Rekabet Kurumu Başkanlığından,
(Yargı Kararları Üzerine)
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2010-2-216 (Soruşturma)
Karar Sayısı : 16-16/278-122
Karar Tarihi : 11.05.2016
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN, Fevzi ÖZKAN, Doç. Dr. Tahir SARAÇ
Dr. Metin ARSLAN, Adem BİRCAN
B. RAPORTÖRLER : Özgür Can ÖZBEK, Ahmet ŞAHİN
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Eltesan Mobil Teknoloji Sistemleri San. ve Tic. A.Ş
Temsilcisi: Av. Ahmet MUTLU
Bahariye Caddesi, Hacışükrü Sokak 18/2 Kadıköy/İstanbul
D. HAKKINDA SORUŞTURMA YAPILANLAR:
- Artı Marin Elektrik Dış Ticaret Ltd. Şti.
Aydıntepe Mahallesi Sahilyolu Caddesi Denizciler Ticaret Merkezi,
No:25/14 Tuzla/İstanbul
- Mastervolt International Holding BV.
Snijdersbergweg 93 1105 AN Amsterdam HOLLANDA
(1) E. DOSYA KONUSU: Artı Marin Elektrik Dış Tic. Ltd. Şti. ve Mastervolt International
Holding BV’nin; Eltesan Mobil Teknoloji Sistemleri San. ve Tic. A.Ş.’nin Mastervolt
markalı ürünlerin paralel ithalat yoluyla Türkiye’de satışını yapmasını engellemek
suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal edip etmediklerinin tespiti.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle,
- Deniz (marin)1 taşıt ve platformlarında, kara taşıtlarında ve solar enerji alanlarında
kullanılmak üzere enerji çözümleri üretmekte olan Hollanda menşeli Mastervolt
International Holding BV. (Mastervolt) ürünlerinin, Türkiye'de tek yetkili satıcı sıfatıyla
Artı Marin Elektrik Dış Ticaret Ltd. Şti. (Artı Marin) tarafından satıldığı,
- Artı Marin’in yıllarca, Mastervolt marka ürünleri Türkiye’de tek başına ve herhangi bir
rekabet ortamı olmaksızın, sadece kendisinin belirlediği fiyatlardan satışa sunduğu,
1 Marin kelimesi isim olarak kullanıldığında; "denizcilik, deniz kuvvetleri", sıfat olarak kullanıldığında; "deniz,
denize ait" anlamına gelmektedir.
16-16/278-122
2/18
- Emsallerine göre tüketicilerden daha fazla rağbet gören Mastervolt ürünlerinin,
müşterileri tarafından başvuru sahibinden de talep edilmesine istinaden araştırmalara
başlandığı ve Mastervolt ürünlerinin yurt dışındaki satış fiyatı ile Türkiye’deki
ithalatçısı tarafından belirlenen satış fiyatı arasında önemli bir fark olduğunun tespit
edildiği, öyle ki; anılan ürünler yurt dışındaki perakende satış fiyatı üzerinden ithal
edilip Türkiye’de normal kârla piyasaya sürüldüğünde dahi, distribütörün belirlediği
fiyattan daha düşük fiyattan satılabileceğinin ve hala kâr edilebileceğinin görüldüğü,
- Bunun üzerine Eltesan Mobil Teknoloji Sistemleri San. ve Tic. A.Ş. (Eltesan)
tarafından Mastervolt ile iletişime geçilerek ürün alınmak istendiği, ancak Türkiye’de
distribütörü olduğu gerekçesiyle bu talebin reddedildiği,
- Mastervolt’a satış fiyatlarının çok yüksek olduğunun ve bunun tüketiciyi koruma
kanununa aykırılık teşkil ettiğinin anlatılmak istendiği, “bu konu Türkiye’deki şirketin
konusudur bizi ilgilendirmez’’ şeklindeki bir beyan ile adeta Artı Marin’in Mastervolt
ürünleri konusunda tekel olmasını destekledikleri,
- Daha sonra diğer ülkelerde yer alan Mastervolt bayilerinden Artı Marin’in tedarik ettiği
fiyattan daha yüksek bir bedelle ürün temin edilerek paralel ithalat yoluyla Türkiye’de
daha düşük fiyatlarla satış yapılmaya başlandığı,
- Tekel gücünün kırıldığını gören Artı Marin’in söz konusu gücünü koruma amacıyla;
ilgili malların yasadışı yollardan ülkeye getirildiği, tek yetkili satıcının kendileri olduğu,
Eltesan’dan Mastervolt markalı ürünlerin alınmaması gerektiği, aksi takdirde aynı
suça iştirak etmiş olunacağı yönünde piyasada söylentiler yaymaya başladığı,
- Artı Marin’in, Eltesan’ın Mastervolt marka ürünlerin satışını yaptığını Mastervolt’a
bildirdiği, bunun üzerine Mastervolt’un Eltesan’a söz konusu satışların yasa dışı
olduğunu içeren yazılar gönderdiği ve Eltesan’ın yurt dışındaki tedarikçilerine,
Eltesan’a mal verilmemesi hususunda baskı uyguladığı,
- Artı Marin’in Eltesan hakkındaki iddialarını yargıya da taşıyarak, mahkemeden paralel
ithalat yolu ile Türkiye’ye getirilen ürünlerin toplatılması ve markalarına ilişkin
müdahalenin men’i talebinde bulunduğu, ancak İstanbul 4. Fikri ve Sınai Haklar
Mahkemesi nezdinde yapılan yargılama neticesinde, Eltesan’ın icra ettiği paralel
ithalat eylemini yürürlükteki mevzuat kapsamında engelleyici herhangi bir hüküm
bulunmadığı tespitiyle davanın reddedildiği,
- Anılan hükme karşın, Artı Marin ve Mastervolt tarafından piyasadaki tüm müşterilere
yazı gönderildiği, bu yazılarda Eltesan’ın satışa sunduğu malların kaynağı
bilinmeyen, yetkisiz satıcı tarafından satılan, çoğunun garanti süresi bitmiş ve
yazılımları eski ve güncel olmayan ürünler olarak tanımlandığı ve söz konusu
ürünlerin garanti kapsamında olmayacağının ifade edildiği, bu şekilde mevcut tekelin
devamı için çalışıldığı,
- Orijinal ürün ister distribütör vasıtası ile ister paralel ithalat yolu ile getirilmiş olsun,
üretici firmanın garantisinin salt üretici sıfatı dolayısıyla devam ettiği, kaldı ki
Eltesan’ın da ithal ettiği ürünlerin garantisini, ithalatçı sıfatı ile verdiği ve gerektiğinde
değişmesi gereken ürünler olduğunda da bunları iade alarak ürünü satın aldığı
firmaya fatura ettiği,
- Eltesan’ın, sattığı her ürünün onarım ve servisini yapacak yetki, teknoloji ve servis
ağına sahip olduğu, Mastervolt ve Artı Marin’in yasa dışı ve paralel ithalatı engeller
mahiyetteki şikayete konu girişimlerinin hem başvuru sahibi olarak kendilerini hem de
tüketiciyi mağdur edici nitelikte olduğu,
16-16/278-122
3/18
- Tüm bu uygulamalar nedeniyle Eltesan’ın piyasadaki ticari itibarının lekelendiği ve
müşterilere sunduğu Mastervolt ürünleri dışındaki diğer ürünlerin siparişlerinde de
azalma meydana geldiği,
- Rekabet Kurulu’nun 06.11.2000 tarih ve 00-44/472-257 sayılı kararında mevcut
şikayete benzer şekilde paralel ithalat meselesinin tartışıldığı, paralel ithalatın
engellenmeye çalışılmasının esasen suç olmakla birlikte, sadece dava açmanın
paralel ithalatı engellemeye çalışmak suçu oluşturmadığı ve başkaca bir eylem
bulunmadığı gerekçesiyle distribütör firmanın cezalandırılmasına gerek olmadığı
yönünde karar verildiği, bahse konu kararın ruhen ve lafzen yorumundan, dava ile
birlikte paralel ithalatı engelleyici başkaca girişimlerin bulunması halinde, paralel
ithalatı engelleme suçu oluşacağı çıkarımına varılacağı
ifade edilmiş ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun (4054 sayılı
Kanun)’un 4. maddesinde belirtilen rekabeti ve paralel ithalatı engellemeye çalışan
teşebbüsler ve teşebbüs çalışanlarının 4054 sayılı Kanun’un 16. ve 17. maddeleri
kapsamında cezalandırılması talep edilmiştir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Konuya ilişkin hazırlanan 07.09.2010 tarih ve 2010-2-216/11-10-
400.CT sayılı ilk inceleme raporu Rekabet Kurulu’nun 16.09.2010 tarihli toplantısında
görüşülmüş ve 10-59/1228-M sayı ile şikayet konusunun 4054 sayılı Kanun kapsamında
bulunmadığı gerekçesiyle, aynı Kanun’un 42/2. maddesi uyarınca şikayetin reddine karar
verilmiştir. Bahse konu kurul kararı, “4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun'un 4(d) ve 6(a) maddeleri ve Kanun'un genel amacı doğrultusunda Türkiye’de
markası tescil edilmiş bir malın, marka sahibi ya da yetkili satıcısı tarafından Türkiye’de
piyasaya sunulmasını müteakip, üçüncü kişilerce yasal prosedüre uygun olarak ithal
edilmesine, yani paralel ithalat yapılmasına engel olunamayacağı açık olup, davacının bu
yöndeki iddiasının 4054 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilmesi gerektiği açıktır. Öte
yandan, davalı idarenin savunma dilekçesinde, somut olayın paralel ithalatın
engellenmesi niteliğinde olmadığı ve salt haksız rekabeti düzenleyen kurallar uyarınca
değerlendirilmesi gerektiği ifade edilmişse de, bu hususun Kurul tarafından
gerçekleştirilecek bir önaraştırma neticesinde tespit edilmesi gerekmektedir.”
gerekçesiyle Danıştay 13. Dairesi’nin 12.11.2014 tarih ve 2010/4464 E., 2014/3480 K.
sayılı kararı ile iptal edilmiştir.
(4) Anılan iptal kararının gereğinin yerine getirilmesine yönelik olarak ilgili süreci ve konuya
ilişkin değerlendirmeleri içeren 10.04.2015 tarih 2010-2-216/BN sayılı Bilgi Notu üzerine,
Kurul tarafından 24.04.2015 tarih ve 15-22/263-M sayılı karar ile Eltesan’ın farklı
ülkelerden paralel ithalat yoluyla Mastervolt ürünlerinin ticaretini yapmasının, ürünlerin
Türkiye’deki tek yetkili satıcısı Artı Marin ve Mastervolt tarafından engellendiği iddialarına
yönelik olarak önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. Yapılan önaraştırma sonucu
hazırlanan 12.06.2015 tarih ve 2010-2-216/ÖA sayılı önaraştırma raporu Rekabet
Kurulu’nun 07.07.2015 tarihli toplantısında görüşülmüş ve Kurul’un 15-28/325-M sayılı
kararı ile başvuruya konu iddialar hakkında 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ihlal edilip
edilmediğinin tespitine yönelik olarak aynı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma
açılmasına karar verilmiştir.
16-16/278-122
4/18
(5) 4054 sayılı Kanun’un 43/2. maddesi uyarınca taraflardan Artı Marin’e 04.08.2015 tarih,
8029 sayıyla; Mastervolt’a 04.08.2015 tarih, 8030 sayıyla soruşturma bildiriminde
bulunulmuştur. Artı Marin’in yazılı savunması 07.09.2015 tarih ve 4189 sayı ile,
Mastervolt’un yazılı savunması ise 20.01.2016 tarih ve 452 sayıyla Kurum kayıtlarına
girmiştir. Soruşturmanın süresi Rekabet Kurulu’nun 16.12.2015 tarih ve 15-44/730-M
sayılı kararıyla iki ay uzatılmıştır. Hakkında soruşturma yürütülen teşebbüslerin sözlü
savunma toplantısı yapılması yönünde talebinin olmadığını belirten 11.04.2016 tarih ve
2010-2-216/BN sayılı Bilgi Notu Kurul’un 20.04.2016 tarihli toplantısında görüşülmüş ve
16-14/209-M sayılı karar ile 4054 sayılı Kanun’un 46. maddesine göre sözlü savunma
toplantısı yapılmasına gerek olmadığına karar verilmiş ve söz konusu karar ile
11.05.2016 tarihinde yapılması kararlaştırılan nihai karar toplantısında Kurul nihai
kararını vermiştir.
(6) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda Artı Marin ve Mastervolt’un 4054 sayılı Kanun’un
4. maddesini ihlal ettiklerine dair yeterli bulguya ulaşılamadığı, dolayısıyla adı geçen
teşebbüsler hakkında 4054 sayılı Kanun'un 16. maddesi uyarınca idari para cezası
uygulanmasına gerek olmadığı sonucuna ulaşıldığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Hakkında Soruşturma Yürütülen Taraflar
I.1.1. Artı Marin Elektrik Dış Tic. Ltd. Şti. (Artı Marin)2
(7) Artı Marin, teknelere yönelik enerji sistemleri, jeneratörler, aküler, uydu anten sistemleri,
uydu haberleşme sistemleri, internet sistemleri, su altı aydınlatma sistemleri, manevra
pervaneleri, hidrolik pervaneler, rüzgar jeneratörleri, paket ve merkezi tip klima sistemleri,
marin lomboz ve yangın söndürme sistemleri, marin tip elektrikli tuvalet sistemleri, ters
ozmos deniz suyundan tatlı su yapıcı sistemler, sahil kablo bağlantıları, elektrik ekipmanı,
pencere silecekleri vb. ürünlerin satışını gerçekleştirmektedir. Artı Marin kurulduğu 2007
yılından bu yana Mastervolt firmasının Türkiye’deki tek yetkili distribütörü olarak faaliyet
göstermektedir.
I.1.2. Mastervolt International Holding BV (Mastervolt)
(8) Hollanda merkezli bir şirket olan Mastervolt, enerji sistemleri ile bileşenlerine yönelik akü,
jeneratör, akü şarj üniteleri, redresör, konvertör3, invertör4, alternatör, izolatör, bilgi
panoları, kablolama ekipmanı üretimi ve temini alanlarında faaliyet göstermektedir.
Mastervolt tarafından üretilen ürünler başlıca; deniz araç ve platformlarında,
karavanlarda, mobil TV stüdyosu, güvenlik ve araştırma taşıtları gibi taşıtlarda enerji
ihtiyacına çözüm üretmek üzere kullanılmaktadır.
2 Erişim Tarihi: 14.01.2016
3 Konvertörler elektrik enerjisinin kontrol edilmesini sağlayan ve herhangi bir akım şeklindeki enerjiyi, başka
akım şekillerine çeviren aletlerdir. Bir konventörden (dönüştürücüden) istenebilecek görevlerden biri
alternatif akımı (AC), doğru akıma (DC) çevirmektir. Bu tip konvertöre redresör, yani doğrultucu
denilmektedir.
4İnvörtör, doğru akımı, başka bir değerde doğru akıma çeviren konvertördür.
Bu bağlamda teknelerde kullanılan invertörler bir alternatif akım tesisatı sunarak birçok elektrikli eşyayı
kullanma olanağı sağlamaktadır.
16-16/278-122
5/18
I.2. Önaraştırma Döneminde Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
I.2.1. Artı Marin’de Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
(9) Önaraştırma döneminde 04.06.2015 tarihinde Artı Marin’de yerinde inceleme
gerçekleştirilmiştir. Yapılan incelemede elde edilen belgelere aşağıda yer verilmektedir.
(10) Artı Marin şirket müdürü (…..) tarafından 06.11.2009 tarihinde yat üreticilerine gönderilen
e-postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
‘’… Belli bir süredir Mastervolt markalı ürünlerin Türkiye’de başka firmalarca resmi
olmayan yollar ile teklif edildiğini ve satıldığını görmekte ve duymaktayız… Mastervolt
markalı ürünlere servis verebilme yetkisi Sanayi ve Ticaret Bakanlığının 71142
numaralı garanti belgesi ile Türkiye’de sadece Artı Marin Elektrik firmasına aittir…
Dolayısı ile garanti belgesi düzenleme yetkisi olmayan firmalarca bu ürünlerin ithalatı,
satışı cezai işleme tabidir… Bu bilgiler ışığında resmi olmayan yöntemler ile satışı
yapılan Mastervolt ürünleri ile ilgili Mastervolt firmasının genel müdürünün, bu
yöntemi benimseyen firmaya gönderdiği uyarı yazısı aşağıda bilgilerinize
sunulmuştur…’’
(11) Söz konusu e-postanın ekinde Mastervolt CEO’su (…..) tarafından Eltesan yetkilisi (…..)
gönderilen açıklamaya yer verilmiştir. Söz konusu açıklamada Mastervolt ürünlerinin,
ürünlere ilişkin eğitimleri almış mühendisler tarafından pazarlanmasının ve bakımının
yapılması gerektiği, aksi durumda Mastervolt markası ve ürünlerinin zarar göreceği,
marka hakkının tekrar ihlal edilmesi durumunda Eltesan’ın Mastervolt ürünlerini yetkisiz
olarak pazarladığı ve ilgili ürünlere servis ve garanti verilmeyeceği konusunda
müşterilerin ve satıcıların bilgilendirileceği belirtilmektedir.
(12) Mastervolt yetkilisi tarafından bir müşteriye gönderilen 02.03.2012 tarihli e- postanın
ekinde yer alan ve Mastervolt CEO’su (…..) tarafından Mastervolt müşterilerine yapılan
14.06.2010 tarihli yazılı açıklamada Mastervolt ürünlerinin, ürünlere ilişkin eğitim almış
mühendisler tarafından pazarlanmasının, monte edilmesinin ve bakımının yapılması
gerektiği, ürünlerin hatalı monte edilmesi durumunda ürünlerin ve teknenin zarar
görebileceği, Mastervolt’un hangi satıcıdan satın alındığı belli olmayan veya Eltesan gibi
yetkisiz satıcılardan satın alınan ürünlere ve sistemlere servis ve garanti vermeyeceği
belirtilmektedir.
(13) Artı Marin şirket müdürü (…..) tarafından Mastervolt Akdeniz Bölgesi Satış Müdürü’ne
gönderilen 29.12.2011 tarihli e-postada; Eltesan’ın gri ithalat yapmaya çalıştığı, üniteleri
henüz teslim etmediği ve siparişin çok fazla satılmayan 2 adet Volr MVSV1500 model
ürün olduğu belirtilerek bu siparişin izinin sürülmesi ve durdurulmasının bir yolunun olup
olmadığı sorulmaktadır. Söz konusu e-postaya cevaben Mastervolt Akdeniz Bölgesi Satış
Müdürü tarafından Artı Marin şirket müdürü (…..) gönderilen 03.01.2012 tarihli e-postada
Eltesan’a söz konusu ürünlerin, Mastervolt Avusturya bayii Doma’nın satış yaptığı bir
Avusturyalı satıcı tarafından satıldığı, Mastervolt Orta ve Doğu Avrupa Satış Müdürü’nün
söz konusu satıcı ile iletişim kurup, (Eltesan’a yapılan) satışın Mastervolt’un ticaret
yöntemine uygun olmadığını söylediği, gelecekte bu tür bir satışın (paralel ithalat)
tekrarlanmayacağı, bununla birlikte Eltesan’ın söz konusu siparişinin halihazırda
gönderilmesi nedeniyle bu siparişe ilişkin herhangi bir şey yapılamayacağı belirtilmiştir.
16-16/278-122
6/18
(14) Artı Marin şirket müdürü (…..) tarafından Mastervolt yetkililerine gönderilen 02.03.2012
tarihli e-postada; Eltesan’ın Mastervolt ürünlerinin tanıtımını yapmaya devam ettiği ve
Mastervolt müşterilerini ziyaret ettiği belirtilerek Mastervolt CEO’su (…..) tarafından
müşterilere yapılan 14.06.2010 tarihli yazılı açıklamanın Mastervolt yetkilileri tarafından
tekrar yapılması talep edilmekte ve gri ithalat olayına kızgın oldukları ve Mastervolt’un gri
ithalata yönelik daha fazla çaba harcaması gerektiği ifade edilmektedir. Bu elektronik
postaya cevaben Mastervolt Satış Lideri tarafından Artı Marin şirket müdürüne gönderilen
aynı tarihli e-postada, Mastervolt yeni CEO’sunun bu tür bir mektup yazmayacağının
düşünüldüğü ve Eltesan’ın sattığı ürünlerin kaynağının bulunabilmesi için ürünlerin seri
numarasına ihtiyaç olduğu, Eltesan’ın davranışının değiştirilemeyeceği ve Mastervolt’un
yapabileceği tek şeyin ürünlerin kaynağını bulmak ve bu durumu düzeltmeye çalışmak
olduğu ifade edilmektedir.
(15) Artı Marin şirket müdürü (…..) tarafından Mastervolt yetkililerine gönderilen 02.03.2012
tarihli e-postada Eltesan’ın pazarladığı ürünlerin kaynağının Doma olduğu, bunun
Akdeniz Bölgesi Satış Müdürü tarafından bilindiği, kendisinin tek kaygısının Eltesan’ın
Mastervolt ürünlerine ulaşıyorsa Eltesan’ın alış fiyatının Artı Marin’in alış fiyatına yakın
olmaması olduğu, mevcut durumda Eltesan’ın alış fiyatının Artı Marin’in alış fiyatına çok
yakın olduğu belirtilmiştir. (…..) tarafından Mastervolt yetkililerine gönderilen aynı tarihli
e-postada, kaynağın her zaman olduğu gibi Doma olduğu, Doma’nın halen başka bir
kaynak üzerinden (…..) ıskonto ile ürün sattığı, Artı Marin’in ise (…..) ıskonto ile aldığı,
özellikle akülerde Eltesan’ın, Artı Marin’in teklif edebileceğinden daha iyi fiyat teklif ettiği
belirtilmektedir. Bu elektronik postaya cevaben Mastervolt Satış Müdürü tarafından
gönderilen elektronik postada Doma ile temasa geçildiği ifade edilmiştir.
(16) Artı Marin şirket müdürü (…..) tarafından Mastervolt Akdeniz Satış Müdürü’ne gönderilen
13.03.2012 tarihli e-postada Eltesan’ın müşterilere Mastervolt ürünleri için Artı Marin’den
daha düşük fiyat teklif ettiği belirtilmiştir. Bunun üzerine Mastervolt Akdeniz Bölgesi Satış
Müdürü aynı tarihli e-posta ile Mastervolt Orta ve Merkez Avrupa Satış Müdürü’nden
Eltesan’ın Mastervolt ürünlerini hangi teşebbüsten almaya devam ettiğini araştırmasını
istemiş, Mastervolt Orta ve Merkez Avrupa Satış Müdürü tarafından gönderilen cevapta
ise, Eltesan’ın Orta ve Merkez Avrupa Bölgesi’nden ürün temin etmediği ve tüm
müşterilere Türkiye’ye dikkat etmelerinin söylendiği belirtilmiştir. Artı Marin şirket müdürü
(…..) tarafından Mastervolt Akdeniz Satış Müdürü’ne gönderilen 13.03.2012 tarihli e-
postada, Mastervolt’un Avusturya’daki satıcısının Eltesan’a Mastervolt ürünleri
sağlamama konusunda bilgilendirilmesinin mümkün olup olmadığı sorulmuş, bunun
üzerine aynı tarihte Mastervolt Akdeniz Bölgesi Satış Müdürü tarafından gönderilen e-
postada Mastervolt’un Avusturya’daki satıcısının bu konuda Mastervolt Orta ve Merkez
Avrupa Satış Müdürü tarafından bilgilendirildiği belirtilmiştir.
(17) Eltesan yetkilisi (…..) tarafından Eltesan’ın iş ortaklarına/müşterilere gönderilen ve daha
sonra Artı Marin yetkililerine iletilen 30.11.2012 tarihli açıklamada, Eltesan’ın Mastervolt
ürünlerini 2009 yılında pazarlamaya başladığı ve 2012 yılı itibariyle Mastervolt ürünlerinin
Eltesan tarafından pazarlanmasına devam edildiği belirtilmektedir.
(18) Artı Marin ile deniz taşıtları sektöründe faaliyet gösteren bir teşebbüsün yetkilisi arasında
yapılan yazışmalardan, söz konusu teşebbüsün 2013 yılında Eltesan’dan Mastervolt
ürünleri satın aldığı ve Artı Marin’den bu ürünlere ilişkin teknik servis talep ettiği
anlaşılmaktadır.
(19) Artı Marin ile bir bayi arasında 22-23.01.2015 tarihlerinde yapılan yazışmalardan
Eltesan’ın bayiye bir Mastervolt ürününe ilişkin Artı Marin’den daha düşük fiyat teklif ettiği
ve bayinin ürünü Eltesan’dan temin ederek satmaya karar verdiği anlaşılmaktadır.
16-16/278-122
7/18
(20) Artı Marin şirket müdürü (…..) tarafından Mastervolt Orta ve Merkez Avrupa Satış
Müdürü’ne gönderilen 20.04.2015 tarihli e-postada, Artı Marin’in hala Avusturya ve
Almanya’dan Türkiye’ye yapılan gri ithalat ile mücadele ettiği, Eltesan’ın bu ülkelerden
Mastervolt ürünleri getirmeye devam ettiği, söz konusu ürünlerin seri numaralarının en
kısa zamanda belirleneceği, bir müşterinin belirli sayıda ve modelde (10 adet AGM slim
12/185) ürün için Eltesan’dan uygun fiyat aldığını kendilerine söylediği ve Artı Marin’in bu
konuda Mastervolt’dan yardım talep ettiği belirtilmektedir.
(21) Mastervolt Orta ve Merkez Avrupa Satış Müdürü tarafından aynı tarihte gönderilen e-
postalarda ise, söz konusu ürünlerin Avusturya’daki satıcıdan temin edilmediğinden emin
oldukları, Almanya’daki durumun karışık olduğu, Almanya’da çok sayıda satıcı
bulunduğu, Mastervolt’un bu satıcıların ürün ihracını kontrol edemediği, ürünlerin seri
numaraları gönderilirse bunların kontrol edilebileceği, bununla birlikte bu tür satışların
Avrupa’da yaygın olduğu ve tamamen sona erdirilmesinin mümkün olmadığının
kendilerince bilindiği belirtilmiştir. Bu e-postaya cevaben Artı Marin Şirket Müdürü (…..)
tarafından Mastervolt yetkililerine gönderilen 20.04.2015 tarihli e-postada, seri numaraları
olmadan (kaynağın) bulunmasının zor olduğu, bununla birlikte 10 adet AGM Slim 12/185
siparişinin nadir/misilsiz olduğu ve daha kolay şekilde izine rastlanabileceği belirtilmiştir.
Bunun üzerine Mastervolt Fransa ve Akdeniz Satış Müdürü tarafından Artı Marin Şirket
Müdürü (…..) gönderilen aynı tarihli e-postada kendisinin Mastervolt Orta ve Merkez
Avrupa Satış Müdürü ile konuştuğu, bu tür satışlardan haberdar olmak için ellerinden
geleni yapacakları, bununla birlikte bu tür satışların tamamen durdurulmasının mümkün
olmadığının kendilerince bilindiği ifade edilmiştir.
(22) Söz konusu incelemede teşebbüs yetkilileri tarafından özetle;
- 2007’den bu yana Hollanda merkezli Mastervolt’un tek Türkiye yetkili distribütörü
olarak faaliyet göstermekte olan Artı Marin’in faaliyet gösterdiği her pazarda faaliyet
yürüttüğü,
- Dağıtımı yapılan ürünlerin, teknik mühendislik altyapısı ve ciddi eğitim gerektiren
komplike ürünler olduğu, bu doğrultuda üretici firma Mastervolt’un dünya çapındaki
tüm distribütörlerine yönelik gerek merkezinde verdiği eğitimler, gerekse aralıklarla
Türkiye’ye gelerek verdiği eğitimler ile markanın global çaptaki ticari imajının ve
güvenirliğinin korunmaya çalışıldığı,
- Cihazların mühendislik ürünü olduğu, kurulum ve donanımının yapılabilmesi için
özel donanım ve şifrelerle cihazların içine program yazılarak birbiriyle
haberleşmesinin sağlandığı bir sistem dizaynının gerektiği, diğer taraftan cihazların
doğru kurulmaması veya montajının yetkili kişilerce yapılmaması durumunda pahalı
araç ve teknelerin zarar görebildiği, hatta can kaybı gibi neticelerin ortaya çıkabildiği,
- Bir sistemin parçası olarak çalışabilmesi yönüyle özellik arz eden söz konusu
ürünlere müdahale edilmesi, güncellenmesi ve garantisine ilişkin sorunlar ortaya
çıktığında üreticiyle irtibata geçilmesi gerektiği, yetkili olmayan firmaların üreticiye
erişim olanağına sahip olmadığı ve kullanıcı nezdinde mağduriyetlerin yaşandığı,
16-16/278-122
8/18
- Artı Marin’in satışını yaptığı ürünlerle ilgili olarak; yazılım güncellemesi yapma, özel
cihazlarla ilgili notlara ulaşma, cihazların Türkiye’deki garantisini işletebilme,
raporlama nev’inden her türlü işlem ve takip için “My Mastervolt’’ portalından
yararlanıldığı, ürünle ilgili her türlü tespitin bünyelerindeki donanımlar ve yurt dışı ile
olan iletişim sayesinde gerçekleştirildiği, örneğin ürüne ilişkin garantiden
kaynaklanan bir sorun yaşandığında merkezden alınan yetkilendirme numarası ile
o ürün için merkezde dosya numarası açıldığı ve cihazın yurt dışına
gönderilmesinde bu numara üzerinden Artı Marin aracılığı ile takip yapıldığı, bir
diğer ifadeyle müşteri veya üçüncü kişinin direkt Hollanda’daki fabrika ile iletişime
geçme yetkisinin olmadığı,
- Tüm bu nedenler ışığında, bilhassa ihtisas gerektiren ürünlerin paralel ithalat yoluyla
yetkili olmayan satıcılar eliyle Türkiye’ye getirilmesinin ciddi sakıncalar barındırdığı,
bununla birlikte paralel ithalatın her alanda olduğu gibi anılan sektörde de
yapılageldiği ve bunun önüne geçilmesine ilişkin Artı Marin’in herhangi bir
müdahalesi olmadığı ve olamayacağı gibi pratikte de bunun mümkün olmadığı
ifade edilmiştir.
(23) Dosya konusu iddialara ve Artı Marin’de yapılan yerinde incelemede elde edilen belgelere
ilişkin olarak Artı Marin tarafından gönderilen ve Kurum kayıtlarına 09.06.2015 tarih ve
2782 sayıyla giren yazıda özetle;
- Artı Marin ile Eltesan arasında uzun yıllara dayanan bir ticari ihtilafın söz konusu
olduğu,
- Dosya konusu ürünlere ilişkin Türkiye’de 100’ün üzerinde tedarikçi olduğu ve
Mastervolt’un pazar payının (…..) geçmediği, dolayısıyla kartelleşme veya tek satıcı
olma benzeri bir eylem içinde yer alabilecek bir üretici veya ürün grubu olamayacağı,
- Mastervolt’un internet sitesinde Mastervolt ürünlerinin temin edilebileceği
teşebbüslerin yer aldığı, bu nedenle söz konusu ürün grubu için kartel oluşturma ve
rekabeti engelleme iddiasının gerçek ile uyuşmadığı,
- Eltesan’ın son altı yıldır Mastervolt ürünlerini paralel ithalat yöntemi ile Türkiye’ye
getirdiği, Artı Marin’in bilinçli ve sistemli bir rekabeti engelleme çabası olsaydı altı yıl
boyunca söz konusu ürünlerin paralel ithalat yöntemi ile Türkiye’ye getirilemeyeceği,
- Mastervolt ürünlerinin bileşenlerine ve yazılımına yetkin olmayan kişilerin müdahale
etmesi durumunda ciddi risklerin doğduğu,
- İlgili firmanın ürünleri satarken söz konusu ürünlerin paralel ithalat yöntemi ile ithal
edildiğini ve garantisinin sadece satıcı firma tarafından verildiğini müşterilere
belirtmediği,
- Artı Marin şirket müdürü (…..) tarafından 06.11.2009 tarihinde yat üreticilerine
gönderilen ve ekinde Mastervolt CEO’su (…..) tarafından Eltesan yetkilisi (…..)
gönderilen açıklama yer alan e-postanın, bunun dışında Mastervolt yetkilisi
tarafından bir müşteriye gönderilen ve ekinde ve Mastervolt CEO’su (…..) tarafından
Mastervolt müşterilerine yapılan 14.06.2010 tarihli yazılı açıklamanın yer aldığı
02.03.2012 tarihli e- postanınEltesan’ın ilgili ürünleri ithal etmek için gerekli olan
hizmet yeterlilik belgesine sahip olmaması nedeniyle Eltesan’dan ürün satın alan
müşterilerin, garanti konusunda yaşanabilecek sorunlar hakkında bilgilendirilmeleri
için gönderildiği,
16-16/278-122
9/18
- Artı Marin şirket müdürü (…..) tarafından Mastervolt Akdeniz Bölgesi Satış
Müdürü’ne gönderilen 29.12.2011 tarihli e-postaya cevaben Mastervolt Akdeniz
Bölgesi Satış Müdürü tarafından Artı Marin şirket müdürü (…..)’a gönderilen
03.01.2012 tarihli e-postada Mastervolt’un, ürünleri hangi teşebbüsten aldığı
konusunda Artı Marin’e bilgi verdiği,
- Artı Marin şirket müdürü (…..) tarafından Mastervolt yetkililerine gönderilen
02.03.2012 tarihli e-posta ve bu e-postaya cevaben Mastervolt Satış Müdürü
tarafından gönderilen elektronik posta ile Artı Marin şirket müdürü (…..) tarafından
Mastervolt yetkililerine gönderilen 02.03.2012 tarihli e-posta ve bu e-postaya
cevaben Mastervolt Satış Lideri tarafından Artı Marin şirket müdürüne gönderilen
aynı tarihli e-postanın Eltesan’ın Avrupa’dan yüksek indirim oranları ile ürün tedarik
etmesi sonucunda Artı Marin’in rekabet şansının azalmasına ve bu durumun
düzeltilmesine ilişkin olarak Mastervolt ile yapılan yazışmalar olduğu,
- Artı Marin şirket müdürü (…..) tarafından Mastervolt Akdeniz Satış Müdürü’ne
gönderilen 13.03.2012 tarihli e-posta ve Mastervolt Akdeniz Bölgesi Satış
Müdürü’nün aynı tarihli cevabi e-postasının, Mastervolt Orta ve Merkez Avrupa
Satış Müdürü tarafından gönderilen e-postanın, Artı Marin şirket müdürü (…..)
tarafından Mastervolt Akdeniz Satış Müdürü’ne gönderilen 13.03.2012 tarihli e-
posta ile aynı tarihte Mastervolt Akdeniz Bölgesi Satış Müdürü tarafından gönderilen
cevabi e-postanın, Eltesan’ın Mastervolt ürünlerini müşterilere teklif etmeye devam
etmesi ve bu ürünleri ne şekilde temin ettiği ile ilgili olarak Mastervolt ile yapılan
yazışmalar olduğu,
- Artı Marin şirket müdürü (…..) tarafından Mastervolt Orta ve Merkez Avrupa Satış
Müdürü’ne gönderilen 20.04.2015 tarihli e-posta, Mastervolt Orta ve Merkez Avrupa
Satış Müdürü tarafından aynı tarihte gönderilen e-posta ve bu e-postaya cevaben
Artı Marin Şirket Müdürü (…..) tarafından Mastervolt yetkililerine gönderilen
20.04.2015 tarihli e-postanın Eltesan tarafından çok ucuza Mastervolt ürünleri
getirilmesi ile Eltesan’ın kendilerinin ikinci distribütör olduğu ve ürünleri doğrudan
Mastervolt’dan aldığı yönünde müşterilere beyanlarda bulunması sonrasında
Mastervolt’a yönelik oluşan tereddütler neticesinde bu durumun önlenmesi ve fiyat
adaleti sağlanmasına yönelik olarak Mastervolt ile yapılan yazışmalar olduğu
hususlarına yer verilmiştir.
I.2.2. Eltesan Tarafından Gönderilen Bilgi ve Belgeler
(24) Önaraştırma döneminde Eltesan’dan başvuru konusu iddialara ilişkin bilgi ve belge talep
edilmiştir. Eltesan adına gönderilen ve Kurum kayıtlarına 12.06.2015 tarih ve 2846 sayı
ile giren cevap yazısında ve yazının ekinde yer alan elektronik postalarda özetle;
- Eltesan’ın 2009 yılından itibaren Mastervolt ürünlerinin satışını gerçekleştirdiği,
ürünleri Mastervolt’un Avrupa’daki dağıtım kanallarından tedarik ettiği,
- 2010-2015 döneminde Mastervolt ve Artı Marin’in birlikte ve ayrı ayrı hareket ederek
hem ürünlerin tedariki hem de satışı aşamalarında Eltesan’a zorluk çıkardığı ve bu
durumun halen devam ettiği,
16-16/278-122
10/18
- Mastervolt CEO’su (…..) tarafından Eltesan’a gönderilen 02.06.2009 tarihli e-
postada Mastervolt ürünlerinin Türkiye’de üçüncü kişilerce tanıtımının ve satışının
yapılmasının yasalara aykırı olduğunun, bu çerçevede Eltesan’ın Mastervolt
ürünlerinin tanıtımı ve satışına yönelik izinsiz faaliyetlerinin durdurulmasının talep
edildiğinin belirtildiği ve Eltesan’ın satışlarının açık bir şekilde engellenmeye
çalışıldığı,
- Artı Marin’in 2009 yılında Türkiye’deki firmalara, Artı Marin dışındaki firmaların da
Türkiye’de Mastervolt ürünlerini sattığı ve bu ürünlere Mastervolt tarafından garanti
verilmeyeceği ifadelerinin yer aldığı e-posta gönderdiği ve bu e-postaya, Mastervolt
CEO’sunun, satış kaynağı bilinmeyen veya Eltesan gibi yetkisiz firmaların satışını
yaptığı ürün ve sistemlere herhangi bir garanti talebinin Mastervolt tarafından kabul
edilmeyeceğini belirten yazısının eklendiği,
- Eltesan’ın Mastervolt ürünlerini Türkiye’de Artı Marin’den daha düşük fiyatlara
pazarladığı, bu durumun tüketicilerin lehine olduğu,
- 2010 yılında Artı Marin’in Eltesan’ın müşterilerine ve bayilerine, Eltesan’ın
Mastervolt ürünlerini gayrı resmi şekilde ve Mastervolt’un onayı ve rızası olmadan
sattığı ve bu ürünlerin çoğunun garanti süresinin sona erdiği ifadelerine yer verilen
yazılar gönderdiği, bu yazıların Eltesan’ın Mastervolt satışlarını ciddi şekilde
engellediği ve Eltesan’ın piyasadaki itibarına zarar verdiği,
- Artı Marin’in Eltesan’ın müşterileri ile iletişim kurarak, Eltesan’ın faaliyetlerini
karalayıcı yazılar gönderdiği ve bu yazılarda Eltesan’ın Mastervolt hizmet/servis
yetki belgesine sahip olmadığı ve Eltesan’dan satın alınan Mastervolt ürünleri için
yasal garanti talebinde bulunamayacağı ifadelerine yer verildiği, Artı Marin’in
Eltesan’ın faaliyetlerini karalayıcı davranışlarının 2015 yılında da devam ettiği,
- Eltesan’a sipariş veren müşterilerin, Mastervolt’un, hangi satıcıdan satın alındığı
belli olmayan veya Eltesan gibi yetkisiz satıcılardan satın alınan ürünlere ve
sistemlere servis ve garanti vermeyeceğini belirten yazılı açıklaması nedeniyle
siparişlerini iptal ettiği
ifade edilmektedir.
(25) Eltesan tarafından gönderilen yazının ekinde yer alan ve Mastervolt Avusturya bayisi
yetkilisi tarafından Eltesan yetkilisine gönderilen 03.01.2012 tarihli e-postada,
Mastervolt’un yeni CEO’su ve satış müdürünün Avusturya bayisine, Eltesan’a satış
yapmasını durdurmasını söylediği, ayrıca Mastervolt’un tüm satıcılarına gönderilen
yazıda hiçbir satıcının Türkiye’ye ürün satmasına izin verilmediğinin belirtildiği, bu
nedenle mevcut siparişin Eltesan’a gönderilen son sipariş olduğu, kendi bölgesindeki tüm
yetkililere Türkiye’ye satış yapılmasına izin verilmediğini bildirdiği, aksi takdirde
Mastervolt ürünleri sipariş etmelerinin engelleneceği ifadeleri yer almaktadır.
I.3. Soruşturma Döneminde Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
I.3.1. Artı Marin’in Yazılı Savunması
(26) Artı Marin tarafından gönderilen ve 07.09.2015 tarih ve 4189 sayıyla Kurum kayıtlarına
giren yazılı savunmada özetle;
- Kabahatler Kanunu’nun 20. maddesinin 2. fıkrasında 3, 4 ve 5 yıllık zamanaşımı
süreleri öngörüldüğü ve başvuru sahibinin iddialarının yaklaşık 8 yıllık bir süre
öncesine gittiği, bu nedenle başvuruya konu eylemlerle ilgili olarak soruşturma
zamanaşımının dolduğu ve başvurunun reddedilmesi gerektiği,
16-16/278-122
11/18
- Artı Marin ile Eltesan arasında uzun yıllara dayanan ticari bir ihtilafın söz konusu
olduğu ve iki firma arasında geçmişte başka hususlarda davalar olduğu, başvurunun
tamamen Eltesan’ın husumeti sebebiyle yapıldığı,
- Rekabete konu olan ürünlerin tüm Türkiye genelinde ve hakim sektörlerde satışı
incelendiğinde, yerli üreticiler ve diğer ithalatçılar da göz önüne alınarak, Mastervolt
ürünlerinin pazar payının %(…..) olduğu ve dolayısıyla bir kartelleşme, tek satıcı
olma gibi eylemin içinde yer alabilecek bir üretici ve ürün grubu olamayacağının
açıkça görüldüğü, bu durumun da ortada bir tekel bulunmadığını gösterdiği,
- Eltesan firmasının ticari kayıtları incelendiği takdirde ana faaliyet alanı soğutma ve
buzdolabı sistemleri üretimi olan bu firmanın elektrik ekipmanı niteliğindeki
Mastervolt ürünlerinin satışından son altı yılda elde ettiği cironun, toplam cirosunun
%(…..) bir kısmına dahi tekabül etmediğinin görüleceği,
- Mastervolt firmasının adresindeki uluslararası sitesi ve yine
kendilerinin hazırladığı .tr adresindeki Türkçe sitesi
incelendiğinde bu ürünlerin gerek Türkiye’de gerekse Avrupa ve diğer kıtalarda
nerelerden temin edilebileceğinin, her bölgede birden fazla satıcı ile açıkça
gösterildiği, durum böyle iken herkesin kolayca ulaşabileceği Türkçe dil opsiyonu
olan bir internet sitesinde satış noktaları belirtilmiş bir ürün grubu için kartel
oluşturma ve rekabeti engelleme iddiasının gerçekle uyuşmadığı,
- Eltesan firmasının son altı yıldır Mastervolt marka ürünleri paralel ithalat yöntemi ile
Türkiye’ye getirdiği, eğer Artı Marin tarafından bilinçli ve sistemli bir rekabeti
engelleme çalışması olsaydı Eltesan’ın bu ürünlerin altı yılı aşkın bir süredir paralel
ithalat yöntemi ile Türkiye’ye ithalatını gerçekleştiremeyeceği,
- Son derece yüksek teknoloji içeren Mastervolt ürünlerinin, yeterli teknik bilgiye sahip
olmayan, bilgi kaynağına erişim olanağı kısıtlı kişilerce bir raf ürünü gibi satılmasının
son derece tehlikeli riskleri içerdiği,
- Eltesan’ın bu ürünleri müşterilere satarken paralel ithalat yöntemi ile ithal edildiğini
ve garantisinin sadece satıcı firma tarafından verildiğini belirtmediği, kendisini
müşterilere ikinci distribütör olarak tanıtmayı tercih ettiği ve Mastervolt ürününün
marka değerinden faydalanmaya çalıştığı,
- 06.11.2009 tarihli e-postada belirtildiği üzere, Mastervolt markalı ürünlerin niteliği
gereğince bu ürünlere ilişkin servis verebilmenin o dönemdeki Sanayi ve Ticaret
Bakanlığı’ndan alınan garanti belgesi ile mümkün olabildiği, bu durumun hem yasal
mevzuat, hem de ürünlerin teknik yapıları ve kullanılacakları alanlar itibariyle tehlike
arz etmemesi için gerekli ve şart olduğu, elektronik postada ilgili bakanlığın
yayınlamış olduğu kararname numarasının açıkça görülebileceği ve rekabete ilişkin
bir engelleyici durumun söz konusu olmadığı,
- 29.11.2011 tarihli e-postada Mastervolt firmasının bilgilendirme yazısının ilgili
kişilere gönderildiği, sözleşmeler gereği sahip oldukları hakkın dillendirildiği, ilgili
ürünün Türkiye temsilciliğinin firmalarında olduğunun belirtildiği,
- Garanti hususunda gelen taleplerin Mastervolt firmasının garantisini içermeyeceği
belirtilmesine rağmen, Eltesan’ın bunu sanki kendilerinin garanti vermesi
engelleniyor gibi yansıtarak yanıltıcı beyan verdiği,
ifade edilmektedir.
16-16/278-122
12/18
I.3.2. Mastervolt’un Yazılı Savunması
(27) Mastervolt tarafından gönderilen ve 20.01.2016 tarih, 452 sayıyla Kurum kayıtlarına giren
yazılı savunmada özetle;
- Eltesan’ın hem kendilerine Mastervolt ürünleri verilmediği hem de bu ürünleri paralel
ithalat yoluyla alıp Türkiye pazarına sattıkları yönündeki ifadelerinin tam bir zıtlık
içerdiği,
- Mastervolt’un aktif olarak 65’ten fazla ülke ile ticaret yaptığı ve uluslararası ticaret
kurallarını ve müşteri haklarını iyi bildiği,
- Artı Marin ile Eltesan arasında yıllardır süren anlaşmazlıkların bulunduğu, Rekabet
Kurumu’na yapılan bu başvurunun da iki firma arasındaki anlaşmazlıkların bir
parçası olduğu, Mastervolt olarak bu anlaşmazlıklara müdahale etmedikleri ve bu
anlaşmazlığın içinde yer almadıkları,
- Mastervolt’un bütün Türk müşterilere elektronik posta gönderdiği iddiasının
tamamen hayal olduğu, şu anki oyuncular, müşteriler ve fırsatlar dikkate alındığında
Türkiye pazarının çok büyük olduğu, pazarın büyüklüğünün ve müşteri isimlerinin
hesaplanamayacağı,
- Mastervolt’un Eltesan’ın bahsettiği gibi hiçbir Türk müşterisine elektronik posta
göndermediği,
- Türkiye pazarı düşünüldüğünde, Mastervolt’un sahip olduğu ürün grubunun pazar
payının %(…..) bile olmadığı,
- Eltesan firmasının uluslararası alanda Mastervolt ürünlerinin direkt rakibi olan
Waeco ürünlerinin Türkiye’deki resmi ve münhasır distribütörü olduğu, Waeco
ürünlerinin Mastervolt ürünlerine göre daha düşük fiyat seviyesinde olmasından
dolayı, Türk şirketlerinin ellerinde daha ucuz bir ürün grubu varken, Mastervolt
ürünlerinin daha ucuza satılmasına engel olunduğu yönündeki iddianın uygun
olmadığı,
- Mastervolt ürünleri ve distribütör ağına uluslararası ve Türkçe siteleri aracılığıyla
ulaşılabileceği,
- Eltesan’ın envanterinde halen Mastervolt ürünleri olduğu ve bunları Türkiye
pazarına satabileceği, eğer sistematik bir engelleme olsaydı 6 yıldır bu ürünleri
satamayacakları,
- Mastervolt ürünlerinin yüksek teknoloji gerektiren ürün grubunda oldukları, çoğunun
özel yazılımla ve işin eğitimini almış kişilerce kurulumunun yapılması gerektiği,
- Eltesan’ın Mastervolt ürünleri sattığı ancak gerekli servis hizmeti vermediği, bunun
da Mastervolt’un marka imajına zarar verdiği,
- Mastervolt’un rakibi Waeco ürünlerine ise iyi servis hizmeti verdiği böylelikle
Waeco’nun daha çok tercih edilmesi için çabaladığı
ifade edilmektedir.
16-16/278-122
13/18
I.3.3. Artı Marin’den Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
(28) Soruşturma döneminde 07.01.2016 tarihinde Artı Marin’de yerinde inceleme
gerçekleştirilmiştir. Yapılan incelemede elde edilen belgelere aşağıda yer verilmektedir.
(29) Artı Marin şirket müdürü (…..) tarafından (…..)’ye gönderilen 31.03.2014 tarihli e-postada,
Eltesan’ın birkaç ülkeden Tecma ürünlerini gri ithalatla getirmeye çalıştığı bunun
olmaması durumunda ise Almanya’dan ithal etmeye çalışacakları ifade edilmiştir.
(30) Artı Marin şirket müdürü (…..) tarafından Mastervolt çalışanı (…..)’e gönderilen
20.04.2015 tarihli e-postada, halen Avusturya ve Almanya’dan gri ithalatla gelen ürünlerle
mücadele ettikleri, Eltesan’ın Avusturya ve Almanya’dan gri ithalatla Mastervolt ürünleri
getirdiği, mümkün olduğunca seri numaralarının bulunmaya çalışılacağı belirtilmektedir.
(31) Bu elektronik postaya cevaben Mastervolt çalışanı (…..) tarafından Artı Marin şirket
müdürü (…..)’a gönderilen 20.04.2015 tarihli e-postada ise, Türkiye’ye yapılan gri ithalat
olayını bildiği, ancak bunun Avusturya ve Almanya üzerinden yapıldığının seri numaraları
olmadan nasıl anlaşıldığı, Avusturya’daki distribütörü Doma’nın bunu yapmadığından
emin olduğu, Almanya için ise durumun biraz karışık olduğu, ne ihraç edildiğini kontrol
edemedikleri, Eltesan’ın Almanya ile birçok bağlantısının olduğu, Eltesan’ın Mastervolt
bayileriyle irtibata geçtiğinde bunun reddedildiği, seri numaraları olduğu takdirde satış
kanalının kontrol edilebileceği,
ifade edilmektedir.
(32) İnceleme sırasında yapılan görüşmede Artı Marin Şirket Müdürü (…..) tarafından;
- Artı Marin’in Mastervolt’un Türkiye’deki yetkili satıcısı olduğu, Eltesan’ın ise
Mastervolt ürünlerinin bire bir rakibi olan Waeco ürünlerinin Türkiye’deki yetkili
satıcısı olduğu, bu bağlamda Eltesan’ın, bu ürünleri paralel ithalat yöntemi ile
Türkiye’ye getirip “müşterilere ucuz ürün temin ediyorduk” şeklindeki beyanlarının
ticari faaliyetleri ile uyuşmadığı,
- Waeco ürünlerinin Mastervolt ürünlerinden daha ekonomik bir fiyat seviyesinden
piyasada satıldığı, birçok resmi ve ticari kuruluşta ihale ile satın alımların yapıldığı
ve bu işlemler için üç ayrı fiyat teklifinde bulunmak gerektiği, Eltesan’ın kendi yetkili
temsilcisi olduğu ürünlerin yanı sıra, yine aynı alanda faaliyet gösteren ve birebir
rakip durumda olan Victron Energy firması ve Mastervolt ürünlerini paralel ithalat
yöntemi ile getirip ihalelerde istenen üç farklı ürün ve fiyat şartlarını tek başına yerine
getirip, kendi temsilcisi olduğu ürüne avantajlı bir ortam hazırladığı ve bu şekilde
ihalelerde öne çıktığı, Mastervolt ürünlerinin temsilcisi olarak çoğu zaman haberleri
dahi olmadan bu ürünlerin ihalelerde teklif edildiği,
- Eltesan’ın Mastervolt ürünlerinin satışını yaptığı son kullanıcılara yeterli teknik
hizmet ile arıza durumlarında servis vermediği ve temsilcisi olduğu ürünü ön plana
çıkarttığı,
- 2010 yılından 2016 yılına kadar altı yıllık bir süreçte Eltesan’ın bu ürünleri paralel
ithalat yolu ile Türkiye’ye ithal ediyor ve bugün bile stoklarında bulunduruyor
olmasının bu ürünlerin paralel ithalatının engellenmediğinin en açık göstergesi
olduğu,
ifade edilmiştir.
16-16/278-122
14/18
I.4. İlgili Pazar
(33) Dosya konusu başvuru, Mastervolt ürünlerinin Eltesan tarafından paralel ithalat yoluyla
Türkiye’de satışının Mastervolt ve Artı Marin tarafından engellendiği iddiasına ilişkindir.
Dosya kapsamında ilgili ürün pazarı, paralel ithalatının engellendiği iddia edilen ürünler
çerçevesinde belirlenebilecektir. Bu ürünler akü şarj üniteleri, invertörler, kombine
üniteler, konvertörler, aküler, alternatörler, izolatörler ve elektrikli tahrik ürünleridir.
Bununla birlikte İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz’un 20. paragrafında ‘’…
inceleme konusu işlem, gerek ürün gerekse coğrafi açıdan olası alternatif pazar tanımları
çerçevesinde rekabet açısından endişeler yaratmıyor ya da alternatif tüm tanımlar
açısından rekabeti bozucu bir etki söz konusu oluyorsa pazar tanımı yapılmayabilir.’’
denilmektedir. Mevcut dosya bakımından yapılacak değerlendirmeyi etkilemeyeceğinden
hareketle dosya kapsamında ilgili ürün pazarı ve ilgili coğrafi pazar belirlenmemiştir.
I.5. Değerlendirme, Hukuki Gerekçe ve Dayanak
(34) Paralel ithalatın engellenmesi mehaz Avrupa Birliği (AB) rekabet hukuku kapsamında bir
ihlal olarak değerlendirilmektedir. Bunun temel sebebi AB’nin dört temel serbestisinden
biri olan malların serbest dolaşımının, İkinci Dünya Savaşının ertesinde kurulmaya
çalışılan ekonomik entegrasyon bakımından taşıdığı önemdir. Nitekim Avrupa Birliği’nin
İşleyişine Dair Anlaşma’nın (ABİDA) 26. maddesi iç pazarı, “içinde malların, kişilerin,
hizmetlerin ve sermayenin serbest dolaşımının sağlandığı, iç sınırların olmadığı” bir alan
olarak tanımlamaktadır.
(35) ABİDA’da ya da ikincil mevzuatta paralel ithalatın engellenmesine yönelik doğrudan bir
yasak bulunmamakla beraber Komisyon’un ve Avrupa Adalet Divanı’nın kararları paralel
ithalat uygulamalarının açıkça desteklendiğini göstermektedir. Bu çerçevede kilometre
taşı kabul edilebilecek karar Avrupa Adalet Divanı’nın 1966 tarihli Consten and Grundig5
kararıdır. Karara konu olayda Alman üretici Grundig çeşitli ülkelerde münhasır
distribütörlerle çalışmakta ve bu distribütörlere doğrudan ya da dolaylı olarak diğer
ülkelere satış yasağı getirmektedir. Vakadaki kritik husus ise bu yasakların meşru hâle
getirilmesi için distribütörlere Grundig tescilli markasının kullanım hakkının münhasır
olarak verilmesidir. Bu hakka sahip olmayan UNEF adlı teşebbüs Alman pazarından
temin ettiği ürünleri daha uygun fiyatlarla Fransız pazarında satmaya teşebbüs ettiğinde
münhasır distribütör Consten tarafından tescilli marka ihlali ve haksız rekabet iddiasıyla
dava açılmış ve konu sırasıyla Komisyon’a ve Adalet Divanı’na taşınmıştır.
(36) Adalet Divanı yaptığı değerlendirmede rekabet karşıtı bir anlaşmanın varlığının ortaya
konulabilmesi için iki temel faktörün ortaya konulması gerekliliğine işaret etmiştir. Bu
faktörler anlaşmanın üye ülkeler arası ticareti etkilemesi ve rekabetin bozulmasının
anlaşmanın amacı ya da etkisini teşkil etmesidir. Mahkeme iç pazarda paralel ticaret
imkânlarını kısıtlayıcı şartlar içeren anlaşmaların üye ülkeler arasındaki ticareti
tartışmasız olarak etkilediği sonucuna ulaşmış ve ilk şartın sağlandığına hükmetmiştir.
Bunun yanı sıra paralel ticareti yasaklayan anlaşmaların amaçları itibarıyla rekabeti
sınırlayıcı oldukları tespit edilmiş ve herhangi bir ekonomik analize gerek kalmaksızın
ABİDA’nın 101. maddesi kapsamında ihlale yol açtıkları sonucuna ulaşılmıştır.
5 Joined cases 56 and 58-64, Établissements Consten S.à.R.L. and Grundig-Verkaufs-GmbH v
Commission of the European Economic Community, ECR 1966/299 [1966].
16-16/278-122
15/18
(37) Mevcut olayda da 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ihlal edilip edilmediğinin tespit
edilebilmesi açısından öncelikli husus, haklarında soruşturma yürütülen teşebbüsler
arasında paralel ithalatı engellemeye yönelik bir anlaşmanın varlığının tespit edilmesidir.
Rekabet Kurumu’na yapılan başvuruda ve daha sonra sunulan bilgilerde şikâyetçi
Eltesan tarafından 2009 yılından bu yana Mastervolt ürünlerinin satıldığı ve 2010-2015
döneminde Mastervolt ve Türkiye dağıtıcısı Artı Marin’in birlikte ve ayrı ayrı hareket
ederek ürünlerin satışı ve tedariki konusunda zorluk çıkardıkları ifade edilmektedir.
(38) Gerek önaraştırma, gerekse de soruşturma döneminde Artı Marin’de yapılan yerinde
incelemelerde 2010 yılından itibaren teşebbüs yetkilileri tarafından farklı muhataplara
gönderilen e-postalar tespit edilmiştir. Bu e-postaların oluşturduğu genel tablo, Mastervolt
ürünlerinin yetkili distribütörü olan Artı Marin’in ilgili ürünlerin farklı pazarlardan temin
edilerek Eltesan tarafından da satılması hususunda çeşitli tedbirler almaya çalıştığına
işaret etmektedir. Bununla birlikte 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında bir
ihlalden söz edebilmek için en az iki teşebbüs arasında rekabeti kısıtlamaya yönelik bir
anlaşmanın varlığının ortaya konulması gerekmektedir.
(39) Bu çerçevede yapılan başvuruda anlaşmanın diğer tarafı olduğu iddia edilen Mastervolt
ile Artı Marin arasında rekabet hukuku çerçevesinde bir anlaşma olup olmadığının tespiti
önem kazanmaktadır. Dosya mevcudu belgelerde Mastervolt’un paralel ithalatın
engellenmesine yönelik rolü esasen şirket yöneticisi Paul F. Kennick tarafından Eltesan
ortaklarına hitaben 02.06.2009 tarihinde gönderilen bir e-posta ile ortaya konabilmektedir.
Bu e-postada, Mastervolt ürünlerinin Türkiye’de üçüncü bir şahıs tarafından tanıtımı ve
satışının yasalara aykırı olduğundan ve Mastervolt markasının bütünlüğünün ihlalinden
söz edilerek, bu bilgiler ışığında Eltesan’ın Türkiye’de Mastervolt ürünlerinin tanıtımı ve
satışına yönelik izinsiz faaliyetlerinin durdurulması talebi yer almaktadır.
(40) Bu e-postanın ardından Eltesan tarafından Mastervolt’a özetle; herhangi bir marka ihlali
olmadığı sürece ilgili ürünlerin üçüncü şahıslar tarafından resmi yollar ile satışında
herhangi bir ihlal olmadığı şeklinde bir bildirimde bulunulmuş, Mastervolt da Eltesan’ın
yetkisiz olarak kendi markalı ürünlerini sattığını ve satışa devam edilmesi durumunda
bütün hakların saklı tutulacağını bildiren bir cevap vermiştir. Daha sonrasında Eltesan’a
benzer içerikli bir yazı Mastervolt antetli olarak 14.08.2009 tarihinde kargo ile
ulaştırılmıştır.
(41) Dosya mevcudu belgelerden, Mastervolt’un bu teşebbüsler ve paralel ithalat konusundaki
dahlinin 2010 ve 2012 yıllarında müşterilerine hitaben bir yazı yazılması suretiyle olduğu
anlaşılmaktadır. Bu yazılarda Mastervolt, Türkiye’de atanmış resmi temsilcisinin Artı
Marin olduğunu, ürünlerinin teknik nitelikte olmasından dolayı iyi eğitimli mühendisler
tarafından satılması, monte edilmesi ve servis verilmesi gerektiğini, derinlemesine eğitim
ve güncel teknik bilgi olmaksızın Mastervolt ürünlerine servis verilmesinin büyük
arızalarla sonuçlanabileceğini ve bu sebeplerle satış kaynağının bilinmediği ve/veya
yetkisiz olduğu durumlarda ürün ve sistemlere yönelik herhangi bir garanti iddia ve/veya
talebinin her zaman için kendileri tarafından geri çevrileceğini ifade etmektedir.
16-16/278-122
16/18
(42) Elde edilen belgelere göre Mastervolt tarafından hazırlanan yazıların pazardaki
oyunculara aksettirilmesi çoğu zaman Artı Marin marifetiyle gerçekleştirilmiştir. Bu
paylaşımların sonucunda bazı durumlarda müşteri firmalar Eltesan’la anlaşmalarına
rağmen daha sonra bu anlaşmalardan caymışlardır6. Bu gelişmelere ilave olarak ayrıca
Artı Marin Eltesan’a Mastervolt ürünlerinin satışının mevzuata uygun olmadığı ve bu
satışın derhal durdurulması gerektiği hakkında müteaddit defalar ihtar göndermiş ve
nihayetinde İstanbul 4 Nolu Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi’nde Eltesan aleyhine
“marka tecavüzünün men’i” ve “maddi-manevi tazminat” davası açmıştır. Ancak anılan
mahkeme, 556 sayılı KHK’nın 13. maddesi gereğince, tescilli bir markanın tescil
kapsamındaki mal üzerine konularak marka sahibi tarafından veya onun izni ile
Türkiye’de piyasaya sunulmasından sonra mallarla ilgili fiillerin marka tescilinden doğan
hakkın kapsamı dışında kalacağına ve bu maddede düzenlenen tükenme ilkesine göre,
markayı taşıyan malların marka sahibi tarafından ya da onun izni ile üçüncü bir kişi
tarafından bir kez piyasaya sunulmasından sonra o malların daha sonraki el
değiştirmesinin, alınıp satılmasının ve Türkiye’ye ithal edilerek satışının yapılmasının
engellenemeyeceğine hükmetmiştir. Esasen bu karar paralel ithalatın
engellenemeyeceğine ilişkin yerleşik rekabet hukuku içtihadının bir başka hukuki
enstrüman aracılığıyla da korunduğu anlamına gelmektedir.
(43) Yukarıda aktarılan mahkeme kararının ardından Artı Marin bu kez pazarda ara
satıcı/bayi/toptancı olarak faaliyet gösteren (…..) isimli firmaya 23.01.2015 tarihinde bir
e-posta göndererek Eltesan’ın yasadaki boşluklardan yararlanarak, resmi garanti
vermeden Mastervolt ürünlerinin satışını yaptığını ve satış sonrası resmi garanti verme
yetkisinin olmadığını ifade etmiştir.
(44) Bu bilgiler ışığında enerji evirici, saklayıcı ve çevirici gibi cihazlardan oluşan mobil güç
ekipmanları pazarında Artı Marin ve Eltesan firmalarının sırasıyla Mastervolt ve Waeco
markalı ürünlerin yetkili distribütörlüklerini yaptıkları ve Eltesan’ın 2009 yılından itibaren
rakip Mastervolt ürünlerini de paralel ithalat yoluyla Türkiye’ye getirmeye başladığı
görülmektedir. Bu gelişmeden ürünün Türkiye yetkili satıcısı Artı Marin rahatsızlık duymuş
ve muhtelif yöntemlerle bunu engellemeye çalışmıştır. Bu yöntemlerin rakip teşebbüs
hakkında asılsız bilgiler yaymak şeklinde olanlarının 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun
55. maddesinde sayılan haksız rekabet halleri kapsamında değerlendirilmelerinin
gerektiği kanaatine varılmıştır. Dolayısıyla işbu dosya bakımından 4054 sayılı Kanun’u
ihlal edip etmediğinin tespiti açısından sonuca bağlanması gereken eylemler Artı Marin
ve Mastervolt’un rekabeti sınırlayıcı bir anlaşma içinde olduğuna işaret eden eylemler
olmalıdır.
6 Bu çerçevede örnek olarak yalnızca 2012 yılında Yıldız Gemi ve Makine San. Tic. A.Ş. firmasının “Artı
Marin’den gelen yazılı ve sözlü zorlamalardan sonra” siparişini iptal etmesi örnek olarak sunulabilmiştir.
16-16/278-122
17/18
(45) Dosya kapsamında elde edilen belgelerden Artı Marin’in 2011-2015 yılları arasında
Mastervolt’tan Eltesan’ın paralel ithalat yöntemiyle Türkiye’de ürünlerinin satılmasına
engel olunmasını istediği görülmektedir. Bu talepler karşısında Mastervolt, satış yapan
temsilcilerinin belirlenebilmesi için ürünlerin satış numaralarını talep etmiş ve satış yaptığı
tespit edilen Avusturya bayisine satış yapmayı durdurması talimatını vermiş, aksi halde
ürün tedarikini sonlandıracağını bildirmiştir. Avusturya bayisi Doma’nın bir yetkilisinin
Eltesan yetkilisi (…..) gönderdiği 03.01.2012 tarihli e-postada, artık kendileriyle
çalışamayacakları ve bu durumun sorumlu oldukları Merkezi ve Doğu Avrupa’daki bütün
bayiler için geçerli olduğu ifade edilmektedir. Bu itibarla en azından bu bayi özelinde
Mastervolt ile Artı Marin arasında Mastervolt ürünlerinin Türkiye’ye diğer bayiler
aracılığıyla satılmasının engellenmesi konusunda bir anlaşmanın varlığı sonuca
ulaşılabilecektir.
(46) Diğer taraftan Mastervolt tarafından Artı Marin’e gönderilen çeşitli cevaplarda paralel
ithalatın tümüyle engellenmesinin neredeyse imkânsız olduğu da belirtilmektedir. Nitekim
Eltesan tarafından sunulan bilgilere göre 2009-2015 arasındaki dönemde teşebbüsün
yıllık Mastervolt ürünleri satış miktarı sırasıyla (…..) (2015 yılının ilk altı ayında) olmuş,
bir başka deyişle 2014 yılı dışında önemli bir düşüş göstermemiştir. 2014 yılının ardından
2015’in ilk altı ayında (…..) gibi şirketin yıllık ortalamasına yakın bir değere ulaşılmış
olması da, ortada sistematik ve başarılı bir engelleme olduğu hususunda tereddüt
oluşturmaktadır.
(47) AB içtihadı göz önünde tutulduğunda, Artı Marin ve Mastervolt arasındaki paralel ithalatı
engelleme çabasına dönük mutabakatın (en azından Doma isimli firmanın Eltesan’a
satışı durdurması örneğinde fiiliyatın) rekabetin kısıtlanması amacını taşıdığına ve bunun
ihlal tespiti için yeterli olduğu sonucuna ulaşmak mümkündür. Ne var ki bu noktada paralel
ithalatın engellenmesinin farklı ülke pazarlarından oluşan bir birlik olan AB ile ülke
sınırlarının tek bir pazar oluşturduğu7 Türkiye arasında farklı sonuçlar doğurabileceği de
gözden kaçırılmamalıdır. Bilindiği gibi rekabet kurallarının AB sınırları içinde
konulmasının ve uygulanmasının temel sebeplerinden biri iç pazarın herhangi bir şekilde
bölümlere ayrılmasını ve bu yolla tüketicilerin farklı ticaret koşullarıyla karşılaşmasını
engellemektir. Bu hedefin doğurduğu hassasiyet paralel ithalatın engellenmesi söz
konusu olduğunda amacın ihlalin tespiti için yeterli olması sonucunu doğurmuştur.
Türkiye’nin yapısal olarak arz ettiği farkın paralel ithalatın engellenmesinin kategorik
olarak ihlal olmaktan çıkmasını gerektirdiği gibi bir çıkarım mümkün olmasa bile somut
olaydaki gelişmelerin dikkate alınabileceği değerlendirilmektedir.
(48) Mevcut olayda Mastervolt ürünlerinin yetkili distribütör Artı Marin dışındaki teşebbüsler
tarafından satılmasının zorlaştırılmaya çalışılması marka içi rekabeti sınırlama
potansiyelini barındırmaktadır. Bununla birlikte üretici firma Mastervolt tarafından Artı
Marin’e Türkiye’ye satış yapma ihtimali olan bütün bayileri engellemenin neredeyse
imkânsız olduğunu ve Avrupa’da paralel ithalat uygulamasının her gün yaşanan bir durum
olduğu belirtilmiştir. Diğer taraftan aynı zamanda söz konusu ürünlere rakip olan
Waeco’nun dağıtıcılığını yapmakta olan Eltesan’ın Mastervolt ürünleri satışında da kalıcı
ve sürekli bir düşüş gözlenmemektedir. Yapılan yerinde incelemelerde elde edilen
belgeler ise Artı Marin tarafından paralel ithalatın engellenmesine yönelik bir çabaya
işaret etmekle beraber, ihlalin sürdüğü iddia edilen 2010-2015 dönemi boyunca
Mastervolt’un bu çerçevede hareket ettiğine dair bir tablo ortaya koymamaktadır.
7 Vaka bazında daha sınırlı coğrafi pazar tanımlarının gerekli olduğu haller dışında.
16-16/278-122
18/18
(49) Bu çerçevede son olarak belirtilmesi gereken husus Mastervolt ürünlerinin Eltesan’ın
toplam cirosu içerisinde oldukça küçük bir yer tuttuğudur. Eltesan tarafından sunulan
bilgilere göre teşebbüsün 2009-2015 yılları arasında toplam brüt cirosu (…..) TL ile (…..)
TL arasında değişmiştir. Buna göre Mastervolt ürünlerinin satışı Eltesan’ın toplam cirosu
içinde hiçbir yıl (…..) seviyesine ulaşmamıştır.
Yukarıdaki bilgiler ışığında eldeki verilerin, Artı Marin ve Eltesan arasında 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesi anlamında rekabeti sınırlayıcı bir anlaşmanın varlığına ve bu
anlaşmanın ilgili ürün pazarında etki gösterdiğine ilişkin bir sonuca varmak için yetersiz
olduğu kanaatine varılmıştır.
J. SONUÇ
(50) 07.07.2015 tarih ve 15-28/325-M sayılı Kurul kararı uyarınca yürütülen soruşturma ile ilgili
olarak düzenlenen Rapor’a, toplanan delillere ve incelenen dosya kapsamına göre; Artı
Marin Elektrik Dış Tic. Ltd. Şti. ve Mastervolt International Holding BV’nin 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesini ihlal etmediklerine, dolayısıyla aynı Kanun'un 16. maddesi
uyarınca adı geçen teşebbüslere idari para cezası uygulanmasına gerek olmadığına
OYBİRLİĞİ ile, Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere karar
verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy