Rekabet Kurumu - Karar Sayı 16-33/575-251

Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2016-4-24 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 16-33/575-251
Karar Tarihi : 13.10.2016
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN, Fevzi ÖZKAN, Adem BİRCAN, Şükran KODALAK
B. RAPORTÖRLER: Can SARIÇİÇEK, Şevket GÜLTEKİN, M. Yavuz GÜNER
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : Gizlilik talebi bulunmaktadır.
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : - Doğuş Otomotiv Servis ve Ticaret A.Ş.
Maslak Mahallesi, Ahi Evran Caddesi, Doğuş Center, No:4, İç
Kapı No:7 Sarıyer/İstanbul
(1) E. DOSYA KONUSU: Volkswagen yetkili servislerinde sadece anlaşmalı olunan
Castrol markalı yağların kullanıldığı ve ilgili yağların piyasada ayrıca satışının
olmadığı, Volkswagen tarafından onaylanmış ve müşteri tarafından getirilmiş
olmasına rağmen Valvoline markalı yağın kullanılmasına izin verilmediği iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Kuruma yapılan başvuruda özetle;
- Başvuru sahibi şirket adına kayıtlı bulunan Volkswagen marka aracın Volkswagen
yetkili servisi olan Aykan Motor Servisi A.Ş.’ye (AYKAN MOTOR) motor yağı değişimi
ve bakımı için götürüldüğü,
- Söz konusu aracın motor yağı değişimi için başvuru sahibi tarafından yetkili servise
Valvoline marka Valvoline Synpower XLC3 5W30 yağ gönderildiği,
- Ancak belirtilen yetkili servisin, getirilen yağın Doğuş Otomotiv Servis ve Ticaret A.Ş.
(DOĞUŞ OTOMOTİV) tarafından tavsiye edilen CASTROL Marka Edge Professional
Long Life III 5W30 yağ olmaması nedeniyle yağı araca koyamayacağını ve bu yağın
da sadece yetkili servislerde bulunabileceğini söylediği,
- Başvuru sahibinin ısrarı neticesinde yetkili servisin “Oluşabilecek sorunlardan
firmamız değil, müşterimiz sorumludur” kaydıyla yağın kullanımını kabul ettiği,
- Servise götürülen yağın, söz konusu aracın el kitabının 252. ve 253. sayfalarında
motor yağı bakımı bölümünde belirtilen Volkswagen tarafından ilgili motor için
onaylanmış VW 507 standardını taşıdığı,
- Yetkili servisin kullanılmasını önerdiği yağın sadece yetkili servislerde bulunduğu ve
yüksek fiyatlarla (litresi 55,00 TL) satıldığı, bu yağın muadili olarak yetkili servise
sunulan ürünün litre fiyatının ise 20,00 TL olduğu,





16-33/575-251
2/15
- Aynı durumun ağır ticari araçların bakımında kullanılan motor yağlarında da geçerli
olduğu, Scania markalı ağır ticari araç gruplarından Euro IV ve Euro V tipi motorlarda
garanti kapsamında kullanılması gereken motor yağının Scania LDF 2 ve Scania LDF
3 onaylı 10w40 motor yağı olduğu, söz konusu niteliklere sahip motor yağlarının
Türkiye'deki CASTROL Yağ Distribütörlerinde, bayilerinde ve diğer yağ satıcılarında
bulunmadığı, ilgili firmalarla bu yağları almak için görüşüldüğünde bu yağların BP
Petrolleri A.Ş. (BP/CASTROL) tarafından sadece yetkili servislere verildiğinin, bu
nedenle sadece yetkili servislerden temin edilebileceğinin ifade edildiği, bahsedilen
ürünün BP/CASTROL firmasının kendi internet sitesinde dahi bulunmadığı,
- BP/CASTROL firmasının, DOĞUŞ OTOMOTİV servislerine (tüm yetkili Scania, Audi,
Volkswagen, Seat, Skoda vs.) ay içerisinde sattığı ürünler için %(…..) prim verdiği,
bunun yanında servislere münferiden yatırım yaptığı ve peşinen nakit bedel ödediği
ifade edilmekte ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun (4054 sayılı Kanun)
kapsamında gereğinin yapılması talep edilmektedir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 12.05.2016 tarih ve 3151 sayı ile giren başvuru
üzerine hazırlanan 01.06.2016 tarihli, 2016-4-24/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu, 09.06.2016
tarihli Rekabet Kurulu (Kurul) toplantısında görüşülmüş ve 16-20/342-M sayı ile
önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca düzenlenen 22.08.2016
tarih ve 2016-4-24/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(4) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; başvuru konusu iddialara yönelik olarak DOĞUŞ
OTOMOTİV hakkında 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına
gerek olmadığı sonucuna ulaşıldığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Teşebbüsler
I.1.1. Doğuş Otomotiv Servis ve Ticaret A.Ş. (DOĞUŞ OTOMOTİV)
(5) DOĞUŞ OTOMOTİV; binek araç, hafif ticari araç, ağır vasıta, endüstriyel ve deniz
motorları, soğutma sistemleri alanlarında 13 markanın temsilcisidir. Volkswagen (binek ve
ticari araç), Audi, SEAT, Škoda, Bentley, Lamborghini, Bugatti, Porsche, Scania markaları
ve bu markaların 80’den fazla modelinden oluşan ürün portföyüne sahiptir1.
