Rekabet Kurumu Başkanlığından,
(Yargı Kararları Üzerine Verilen)
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2014-1-113
Karar Sayısı : 16-32/542-237
Karar Tarihi : 05.10.2016
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN, Fevzi ÖZKAN, Adem BİRCAN
B. RAPORTÖRLER: Başak ARSLAN, Muhammed Safa UYGUR, Metin DEMİRCİ
C. İLGİLİ TEŞEBBÜSLER:
- OMV Petrol Ofisi A.Ş.
Eski Büyükdere Cad. No: 33 Maslak, İstanbul
- Golden Unlu Lokantacılık Pet. İnş. Taş. Turz. Teks. San. Tic.
Ltd. Şti.
Temsilcisi: Av. Yelda TUĞCU ERYILMAZ
Muhsin Yazıcıoğlu Cad. No:37/4 Çankaya, Ankara
(1) E. DOSYA KONUSU: OMV Petrol Ofisi A.Ş.'nin yapmış olduğu dikey anlaşma ve
çeşitli uygulamalar yolu ile 4054 sayılı Kanun’u ve 2002/2 sayılı Tebliği ihlal ettiği
iddiasına ilişkin olarak alınan 18.03.2015 tarih ve 15-12/158-71 sayılı Kurul
kararıyla ilgili Ankara 7. İdare Mahkemesince verilen 28.04.2016 tarihli ve
2015/1997 E., 2016/1382 K. sayılı kararın gereğinin yerine getirilmesi.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Golden Unlu Lokantacılık Pet. İnş. Taş. Turz. Teks. San. Tic.
Ltd. Şti. (GOLDEN PETROL) tarafından yapılan başvuruda özetle; OMV Petrol Ofisi
A.Ş.’nin (POAŞ) başvuruya konu taşınmaz üzerindeki intifa hakkını terkin etmemesi
nedeniyle gerekli işlemlerin yapılması talep edilmiştir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 28.11.2014 tarihinde giren başvuru üzerine
hazırlanan 22.01.2015 tarih ve 2014-1-113/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu, 29.01.2015
tarihli Kurul toplantısında görüşülmüş ve iddiaya yönelik olarak önaraştırma yapılmasına
karar verilmiştir. Konuya ilişkin karar uyarınca düzenlenen 10.03.2015 tarih ve 2014-1-
113/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu görüşülerek, 18.03.2015 tarihinde 15-12/158-71
sayılı karar alınmıştır. Söz konusu kararda;
1- GOLDEN PETROL ile POAŞ arasındaki dikey ilişkinin 2002/2 sayılı Dikey
Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’nin (2002/2 sayılı Tebliğ) 5. maddesinde
düzenlenen istisnadan yararlanamayacağına,
2- Söz konusu dikey ilişkinin 16.04.2014 tarihine kadar 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında
grup muafiyetinden yararlanma imkânı bulunduğuna,
3- Dosya konusu dikey anlaşmaya 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun’un (4054 sayılı Kanun) 5. maddesi kapsamında bireysel muafiyet de
tanınamayacağına,
4- Bu nedenle, 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, taraflara
gerekçeli kararın tebliği tarihinden itibaren 30 (otuz) gün içinde aralarındaki dikey
ilişkiyi sonlandırmaları gerektiği, aksi takdirde haklarında 4054 sayılı Kanun
çerçevesinde işlem başlatılacağı yönünde görüş bildirilmesini teminen Başkanlığın
görevlendirilmesine
karar verilmiştir.
16-32/542-237
2/6
(4) Bununla birlikte POAŞ’ın Kurul’un 18.03.2015 tarih ve 15-12/158-71 sayılı kararının
gereğini yerine getirmediği iddiası ile GOLDEN tarafından yapılan başvuru üzerine
alınan 06.10.2015 tarihli ve 15-37/569-191 sayılı Kurul kararında;
1- GOLDEN ile POAŞ arasındaki dikey ilişkinin 2002/2 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinde
düzenlenen istisnadan yararlanamayacağına,
2- Söz konusu dikey ilişkinin 20.09.2016 tarihine kadar 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında
grup muafiyetinden yararlanma imkânı bulunduğuna,
3- Dosya konusu dikey anlaşmaya 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi kapsamında
bireysel muafiyet de tanınamayacağına,
4- Dolayısıyla POAŞ hakkında 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma
açılmasına yer olmadığına, şikâyetin reddine
karar verilmiştir.
(5) Kurulumuzun 18.03.2015 tarih ve 15-12/158-71 sayılı kararına karşı POAŞ tarafından
dava açılmış olup, Ankara 7. İdare Mahkemesi, 28.04.2016 tarih ve 2015/1997 E.,
2016/1382 K. sayı ile söz konusu Kurul kararının iptaline karar vermiştir. Anılan karar
Rekabet Kurumu kayıtlarına 27.09.2016 tarihinde intikal etmiştir.
(6) Mezkûr mahkeme kararı çerçevesinde hazırlanan 30.09.2016 tarih ve 2014-1-
113/BN(2) sayılı Bilgi Notu Kurul’un, 05.10.2016 tarih ve 16-32 sayılı toplantısında
görüşülerek karara bağlanmıştır.
(7) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: Ankara 7. İdare Mahkemesinin yukarıda anılan iptal kararı
üzerine raportörler tarafından hazırlanan 30.09.2016 tarih ve 2014-1-113/BN(2) sayılı
Bilgi Notu’nda; Ankara 7. İdare Mahkemesinin 28.04.2016 tarihli ve 2015/1997 E.,
2016/1382 K. sayılı iptal kararındaki gerekçeler dikkate alınarak;
- GOLDEN PETROL ile POAŞ arasındaki dikey ilişkinin 2002/2 sayılı Tebliğ’in 5.
maddesinde düzenlenen istisna hükmünden yararlandığı,
- Dolayısıyla POAŞ hakkında 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma
açılmasına yer olmadığı,
- Ayrıca Kurul’un aynı konuya ilişkin benzer yönde aldığı 06.10.2015 tarihli ve 15-
37/569-191 sayılı kararının Mahkeme kararındaki gerekçeler doğrultusunda geri
alınmasının uygun olacağı
ifade edilmiştir.
16-32/542-237
3/6
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Ankara 7. İdare Mahkemesinin İptal Kararı
(8) Ankara 7. İdare Mahkemesi 28.04.2016 tarih ve 2015/1997 E., 2016/1382 K. sayılı iptal
kararında;
“2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği'nin 5/a maddesinin
üçüncü fıkrasında; "Alıcının anlaşmaya dayalı faaliyetlerini sürdürürken kullanacağı
tesisin mülkiyeti arazi ile birlikte veya alıcı ile bağlantısı olmayan üçüncü kişilerden
sağlanan bir üst hakkı çerçevesinde sağlayıcıya ait ise, yahut alıcı bu faaliyetini
sağlayıcının alıcı ile bağlantısı olmayan üçüncü kişilerden elde ettiği bir ayni veya şahsi
kullanım hakkının konusu olan bir tesiste sürdürecekse, alıcıya getirilen rekabet
etmeme yükümlülüğü, söz konusu tesisin alıcı tarafından kullanıldığı süreye
bağlanabilir; şu kadar ki, rekabet etmeme yükümlülüğü, bu sürenin beş yılı aşan kısmı
bakımından, sadece alıcının söz konusu tesiste yürüteceği faaliyetini kapsar." hükmü
getirilmiştir. Buna göre akaryakıt dağıtım şirketi bayi ile ilgisi olmayan üçüncü bir kişiden
intifa hakkı yoluyla taşınmazı devralırsa hem bayilik hem de intifa sözleşmesi 5 yıldan
uzun süreli yapılabilecektir. Uyuşmazlıkta davacının bayi olarak belirledigi JAVDES ile
lehine intifa hakkı tesis eden GOLDEN PETROL arasında bir ilgi bulunmadığından ve
idarece bu yönde bir tespit de ileri sürülmediğinden, münhasırlık kaydı bulunan
sözleşmelerin 5 yıllık süreyle akdedilebileceği yolundaki genel kuralın istisnası olarak
getirilen ve yukarıda aktarılan hükümden faydalandırılması gerekecektir.
Bu durumda GOLDEN PETROL'ün 16.04.2009 tarihinde söz konusu taşınmaz üzerinde
POAŞ lehine 18 yıl süreli yeni bir intifa hakkı tesis etmiş olması ve taraflar arasında
13.04.2009 tarihinde akdedilen Protokol'de de bu intifa hakkının tesis edilmesi ile söz
konusu taşınmazda JAVDES'in işletici olarak faaliyet göstermesinin GOLDEN PETROL
tarafından kabul ve taahhüt edilmesi dikkate alındığında, anılan sözleşmeler yoluyla
yeni bir dikey anlaşma kurmak yönünde tarafların iradelerinin yenilendiği idare
tarafından kabul edildiğinden ve bayi ile lehine intifa hakkı tesis eden arasında bir ilgi
bulunduğunun da tespit edilmemiş olması karşısında; 5 yıllık süreye ilişkin genel kuralın
istisnası niteliğinde bulunan 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara ilişkin Grup Muafiyeti
Tebliği'nin 5/a maddesinin üçüncü fıkrası uygulanmaksızın 5 yıl süreyle grup muafiyeti
uygulanması gerektiği yolundaki dava konusu istemde hukuka uyarlık görülmemiştir.
Öte yandan, davalı idare tarafından 06.10.2015 tarihli ve 15-37/569-191 sayılı Rekabet
Kurulu kararıyla davanın konusuz kaldığı yolundaki iddiası; söz konusu kararın
davacının 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği'nin 5/a
maddesinin üçüncü fıkrasındaki istisnadan faydalandırılmaması yolundaki tespiti
korumakla birlikte sadece dikey ilişkinin grup muafiyetinden yararlandırılacağı süreyi
taraflar arasında bayilik sözleşmesinin imzalandığı 20.09.2011 tarihinden itibaren
20.09.2016 tarihine kadar olacak şekilde belirlediği anlaşıldığından; yerinde
görülmemiştir.”
gerekçesiyle Rekabet Kurulunun 18.03.2015 tarih ve 15-12/158-71 sayılı kararının
iptaline karar verilmiştir.
16-32/542-237
4/6
I.2. Dosya Konusu Dikey Anlaşmaya Yönelik Bulgular
(9) Ankara 7. İdare Mahkemesi tarafından iptal edilen Kurul kararına konu başvuruda
özetle;
- 14.09.2005 tarihinde, başvuruya konu taşınmazın Ömer Faruk KARADUMAN, Serhat
KARADUMAN ve Tahsin KARAKUŞ tarafından finansal kiralama yoluyla satın
alındığı,
- 15.12.2005 tarihinde anılan kişilerin ortağı olduğu Kar-Daş Akaryakıt Ürünleri Nak.
İnş. Turz. Mad. Gıda San. Tic. Ltd. Şti. (KAR-DAŞ PETROL) ile POAŞ arasında söz
konusu akaryakıt istasyonu üzerinde faaliyet göstermek üzere bayilik sözleşmesi
imzalandığı,
- 05.12.2006 tarihinde KAR-DAŞ PETROL’ün işletme hakkını Ömer Faruk
KARADUMAN'ın eşi Tuna KARADUMAN ile Necmettin AYDIN ve Mahmut AYDIN'ın
ortağı olduğu Aydınpet Akaryakıt Madencilik Unlu Mamüller İnş. Nak. Turz. Gıda
San. Tic. Ltd. Şti.’ne (AYDINPET) devrettiği,
- 26.04.2007 tarihinde AYDINPET ile POAŞ arasında söz konusu akaryakıt istasyonu
üzerinde faaliyet göstermek üzere bayilik sözleşmesi imzalandığı ve 28.10.2011
tarihine kadar AYDINPET’in bayilik faaliyetlerine devam ettiği,
- 16.04.2009 tarihinde gayrimenkulün Necmettin AYDIN ve Mahmut AYDIN'ın kardeşi
olan Haşim AYDIN ile Ömer Faruk KARADUMAN'ın eşi olan Tuna KARADUMAN'ın
ortakları olduğu GOLDEN PETROL tarafından satın alındığı,
- 16.04.2009 tarihinde ilgili istasyon üzerinde POAŞ lehine 18 yıl süreli intifa hakkı
tesis edildiği,
- Taşınmaz üzerindeki intifa hakkının 4054 sayılı Kanun, 2002/2 sayılı Tebliğ ve
Rekabet Kurulu kararları çerçevesinde geçersiz hale geldiği,
- Bununla birlikte POAŞ’ın gönderilen ihtarlara rağmen intifa hakkını terkin etmekten
kaçındığı
ifade edilerek, POAŞ hakkında gerekli işlemlerin yapılması talep edilmiştir.
(10) Bilgi isteme yazısına cevaben POAŞ tarafından gönderilen yazıda ise özetle;
- Başvuruya konu gayrimenkulün ilk malikinin Garanti Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş.
(GARANTİ) olduğu ve söz konusu gayrimenkul üzerinde 16.06.1993 tarihinden
itibaren geçerli olmak üzere POAŞ lehine 15 yıl süreyle intifa hakkının tesis edildiği,
- Daha sonra gayrimenkulün Family Finans Katılım Bankası A.Ş. (FFKB) tarafından
14.09.2005 tarihinde GARANTİ'den satın alındığı,
- AYDINPET ile POAŞ arasında 20.04.2007 tarihinde İstasyonlu Bayilik Sözleşmesi
imzalandığı ve 16.04.2009 tarihinde malik FFKB tarafından 18 yıl süreyle POAŞ
lehine intifa hakkı tesis edildiği,
- Bayilik Sözleşmesi ekinde yer alan devir taahhütnamesi uyarınca AYDINPET’in
KARDAŞ’ın tüm borç ve taahhütlerini üstlendiğinin anlaşıldığı ancak KAR-DAŞ ile
ilgili olarak bayilik sözleşmesinin dosya kayıtlarında bulunmadığı,
- AYDINPET'in Mayıs 2007 ve Ekim 2007 tarihleri arasında kısa süre ile POAŞ’tan
akaryakıt tedarik ettiği, sonrasında istasyonun faaliyet göstermediği,
- GOLDEN PETROL ile POAŞ arasında 13.04.2009 tarihinde yapılan Protokol’de,
GOLDEN PETROL’ün açıkça inşa edilecek tesisin Javdes Savunma Güvenlik Turizm
İnşaat Reklam Elektrik Gıda İç ve Dış Ticaret A.Ş. (JAVDES) tarafından işletilmesine
muvafakat ettiği,
16-32/542-237
5/6
- 06.10.2009 tarihli sahadan alınan görüntülerden istasyonun tamamen yıkıldığı ve
yerine yeni istasyon inşaat çalışmalarının başladığının görüldüğü,
- 20.09.2011 tarihinde POAŞ ile JAVDES arasında İstasyonlu Bayilik Sözleşmesi
akdedildiği,
- Özetle, AYDINPET’in kısa süre ile faaliyet gösterdiği, birtakım teknik nedenlerden
dolayı 2007 yılında üstlenmiş olduğu istasyonu işletemediği, GOLDEN PETROL ile
yapılan Protokol’den de görüldüğü üzere istasyonun tamamen yıkılarak yenilendiği
ve gerek AYDINPET gerekse de GOLDEN PETROL ile hiçbir ilişkisi olmayan
JAVDES ile bayilik sözleşmesi yapıldığı,
- 2007 yılından istasyonun yenilenerek işletmeye açıldığı 2009 yılının Eylül ayına
kadar POAŞ’ın iki yıl süreyle ürün satışı yapamadığı, işletilemeyen bu istasyon için
GOLDEN PETROL'e karşı Protokol’den doğan yükümlülüklerini getirdiği,
- JAVDES ile yapılan sözleşme neticesinde 2002/2 sayılı Tebliğ'e tamamen uygun
işlem tesis edilmiş olduğu, grup muafiyeti kapsamı dışında kalınmasını gerektiren bir
durum bulunmadığı,
- Bayi JAVDES ile arazinin mevcut maliki GOLDEN PETROL arasında herhangi bir
irtibat bulunmaması nedeniyle intifa hakkı ve bayilik ilişkisinden oluşan dikey
anlaşmanın, Tebliğ'in 5. maddesinin (a) bendinde öngörülen istisna hükmünden
yararlandığı,
- Zira 16.04.2009 tarihinde GOLDEN PETROL ve POAŞ’ın, 2005 ve hatta daha
öncesinden bu yana aralıklarla devam etmekte olan dikey ilişkiyi sonlandırdığı ve
GOLDEN PETROL’ün (salt malik sıfatıyla) POAŞ tarafından belirlenen ve kendisi ile
ilgili olmayan bir kişinin (teşebbüsün) istasyonu işletmesine 13.04.2009 tarihli
Protokol'ün 2. maddesi ile açık bir şekilde rıza gösterdiği,
- Bunun üzerine POAŞ’ın, 13.04.2009 tarihinde şu anda istasyonda bayi olan ve
Jandarma Asayiş Vakfı işletmesi olan JAVDES ile İşletme Protokolü akdettiği,
taşınmaz üzerindeki intifanın 16.04.2009 tarihinde terkin edilip yine aynı tarihli
mevcut intifa hakkının (18 yıl süreli) tesis edildiği, dolayısıyla bu tarihte dikey ilişkinin
yenilendiği,
- Söz konusu istasyon üzerinde kısa süreyle akaryakıt istasyonu işletilmiş olmakla
birlikte, Protokol’den de açıkça görüleceği gibi malike yapılacak ödemelerin inşaat
ruhsatı alınması ve inşaatın tamamlanması gibi bir takım kriterlere dayandığı ve sırf
bu açıdan bakıldığında dahi malik açısından bu istasyonun yeni bir istasyon niteliği
taşıdığı, ayrıca Protokol’ün ekinde yer alan belgelerden açıkça yapılacak işlerden ve
ekteki belgelerden istasyonun tamamen yenilendiğinin görüldüğü
ifade edilmiştir.
(11) Konuya ilişkin olarak hazırlanan 10.03.2015 tarih ve 2014-1-113/ÖA sayılı Önaraştırma
Raporu üzerine alınan ve iptal davasına konu olan 18.03.2015 tarihli ve 15-12/158-71
sayılı Kurul kararı incelendiğinde; dosya konusu dikey ilişkinin söz konusu istasyonda
sırasıyla bayilik faaliyeti gösteren KAR-DAŞ PETROL ve AYDINPET ile ortaklarının
malikler ile aynı kişi ve ilişkili kişiler olmaları sebebiyle bağlantılı sayıldığı ve dolayısıyla
2002/2 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinin (a) bendinde düzenlenen istisna hükmü
kapsamında olmadığının değerlendirildiği anlaşılmaktadır.
16-32/542-237
6/6
I.3. Gerekçe ve Hukuki Dayanak
(12) Rekabet Kurulunun 18.03.2015 tarihli ve 15-12/158-71 sayılı kararı, Ankara 7. İdare
Mahkemesi’nin 28.04.2016 tarih ve 2015/1997 E., 2016/1382 K. sayılı kararı ile iptal
edilmiş olup, iptal gerekçelerine yukarıda I.1. başlık altında yer verilmiştir.
(13) 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 28. maddesinde yer alan;
“Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve
yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idare, gecikmeksizin
işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur. Bu süre hiçbir şekilde kararın
idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez.”
hükmü gereğince Mahkeme’nin söz konusu kararında yer verilen gerekçeler ve hüküm,
idare açısından bağlayıcı bir nitelik taşımaktadır.
(14) Bu nedenle, Ankara 7. İdare Mahkemesinin 28.04.2016 tarihli ve 2015/1997 E.,
2016/1382 K. sayılı iptal kararındaki gerekçeler dikkate alınarak; GOLDEN ile POAŞ
arasındaki dikey ilişkinin 2002/2 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinde düzenlenen istisna
hükmü çerçevesinde aynı Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden yararlandığı, ayrıca
Kurul’un 06.10.2015 tarihli ve 15-37/569-191 sayılı kararının mahkeme kararındaki
gerekçeler doğrultusunda geri alınması gerektiği kanaatine ulaşılmıştır.
J. SONUÇ
(15) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
1. Golden Unlu Lokantacılık Pet. İnş. Taş. Turz. Teks. San. Tic. Ltd. Şti. ile OMV
Petrol Ofisi A.Ş. arasındaki dikey ilişkinin 2002/2 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinde
düzenlenen istisna hükmü çerçevesinde aynı Tebliğ kapsamında grup
muafiyetinden yararlandığına,
2. Dolayısıyla OMV Petrol Ofisi A.Ş. hakkında 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi
uyarınca soruşturma açılmasına yer olmadığına,
3. Ayrıca Kurul’un 06.10.2015 tarihli ve 15-37/569-191 sayılı kararının mahkeme
kararındaki gerekçeler doğrultusunda geri alınmasına
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy