Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2016-3-54 (Ortak Girişim)
Karar Sayısı : 16-33/567-245
Karar Tarihi : 13.10.2016
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN, Fevzi ÖZKAN, Adem BİRCAN, Şükran KODALAK
B. RAPORTÖRLER: Bahar ERSOY ZENGİN, Yusuf ÜLKER, Cansu TOPAK
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN :- Canada Pension Plan Investment Board
Temsilcileri: Av. Gönenç GÜRKAYNAK, Av. Ceren ÖZKANLI,
Av. Nazlı Ceylan MOLLAOĞLU
Çitlenbik Sokak No:12 Yıldız Mahallesi, Beşiktaş/İstanbul
(1) D. DOSYA KONUSU: Glencore plc’nin tek kontrolünde bulunan Glencore
Agriculture Limited hisselerinin %(…..)’ının nihai anlamda Canada Pension Plan
Investment Board tarafından devralınarak ortak girişim oluşturulması işlemine izin
verilmesi talebi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 29.08.2016 tarih ve 5200 sayı ile
giren ve en son 20.09.2016 tarih ve 5545 sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine
düzenlenen 04.10.2016 tarih ve 2016-3-54/Öİ sayılı Ön İnceleme Raporu görüşülerek
karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda özetle; dosya konusu işleme izin verilmesinde
sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
G.1. Taraflar
(4) Devralan Canada Pension Plan Investment Board Monroe Canada Inc. (CPPIB Monroe
Canada Inc); Canada Pension Plan Investment Board’un (CPPIB) bir iştiraki olup, yatırım
yönetimi yapmaktadır. Kanada Federal Kraliyet Kurumu olan CPPIB; halka açık öz
kaynaklar, özel sermaye fonları, gayrimenkul, sabit gelir yatırımları ve altyapı işlerine
yatırım alanlarında faaliyet göstermektedir. İlgili kuruluşun ayrıca küresel anlamda ziraat
sektöründe veya ziraat sektörüyle ilişkili olarak sınırlı düzeyde faaliyeti bulunmaktadır.
Kuruluş, iki portföy şirketi aracılığıyla Kanada ve Amerika Birleşik Devletleri’nde (ABD)
çiftçilere tarım arazisi kiralamaktadır. İngiltere ve ABD’de Associated British Ports ve
Ports America liman işletmelerinde dökme kuru yük idaresiyle ilgili yatırımları
bulunmaktadır. Ayrıca ilgili kuruluş hâlihazırda, ayrı bir işlem kanalıyla, yalnızca
Avustralya’da demiryolu aracılığıyla kargo ve çeşitli yük taşımacılığı yapan Asciano’s
Pasific National’ın %(…..)’lük hissesini devralmaktadır.
(5) Devreden Danelo Limited bir holding şirketi olup, hâlihazırda tek kontrolünde olan
Glencore Agriculture Limited’in (GLENCORE AGRI) faaliyetleri dışında herhangi bir
faaliyeti bulunmamaktadır. Danelo Limited’in %100 oranında hissesine sahip olduğu
devre konu GLENCORE AGRI, hâlihazırda Glencore plc’nin tarım sektöründeki tüm
faaliyetlerini yürütmek üzere kurulmuştur. Bu bağlamda hububat, yağlar/yağlı tohumlar,
pamuk ve şekeri içeren zirai ürünleri sağlamakta ve pazarlamaktadır. Bu ürünler
değirmenler, rafineriler, yerel tüccarlar, ambar şirketleri ile kooperatiflerden ve bazı
ülkelerde ise doğrudan çiftçilerden satın alınmaktadır. GLENCORE AGRI aynı zamanda
16-33/567-245
2 / 5
taşımacılık faaliyeti ile de iştigal etmekte ve hâlihazırda 75 gemisi bulunmaktadır. Bu
gemiler, şirketin kendi faaliyetleri için kullanılmakta olup, üçüncü kişilere sağlanan yük
kapasitesi ihmal edilebilir düzeydedir. Bunlara ek olarak bahse konu şirketin Ukrayna,
Rusya, Paraguay ve Avustralya’da çiftlik sahipliği bulunmakta ya da çiftlik sahiplerinden
çiftlik kiralamaktadır. Bunun yanı sıra, Arjantin’deki birçok çiftliği de finanse etmektedir.
(6) Bildirim kapsamında, Danelo Limited’in Glencore International AG'nin bir iştiraki olduğu;
Glencore International AG’nin tüm hisselerinin ise Glencore plc’de bulunduğu; dolayısıyla
Danelo Limited’in hisselerinin tamamının nihayetinde Glencore plc’ye (GLENCORE) ait
olduğu ifade edilmiştir. GLENCORE; metaller, mineraller, yağ ve yağ ürünleri, kömür ve
zirai ürünler dâhil olmak üzere çeşitli ticari mal tedarik etmektedir. Müşterileri endüstriyel
oyuncular olup otomotiv, çelik, elektrik üretimi, petrol ve gıda işleme sektörlerinde faaliyet
göstermektedir. GLENCORE’un faaliyet alanı küresel olarak üç sektör etrafında
toplanmaktadır: (i) enerji ürünleri, (ii) metaller ve mineraller, (iii) zirai ürünler.
G.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
(7) Dosya içeriğinden, GLENCORE AGRI’nin hâlihazırda GLENCORE’un tek kontrolünde
olduğu; GLENCORE’un devralma işleminin tamamlanmasından önce tüm zirai
faaliyetlerini, aktif ve pasiflerini GLENCORE AGRI’de birleştirdiği ve bahse konu şirketin
GLENCORE’un yeniden yapılandırılması sonucu oluştuğu anlaşılmaktadır.
(8) Dosya konusu işlemin, GLENCORE, GLENCORE AGRI, CPPIB ve CPPIB Monroe
Canada Inc. arasında 06.04.2016 tarihinde imzalanan Abonelik Sözleşmesi’ne ve yine
aynı tarihte Danelo Limited, GLENCORE AGRI ve CPPIB Monroe Canada Inc. arasında
imzalanan Hissedarlar Sözleşmesi’ne dayandığı dosya içeriğinden anlaşılmıştır.
(9) 2010/4 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ’in (2010/4 sayılı Tebliğ) 5. maddesinin 3. fıkrası çerçevesinde, bir ortak
girişimin 2010/4 sayılı Tebliğ kapsamında bir devralma olarak değerlendirilebilmesi için
“ortak kontrol” ve “tam işlevsellik (bağımsız iktisadi varlık)” koşullarını taşıması
gerekmektedir.
(10) İki ya da daha fazla teşebbüs ya da kişinin başka bir teşebbüs üzerinde belirleyici etki
uygulama imkânına sahip olması durumunda ortak kontrolden söz edilmektedir.
Belirleyici etki, bir teşebbüsün stratejik ticari davranışlarını belirleyen eylemleri engelleme
yetkisidir. Birleşme ve Devralma Sayılan Haller ve Kontrol Kavramı Hakkında Kılavuz’un
(Kılavuz) 50. vd. paragraflarında bir ortak girişimde ortak kontrolden söz edilebilmesi için
tarafların eşit oy hakkına sahip olması, stratejik kararların alınmasında veto haklarının
bulunması ya da oy haklarının ortaklaşa kullanılması gibi şartların sağlanması gerektiği
ifade edilmiştir. Dolayısıyla, ana şirketlerin kontrol edilen teşebbüsle ilgili önemli
kararlarda (bütçe, işletme planı, önemli yatırımlar, üst yönetimin atanması gibi)
mutabakata varmak zorunda olduğu hallerde ortak kontrol söz konusudur.
(11) Buna göre Hissedarlık Sözleşmesi’nin, “(…..)” başlıklı (…..) ve “(…..)” başlıklı (…..)
maddelerinin incelenmesinden, tarafların ortak kontrolünden bahsedilebilmesi için
Kılavuz’da gerekli görülen; yönetim kurulunun yapısının belirlenmesi, işletme planının
tespiti gibi stratejik kararların her iki işlem tarafının da mutabakatı ile alınacağı
anlaşıldığından, GLENCORE AGRI işlem taraflarının ortak kontrolünde olacaktır.
(12) Bildirim konusu işlemin 2010/4 sayılı Tebliğ çerçevesinde bir devralma olarak
değerlendirilmesi için aranan ikinci kriter ise, üzerinde ortak kontrol tesis edilen işletmenin
bağımsız bir iktisadi varlık niteliği taşıması, diğer bir deyişle tam işlevsel olmasıdır. Bu
kriter ile aranan özellik ortak girişimin, kurucularından bağımsız olarak ilgili pazarda
faaliyetlerini kalıcı olarak sürdürebilen ayrı bir iktisadi işletme olarak teşekkül etmesidir.
Bir ortak girişimin tam işlevsel olarak kabul edilebilmesi için;
16-33/567-245
3 / 5
Bağımsız olarak faaliyet göstermek için yeterli kaynaklara sahip olmak,
Ana şirketlerin belirli bir işlevi ötesinde faaliyet göstermek,
Satış ve satın alma ilişkilerinde ana şirketlere bağımlı olmamak,
Kalıcı olarak faaliyet göstermek
şeklinde ifade edilebilecek nitelikleri taşıması beklenmektedir1.
(13) Dosya içeriği bilgilere göre GLENCORE AGRI, kendi ticari politikası doğrultusunda karar
verebilen, faaliyetlerini kalıcı bir şekilde bağımsız bir ticari varlık olarak
gerçekleştirebilmek için gerekli olan sermaye, çalışan ve malvarlığı gibi kaynaklara sahip
olan ve 2010/4 sayılı Tebliğ’de geçen şekli ile özerk bir ekonomik şirketin tüm işlevlerini
yerine getirebilen tam işlevsel bir teşebbüs olacaktır. Devralma işleminin
tamamlanmasından sonra, GLENCORE AGRI’nin günlük faaliyetlerine adanmış bir
yönetimi ve bağımsız olarak faaliyet gösterebilmesini sağlayacak altyapısı olacaktır.
Ortak girişimin faaliyetlerini yürütürken elde ettiği gelir, ekonomik olarak GLENCORE ya
da CPPIB’den bağımsız olmasını sağlayacaktır. Buna ek olarak, ortak girişimin kalıcı bir
şekilde faaliyet göstermeye devam etmesi de beklenmektedir.
(14) Öte yandan dosya içeriği bilgilerden, GLENCORE ve ortak girişim arasında bir hizmet
sözleşmesinin imzalandığı, söz konusu sözleşme uyarınca GLENCORE’un, ortak
girişimin bağımsız, hukuki, hukuka uyum, finansal, maaş ödemeleri/insan kaynakları ve
bilgi teknolojisi faaliyetlerini desteklemek amacıyla belirli destek/danışmanlık hizmetleri
sunacağı, ayrıca GLENCORE’un, ortak girişimin faaliyetlerini tedricen bağımsız olarak
gerçekleştirebilmesi amacıyla destekleme faaliyetlerini zamanla azaltacağını CPPIB’ye
taahhüt ettiği ve bu durumun yakın bir gelecekte gerçekleşmesinin beklendiği
anlaşılmıştır.
(15) Yukarıda yer verilen bilgilerden, dosya konusu işlemin, bağımsız bir iktisadi varlığın tüm
işlevlerini kalıcı olarak yerine getirecek bir ortak girişim kurulması niteliğini taşıdığı
anlaşıldığından, söz konusu işlem 2010/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinin üçüncü fıkrası
çerçevesinde bir devralma işlemidir. Dosya içeriğinden, işlem taraflarının 2015 yılı
cirolarının 2010/4 sayılı Tebliğ’in 7. maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerinde
öngörülen ciro eşiklerini aştığı anlaşıldığından bildirime konu işlem izne tabidir.
(16) 2010/4 sayılı Tebliğ ekinde etkilenen pazarlar, bildirim konusu işlemden etkilenme ihtimali
olan ve taraflardan en az ikisinin aynı ürün pazarında veya taraflardan en az bir tanesinin
bir diğerinin faaliyette bulunduğu bir ürün pazarının alt veya üst pazarında faaliyette
bulunduğu ilgili ürün pazarları olarak tanımlanmıştır.
(17) GLENCORE AGRI Türkiye’de, tahıl pazarlama, yağlı tohum ve ara yağlı tohum ürünleri
satışı ile pamuk satışı alanlarında faaliyet göstermekte olup Glencore İstanbul Tarım
Limited Şirketi adıyla bir iştiraki bulunmaktadır. GLENCORE AGRI tahıl ürünleri
bakımından Türkiye’de özellikle arpa, fasulye, bezelye, durum buğdayı, buğday ve
mercimek ürünlerini pazarlamaktadır ve tahıl pazarlama alanında GLENCORE AGRI’nin
Türkiye’deki tahmini pazar payının %(…..)’un altında olduğu dosya içeriğinden
anlaşılmıştır. Diğer yandan GLENCORE AGRI, yağlı tohum ve ara yağlı tohum ürünleri
bakımından ise Türkiye’de özellikle kolza tohumu, soya fasulyesi, soya küspesi, ayçiçeği
yağı ve ayçiçeği küspesi pazarlamaktadır. GLENCORE AGRI’nin Türkiye'de yağlı
tohumların ve yağlı tohum ara ürünlerinin pazarlanması alanında tahmini pazar payının
%(…..)’un altında ve pamuk satışı alanında ise tahmini pazar payının %(…..)’nın altında
olduğu dosya içeriğinden anlaşılmıştır.
(18) Öte yandan nihai anlamda devralan konumunda olan CPPIB esas olarak yatırım yönetimi
alanında Kanada’da faaliyet göstermektedir. Bununla birlikte küresel anlamda portföy
1 Kılavuz, par. 81-93.
16-33/567-245
4 / 5
şirketleri aracılığıyla ziraat sektöründe veya bu sektörle ilişkili olarak sınırlı düzeyde
faaliyetleri bulunmaktadır. Bu çerçevede, CPPIB, Kanada ve ABD’de çiftçilere çiftlik
arazisi kiralamakta2; İngiltere ve ABD’de bulunan liman işletmelerinde kuru dökme yük
taşımacılığıyla ilgili liman faaliyetleri yürütmekte ve hâlihazırda ayrı bir işlem kanalıyla,
yalnızca Avustralya’da demiryolu yük taşımacılığı yapmakta olan Asciano’s Pacific
National unvanlı şirketin bir kısım hissesini satın almaktadır. Bildirim formunda yer verilen
bilgilere göre, CPPIB’nin Türkiye’de herhangi bir iştiraki bulunmamakta olup, Türkiye’deki
cirosunu aşağıda sayılan portföy şirketleri aracılığıyla elde etmektedir:
Informatica Corporation, işletmeler için yazılım geliştirme alanında,
Neiman Marcus Grubu, küresel e-ticaret işine de sahip olarak çoklu kanalda lüks
ürünlerin perakendecisi olarak,
AWAS Aviation, ticari hava taşıtlarını devralma, kiralama ve ticaretini yapma
konularında
faaliyet göstermektedir. Dorna Sports Management ise, MotoGP’nin motosiklet sporuna
dair yasal ticari hakları elinde bulundurmaktadır.
(19) Bu bilgiler ışığında, GLENCORE AGRI’nin tarım sektörüne ilişkin olarak Türkiye’deki
pazarlama faaliyetleri ile CPPIB’nin faaliyetleri arasında yatay ve/veya dikey bir örtüşme
olmadığı kanaatine varılmıştır.
(20) Ayrıca dosya içeriği bilgilerde, CPPIB ile GLENCORE AGRI’nin ziraat sektörüne ilişkin
olarak dünya çapındaki faaliyetleri arasında yalnızca ABD, Avustralya, Kanada ve
İngiltere ile sınırlı olmak üzere potansiyel bir dikey ilişkinin ortaya çıkabileceği ifade
edilmiştir. Dosya içeriğinden, CPPIB’nin ABD ve Kanada’da tarım arazilerini çiftçilere
kiraladığı, GLENCORE AGRI’nin ise hâlihazırda ABD ve Kanada’da tarım arazilerine
sahip olmadığı veya tarım arazilerini kiralamadığı, bununla birlikte çiftliklerin kiralanması
bakımından CPPIB (kiralayan) ile GLENCORE AGRI (kiracı) arasında bu anlamda
potansiyel bir dikey ilişkiden söz edilebileceği ayrıca, CPPIB’nin Avustralya’da demiryolu
yük taşımacılığı yapan Asciano’s Pasific National unvanlı şirketin hisselerini satın alma
sürecinde olduğu, bu bağlamda söz konusu demiryolu faaliyetleri ile GLENCORE
AGRI’nin Avustralya’daki liman terminalleri arasında olası bir dikey ilişkiden
bahsedilebileceği; diğer yandan, CPPIB’in ABP Limited üzerinden Associated British
Ports liman işletmesinde yatırımlarının bulunduğu, GLENCORE AGRI’nin pazarlama
faaliyetlerinin bir parçası olarak zirai ürünlerini İngiltere’de bulunan Associated British
Ports liman işletmesinden ihraç ettiği, bu kapsamda GLENCORE AGRI’nin söz konusu
liman işletmesinden yükleme-boşaltma ve depolama hizmetleri gibi deniz limanı terminal
hizmetleri aldığı, bu sebeple CPPIB ile GLENCORE AGRI’nin faaliyetleri arasında dikey
bir ilişkiden söz edilebileceği anlaşılmıştır. Bu kapsamda bildirim konusu işlemin ABD,
Kanada, Avusturalya ve İngiltere’de sınırlı bir dikey ilişkiye sebebiyet verebileceği,
bununla birlikte Türkiye pazarında herhangi bir rekabetçi endişe doğurmayacağı
kanaatine varılmıştır.
(21) Yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler çerçevesinde, CPPIB ile GLENCORE
AGRI’nin Türkiye’deki faaliyetleri arasında yatay ve/veya dikey bir örtüşme olmadığı,
bildirim konusu işlem akabinde Türkiye’de herhangi bir pazarda pazar payı artışı
gerçekleşmeyeceği dikkate alınarak, bildirime konu işlem sonucunda hâkim durum
yaratılması veya mevcut bir hâkim durumun güçlendirilmesinin söz konusu olmayacağı
kanaatine ulaşılmıştır.
2 Bildirim Formu’nda CPPIB’nin Türkiye’de herhangi bir çiftlik arazisi sahibi olmadığı veya arazi kiralamadığı
ifade edilmiştir.
16-33/567-245
5 / 5
(22) Bildirim konusu işlem 2010/4 sayılı Tebliğ’in 13. maddesinin 3. fıkrası kapsamında
değerlendirildiğinde ise, ana şirketler olan CPPIB ve GLENCORE’un, Türkiye’de
GLENCORE AGRI’nin faaliyet gösterdiği pazarların üst veya alt pazarlarında faaliyet
gösteren ya da GLENCORE AGRI ile rekabet eden veya etme potansiyeli bulunan
işletmelerde herhangi bir şekilde kontrol sağlayan hisselerinin bulunmadığı
anlaşılmaktadır. Dolayısıyla, söz konusu işlemin ortak girişimi oluşturan işlem tarafları
arasında herhangi bir koordinasyon riskine yol açmayacağı kanaatine varılmıştır.
H. SONUÇ
(23) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; bildirim konusu işlemin 4054
sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet
Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında
izne tabi olduğuna; işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde yasaklanan nitelikte hakim
durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece
rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin
verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy