Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2016-3-12 (Muafiyet)
Karar Sayısı : 16-30/504-225
Karar Tarihi : 08.09.2016
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN, Fevzi ÖZKAN, Adem BİRCAN
B. RAPORTÖR : Emin Cenk GÜLERGÜN
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Daiichi Sankyo İlaç Ticaret Ltd. Şti.
Temsilcisi: Av. M. Haluk ARI
Atatürk Mahallesi Turgut Özal Bulvarı Gardenya 1 Plaza 42 B
Ofis Kat 7 Ataşehir İSTANBUL
D. DOSYA KONUSU: Daiichi Sankyo İlaç Ticaret Ltd. Şti. ile Aksel Ecza Deposu
A.Ş. arasında imzalanan ve anılan deponun Simdax adlı ilacın ihale satışlarında
Türkiye genelinde münhasıran yetkilendirildiği sözleşmeye muafiyet tanınması
talebi.
(1) E. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 08.03.2016 tarihinde giren ve eksiklikleri
01.07.2016 tarihinde tamamlanan bildirim üzerine hazırlanan 02.09.2016 tarihli ve
2016-3-12/MM sayılı Muafiyet/Menfi Tespit Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(2) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
- Daiichi Sankyo İlaç Ticaret Ltd.Şti. (DAİİCHİ SANKYO) ile Aksel Ecza Deposu
A.Ş. (AKSEL) arasında imzalanan ve Simdax adlı ilacın ihale satışlarında
AKSEL’in Türkiye genelinde münhasıran yetkilendirildiği Sözleşme’nin, kısıtlayıcı
hükümler içermesi nedeniyle, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun’un (4054 sayılı Kanun) 4. maddesi kapsamında olduğu ve bu nedenle
anlaşmaya menfi tespit belgesi verilemeyeceği,
- 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’nin (2002/2 sayılı
Tebliğ) 2. maddesinin ikinci fıkrasında belirlenen eşiğin aşılması nedeniyle,
başvuru konusu Sözleşme’nin 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında grup
muafiyetinden yararlanamayacağı,
- 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (d) bentlerinde
belirtilen şartların karşılanmaması nedeniyle, söz konusu Sözleşme’ye bireysel
muafiyet tanınamayacağı
ifade edilmektedir.
16-30/504-225
2/13
G. İNCELEME, GEREKÇE VE HUKUKİ DAYANAK
G.1. Bildirime Konu İşlem
(3) Bildirime konu işlem ile DAİİCHİ SANKYO ile AKSEL arasında imzalanan ve
Simdax adlı ilacın ihale satışlarında AKSEL’in Türkiye genelinde münhasıran
yetkilendirildiği Sözleşme’ye muafiyet tanınması talep edilmektedir.
(4) Yapılan başvuruya ilişkin olarak tespit edilen eksiklikler Kurum kayıtlarına 13.05.2016
ve 01.07.2016 tarihinde intikal eden yazılar ile tamamlanmıştır.
G.2. İlgili Teşebbüsler
G.2.1. DAİİCHİ SANKYO
(5) DAİİCHİ SANKYO, esas itibarıyla Almanya Münih'de merkezi bulunan Daiichi Sankyo
Europe GmbH'nin %100 sahibi olduğu bir iştiraktir. Avrupa'daki şirket merkezi Japonya
Tokyo'da bulunan Daiichi Sankyo Co., Ltd’ye bağlıdır. DAİİCHİ SANKYO dünya
çapında beşeri ilaç pazarında farmasötik ürünlerin dağıtımı, satışı, pazarlaması ve
ithalatı alanında faaliyet göstermektedir.
G.2.2. AKSEL
(6) Selçuk Ecza Holding A.Ş. grubuna bağlı olan AKSEL ilaç, kimyevi maddeler, gıda
maddeleri, ambalaj maddeleri, parfümeri, irtiyat, kozmetik sanayini müteallik ham
madde, yarı mamül ve mamul maddelerin imali, ithali, ihracı ve ticareti alanlarında
iştigal etmektedir. Teşebbüsün internet sitesinde, “Kurumumuz Kamu İhale Kanunu
kapsamında ilan edilen ihalelere Türkiye genelinde katılmak sureti ile Üniversite
Hastaneleri, Özel Hastaneler, T.C. Sağlık Bakanlığına bağlı tüm sağlık kuruluşlarına
ilaç temini hizmetini vermek üzere faaliyet göstermektedir.” denilmektedir1.
G.3. İlgili Pazar
G.3.1. İlgili Ürün Pazarı
(7) Avrupa Komisyonu, beşeri ilaç sektörüyle ilgili kararlarında pazar tanımı yaparken,
European Pharmaceutical Marketing Association (EphMRA) tarafından oluşturulan
ATC sınıflandırmasını esas almaktadır. Kurul da benzer şekilde bugüne kadar olan
uygulamalarında aynı yaklaşımı benimsemiştir. Bilindiği üzere, ATC sınıflandırması
hiyerarşik bir yapı içermektedir. Buna göre gruplar genelden özele doğru sıralanmakta
ve 16 temel kategoriden oluşmaktadır (A, B, C, D, … olarak). Her bir kategoride dörder
seviye bulunmaktadır. Bunlardan birinci seviye en genel (ATC-1), dördüncü seviye ise
en detaylı olanıdır (ATC-4).
(8) Pazar tanımı çoğunlukla, ilacın tedavi edici özelliklerine dayanan ATC-3
sınıflandırmasına göre yapılmaktadır. Ancak incelemenin gerektirdiği durumlarda,
pazarın ATC-4 sınıflandırmasına göre veya etkin madde seviyesinde daha dar
tanımlanması da mümkündür.
(9) Sözleşme konusu ürün, DAİİCHİ SANKYO’ya ait olan Simdax’tır. Bildirim formunda,
Simdax’ın kroner bypass cerrahisi sonrasında destek tedavisinde ve yalnızca yatan
hastalar tarafından kullanıldığı belirtilmiştir. Levosimendan etkin maddeli olan bu
ürünün jeneriği yoktur. Levosimendan’ın bulunduğu C01F0 ATC-3 sınıfında (pozitif
inotropik ajanlar) yer alan diğer ürün ise, dağıtımı Vem İlaç tarafından gerçekleştirilen
Milricor’dur. Söz konusu ürün Milrinon etkin maddesini içermektedir.
1 , Erişim Tarihi: 10.08.2016
16-30/504-225
3/13
(10) Başvuru sahibi tarafından da teyit edildiği üzere, Simdax’ın teklif edilebileceği ihaleler
etkin maddeye göre açılmaktadır. Dolayısıyla ilgili ihalelerde, farklı etkin maddeli
ürünler (örneğin aynı ATC-3 grubunda olsa dahi Milricor) için teklif verilmesi mümkün
değildir. Bu çerçevede, ilgili ürün pazarının en geniş haliyle Levosimendan etkin
maddeli ürünlerin ihale satışları şeklinde tanımlanması gerektiği değerlendirilmektedir.
G.3.2. İlgili Coğrafi Pazar
(11) İşbu dosya bakımından, bölgesel seviyede coğrafi pazar tanımlanmamış, ilgili coğrafi
pazar Türkiye olarak kabul edilmiştir.
G.4. Değerlendirme
G.4.1. Bildirime Konu Sözleşmenin İlgili Hükümleri
(12) Sözleşme’nin 1. maddesinde, kamu ve özel kuruluşların ürün (Simdax) ihtiyacının
karşılanması amacıyla açılacak ihalelere katılım için AKSEL’in Türkiye genelinde
münhasır olarak yetkilendirildiği belirtilmektedir.
(13) 2.1. maddede, Sözleşme’nin süresinin bir yıl olduğu ve bitiminden en geç 15 gün önce
tarafların yazılı mutabakata varması halinde Sözleşme’nin bir yıl daha geçerli olacağı
düzenlenmiştir. 2.2. maddede ise, Sözleşme’nin her durumda iki yıldan daha uzun süre
yürürlükte kalmaması öngörülmüştür.
(14) 3.1.1. maddeye göre, AKSEL özel, kamu, devlet ve üniversite hastanelerinin açtığı tüm
ilgili ihalelere katılmakla yükümlüdür. 3.1.3. maddede; AKSEL’in ihale öncesinde ve
sonrasında DAİİCHİ SANKYO’yu bilgilendireceği, fiyat tekliflerinin Sağlık Bakanlığının
belirlediği depocu satış fiyatını aşmayacağı ve AKSEL’in ürünün satılması için azami
çaba göstereceği düzenlenmiştir. 3.1.6. maddede ise; yine Sağlık Bakanlığının fiyatını
aşmamak kaydıyla, AKSEL’in fiyat teklifini belirlemekte serbest olduğu ifade edilmiştir.
(15) 3.1.4. maddede; AKSEL’in ilgili ihaleye katılmayacağını veya ihale şartlarını
karşılamadığını bildirmesi ya da alım yapan kurumun ilacı doğrudan DAİİCHİ
SANKYO’dan talep etmesi gibi durumlarda, DAİİCHİ SANKYO’nun ihaleye doğrudan
veya belirleyeceği başka bir depo aracılığıyla katılabileceği belirtilmiştir.
(16) 8.1.1. maddede, AKSEL’in ihaleden men edilmesi, ihaleleri Sözleşme’ye göre takip
etmemesi, ihale ve alımlara katılmaması, Sözleşme’nin feshi nedenleri arasında
sayılmıştır.
(17) 11.1. madde, “Depocu Ürünlerle ilgili olarak açılan İhaleler'e, işbu Sözleşme konusu
Ürünlerin rakibi olan başka firmalar tarafından üretilen ürünler ya da Ürün ile eşdeğer
ilaçlar için katılmayacak, ihalelere teklif vermeyecek, eşdeğer ilaçların satış ve
pazarlaması ile iştigal etmeyecektir. Depocu'nun bu yükümlülüğü anlaşma süresi kadar
süreyle devam eder. Hangi ürünlerin Daiichi'ye ait ürünlerle rekabet içerisinde olup
olmadığı hususunda nihai takdir yetkisi Daiichi'ye aittir.” şeklindedir.
(18) Sözleşme 18.01.2016 tarihinde imzalanmıştır. 7. maddede, yapılan başvuru
sonucunda Kurulun herhangi bir şarta bağlı olmaksızın muafiyet/menfi tespit kararı
vermesi durumunda, bu kararın tebliğinden bir gün sonra Sözleşme’nin yürürlüğe
girmesi düzenlenmiştir. Ancak 02.03.2016 tarihinde imzalanan Protokol ile söz konusu
7. madde değiştirilmiştir. Buna göre, Sözleşme taraflarca imzalandığı tarihte yürürlüğe
girecektir. Taraflar, Sözleşme’nin sona ermesi de dahil olmak üzere, Kurulun
Sözleşme’de değişiklik yapılmasına hükmetmesi durumunda buna uyacaklarını taahhüt
etmişlerdir.
16-30/504-225
4/13
G.4.2. 4054 sayılı Kanun’un 4. Maddesine İlişkin Değerlendirme
(19) Başvuru konusu Sözleşme, beşeri ilaç piyasasının farklı seviyelerindeki iki teşebbüs
arasında yapılmış bir dikey anlaşma niteliğindedir. Sözleşme’de yeniden satış fiyatının
belirlenmesine yönelik herhangi bir hüküm bulunmamaktadır. Hatta ihalelerde teklif
edilecek fiyatların belirlenmesinin AKSEL’in takdirine bırakıldığı açıkça düzenlenmiştir.
Ne var ki, Sözleşme’de münhasırlık öngörülmüş ve rekabet yasağı getirilmiş
olduğundan Sözleşme 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesine aykırılık teşkil etmektedir.
G.4.3. Muafiyet Değerlendirmesi
(20) Belirli nitelikteki dikey anlaşmalar 2002/2 sayılı Tebliğ ile 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesi uygulamasından muaf tutulabilmektedir. Bildirime konu Sözleşme, beşeri ilaç
piyasasının farklı seviyelerindeki teşebbüsler tarafından Simdax adlı ilacın satışına
ilişkin olarak düzenlenmiş olduğundan 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında
değerlendirilebilecek bir dikey anlaşmadır. Ancak 2002/2 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinin
ikinci fıkrası, “Bu Tebliğ ile sağlanan muafiyet, sağlayıcının dikey anlaşma konusu mal
veya hizmetleri sağladığı ilgili pazardaki pazar payının %40’ı aşmaması durumunda
uygulanır.” şeklindedir. Sözleşme konusu ürün olan Simdax, Levosimendan etkin
maddeli tek ilaçtır ve jeneriği bulunmamaktadır. Başvuru sahibi tarafından da teyit
edildiği üzere, ilgili ihaleler etkin maddeden daha geniş gruplar halinde açılmamaktadır.
Dolayısıyla Simdax, söz konusu etkin maddenin ihale satışları pazarında rakipsizdir.
Sağlayıcının ilgili pazarda sahip olduğu payın %40’ı aşması nedeniyle Sözleşme’nin
2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden faydalanmadığı
değerlendirilmektedir.
(21) 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde bir anlaşmanın Kanun’un 4. madde
uygulamasından muaf tutulması için gereken şartlar düzenlenmekte ve şartların birlikte
gerçekleşmesi gerekmektedir. Ancak bildirime konu Sözleşme bakımından bireysel
muafiyet koşullarının karşılanıp karşılanmadığının değerlendirmesine geçilmeden
önce, ilaç sağlayıcıları ve ecza depoları arasında imzalanan benzer nitelikli dikey
anlaşmaların hangi durumlarda rekabeti sınırlandırabileceğinin üzerinde durulmasında
fayda bulunmaktadır.
(22) Münhasır anlaşmaların varlığı nedeniyle hastane piyasasına erişimin kısıtlanması ya
da engellenmesi bu çerçevede akla gelebilecek ilk örnektir. Ancak beşeri ilaç
piyasasının ihale satışları kısmında faaliyet gösteren çok sayıda ecza deposu
bulunmaktadır. Dolayısıyla belirtilen endişe gerçekçi bulunmamaktadır.
(23) Rakip ürünleri tedarik eden sağlayıcıların aynı depoyla ayrı ayrı münhasır anlaşmalar
yapması durumunda rekabet sınırlandırılmış olabilecektir. Şöyle ki, ilaç ihalelerinde
alternatif teklif sunulamaması nedeniyle, rakip ürünlerde ayrı ayrı münhasıran
yetkilendirilmiş olan bir ecza deposu, ilgili ihalede söz konusu ürünlerden biri için teklif
sunabilecektir. Bu durumda, ihalede diğer ürün temsil edilmemiş olacaktır. Bu durumun
çarpıcı bir örneği, 20.08.2014 tarih ve 14-29/588-255 sayılı Kurul kararına konu
olmuştur. Soruşturma tarihi itibarıyla, Türkiye piyasasında bulunan Ggranisetron etkin
maddeli ilaçlar yalnızca Kytril ve Setron’dur. Bunların ruhsat sahipleri sırasıyla Roche
Müstahzarları San. Tic. A.Ş. (ROCHE) ile Eczacıbaşı İlaç Pazarlama A.Ş. (EİP)’dir.
ROCHE ve EİP’in Beşer Ecza Deposu San. Ltd. Şti. ile münhasır ilişkileri sonucunda,
devlet ve üniversite hastanelerinin açtığı 2003 yılı Granisetron ihalelerinde bu ürünler
karşı karşıya gelmemiş ve her ihalede bunlardan yalnızca biri için teklif sunulmuştur. O
tarihte Granisetron etkin maddeli üçüncü bir ürün bulunmadığından, ilgili piyasadaki
rekabet bütünüyle ortadan kaldırılmıştır. 14-29/588-255 sayılı Kurul kararında, taraflar
16-30/504-225
5/13
arasındaki ilişki 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında bulunmuş ve taraflara
idari para cezası verilmiştir.
(24) Rekabet yasağı düzenlemeleri genellikle anlaşma taraflarından birinin hareket
serbestisini sınırlayıcı olması nedeniyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında
sayılmaktadır. Ancak söz konusu düzenlemeler, beşeri ilaçların ihale satışlarını
düzenleyen anlaşmalarda, yukarıda anlatılan endişeyi ortadan kaldırmaktadır. Şöyle ki,
rekabet etmeme yükümlülüğü, rakip ürünlerin aynı ihalede teklif edilebilmesine olanak
tanımaktadır. Diğer bir deyişle, ilgili hüküm, rakip ürünlerin münhasır anlaşmalar
nedeniyle ihale dışında kalması riskini bertaraf etmektedir. Bu noktada, rekabet
etmeme yükümlülüğünün kapsamının ve coğrafi hedefinin, söz konusu fayda ile orantılı
olması gerekmektedir. 28.01.2010 tarih ve 10-10/98-45 sayılı Kurul kararında, benzer
bir dikey anlaşmada ecza deposuna getirilen rekabet yasağının coğrafi kapsamı
sorgulanmıştır. AstraZeneca İlaç San. ve Tic. Ltd. Şti. Gül, Özsel ve Beşer Ecza
Depoları ile yaptığı ve yine ihale satışlarını konu alan tip anlaşmalar için muafiyet
başvurusunda bulunmuştur. Anlaşmalarda üç bölge belirlenmiş ve her bir depo bir
bölgede münhasıran yetkilendirilmiştir. Ancak ecza depolarına getirilen rekabet yasağı
ilgili bölge ile sınırlandırılmamış, tüm Türkiye’yi kapsayacak şekilde düzenlenmiştir.
Kurul kararında; söz konusu düzenlemenin bu haliyle anlaşmalar ile hedeflenen
faydaların elde edilmesi için zorunlu olandan daha kısıtlayıcı olduğu değerlendirilmiş,
yükümlülüğün münhasır bölgeyle sınırlı tutulması durumunda anlaşmaya bireysel
muafiyet tanınabileceği belirtilmiştir. Sonuç olarak, muafiyet talebi reddedilmiştir.
(25) İhale satışlarını düzenleyen anlaşmalarda yer alan rekabet yasağı düzenlemelerinin
kapsamının, hedef coğrafi bölgenin yanı sıra ilgili ürünler yönüyle de sorgulanabileceği
açıktır.
(26) Sözü edilen dikey anlaşmalar grup ihaleleri bakımından da rekabet sorununa yol
açabilecektir. İlaç alımı ihalelerinin tamamına yakını, her bir ihale kalemi için ayrı
teklifler alınması, bunların ayrı ayrı değerlendirilmesi ve her bir kalemin birbirinden
bağımsız olarak sonuçlandırılması şeklinde gerçekleştirilmektedir. Ancak istisnai
olarak, bazı hastaneler bir grup ihale kaleminin tamamı için teklif istemekte,
katılımcıların tüm kalemleri temin etmesi ve bunlar için topluca tek bir fiyat teklifi
vermesi beklenmektedir. İhalenin kazanılması halinde, grup ihalesine konu ilaçların
tümü tek bir ecza deposundan karşılanmaktadır. Grup ihalesine konu etkin maddelerin
birinde dahi, jeneriği bulunmayan bir orijinal ilaç bulunması ve bu ilacın bir münhasır
anlaşma kapsamında olması durumunda, münhasır deponun dışında herhangi bir ecza
deposunun ihaleye katılması ve ihalede rekabet ortamının yaratılması mümkün
olmayacaktır. Geçmiş tarihli Kurul kararlarında aynı tespite yer verilmiştir2. Bu nedenle,
muafiyet başvurularına konu dikey anlaşmalarda çoğunlukla, grup ihalelerinin
münhasırlık kapsamı dışında bırakıldığı görülmektedir.
(27) Aşağıda bildirime konu Sözleşme bakımından bireysel muafiyet değerlendirilmesi 4054
sayılı Kanun’un 5. maddesinde sıralanan koşullar çerçevesinde yapılmaktadır.
2 Bkz. 24.09.2014 tarih ve 14-35/686-303 sayılı Kurul kararının 21. Paragrafı, 12.11.2014 tarih ve 14-
45/809-364 sayılı Kurul kararının 31. paragrafı, 20.04.2016 tarih ve 16-14/214-92 sayılı Kurul kararının
30. paragrafı.
16-30/504-225
6/13
a) Malların Üretim veya Dağıtımı İle Hizmetlerin Sunulmasında Yeni Gelişme ve
İyileşmelerin ya da Ekonomik veya Teknik Gelişmenin Sağlanması
(28) Bildirim formunda, aşağıdaki gelişme ve iyileşmelerin sağlandığı iddiasıyla, Sözleşme
bakımından muafiyet koşullarından ilkinin karşılandığı ileri sürülmektedir:
- Bütün ihalelerin takip edilmesi ve bunlara katılım sağlanması, böylece arzda
devamlılığın temin edilmesi,
- İhale piyasasına ilişkin düzenli bilgi akışı elde edilmesiyle, DAİİCHİ SANKYO’nun
buna uygun üretim, ithalat ve stok planlaması yapabilmesi.
(29) Sözleşme hükümlerine bakıldığında, bildirimde belirtilen gelişme ve iyileşmelerin
sağlanmasına hizmet edebilecek düzenlemelere gidildiği anlaşılmaktadır. Yukarıda
özetlenen Sözleşme hükümlerinden özellikle 3.1.1 ve 3.1.4. maddeler bu şekilde
değerlendirilebilecektir. 8.1.1. maddede ise, AKSEL’in ihaleden men edilmesi, ihaleleri
Sözleşme’ye göre takip etmemesi, ihale ve alımlara katılmaması Sözleşme’nin feshi
nedenleri arasında sayılmıştır.
(30) Dosya kapsamında bildirim sahibinden 30.03.2016 tarihli yazı ile aşağıdaki hususların
somut verilerle gösterilmesi istenmiştir:
“Sözleşme ile taraflar arasında kurulan ilişki sayesinde elde edilmesi hedeflenen
faydaların; özellikle de,
- ihalelerin daha iyi takip edildiğinin/edileceğinin ve ihalelere daha fazla katılım
sağlandığının/sağlanacağının,
- hastane eczanelerinin ihtiyaçlarının daha fazla oranda
karşılandığının/karşılanacağının (ve daha az sayıda reçetenin hastane dışına
çıktığının/çıkacağının)”
(31) 13.05.2016 tarihli cevabi yazıda konu hakkında şu hususlar belirtilmiştir:
- Geçmiş dönemde DAİİCHİ SANKYO’nun ihalelere yönelik olarak arz ettiği
ürünlerin bir kısmının, depolar tarafından hastaneler dışındaki kanallara (yurt
içinde üçüncü kişilere veya yurt dışına) satıldığı,
- Şubat 2016 verilerine göre, DAİİCHİ SANKYO’nun bir depoya (…..) kutu ilaç
gönderdiği ve fakat bu depo tarafından hastanelere (…..) kutu ilaç teslim edildiği,
- AKSEL ile çalışılmaya başlanan 15.03.2016 tarihinden itibaren tüm ihalelerin
takip edilmesinin mümkün hale geldiği ve (…..) özel hastane ihalesine, (…..) açık
ihaleye ve (…..) doğrudan temine katılım ve tedarik gerçekleştirildiği.
(32) DAİİCHİ SANKYO’nun yanıt yazısında ihalelerin takibi ve hastane eczanelerinin
ihtiyaçlarının karşılanması noktalarında beklenen somut verilerin sunulmadığının
görülmesi üzerine, bu kez 24.05.2016 tarihli yazı ile bu konuyla ilgili şu bilgilere ihtiyaç
duyulduğu belirtilmiştir:
“01.01.2015-15.03.2016 tarihleri arasında ve 15.03.2016 tarihinden bu yana ayrı ayrı
olmak üzere;
- Levosimendan etkin maddesi için düzenlenen ihale sayısı,
- bu ihalelerin kaçı için teklif verildiği,
- ilgili ihalelerin kaç kutu için açıldığı ve
- hastanelere kaç kutu Simdax ulaştırıldığı”
16-30/504-225
7/13
(33) DAİİCHİ SANKYO’nun 01.07.2016 tarihli yanıt yazısında; AKSEL ile çalışılmayan
dönemde muhatap ecza depolarından düzenli veri akışı gerçekleşmediği, dolayısıyla
bilgi istemi yazısında belirtilen iki dönemin verilerini sağlıklı bir şekilde karşılaştırmanın
mümkün olmadığı ifade edilmiştir. Yazıda ayrıca; sitesinden elde
edilen verilere göre, 01.01.2015-15.03.2016 döneminde kamu hastaneleri tarafından
182 levosimendan ihalesi açıldığı ve bu ihalelerde 7023 (± 6) kutu ilaç talep edildiği,
ancak kaç ihale için teklif verildiğinin ve hastanelere kaç kutu ilaç temin edildiğinin
anlaşılamadığı belirtilmiştir. Yazıda, böyle bir veri kaynağı bulunmayan özel hastaneler
ve poliklinikler bakımından durumun daha da belirsiz olduğu vurgulanmıştır.
(34) Yazının devamında, AKSEL ile başvuru konusu ilişkinin kurulduğu 15.03.2016
tarihinden itibaren, 119 levosimendan ihalesinin açıldığı ve bunların (…..)’ünde teklif
sunulduğu, bu ihalelerde 2666 kutu ilaç talep edildiği ve hastanelere (…..) kutu ilaç
ulaştırıldığı açıklanmıştır.
(35) Öncelikle belirtilmelidir ki, DAİİCHİ SANKYO tarafından sunulan verilerden yola
çıkılarak anılan teşebbüsün AKSEL ile çalışmaya başladığı tarihten önceki ve sonraki
dönemlere ait verileri karşılaştırmak mümkün değildir. Başvuru sahibi tarafından,
alternatif veriler ve tespitler de ortaya koyulmamıştır. Dolayısıyla başvuru konusu
Sözleşme ile kurulan ilişki sayesinde, ihalelerin daha iyi takip edildiği ve hastanelerin
ihtiyaçlarının daha yüksek bir oranda karşılandığı, somut verilerle desteklenmemiştir.
Tek başına 15.03.2016 tarihinden sonraki döneme bakıldığında ise, ilgili ihalelere
yüksek bir oranda katılım sağlandığı anlaşılmakla birlikte, hastanelerin ihtiyacının
düşük bir oranda karşılandığı görülmektedir.
(36) Bu tespitler çerçevesinde, iki dönem arasında karşılaştırma yapılamamaktadır. Ancak
yukarıda da vurgulandığı gibi, incelenen Sözleşme başvuruda belirtilen iyileşmelere ve
gelişmelere hizmet edebilecek bazı hükümleri içermektedir. Ayrıca Sözleşme sonrası
dönemde 119 levosimendan ihalesinin (…..)’ünde teklif verildiği bilgisi, bu tespiti
desteklemektedir. Bunun yanında, Sözleşme sonrası dönemde daha kapsamlı verilerin
sunulabiliyor olması, Sözleşme sayesinde AKSEL’den düzenli bilgi akışı sağlanacağı
yönündeki açıklamayla da uyumludur. Sonuç olarak, bildirim konusu Sözleşme
bakımından 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen
koşulun karşılandığı değerlendirilmektedir.
b) Tüketicinin Bundan Yarar Sağlaması
(37) Beşeri ilaç pazarını diğer piyasalardan farklı kılan unsurlardan biri, ürünü seçenin
(doktor veya kısmen eczacı), tüketenin (hasta) ve bunun bedeline katlananın (büyük
ölçüde devlet) farklı kişiler/kurumlar olmasıdır. Dolayısıyla tüketim ve geri ödeme
cephesinde, hasta ve devlet bulunmaktadır. Bu noktada, herhangi bir tereddüt
yaratmamak adına, muafiyet şartlarından ikincisinin varlığının tartışılmasında, hem
hasta hem de kamu bütçesi açısından ortaya çıkabilecek faydalara değinilecektir.
16-30/504-225
8/13
(38) Yatan hasta ilaçları hastane eczaneleri tarafından temin edilmektedir. Hastaneler ilaç
alımlarını 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na göre yapmaktadır. İhalelere doğrudan ilaç
sağlayıcıları veya söz konusu teşebbüsler tarafından yetkilendirilmiş ve bu alanda
uzmanlaşmış ecza depoları katılmaktadır. Beşeri ilaç mevzuatında sağlayıcıların, ecza
depolarının ve eczanelerin azami satış fiyatlarının ne şekilde hesaplanacağı
düzenlenmiştir3. Buna göre, uluslararası referans fiyatlama sistemi çerçevesinde ortaya
çıkan üretici veya ithalatçı tavan fiyatına belirli bir kar oranı eklenerek depocu satış
fiyatı, buna belirli bir kar oranı eklenerek de eczacı satış fiyatı belirlenmektedir4.
Dolayısıyla ihalelerde ortaya çıkabilecek en yüksek fiyat depocu satış fiyatıdır. Ancak
uygulamada, yaratılan rekabet ortamı ve diğer koşullar sonucunda, tekliflerin sağlayıcı
fiyatının altında oluşabildiği bilinmektedir. Bu durumda, yatan hasta ilaçlarının hastane
eczanelerinden karşılanabilmesi, kamunun sağlık harcamalarını düşürmektedir5.
Hastane eczaneleri tarafından temin edilemeyen ve bu nedenle hastane dışına çıkan
reçetelerde ise, yapılan ödemeye en azından eczacı karı da eklendiğinden devletin
yükü artmaktadır.
(39) Bunun yanında, hastane eczanelerinin donanımlı olması, yatan hasta ilaçlarının daha
hızlı karşılanmasını sağlamaktadır. Aksi takdirde, hasta yakınları veya duruma göre bir
hastane görevlisi, temin edilemeyen ilaçları serbest eczanelerden almak durumunda
kalmaktadır. Bu durumda, hem tedavi aksamakta hem de zaman kaybı söz konusu
olmaktadır.
(40) İşbu dosyada, başvuru sahibi tarafından, hastanelerin Simdax taleplerinin ne ölçüde
karşılandığı bakımından, Sözleşme öncesi döneme ait veri sunulamamıştır. Kamu
hastaneleriyle sınırlı olarak verilen bilgiye (özel hastanelerin ve polikliniklerin verileri
hariç) göre, 15.03.2016 tarihinden bu yana ihalelerde talep edilen 2666 kutu ilaç
talebinin (…..)’ü karşılanmıştır. Eldeki tek somut veri, kamu hastanelerinin Simdax
talebinin yaklaşık %(…..)’inin karşılandığını göstermektedir.
(41) Gerek devletin ilaç harcamalarının sürdürülebilir olması gerekse yatan hasta
tedavilerinin hızlı yürütülebilmesi, hastane eczanelerinin mümkün olduğunca donanımlı
olmasını gerektirmektedir. Bu durum da hastanelerin ilaç ihtiyaçlarının yüksek oranda
karşılanabilmesine bağlıdır. Dosya kapsamındaki veriler, DAİİCHİ SANKYO’nun
AKSEL ile çalışmaya başladığı tarihten itibaren, kamu hastanelerinin Simdax talebinin
büyük kısmının (yaklaşık %(…..)) temin edilmediğini göstermektedir. Bu çerçevede,
incelenen Sözleşme bakımından 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinin birinci fıkrasının
(b) bendinde belirtilen koşulun karşılanmadığı değerlendirilmektedir.
c) İlgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması
(42) Münhasır dikey anlaşmaların gündeme getirebileceği rekabet sorunlarından biri rakip
sağlayıcılar bakımından hastane pazarına erişimin engellenmesi veya
sınırlandırılmasıdır. Ancak yukarıda da belirtildiği gibi, Türkiye genelinde ve yerel
seviyede, ihale satışlarına yönelik faaliyet gösteren birçok ecza deposu bulunmaktadır.
Dolayısıyla söz konusu endişenin gerçekçi olmadığı ve başvuru konusu Sözleşme
sonucunda ilgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmasının söz
konusu olmayacağı değerlendirilmektedir.
3 Bkz. 10.07.2015 tarih ve 29412 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan, 2015/7752 sayılı ve “Beşeri Tıbbi
Ürünlerin Fiyatlandırılmasına Dair Karar” başlıklı Bakanlar Kurulu Kararı.
4 Bakanlar Kurulu Kararı’nın 6. maddesine göre, fiyat aralıklarına göre söz konusu kar oranları
değişmektedir.
5 Hastane döner sermayelerinin durumu ile SGK geri ödemeleri birlikte dikkate alınmıştır.
16-30/504-225
9/13
d) Rekabetin (a) ve (b) bentlerindeki amaçların elde edilmesi için zorunlu
olandan fazla sınırlanmaması
(43) Muafiyet verilmesi için aranan şartlardan sonuncusunun karşılanması için; sözleşmenin
taraflar arasında kurulan ilişkiden beklenen faydaların elde edilebilmesi için gerekli
olandan daha kısıtlayıcı olmaması gerekmektedir. Bu noktada, rekabet yasağının
kapsamı ve grup ihalelerinin durumu tartışılacaktır.
(44) Aynı etkin maddeli ve bir ihalede rakip olabilecek ilaçların sağlayıcılarının aynı ecza
deposu ile ayrı ayrı münhasır anlaşmalar yapmasının, söz konusu etkin madde
ihalelerinde rekabeti sınırlandıracağı yukarıda açıklanmıştır. İhale satışlarını
düzenleyen anlaşmalarda rekabet etmeme yükümlülüğünün bulunması, belirtilen riski
bertaraf etmektedir. Ne var ki, rekabet yasağının kapsamının, dikey anlaşmadan
beklenen faydalarla açıklanabilir ve orantılı olması gerekmektedir.
(45) Bildirim konusu Sözleşme’nin 11.1. maddesi, “Depocu Ürünlerle ilgili olarak açılan
İhaleler'e, işbu Sözleşme konusu Ürünlerin rakibi olan başka firmalar tarafından
üretilen ürünler ya da Ürün ile eşdeğer ilaçlar için katılmayacak, ihalelere teklif
vermeyecek, eşdeğer ilaçların satış ve pazarlaması ile iştigal etmeyecektir.
Depocu'nun bu yükümlülüğü anlaşma süresi kadar süreyle devam eder. Hangi
ürünlerin Daiichi'ye ait ürünlerle rekabet içerisinde olup olmadığı hususunda nihai takdir
yetkisi Daiichi'ye aittir.” şeklindedir.
(46) Rekabet etmeme yükümlülüğünün, açıklanabilir ve orantılı sayılması için, deponun
DAİİCHİ SANKYO’nun ürününün doğrudan rakibi olan ve yalnızca ilgili ihale kaleminde
teklif edilebilecek diğer ürünler bakımından sınırlandırılmış olması gerekmektedir.
Örneğin A etkin maddesi ihalesinde, DAİİCHİ SANKYO’nun A1 ilacı için teklif
verilebilecekse deponun,
- rakip sağlayıcının aynı etkin maddeli A2 ilacı ile ihaleye katılmamasının
düzenlenmesi makul bulunacakken,
- başka etkin maddeleri de içeren daha geniş bir grup için ihaleye girmemeyi
taahhüt etmesi kabul edilemeyecektir.
(47) 30.03.2016 tarihli yazı ile DAİİCHİ SANKYO’dan bu konuda açıklama istenmiştir.
Tarafın yanıtında halihazırda Levosimendan etkin maddeli tek ilacın Simdax olduğu ve
gelecekte bu ilacın jeneriğinin piyasaya sunulabileceği dikkate alınarak söz konusu
düzenlemeye gidildiği, AKSEL’in Levosimendan etkin maddesi içermeyen diğer tüm
ürünler için ihalelerde teklif vermekte serbest olduğu belirtilmiştir.
(48) Başvuru sahibinin açıklaması, yukarıda rekabet yasağı hükümlerinin kapsamı ve olası
etkileriyle ilgili endişeleri gidermektedir. Dolayısıyla, ilgili ihalede teklif edilebilecek
başka ürünlere yönelik uygulanması halinde, söz konusu hükmün “orantılı olma”
koşulunu karşılayacağı değerlendirilmektedir.
(49) 24.05.2016 tarihli yazıda Sözleşme’yle oluşturulan münhasırlığın grup ihaleleri
kapsamadığının teyit edilmesi istenmiştir. Yanıt yazısında,
- AKSEL’in grup ihalelerine teklif vermediği durumlarda, ihalelere katılacak diğer
ecza depolarına ürün tedarik edilmesinin öngörüldüğü,
- Bu durumun yalnızca AKSEL’in katılmadığı grup ihaleler için söz konusu olacağı,
- Münhasırlığın grup ihaleleri kapsamadığı şeklinde bir değerlendirme yapma
olanağı bulunmadığı
ifade edilmiştir.
16-30/504-225
10/13
(50) Levosimendan etkin maddeli tek ürün Simdax’tır ve bildirim konusu Sözleşme ile ilgili
ihalelerde AKSEL münhasır depo olarak yetkilendirilmiştir. Başvuru sahibinin
açıklamasından, AKSEL’in katılmayacağı ihaleler hariç olmak üzere, münhasırlığın
grup ihaleler için de geçerli olduğu anlaşılmaktadır. Bu durumda, AKSEL’in katılacağı
ve Simdax alımını da içeren hiçbir grup ihalesinde, başka bir ecza deposunun teklif
vermesi mümkün olmayacaktır. Diğer bir deyişle, böyle ihalelerde rekabet ortamı
oluşmayacaktır.
(51) Benzer konulu Kurul kararlarında yapılan tespitler de dikkate alındığında, başvuru
konusu Sözleşme ile tesis edilen münhasırlığın grup ihalelerini de kapsaması
nedeniyle, söz konusu Sözleşme bakımından 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinin
birinci fıkrasının son bendinde belirtilen koşulun karşılanmadığı anlaşılmaktadır.
H. SONUÇ
(52) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
1- Daiichi Sankyo İlaç Ticaret Ltd.Şti. ile Aksel Ecza Deposu A.Ş. arasında imzalanan ve
anılan deponun Simdax adlı ilacın ihale satışlarında Türkiye genelinde münhasıran
yetkilendirildiği sözleşmenin kısıtlayıcı hükümler içermesi nedeniyle 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesi kapsamında olduğuna OYBİRLİĞİ ile,
2- 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’nin 2. maddesinin ikinci
fıkrasında belirlenen eşiğin aşılması nedeniyle, başvuru konusu sözleşmenin 2002/2
sayılı Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden yararlanamayacağına OYBİRLİĞİ ile,
3- 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (d) bentlerinde belirtilen
şartların karşılanmaması nedeniyle, söz konusu sözleşmeye bireysel muafiyet
tanınamayacağına OYÇOKLUĞU ile
karar verilmiştir.
16-30/504-225
11/13
KARŞI OY GEREKÇESİ
(08.09.2016 tarihli ve 16-30/504-225 sayılı Kurul Kararı)
Kurulun 08.09.2016 tarih ve 16-30 sayılı toplantısında görüşülen Daiichi Sankyo İlaç
Ticaret Ltd. Şti. ile Aksel Ecza Deposu A.Ş. arasında imzalanan ve anılan deponun
Simdax adlı ilacın ihale satışlarında Türkiye genelinde münhasıran yetkilendirildiği
sözleşmeye muafiyet talebi üzerine düzenlenen rapor ve incelenen dosya kapsamı
göz önünde bulundurularak “bahse konu satım sözleşmesine 4054 sayılı RKHK’nun 5.
Maddesinin (b) ve (d) bendlerinde yeralan koşulları karşılamaması nedeniyle bireysel
muafiyet tanınmasının mümkün olmadığı” kararına aşağıdaki gerekçeler nedeniyle
katılmamaktayım.
1. Başvuruda Daiichi Sankyo İlaç Ticaret Ltd. Şti (Daiichi) ve Aksel Ecza Deposu A.Ş.
(Aksel) arasında “Simdax” adlı ilacın satışına ilişkin imzalanan 18.01.2016 tarihli
“Sözleşme”ye Rekabet Kurulu tarafından bireysel muafiyet tanınması talep edilmiştir.
Daiichi ile Aksel arasında imzalanan Sözleşme’nin temel amacı, “Simdax” le isimli
ilacın Türkiye çapındaki özel, kamu, devlet ve üniversite hastaneleri tarafından
açılacak tüm ilgili ihalelere Aksel’ in münhasıran katılımının sağlanmasıdır.
Kurulca daha önce verilen 12-29/851-251 sayılı benzer nitelikli kararda “GILEAD ile
Beşer arasında 09.02.2012 tarihinde imzalanan Sözleşme'nin konusu; AmBisome
isimli ilaç (Ürün) özelinde Türkiye sınırları içinde tüm kamu ve özel kuruluşlar
tarafından açılacak ihaleler kapsamındaki alım talepleri ile doğrudan alım talepleri
doğrultusunda, Beşer'in tüm ihalelere katılma, ihalelerde Ürün'ü teklif etme, doğrudan
satma ve sağlama konularında münhasır yetkili ihale deposu olarak belirlenmesi”ne
muafiyet verilmiştir.
Görüleceği üzere Kurulumuz sözleşmede ürüne dayalı münhasırlık hükümleri
bulunmasına rağmen bireysel muafiyet vermiştir. Kurul kararlarına esas muafiyet
bildirimlerinde de işbu dosyadaki gibi benzer bireysel muafiyet gerekçeleri ileri
sürülmüştür. Diğer bir ifadeyle Kurul kararına konu olan sözleşme ile işbu karara konu
sözleşmeler arasında gerek niteliksel ve gerekse niceliksel hiçbir farklılık
bulunmamaktadır.
2. Diğer taraftan Kurulun 28.11.2013 tarih ve 13-66/923-RM(10) sayılı kararına konu
Muafiyetin Genel Esaslarına İlişkin Kılavuz’un “3. Muafiyetin Genel Prensipleri” başlıklı
15. paragrafında aynen;
“Kanun’un 4. maddesi ile amaçlanan, teşebbüslerin anlaşma yoluyla herhangi bir mal
ve hizmet pazarındaki rekabeti kısıtlamalarının engellenmesidir. Bir yönüyle rekabeti
sınırlayan anlaşmalar bir diğer yönüyle etkinlik kazanımlarına yol açarak refah artışı
doğurabilirler. Anlaşmanın refah artırıcı etkileri rekabeti kısıtlayıcı/bozucu etkilerinden
büyük olduğunda anlaşmanın net etkisi tüketici refahında artış sağlamak ve rekabetçi
süreci güçlendirmek olarak karşımıza çıkabilir. Bu husus muafiyet rejiminin de temelini
oluşturmaktadır. Kanun’un 5. maddesinde düzenlenen koşulları sağlayan bir
anlaşmanın ekonomi/tüketici refahı üzerindeki net etkisinin pozitif veya en
azından nötr olduğu kabulü ile anlaşma 4. madde uygulamasından muaf
tutulmaktadır.” denilmektedir.
16-30/504-225
12/13
Kılavuz metninden anlaşılacağı üzere bir sözleşmenin bireysel muafiyet alabilmesinin
ön koşulu mevcut rekabeti geriye götürmemesi diğer bir ifadeyle rekabet üzerine
etkisinin nötr olmasıdır. Yani mevcut dosya itibariyle değerlendirildiğinde eğer bir
teşebbüs mevcut duruma göre bizzat kendisi ihalelere girebiliyorsa aynı şekilde bir
başkası vasıtasıyla ihalelere girebilmesi mümkün olmalıdır. Bu durumun rekabet
düzenine olumlu ya da olumsuz bir etkisi olmamakta rekabet açısından bir geriye
gidişe işaret etmemektedir.
Taraflar sözleşme ile kendi uzmanlıkları olan alanlarda çabalarını arttıracaklar; birisi
ilaç temin ve arzı konusuna diğeri de hastaların ve hastanelerin ilaca erişimi konusuna
yoğunlaşacaklardır.
Kararda bireysel muafiyet şartlarını karşılamadığını gerekçe olarak gösterilen Aksel’ in
katılmadığı grup ihalelerinde rekabetin sağlanmadığı tespiti ile ilgili olarak da sözleşme
öncesi dönem ile sonrasında değişen bir şey olmadığı, sözleşme öncesinde Daiichi
ihaleye katılmadığında niçin katılmadığını sorgulayamıyorsak sonrasında da dağıtıcı
Aksel’ i niçin katılmıyorsun diye sorgulamamamız gerekir diye düşünüyorum. Mevcut
yeni durum rekabet açısından var olanı değiştirmemektedir.
Sözleşmede; dağıtıcının katılmayacağı grup ihaleleri ile ilgili olarak sözleşmenin
3.1.4.maddesinde Daiichinin bizzat kendisinin ya da görevlendireceği başka bir
dağıtıcı ile katılacağı belirtilmiş, şayet ihaleye katılınmamış ise de dağıtıcının ihaleyi
kazanan teşebbüse Simdax isimli ilacı dağıtıcı için öngörülen fiyatı aşmamak üzere
karşılayacağı öngörülmüştür.
Nitekim dosya da yer alan Şubat 2016 ayında hastanelere temin olunan simdax
listesinde sağlayıcı tarafından (…..) bir dağıtıcı tarafından da (…..) adet ilacın
karşılandığına ilişkin bilgilere yer verilmiştir. Bu bilginin de sadece bir dağıtıcıdan
alınan bilgi olduğu diğer dağıtıcıları kapsamadığı, dolayısıyla hastanelerin ihaleler
kapsamında karşılanan simdax sayısının daha fazla olacağı anlaşılmaktadır.
Kurul verdiği 04.11.2014 tarihli 14-43/797-358 sayılı kararda aynen “Gül Ecza’nın
herhangਟ bਟr şekਟlde katılamadığı ਟhale ya da satın alımın söz konusu olması halਟnde,
Mustafa Nevzat’ın yazılı onayının alınması şartıyla deponun dਟğer bਟr ecza deposunu
kendਟ nam ve hesabına yetkਟlendਟrebਟleceğਟ, böyle bਟr durumun söz konusu olması
halਟnde, Gül Ecza’nın kendਟsਟne uygulanan ਟskontoyu kendਟ takdਟr edeceğਟ oranda
yetkਟlendਟrdਟğਟ depoya yansıtabਟleceğਟ konusunda takdਟr yetkਟsਟne sahਟp olacağı…”
yönündeki sözleşme hükmüne istinaden anılan sözleşmeye bireysel muafiyet
vermiştir.
Kurulun muafiyet vermediği işbu dosya ile Kurulun daha önce muafiyet verilmesini
uygun gördüğü dosya arasında katılınmayan grup ihaleleri konusunda hastanelerin ya
da hastaların ilaca erişimi bağlamında önemli bir farklılık bulunmamaktadır.
Dile getirilmesi gereken diğer bir hususta sözleşme yürürlüğe girdikten sonra
dağıtıcının katıldığı ihaleler neticesinde hastaneler tarafından talep edilen toplam
Simdax’ın ancak % (…..) ini karşıladığı, %(…..) inin ise karşılanmadığı, bu nedenle de
muafiyet şartlarından 5 (b) ve (d) yi karşılamadığı belirtilerek muafiyet verilemeyeceği
belirtilmektedir. Oysaki 15 Mart – 01 Temmuz 2016 döneminde açılan 119 ihaleden
katılınan (…..) ihale kapsamında istenilen (…..) adet simdaxtan karşılanan (…..) adet
dışındaki kısmın sözleşme hükümleri çerçevesinde karşılanıp karşılanmadığının,
16-30/504-225
13/13
karşılanmış ise hangi kanaldan verildiğinin bilinmediği, zira yukarıda verilen Şubat
2016 ayı hastanelere temin olunan simdax listesinde bir kısım simdaxın sağlayıcı
tarafından diğer bir kısmının da bir sağlayıcı tarafından temin olunduğunun belirtildiği
Mart 2016’dan sonraki bilgilerde ise verilen bilginin bu ayrıntıda olmadığı, dolayısıyla
bu yetersiz bilgiler üzerinden karşılaştırma yapmanın ve sonuca gerekçe yapmanın
anlamlı olmayacağı düşünülmektedir.
Yukarıda anılan Kurul kararlarıyla uyumlu olmayan ve Muafiyetin Genel Esaslarına
İlişkin Kılavuz hükümlerine göre de mevcut duruma göre rekabeti sınırladığı ortaya
konulmayan, sözleşmenin yürürlüğe girmesinden sonra da katılınan ihaleler ve hasta
ve hastanelere ulaştırılan ilaçlar yönüyle olumlu sonuçları görülen ya da görülmesi
muhtemel bulunan işbu dosya kapsamındaki sözleşmeye bireysel muafiyet verilmesi
gerekirken aksi yöndeki çoğunluk görüşüne karşıyım.
Fevzi ÖZKAN
Kurul Üyesi
Full & Egal Universal Law Academy