Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2016-3-29 (Menfi Tespit)
Karar Sayısı : 16-21/363-169
Karar Tarihi : 23.06.2016
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN, Fevzi ÖZKAN, Doç. Dr. Tahir SARAÇ,
Kenan TÜRK, Adem BİRCAN
B. RAPORTÖRLER: Emin Cenk GÜLERGÜN, Name AKÇA, Cansu TOPAK
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Servier İlaç ve Araştırma A.Ş.
Temsilcileri: Av. Efser Zeynep ERGÜN, Av. Sibel YILMAZ
ATİK, Av. Ceren GÖRMÜŞ AVUNDUK
Büyüksere Cad. No:127 Astoria A Kule, Kat: 6-24-26-27 34394
Esentepe/İstanbul
(1) D. DOSYA KONUSU: Servier İlaç ve Araştırma A.Ş. ile Zirve Ecza Deposu İlaç
Sağ. Ürün. San. Tic. Ltd. Şti. arasında yapılan tip sözleşme niteliğindeki Satış
Sözleşmesi ile bu sözleşme kapsamındaki ihracat sınırlaması uygulamasına
menfi tespit belgesi verilmesi/bireysel muafiyet tanınması talebi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 17.05.2016 tarihinde giren bildirim üzerine
hazırlanan 14.06.2016 tarihli 2016-3-29/MM sayılı Menfi Tespit Raporu görüşülerek
karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; SERVİER ile ZİRVE ECZA DEPOSU
arasında akdedilen tip sözleşmeye 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun’un (4054 sayılı Kanun) 8. maddesi uyarınca menfi tespit belgesi verilebileceği
ifade edilmiştir.
G. İNCELEME, GEREKÇE VE HUKUKİ DAYANAK
G.1. İlgili Teşebbüsler
G.1.1. SERVİER
(4) Beşeri ilaç ithalatı, üretimi ve satışı alanlarında 140 ülkede faaliyet gösteren Servier
International’ın Türkiye’deki kuruluşu olan SERVİER; ilaç ve müstahzarların ithalat ve
ihracatı, fason imalatının yaptırılması, dağıtımı, tanıtımı, tescil, patent ve lisans temini
işleriyle iştigal etmektedir.
G.1.2. Ecza Depoları
(5) Bildirim formunun ekinde, ZİRVE ECZA DEPOSU ile SERVİER arasında 25.03.2016
tarihinden imzalanmış olan sözleşme örnek mahiyetinde sunulmuş olup, ZİRVE ECZA
DEPOSU dışında 61 ecza deposu ile aynı sözleşmenin imzalandığı belirtilmiştir.
16-21/363-169
2/4
G.2. İlgili Pazar
(6) Başvuruya konu sözleşme; Diamicron MR 30 mg 60 tablet, Diamicron MR 60 mg 30
tablet ve Diamicron MR 60 mg 60 tablet ilaçlarını kapsamaktadır. Sözleşme, SERVİER
ile bu ürünlerin toptan satışı faaliyetiyle iştigal eden ecza depoları arasında
akdedilmektedir.
(7) Rekabet Kurulu’nun (Kurul) muhtelif kararlarında belirtildiği üzere, beşeri ilaçlar,
European Pharmaceutical Marketing Association (EphMRA) tarafından oluşturulan
Anatomik Tedavi Sınıflandırmasına (ATC) göre çeşitli gruplara ayrılmaktadır. ATC’nin
üçüncü kademesinde (ATC-3) ilaçlar kullanım amaçlarına göre ayrılmakta, aynı tedavi
edici özelliklere sahip olan ilaçlar aynı gruba dâhil edilmektedir. Daha dar veya daha
geniş pazar tanımları mümkün olmakla birlikte, ATC-3 sınıflandırması ilgili ürün pazarı
tanımlamalarında temel kabul edilmektedir1. Ancak işbu dosya özelinde ulaşılan
sonucu değiştirmemesi sebebiyle gerek ürün gerekse coğrafi boyutuyla kesin bir pazar
tanımına gidilmemiştir.
G.3. Bildirime Konu Sözleşme
(8) Bildirim konusu tip sözleşme, SERVİER'in ruhsat sahibi olduğu Diamicron MR 30 mg
60 tablet, Diamicron MR 60 mg 30 tablet ve Diamicron MR 60 mg 60 tablet ilaçlarına
ilişkin, ecza depoları ile SERVİER arasındaki ticari ilişkinin koşullarını düzenlemektedir.
Söz konusu sözleşmede, sözleşme tarafı olan ecza deposunun, (…..TİCARİ SIR…..)
şu şekilde düzenlenmektedir:
"(…..TİCARİ SIR…..)."
(9) Sözleşmenin "Satın Alınan İlaçların İhraç Yasağı" başlıklı 4. maddesinde yer alan
yukarıdaki hüküm, belirtildiği üzere ecza depolarının yurt dışına doğrudan satışlarını ve
yurt dışına satış yapan veya satış yapma ihtimali bulunan üçüncü kişilere satışlarını
yasaklamaktadır. Başvuru sahibi tarafından; SERVİER’ın yaptığı araştırmalar ve
kendisine ulaşan şikâyetler neticesinde bazı eczanelerin uygulama kapsamındaki
ürünleri yurtdışına ihraç ettiğinin tespit edildiği; bu durumun önüne geçilmesi amacıyla,
söz konusu eczanelere ilgili ilaçların satışının, yurt içi ihtiyaçları karşılayacağı tespit
edilen yirmişer kutu ile sınırlandırıldığı ifade edilmiştir2.
G.4. 4054 sayılı Kanun Kapsamında Değerlendirme
(10) Bildirime konu sözleşme, üretim ve dağıtım zincirinin farklı seviyelerinde faaliyet
gösteren teşebbüsler arasında akdedilen bir dikey anlaşmadır. Sözleşme ile sözleşme
tarafı olan ecza deposunun, (…..TİCARİ SIR…..) düzenlenmektedir.
1 Bkz. Kurulun 18.07.2012 tarih ve 12-38/1082-341 sayılı kararı.
2 Bu sınırın, sözleşme kapsamındaki ürünlerin aylık ortalama satışları ile Türkiye’de yer alan eczanelerin
sayısı göz önüne alınarak yurtiçi arzın karşılanmasını sağlayacak şekilde belirlendiği ifade edilmiştir.
Ayrıca belirtilen ürünlerin jeneriklerinin bulunduğu, dolayısıyla hastaların mağduriyetlerinin söz konusu
olmayacağı da belirtilmiştir.
16-21/363-169
3/4
(11) Türkiye'de diğer ülkelere göre daha düşük fiyatlara satıldığı belirtilen SERVİER
ürünlerinin medikal firmalar ve eczaneler tarafından ecza depolarından alınarak başka
ülkelere satıldığı, bu durumun Türkiye’deki hastaların SERVİER ürünlerini bulamaması
riskine yol açtığı ve bu durumun önüne geçilmesi amacıyla başvuru konusu
sözleşmenin yapılma ihtiyacının hasıl olduğu belirtilmiştir. Anılan uygulamanın temel
amacının, SERVİER ürünlerinin Türkiye pazarında bulunamaması riskinin ortadan
kaldırılması olduğu ifade edilmiştir.
(12) Sözleşme konusu ürünlerin fiyatı Türkiye’de regülasyona tabi olarak belirlenmekte ve
ürünlerin satışa sunulduğu yurt dışı pazarlardaki satış fiyatından düşük seyretmektedir.
Ürünlerin Türkiye’den temin edilip yurt dışına ihracatı ile yeni ve gelişmiş ürünlerin
ülkemizdeki tüketicilere sunulamaması ihtimali ile karşı karşıya kalınmaktadır. Bildirim
formunda, bu hususu destekler nitelikte açıklamalar yapılmış ve ihracat yasağı içeren
hüküm ile tüketicinin korunacağı belirtilmiştir.
(13) Ayrıca, birçok diğer ilaç şirketi gibi SERVİER de, ürünlerini Türkiye'de piyasaya
sunmadan önce pazar araştırması yaparak talebi öngörmekte, tespit edilen miktarlarda
ürünü Türkiye piyasasına arz etmektedir. Türkiye pazarına sunulan ürünlerin üçüncü
kişilerce yurt dışına satılması, Türkiye'de bu ilaçların bulunabilirliğini ve ürünlerin
ihtiyaca göre dağıtılmasını olumsuz yönde etkilemektedir. Bildirim formunda, Türkiye
pazarına arz edilmek amacıyla satılan ürünlerin ihracını yasaklar nitelikteki sözleşme
hükmü ile ürünlerin dağıtımında iyileştirme sağlanmasının amaçlandığı da ifade
edilmektedir.
(14) Tüm bu hususlara ek olarak Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu (TİTCK) tarafından
çıkarılan 20.11.2014 tarih ve 2014/11 sayılı İlaçların Piyasada Bulunabilirliği
Hakkındaki Genelge’de yukarıdaki savları destekler mahiyette açıklamalar
bulunmaktadır. Bu genelgede; ülkede üretilen ve ithaline izin verilen beşeri tıbbi
ürünlerin piyasaya arzından sonra başka ülkelere ihracının ürünün piyasada
bulunabilirliğine engel olduğu, dolayısıyla hastalara ilaç temininde büyük sıkıntılar
yaşandığı ve kamu sağlığının ciddi anlamda tehlikeye sokulduğu, bu nedenle ithalatına
izin verilen beşeri tıbbi ürünlerin piyasada bulunabilirliğini sağlamak amacıyla kamu
sağlığı ve hizmet gerekleri gözetilerek söz konusu ithal ürünlerin ülke dışına çıkarılmak
suretiyle başka ülke piyasalarına yönlendirilmesi uygun bulunmadığından sistem
üzerinde her türlü tedbirin alınacağı ifade edilmiştir.
(15) Kurul’un 17.06.2010 tarih ve 10-44/785-262 sayılı Roche/Co-Re-Na kararında, Co-Re-
Na tarafından imzalanmayan genel çalışma sözleşmesinde yer alan yurtdışına satış
yasağı hükmünün, yeniden satış koşullarına kısıtlama getirildiği şeklinde
yorumlanamayacağı belirtilmiştir. Kurul aynı zamanda, yurtdışına satış yasağının
Türkiye beşeri ilaç piyasası üzerinde etki doğurmaması nedeniyle söz konusu
düzenlemeyi 4054 sayılı Kanun kapsamında değerlendirmemiş ve başvuruyu bu kısmı
yönüyle reddetmiştir. Kurul’un 05.02.2016 tarih ve 15-06/71-29 sayılı Novo Nordisk
karararında ise, Novo Nordisk ile ecza depoları arasında imzalanan ve başvuru konusu
sözleşmeye benzer nitelikte bir sözleşme değerlendirilmiştir. Kararda; ecza depolarının
ürünleri Türkiye Cumhuriyeti sınırları dışına satamayacağının ve Türkiye Cumhuriyeti
dışına sattığını veya satabileceğini bildiği, bilebileceği veya bu hususta makul sebepler
bulunan üçüncü kişilere de satamayacağının düzenlediği sözleşmeye 4054 sayılı
Kanun’un 8. maddesi kapsamında menfi tespit verildiği görülmektedir.
16-21/363-169
4/4
(16) Yukarıda yer verilen değerlendirmeler ışığında; SERVİER ve ecza depoları arasında
akdedilen, ilgili ürünlerin doğrudan ve dolaylı ihracatını kısıtlayan sözleşmenin 4054
sayılı Kanun’a aykırı olmadığı değerlendirilmektedir.
H. SONUÇ
(17) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; Servier İlaç ve Araştırma A.Ş.
ile Zirve Ecza Deposu İlaç Sağ. Ürün. San. Tic. Ltd. Şti. arasında akdedilen tip
sözleşme niteliğindeki Satış Sözleşmesi’ne 4054 sayılı Kanun’un 8. maddesi
çerçevesinde menfi tespit belgesi verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy