözleşmesi’ne menfi tespit belgesi verilmesi veya muafiyet tanınması talebi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 12.11.2015 tarihinde giren başvuru üzerine
düzenlenen 13.04.2016 tarih ve 2015-4-58/MM sayılı Muafiyet/Menfi Tespit Ön İnceleme
raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; bildirim konusu sözleşmeye 4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun’un (4054 sayılı Kanun) 8. maddesi uyarınca menfi tespit
belgesi verilebileceği ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
G.1. Taraflara İlişkin Bilgiler
G.1.1. Atiker Metal İthalat İhracat ve İmalat San. Ticaret A.Ş. (ATİKER)
(4) 1970 yılında çelik sacdan sondaj teçhiz boruları üretmek üzere kurulan ATİKER, önce oto
LPG tankları daha sonra ise LPG ve CNG yakıt sistemleri üretimine yönelmiştir. ATİKER’in
ürettiği ürünler LPG tank ve montaj parçaları (silindir tanklar, simit tanklar, tank bağlantı
ekipmanları) ile LPG-CNG sıralı ve karbüratörlü sistem ve parçalarından (regülatör, gaz
valfi, benzin valfi, dolum noktası, havalandırma kapağı, şamandıra, enjektör, filtre, anahtar,
seviye sensörü, ısı sensörü, emülatör, elektronik kumanda ünitesi ve elektronik kumanda
bağlantı kablosu) oluşmaktadır.
G.1.2. Aldesa Yakıt Sistemleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. (ALDESA)
(5) ALDESA, 18.09.2015 tarihinde LPG otogaz sektöründe faaliyette bulunmak amacıyla
kurulmuş ve müteakiben Aldesa Otogaz Sistemleri ve Metal Dövme Parça. San. Tic. Ltd.
Şti.’nin (ALDESA OTOGAZ) markası olan Aldesa’yı devralmıştır. ALDESA OTOGAZ,
ALDESA’dan bağımsız bir şirket olup 1995 yılında yenilenmiş otogaz dönüşüm sistemi ile
otogaz piyasasına girmiş; 2001 yılından itibaren ise CNG dönüşüm sistemlerinin AR-GE
faaliyetlerine başlayarak söz konusu ürünü 2007 senesinde piyasaya sürmüştür. ALDESA
OTOGAZ, faaliyette olduğu dönemde LPG ve CNG otogaz dönüşüm kitlerinin karbüratörlü
ve enjeksiyonlu tüm modellerini ve sıralı sistem çeşitlerini de üretmiştir. Söz konusu şirketin
16-14/218-95
2/5

sahipleri, işletmeyi devretmek ve LPG otogaz sektöründen çıkmak istekleri nedeniyle
üretimlerini durdurmuşlar ve markayı ALDESA’ya devretmişlerdir. ALDESA ise söz konusu
ürünleri kendisi üretmek yerine, fason imalat yaptırarak tedarik etmeyi tercih ettiğinden
hâlihazırda ürettiği herhangi bir ürün bulunmamaktadır.
G.2. İlgili Pazar
G.2.1. İlgili Ürün Pazarı
(6) Kısaca LPG olarak bilinen sıvılaştırılmış petrol gazı, ısınma, aydınlatma gibi amaçlarla ve
motorlu araçlarda yakıt olarak kullanılabilen bir enerji kaynağıdır. Kendisini oluşturan
elementlerin niteliği gereği yanıcı bir gaz olan LPG’nin kullanımında güvenlik şartları
oldukça büyük bir önem arz etmektedir.
(7) LPG pazarı segmentli ve katmanlı bir yapıya sahip olup, bu yapının bir sonucu olarak ilgili
ürün pazarında da farklılaşma görülmektedir. Dolayısıyla LPG pazarında aşağıdaki şekilde
bir ayrım yapılabilir:
- LPG dönüşüm kitlerinin ve dönüşümde kullanılan çeşitli malzemelerin imalatı,
- LPG yakıt tanklarının imalatı,
- LPG dönüşüm malzeme ve parçalarının alım ve satımı,
- LPG otogaz dönüşümü ile bakım ve hizmet sağlayan servisler.
(8) Bildirim formunda yer aldığı üzere başvurunun konusunu, ATİKER tarafından ALDESA
adına LPG dönüşüm kitlerinin bazı parçalarının imal edilmesi oluşturmaktadır. Dosya
mevcudu bilgilerden, söz konusu parçaların bir aracın LPG dönüşümünün yapılabilmesi
için zorunlu olduğu, ancak bunların diğer unsurlarla birlikte veya aynı entegre tesis içinde
üretilmesinin zorunlu olmadığı anlaşılmaktadır.
(9) Diğer taraftan Kurulumuzun 20.06.2013 tarih ve 13-39/500-221 sayılı kararında, markaların
segmente göre çok farklı kriterler getirmediğinden, bayilerde aranan TSE kriterleri
bakımından farklı segmentlerdeki LPG dönüşüm kitlerini birbirinden ayrıştıran bir özellik
bulunmadığından bahsedilmiştir. Dolayısıyla farklı markalar arasında fiyat ve kalite farklılığı
olmakla birlikte, ürünler özelinde ayrı ürün pazarı tanımlama ihtiyacı bulunmamaktadır. Bu
çerçevede, bildirime konu dosya ve tarafların alt pazardaki faaliyetleri dikkate alındığında
ilgili ürün pazarı “LPG dönüşüm kitlerinin ve LPG dönüşüm sistemlerinde kullanılan çeşitli
malzemelerin imalatı pazarı” ve “LPG dönüşüm malzeme ve parçalarının alım ve satım
pazarı” olarak belirlenmiştir.
G.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
(10) Dosya konusu bakımından ilgili coğrafi pazar, söz konusu ürünlerin Türkiye’nin tamamında
sunuluyor olması ve ülke içinde rekabetin farklılaşmasına neden olacak bir unsurun
bulunmaması nedeniyle “Türkiye” olarak tespit edilmiştir.
G.3. Bildirime Konu İşlem
(11) Bildirime konu Fason İmalat Sözleşmesi (SÖZLEŞME) uyarınca, “işi yapan” firma olarak
tanımlanan ATİKER sahip olduğu entegre üretim tesislerinde, “iş sahibi” olarak tanımlanan
ve herhangi bir tesise sahip olmayan ALDESA adına, LPG otogaz dönüşüm sisteminin
parçalarından olan regülatör, gaz valfi, benzin valfi, dolum noktası, havalandırma kapağı,
şamandıra, enjektör, filtre, anahtar, ısı sensörü, seviye sensörü, emülatör, elektronik
kumanda ünitesi ve elektronik kumanda ünite bağlantı kablosu üretecektir.

16-14/218-95
3/5


(12) Taraflar, SÖZLEŞME’nin “Sözleşme Şartları” başlıklı bölümünde yer verilen hükümleri
gereğince aşağıdaki konularda mutabık kalmışlardır:
(…..TİCARİ SIR…..)
(13) Ayrıca, SÖZLEŞME’de yer alan “Tarafların İlişkisi” başlıklı bölümü uyarınca “… (…..TİCARİ
SIR…..).”
G.4. Değerlendirme
(14) Yapılan bildirimde, ATİKER ve ALDESA’nın üzerinde mutabakata vardıkları SÖZLEŞME ile
ATİKER’in ALDESA için ücreti mukabilinde talep edilen modelde LPG otogaz dönüşüm
sistemlerinin parçalarını imal edeceği belirtilmekte ve söz konusu SÖZLEŞME’ye menfi
tespit belgesi verilmesi veya muafiyet tanınması talep edilmektedir.
(15) Değerlendirmede önem arz eden ilk konu SÖZLEŞME’nin tarafı olan teşebbüslerin faaliyet
alanlarıdır. ATİKER üretime ilk olarak oto LPG tankları ile başlamış, daha sonra ülkemizde
ve dünyada yaşanan teknolojik gelişmeler neticesinde LPG ve CNG yakıt sistemleri
üretimine yönelmiştir. ATİKER, ilgili ürün pazarında sayılan tüm ürünleri, sahip olduğu
entegre üretim tesisleri yoluyla daha uygun maliyetle üretebilmekte ve böylelikle AR-GE
çalışmalarına pay ayırabilmektedir. ATİKER, LPG otogaz sistemleri sektöründe gerekli tüm
parçaları kendi başına üreten tek firmadır.
(16) Diğer taraftan ürünlerini fason olarak ATİKER’e ürettirmeyi planlayan ALDESA yeni
kurulmuş bir firma olup, herhangi bir üretim tesisine veya üretim süreci için gerekli
ekipmana sahip değildir. ALDESA ürünlerini kendi üretmek yerine bunları dış kaynak
yoluyla temin yolunu seçerek, bir bakıma farklı firmaların ürünlerini kendi markası adı
altında satmaya karar vermiştir1. Dolayısıyla ALDESA’nın “LPG dönüşüm kitlerinin ve LPG
dönüşüm sistemlerinde kullanılan çeşitli malzemelerin imalatı pazarı”nın alt pazarında
faaliyet göstereceği anlaşılmaktadır.
(17) Yatay İşbirliği Anlaşmaları Hakkında Kılavuz’da “… ‘rakipler’, hem mevcut rakipleri, hem de
potansiyel rakipleri kapsamaktadır.” ifadesi ile yatay işbirliklerinin taraflarının kim
olabileceği ortaya konulmaktadır. Bununla birlikte, yine aynı Kılavuz’da potansiyel rakipler
değerlendirilirken teorik bir olasılığın yeterli olmadığı ve potansiyel rekabetin varlığının
ancak gerçekçi olması halinde kabul edilebileceği belirtilmektedir.
(18) Yukarıda belirtildiği üzere, ALDESA, ürünlerini fason olarak ürettirmeyi planlamaktadır.
ALDESA’nın teorik olarak ürettirmeyi planladığı ürünleri kendisinin de üretmesinin mümkün
olduğu kabul edilmekteyse de hem pazara yeni giren bir firma olarak tecrübesinin ve üretim
altyapısının yetersiz olması, hem de entegre bir üretim tesisi oluşturmanın maliyeti dikkate
alındığında kısa vadede ATİLKER’e etkin bir rakip olma potansiyeli düşüktür. Zira pazarda
40 yılı aşkın bir süredir var olan ve gerekli tecrübe ve maddi-beşeri olanaklara (üretim
tesisi, ekipman, nitelikli işgücü vb.) sahip olan ve uzun yıllar yaptığı AR-GE çalışmaları
neticesinde önemli maliyet avantajları elde etmiş olan ATİKER ile kısa vadede etkin bir
şekilde rekabet etmek ALDESA için oldukça zor görünmektedir. Nitekim ALDESA kendisi
üretmek yerine ATİKER’e ürettirmeyi daha rasyonel görmüş ve bildirme konu

1 Yapılan bildirimde ALDESA’nın ATİKER ile mutabakata vardığı anlaşmanın Kurumumuz onayını müteakip
yürürlüğe gireceği bildirilmektedir. Taraflarca gönderilen ilave bilgilerde ise ALDESA’nın Rekabet Kurulu
onayında olabilecek gecikme ihtimaline karşılık ATİKER dışındaki firmalardan ürün almaya başladığı
bildirilmektedir.
16-14/218-95
4/5

SÖZLEŞME’yi imzalamıştır.
(19) Bu bilgiler ışığında ATİKER ve ALDESA’nın mutabakata vardıkları anlaşma ile LPG
dönüşüm kitlerinin ve LPG dönüşüm sistemlerinde kullanılan çeşitli malzemelerin imalatı
pazarı bakımından mevcut durumda yatay bir ilişki içerisinde olmadığı ve tarafların
ilişkisinin dikey anlaşmalar çerçevesinde ele alınması gerektiği değerlendirilmektedir.
Bununla birlikte, tarafların her biri LPG dönüşüm malzeme ve parçalarının alım ve satım
pazarında da faaliyette bulunduklarından, söz konusu pazar açısından taraflar arasında
yatay bir ilişki de söz konusudur.
(20) 4054 sayılı Kanun’un ‘Menfi Tespit’ başlıklı 8. maddesinde “İlgili teşebbüs veya teşebbüs
birliklerinin başvurusu üzerine Kurul, elinde bulunan bilgiler çerçevesinde bir anlaşmanın,
kararın, eylemin veya birleşme ve devralmanın bu Kanunun 4, 6 ve 7 nci maddelerine
aykırı olmadığını gösteren bir menfî tespit belgesi verebilir.” hükmüne yer verilmektedir.
(21) Kanun’un 4. maddesi rekabeti sınırlayıcı anlaşmaları, uyumlu eylemleri ve kararları; 6.
maddesi hâkim durumun kötüye kullanılmasını; 7. maddesi ise rekabetin önemli ölçüde
azaltılmasına yol açacak birleşme ve devralma işlemlerini yasaklamaktadır.
(22) ATİKER’in verdiği bilgilere göre, LPG otogaz sistemlerine ilişkin olarak ATİKER’in ve
rakiplerinin tahmini pazar paylarına aşağıda yer verilmiştir:



Tablo: LPG Otogaz Sistemlerine İlişkin Pazar Payları2 (%)
Firma Sıralı Sistem Karbüratörlü Sistem
1 ATİKER (…..) (…..)
2 CANGAS (…..) (…..)
3 MİMGAS (…..) (…..)
4 VİKARS (…..) (…..)
5 FBR (…..) (…..)
6 ALDESA3 (…..) (…..)
7 Merdiven Altı (…..) (…..)
8 İthal Ürünler4 (…..) (…..)
Toplam 100 99
(23) Tablodan görüleceği üzere, SÖZLEŞME’nin tarafı olan teşebbüslerden ATİKER’in, yeni
nesil LPG sıralı sistem alanındaki pazar payı %(…..), karbüratörlü sistem alanındaki pazar
payı ise %(…..)’dir. Ancak ALDESA’nın ilgili pazarda herhangi bir faaliyetinin olmaması
nedeniyle, SÖZLEŞME sonrasında pazar yapısında kayda değer bir değişiklik olması
beklenmemektedir. Bunun yanında, SÖZLEŞME’nin, ALDESA’nın ürettirdiği ürünleri
istediği fiyata yer ve kişi kısıtı olmaksızın satabileceğine ve ATİKER dışında başka
firmalara da ürün ürettirebileceğine ilişkin hükümleri de dikkate alındığında, Kanun’un 6.
maddesine aykırı bir durumun ortaya çıkmasına neden olmayacağı anlaşılmıştır.

2 Verilen bilgilerde LPG otogaz sistemlerine ilişkin pazar payları, sıralı sistem ve karbüratörlü sistem olmak
üzere ikili bir ayrıma tabi tutulmuştur.
3 Dosyadaki bilgilere göre, Tablo’da yer verilen ve ALDESA’ya ait olan pazar payının, ALDESA OTOGAZ
firmasının “Aldesa” markası ile faaliyette bulunduğu döneme ilişkin olduğu anlaşılmaktadır.
4 Bildirimde ithal ürünlerin, Brc, Lovato, Landi, Landi Renzo, Prins, Omvl, Tomasetto ve diğerleri olduğu
belirtilmektedir.
16-14/218-95
5/5


(24) Bununla birlikte anlaşmanın 11. maddesinde ”… işi yapana ait fikri mülkiyet hakları
üzerinde iş sahibinin herhangi bir hakkı bulunmamaktadır…” denilerek ATİKER açısından
koruyucu bir hüküm getirilmektedir. Ancak ATİKER’in sahip olduğu know-how ve bilgi
birikiminin, uzun yıllar boyunca ve AR-GE faaliyetleri sonucu elde edilmiş olduğu
düşünüldüğünde söz konusu hükmün makul olduğu değerlendirilmektedir.
(25) Ayrıca SÖZLEŞME’nin, 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi anlamında bir birleşme ya da
devralma işlemi niteliği de taşımaması nedeniyle söz konusu madde bağlamında da
rekabete aykırı bir durum bulunmamaktadır. Dolayısıyla, teşebbüsler arası bir anlaşma
niteliğinde olan SÖZLEŞME’ye ilişkin menfi tespit değerlendirmesi, anılan SÖZLEŞME ile
Kanun’un 4. maddesinin ihlal edilip edilmediğine odaklanılarak gerçekleştirilmiştir.
(26) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi ile, belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan veya
dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi
doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmaların, uyumlu
eylemlerin ve teşebbüs birliklerinin bu tür kararlarının ve eylemlerinin hukuka aykırı ve
yasak olduğu düzenlenmiştir.
(27) ATİKER ile ALDESA’nın aralarında akdettikleri SÖZLEŞME hükümleri incelendiğinde,
pazar paylaşımına, arz miktarını veya fiyatı belirlemeye ya da bağlamaya yönelik herhangi
bir hüküm bulunmadığı, keza herhangi bir rekabet yasağının düzenlenmediği
görülmektedir. Bu yönüyle SÖZLEŞME’nin ilgili pazarda rekabeti kısıtlama amacını
taşımadığı ve bu yönde bir etki doğurmasının da muhtemel olmadığı, dolayısıyla 4054
sayılı Kanun’un 4. maddesine aykırılık taşımadığı değerlendirilmektedir.
(28) Yukarıda yer verilen değerlendirmeler çerçevesinde, bildirim konusu SÖZLEŞME’ye 4054
sayılı Kanun’un 8. maddesi kapsamında menfi tespit belgesi verilebileceği kanaatine
varılmıştır.
H. SONUÇ
(29) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, Atiker Metal İthalat İhracat ve
İmalat San. Tic. A.Ş. ile Aldesa Yakıt Sistemleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. arasında imzalanan
Fason İmalat Sözleşmesi’ne 4054 sayılı Kanun’un 8. maddesi çerçevesinde menfi tespit
belgesi verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.



Full & Egal Universal Law Academy