I.1.2. BP Petrolleri A.Ş. (BP/CASTROL)
(6) BP, dünya çapında, ulaşım için akaryakıt, ısınma ve aydınlanma için enerji, motorlar için
madeni yağlar ve günlük ihtiyaçlar için petro-kimyasal ürünler sağlayan bir şirkettir. Şirketin
madeni yağ markası CASTROL’dür2. BP/CASTROL; otomotiv, endüstriyel, denizcilik,
havacılık, petrol arama ve üretim müşterilerine ileri yağlama ürünleri, gres ve ilişkili
hizmetler sunan; üretici, distribütör ve pazarlayıcıdır. Otomotiv (2 ve 4 zamanlı motosiklet
motorları, benzinli ve dizel otomobil motorları) grubuna yönelik ürünleri içerisinde düz ve
otomatik şanzıman yağları, zincir yağlayıcıları ve koruyucuları, soğutma suları,
süspansiyon yağları, fren hidrolikleri, gresler, temizleyiciler ve bakım ürünleri yer
almaktadır. Ayrıca ziraat makineleri, fabrika, genel endüstri ve deniz mühendisliği
kullanımları için de ürünleri bulunmaktadır3. CASTROL markasının Türkiye ve dünyada
Volkswagen, Audi, Ford, Jaguar, Land Rover, Seat, Skoda ve Volvo, DFM, Isuzu, Geely,
KIA, Temsa, Scania, KTM, Harley Davidson, Ferco Motor, Bajaj ve Kanuni gibi markalarla
işbirliği bulunmaktadır4.

1
2
3
4
16-33/575-251
3/15
I.1.3. Aykan Motor Servisi A.Ş. (AYKAN MOTOR)
(7) Volkswagen’in yetkili satıcılarından biri olarak faaliyet göstermektedir. Volkswagen
markalı binek ve ticari araçların satışı ile birlikte yedek parça dağıtımı ve bakım onarım
hizmetlerini de sunmaktadır5.
I.2. İlgili Ürün Pazarı
(8) Dosya konusu başvuruda yer alan iddialar temelde, DOĞUŞ OTOMOTİV tarafından
sunulan satış sonrası hizmetler pazarında eşdeğer yedek parça kullanımının
engellenmesine ilişkindir. Bu noktada ilgili ürün pazarının DOĞUŞ OTOMOTİV tarafından
satış sonrası hizmet sunulan her bir marka bakımından ayrı ayrı olacak şekilde “satış
sonrası hizmetler pazarı” veya başvuruda değinilen markalar olmaları nedeniyle
Volkswagen ve Scania markaları için ayrı ayrı olmak üzere “Volkswagen marka araçlar
için satış sonrası hizmetler pazarı” ve “Scania marka araçlar için satış sonrası hizmetler
pazarı” olarak tanımlanabilmesi mümkündür.
(9) Bununla birlikte, dosya kapsamında yapılacak olan ilgili ürün pazarı tanımının, başvuru
konusu iddialara ilişkin olarak yapılacak değerlendirmenin sonucuna herhangi bir etkisinin
olmayacağı ve İlgili Pazarın Tanımlanmasına Dair Kılavuz’un 20. paragrafı dikkate
alınarak dosya kapsamında ilgili ürün pazarı tanımı yapılmamıştır.
I.3. Dosya Kapsamında Elde Edilen Bilgiler
I.3.1. DOĞUŞ OTOMOTİV’den Elde Edilen Bilgiler
(10) DOĞUŞ OTOMOTİV tarafından gönderilen yazıda özetle;
- Motor yağının; yağlama, soğutma, temizleme ve korozyona karşı koruma olmak
üzere 4 ana görevi bulunduğu, buna göre; yağlama işlemi bakımından motor
yağının, motor içindeki hareket eden parçalar dışında motora entegre olan
sistemlerin yağlanmasında da kullanıldığı, bu sistemlerin turbo ve araçta varsa
motor yağı soğutucusu olduğu, araç durur vaziyetteyken motor yağının motor
karterinde birikmiş halde bulunduğu ve motor tahrik aldıktan sonra yağ pompası
vasıtasıyla motor yatakları, krank, yanma odasına kadar olan parçalar ve yağ
kanalları içinden geçerek diğer hareketli parçaları yağladığı, soğutma işlemi
bakımından motor yağının, motorun yanma odasında ortaya çıkan yüksek ısının
taşınarak yağ karteri ve yağ soğutucusunda soğumasını sağladığı, motorun hassas
toleranslı parçalarının ısınmasını ve böylelikle motorun ağır hasar görmesini
engellediği, temizleme işlemi bakımından motor yağının, motordaki hareketli
parçaların birbirine sürtmesi sonucu ortaya çıkan küçük metal parçacıkların yağ
vasıtasıyla yağ filtresine taşınmasını sağlayarak bu parçaların motorun içinde
gezinmesini ve motor parçalarının çizilerek uzun dönemde hasar görmesini
engellediği, korozyona karşı koruma bakımından ise motor yağının silindir
yüzeylerinde ince bir film tabakası oluşturarak motoru korozyona karşı koruduğu
belirtilmiş,
- Volkswagen marka araçlarda kullanılabilecek motor yağının standartlarının üretici
firma Volkswagen AG tarafından tespit edildiği ve bu standartların 50700VW,
50400VW kodlarıyla yayımlandığı, söz konusu standartları karşılayan motor
yağlarının bilgi yazısının ekinde yer aldığı, söz konusu listenin CASTROL yağları
dışında diğer pek çok markaya ait yağları da kapsadığı vurgulanmış,



5
16-33/575-251
4/15
- CASTROL yağlarının üretici firma tarafından, dünya çapında tavsiye edildiği ve
DOĞUŞ OTOMOTİV’in BP/CASTROL ile yaptığı anlaşmalara dayanarak bu
yağların kullanımını tavsiye ettiği, bununla birlikte yetkili servislerin üretici firma
tarafından tespit edilen standartları karşılayan farklı markadaki madeni yağları
kullanma serbestisine sahip oldukları, bu yağların kullanımı konusunda
kendilerince hiçbir zorlama yapılmadığı ve Volkswagen markasının hâlihazırda
Türkiye’de faaliyet gösteren (…..) adet yetkili servisinin (…..) CASTROL markası
dışında diğer yağ üreticisi firmalar tarafından üretilen madeni yağların kullanıldığı
ifade edilmiş, ayrıca yetkili servislerin anlaşma yaptıkları madeni yağ firmalarını
gösterir tablo sunulmuş,
- BP’nin anlaşma yaptığı Volkswagen yetkili servislerine tedarik ettiği madeni
yağların, CASTROL tarafından piyasada ayrı kodlar altında satılan madeni yağlar
ile aynı olduğu; dolayısıyla söz konusu madeni yağların piyasadan temininin
mümkün olduğu belirtilmiş,
- Yetkili servislere giriş yapan araçların periyodik bakım ve sair onarım işlemleri
sırasında, garanti kapsamında ya da garanti dışında, üretici firma Volkswagen AG
tarafından tespit edilen standartları taşıyan yağların kullanılması gerektiği, bu
standartları karşıladığı müddetçe yetkili servislerin orijinal ya da eşdeğer kalitede
diledikleri tip/marka motor yağını kullanmakta serbest oldukları, kendilerince belirli
tip/marka motor yağı kullanımının zorunlu tutulmadığı, tek zorunluluğun üretici firma
tarafından tespit edilen standartlara uymak noktasında olduğu, müşterinin periyodik
bakım ve sair onarım işlemleri esnasında yağını kendisinin getirmesi durumunda
yağın üretici firma Volkswagen AG tarafından tespit edilen standartları sağlaması
durumunda garanti süresinde oluşacak arızaların garanti kapsamında işlem
gördüğü, standartlara uyan yağın kullanılacağının tüketiciye iletildiği ifade edilmiş,
bu hususla ilgili örnek uygulama listesi ek olarak sunulmuş,
- Müşteri tarafından, üretici firma tarafından belirlenen standartlara uygun farklı
tip/marka motor yağı kullanımının talep edilmesi halinde, motor yağının ambalajı
üzerinde yazan marka ve tip bilgilerinin üretici firmanın oluşturduğu liste ile
karşılaştırıldığı, yağın listede yer aldığının tespit edilmesi halinde servis
işlemlerinde kullanıldığı, müşterinin getirdiği ürünün ambalajı üzerindeki bilgiler
üretici firmanın oluşturduğu detaylı liste ile örtüşse de ambalaj içerisindeki yağın
gerçekte ambalaj üzerinde yazan yağ olup olmadığının yetkili servislerde analizinin
mümkün olmaması nedeniyle olası zararlardan sorumluluğun müşteriye ait olduğu,
söz konusu durumun servis fişine işlendiği belirtilmiş, yetkili servislere giriş yapan
müşterilerin farklı madeni yağ kullanımı taleplerinin yer aldığı bir kısım servis fişi
listesi sunulmuş,
- Ayrıca kendileri ile BP arasında aşağıda sayılan sözleşmelerin bulunduğu ifade
edilmiştir:


 (…..TİCARİ SIR…..)





16-33/575-251
5/15
I.3.2. AYKAN MOTOR’dan Elde Edilen Bilgiler
(11) AYKAN MOTOR’dan elde edilen bilgilerin büyük ölçüde DOĞUŞ OTOMOTİV’den elde
edilen bilgilerle örtüştüğü görülmüştür. Bu çerçevede, AYKAN MOTOR tarafından
DOĞUŞ OTOMOTİV’in cevaplarına ek olarak özetle;
- Üretici firmanın tespit ettiği standartları karşılayan motor yağları listesinin
kendilerine DOĞUŞ OTOMOTİV tarafından sunulduğunu, anılan listenin
CASTROL ile birlikte diğer madeni yağ üreticilerinin ürettiği madeni yağları da
içerdiği, CASTROL yağlarının üretici firma tarafından, dünya çapında tavsiye
edildiği ve yetkili servis olarak kendilerinin de BP ile yaptıkları anlaşma
çerçevesinde bu yağların kullanımını tavsiye ettikleri, ancak bu yağların kullanımı
konusunda hiçbir zorlama yapılmadığı ve hâlihazırda Türkiye’de faal olan
Volkswagen yetkili servislerinde diğer yağ üreticileri tarafından üretilen yağların da
kullanıldığı,
- Yetkili servise giriş yapan araçların periyodik bakım ve sair onarım işlemleri
esnasında, garanti kapsamında ya da garanti dışında, üretici firma tarafından tespit
edilen standartları karşılayan motor yağlarının kullanılması gerektiği, ayrıca müşteri
tarafından bakım onarım işleminde kullanılması için yetkili servise getirilen yağın
üretici firmanın belirlediği standartları sağlaması durumunda garanti süresi içinde
oluşacak arızaların garanti kapsamında işlem gördüğü, bu noktada yetkili servis
olarak zorunlu tutulan tek ölçütün üretici firma tarafından belirlenen standartların
sağlanması olduğu ve marka ayrımı yapılmadığı, yetkili servislerin garanti süresi
içinde veya dışında üretici firmanın belirlediği standartları taşıyan orijinal ya da eş
değer kalitede motor yağını kullanmakta serbest oldukları
- Müşteri tarafından bakım onarım işleminde kullanılması için üretici firma
standartlarına uygun motor yağı getirilmesi halinde, motor yağının ambalajı
üzerinde yazan marka ve tip bilgilerinin üretici firmanın oluşturduğu liste ile
karşılaştırıldığı, yağın listede yer aldığının tespit edilmesi halinde servis
işlemlerinde kullanıldığı, bununla birlikte müşterinin getirdiği ürünün ambalajı
üzerindeki bilgiler üretici firmanın oluşturduğu detaylı liste ile örtüşse de ambalaj
içerisindeki yağın gerçekte ambalaj üzerinde yazan yağ olup olmadığının yetkili
servislerde analizinin mümkün olmaması nedeniyle olası zararlardan sorumluluğun
müşteriye ait olduğu ve yetkili servise giriş yapan müşterilerin farklı madeni yağ
kullanma taleplerinin yer aldığı bir kısım servis fişi listesinin DOĞUŞ OTOMOTİV
tarafından sunulduğu,
- DOĞUŞ OTOMOTİV’in CASTROL ürünlerinin kullanılmasını tavsiye ettiği, ayrıca
AYKAN MOTOR bünyesinde BP AKARKAYIT İSTASYONU işletmesi de
bulunduğundan BP/CASTROL marka motor yağların yetkili servis dışında temininin
ve kullanımının mümkün olduğu
ifade edilmiştir.







16-33/575-251
6/15
I.3.3. BP CASTROL’den Elde Edilen Bilgiler
(12) BP CASTROL tarafından gönderilen yazıda özetle;
- CASTROL ürünlerinin Türkiye'de dağıtım sisteminin ve DOĞUŞ OTOMOTİV ile
aralarındaki ilişkinin tavsiye ve pazarlama anlaşmalarına dayandığı, bu kapsamda
kendilerince DOĞUŞ OTOMOTİV’e anlaşmalı olduğu yetkili servislerde CASTROL
ürünlerinin tavsiyesi karşılığında satış üzerinden ciro primi verildiği, BP’nin DOĞUŞ
OTOMOTİV’e direk satış yapmak yerine, anlaşma imzalamayı kabul eden yetkili
servislere doğrudan ürün tedarik ettiği, her bir yetkili servis ile ayrı ayrı, yetkili
servisin ihtiyaçları doğrultusunda çoğunlukla nakit yatırım içerecek şekilde anlaşma
imzalandığı, bu anlaşmaların CASTROL ürünlerinin BP’den tedarikine ilişkin
münhasırlık içerdiği ancak bu münhasırlığın son kullanıcının yetkili serviste
kullanmayı tercih edeceği ürün açısından sınırlama getirmediği belirtilmiş,
- Araç üreticilerinin, araç motorları için kendi standartlarını madeni yağlar için şart
koydukları ve bu doğrultuda madeni yağlara onay verdikleri, CASTROL’ün her bir
araç üreticisi için farklı ürünler üreterek her bir araç üreticisinin belirlediği
standartları karşılamayı hedeflediği, bu ürünlerin tüm satış kanallarına sunulduğu,
son kullanıcı tarafından Volkswagen onaylı bir ürünün her bir satış kanalından
tedarikinin mümkün olduğu, araç üreticileri tarafından belirlenen standartlara
ilaveten, örneğin Volkswagen’in beklentisi olan farklı teknik spesifikasyonlardan
karbon nötr ve optik filtrasyon özelliğini karşılamak ve yetkili servislerin beklenti ve
ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde yetkili servislerde satılmak üzere "Professional"
adı altında ürünler üretildiği belirtilmiş,
- Küresel çapta BP Grubu bünyesindeki Castrol Ltd. ile Volkswagen Grubu’nun,
bünyesindeki markalara dair, motor tasarım/ürün geliştirme, ilk dolum, motor
sporları, pazarlama ve satış sonrası tavsiyesine ilişkin olarak uzun yıllardır işbirliği
içinde olduğu, CASTROL ürünlerinin satış ve dağıtımını yapan BP ile Volkswagen
Grubu araçların distribütörlüğünü yapan DOĞUŞ OTOMOTİV arasında aynı
işbirliğinin Türkiye’de de tesisi ve devamına yönelik tavsiye ve pazarlama
anlaşmaları yapıldığı, bu kapsamda BP, DOĞUŞ OTOMOTİV ve yetkili servisler
arasında üçlü bir anlaşmanın veya BP ile DOĞUŞ OTOMOTİV arasında yetkili
servislere dağıtım esasına dayanan bir anlaşmanın bulunmadığı, BP’nin CASTROL
ürünlerinin tedarik ve dağıtımını üçüncü kişilere ait olan ve kendisi ile anlaşma
imzalamayı tercih etmiş yetkili servislere doğrudan yaptığı ancak bunun, DOĞUŞ
OTOMOTİV’in tüm yetkili servislerinin BP ile anlaşma yaptığı anlamına gelmediği
belirtilmiş, BP ile DOĞUŞ OTOMOTİV arasında, yukarıda DOĞUŞ OTOMOTİV
tarafından gönderilen bilgi yazısında da değinilen anlaşmaların bulunduğu ifade
edilerek anlaşmalara yönelik detaylı bilgi verilmiş,









16-33/575-251
7/15
- BP’nin; çalıştığı tüm yetkili servisler ile rekabet kurallarına uygun anlaşma yaptığı,
tüm satış kanalları için geçerli olan tek güncel fiyat listesi üzerinden anlaşmada
belirlenen koşullara göre değişen oranlarda yetkili servislere indirim uyguladığı,
indirime ek olarak, yetkili servisin ihtiyaçlarına göre karşılıklı olarak belirlenen ticari
model kapsamında bedelsiz ürün, peşin satış geliştirme teşvik avansı (nakit yatırım)
ve ciro primi modellerini beraber veya ayrı ayrı uyguladığı, yatırım esaslı anlaşma
modelinin sektördeki diğer yağ dağıtım firmaları tarafından da uygulandığı ve her
bir yetkili servis ile ayrı ayrı dönemlerde ve ayrı sürelerle geçerli olacak şekilde
imzalandığı, nakit yatırım anlaşmalarının Kurul’un “Avek” bireysel muafiyet kararı6
kapsamında münhasır nitelikte ve süresi en fazla 5 yıl olarak uygulandığı, anılan
çalışma şeklinin Kurul’un aynı alanda aldığı diğer kararları ile de uyumlu olduğu7,
bununla birlikte ilgili anlaşmalarda yer alan münhasırlık kapsamında yetkili
servislerden sadece BP’den tedarik yapmalarının istendiği ancak bunun, yetkili
servislere gelen son kullanıcının getirebileceği farklı marka/ürün kullanımını
engelleyecek nitelikte olmadığı belirtilmiş,
- Ayrıca anlaşmalı yetkili servislerde, anlaşma şartlarına ilave olarak, anlaşmalı
yetkili servislerde çalışan servis danışmanları ve servis müdürlerinin CASTROL
markalı ürünlerin faydalarını öğrenmelerini ve son kullanıcılara aktarabilmelerini
sağlama amacı ile dönemsel tanıtım ve pazarlama kampanyaları uygulandığı, bu
kampanyalara katılımın yetkili servislerin tercihine bağlı olduğu ifade edilmiş,
- Araç üreticilerinin, araç motorlarını geliştirirken, aynı zamanda bu motorlarda
gerekli performansı sağlayacak madeni yağların standartlarını da belirlediği, araç
üreticilerinin bu standartları belirlerken farklı yöntemler kullanabildikleri, her bir araç
üreticisinin kendi onay tanımı olması sebebi ile her bir ilgili araç üreticisi markanın
yetkili servisine, onlar için üretilmiş olan farklı özelliklerde ürünler tedarik edildiği,
bu bağlamda CASTROL ürünlerinin aynı ürün adı altında (CASTROL EDGE
Professional) görülmesine rağmen, teknolojik ihtivasına ve araç üreticisi onaylarına
göre farklılaşmış olduğu belirtilmiş,
- BP tarafından üretilen veya dağıtımı yapılan motor yağlarının yetkili servislere
dağıtımında temel alınan kıstasın araç üreticilerinin kendi araçları için belirlediği
teknik onay seviyesi ve özellikleri olduğu, ilk dolumda araç üreticilerinin ek bazı
beklentilerinin de olabildiği, bu beklentileri karşılayacak şekilde üretilen ve araç
üreticilerinin yetkili servislerine sağlanan “Professional” serisi ürünlerin yalnızca
yetkili servislere sunulduğu, söz konusu ürünlerin birçok açıdan yetkili servislerin
ihtiyaçlarına yönelik olarak ve optik filtrasyon ve karbon nötr özelliğine sahip şekilde
üretildiği, son kullanıcının aracına uygun ürünü seçerken asgaride takip etmesi
gereken referansın araç üreticisi onayı olduğu, bu sebeple yetkili servislerden ürün
temini yapmayı tercih etmeyecek son kullanıcılar için, CASTROL ürün gamında ilgili
araç üretici onaylarını karşılayan ancak “Professional” serisi ürünlerde bulunan
optik filtrasyon ve karbon nötr özelliğine sahip olmayan ürünlerin de distribütörler
aracılığı ile yaygın bir şekilde piyasaya dağıtıldığı ifade edilmiş, anılan farklılığın
tüketiciler gözünde anılan ürünler arasındaki tam ikame özelliğini değiştirmediği,
Kurul’un Avek ve Shell Madeni Yağ kararlarında da bu hususun tespit edildiği,




6 29.03.2007 tarihli ve 07-29/264-95 sayılı Avek Bireysel Muafiyet kararı.
7 29.03.2007 tarihli ve 07-29/262-93 sayılı Shell Madeni Yağ kararı.
16-33/575-251
8/15
- Son kullanıcının, servis hizmeti ya da madeni yağ satın almak istediği her satış
noktasında (yetkili servis, özel servis, benzin istasyonu, market, yağ dükkânı vb.),
Volkswagen veya diğer araç üreticilerince onaylı BP/CASTROL ürünlerine
ulaşabildiği, DOĞUŞ OTOMOTİV ile yapılmış olan pazarlama ve tavsiye işbirliği
anlaşmalarının, belirli satış kanallarına veya ürünlere yönlendirmeye yönelik
olmadığı; Audi, Seat, Volkswagen, Volkswagen Ticari markalı araçlarda üreticinin
tercihinin “CASTROL” olduğu konusunda son kullanıcıyı bilinçlendirmeye yönelik
olduğu, DOĞUŞ OTOMOTİV ile “Professional” ürünlerin sadece yetkili servislerde
satışı konusunda bir anlaşmalarının olmadığı ve DOĞUŞ OTOMOTİV’in de bu
yönde bir talebinin bulunmadığı, bu ürünlerin yetkili servislerin ihtiyaçlarını
karşılamaya yönelik olduğu ve bu nedenle BP tarafından doğrudan yetkili servislere
satış yapıldığı,
- “Professional” ürünlerini kullanmak isteyen son kullanıcı, yağını kendisi değiştirmek
isterse veya yetkili servis dışında bir noktada değişim yaptırmayı tercih ederse,
yetkili servisin banko satışından ilgili ürünü alabileceği ve değişim yapabileceği,
aynı şekilde “Professional” serisi olmayan bir CASTROL ya da rakip marka ürünü
ile yetkili serviste yağ değişimi yapmak isteyen son kullanıcı için de kendilerinin
engelleyici bir uygulama veya yönlendirmede bulunmadıkları
ifade edilmiştir.
I.4. Değerlendඈrme
I.4.1. İddඈaların Nඈtelඈğඈ
(13) Dosya konusu başvuruda, AYKAN MOTOR’un, aşağıda özetine yer verilen
davranışlarının 2005/4 sayılı Motorlu Taşıtlar Sektöründeki Dikey Anlaşmalar ve Uyumlu
Eylemlere İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’ne (2005/4 sayılı Tebliğ) aykırı olduğu iddia
edilmiştir:
- Başvuru sahibi şirket adına kayıtlı Volkswagen markalı aracın motor yağı değişimi ve
bakımı için yetkili servis AYKAN MOTOR’a götürüldüğü sırada müşteri tarafından
getirilen ve Volkswagen tarafından onaylanmış vw507 standardını taşıyan Valvoline
markalı yağın araca konulmasının AYKAN MOTOR tarafından reddedilmesi,
- Sadece DOĞUŞ OTOMOTİV tarafından tavsiye edilen, sadece yetkili servislerde ve
yüksek fiyata satılan, CASTROL markalı yağın araca koyulabileceğinin belirtilmesi,
- Müşteri tarafından getirilen yağın, ısrar neticesinde, “Oluşabilecek sorunlardan
firmamız değil, müşterimiz sorumludur” kaydıyla araca konulması,
- Benzer durumun ağır ticari araçlarda da söz konusu olması ve Scania markalı ağır
ticari araçların bakım onarımında Scania LDF 2 ve Scania LDF 3 onaylı 10w40 motor
yağı kullanılabileceğinin ve bu yağın sadece yetkili servislerden temin edilebildiğinin
belirtilmesi.
(14) Bu bağlamda başvuruda; DOĞUŞ OTOMOTİV’in distribütörlüğünü yaptığı Volkswagen
yetkili servislerinde sadece CASTROL markalı yağların kullanımına izin verildiği, müşteri
tarafından bakım onarım işleminde kullanılması için getirilen ve araç üreticisi firmanın
belirlediği standartları taşıyan Valvoline markalı yağın kullanımına “oluşacak hasarlardan
müşteri sorumludur” kaydıyla izin verildiği, tavsiye edilen yağın piyasadan tedarikinin
mümkün olmadığı, bu nedenle fahiş fiyatlarla yetkili servislerde satıldığı, benzer durumun
Scania marka ağır ticari araçlar için de geçerli olduğu iddia edilmiştir.


16-33/575-251
9/15
(15) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi, “Belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan veya
dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi
doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu
eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri hukuka aykırı ve yasaktır.”
hükmünü haizdir. Bununla birlikte, 2005/4 sayılı Tebliğ’in 2. maddesi uyarınca yeni
motorlu taşıtların, bunların yedek parçalarının ya da tamir ve bakım hizmetlerinin alımı,
satımı veya yeniden satımı konulu dikey anlaşmalar, dikey sınırlamalar içermeleri
halinde söz konusu Tebliğ’de düzenlenen koşullara uymak kaydıyla, Kanun’un 4.
maddesindeki yasaklamadan Kanun’un 5. maddesinin üçüncü fıkrasına dayanılarak
grup olarak muaf tutulmuştur.
(16) Anılan Tebliğ’in 3. maddesinin birinci fıkrasının (p) bendinde göre, motorlu taşıtın
kullanımı için gerekli olan yağlar yedek parça olarak kabul edilmektedir. Ayrıca, aynı
maddenin (s) bendinde “bir motorlu aracın montajında kullanılan parçalarla eşdeğer
kalitede olduğu varsa mevzuat gereği aranan mecburi standartlara uygunluğunun
üreticisi tarafından belgelendirilmesi gereken parçalar” eşdeğer kalitede yedek parça
olarak tanımlanmıştır.
(17) 2005/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinde anlaşmaları grup muafiyeti kapsamı dışına çıkaran
sınırlamalara yer verilmekte ve aynı maddenin (j) bendinde, “Bir dağıtıcı veya yetkili
servisin orijinal yedek parçaları veya eşdeğer kalitedeki yedek parçaları kendi tercih ettiği
üçüncü bir teşebbüsten satın almasının ve bunları motorlu araçların bakım ve onarımı
için kullanmasının engellenmesi” hali, bu sınırlamalar arasında sayılmaktadır. Ancak
garanti kapsamında yapılan tamir, ücretsiz bakım ve araç geri çağırma işlerinde, motorlu
taşıt sağlayıcısı kendisinin sağladığı orijinal parçaların kullanımını zorunlu
kılabilmektedir.
(18) Tebliğ’in anılan maddesi uyarınca, eşdeğer kalitedeki yedek parçaların kullanımının
engellenmesi dikey anlaşmaları grup muafiyeti korumasından çıkarmakla birlikte, garanti
süresi/kapsamı bu durumun istisnasını oluşturmaktadır. Buna göre garanti kapsamında
orijinal parçaların kullanımını zorunlu kılmak mümkündür.
(19) Benzer şekilde, “2005/4 sayılı Motorlu Taşıtlar Sektöründeki Dikey Anlaşmalar ve
Uyumlu Eylemlere İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’nin Açıklanmasına Dair Kılavuz”un
(Kılavuz) 2. sorusunda, alıcı motorlu taşıt onarım sektöründe faaliyet gösteriyorsa ya da
bu sektöre mal sağlıyorsa yağ ve boya gibi ürünleri konu alan dikey anlaşmaların 2005/4
sayılı Tebliğ kapsamına gireceği ve yağ üreticilerinin distribütörleri ile yaptıkları otomotiv
yağlarının dağıtımını içeren, distribütörlerin ise servislerle yaptıkları otomotiv yağlarının
dağıtımını konu edinen anlaşmaların Tebliğ kapsamında yer alacağı; 62. sorusunda, bir
motorlu aracın müşteriye ücret karşılığı sunulan normal bakım ve onarım hizmetleri
(örneğin 30,000 km bakımı) söz konusuysa, sağlayıcının kendisi tarafından sağlanan
orijinal yedek parçaların kullanılmasını zorunlu tutamayacağı, çünkü bu durumun, yetkili
servislerin bakım ve onarım hizmetleri için diğer sağlayıcılardan orijinal ya da eşdeğer
kalitede yedek parça temin etme özgürlüklerinin kısıtlanması anlamına geleceği; 78.
sorusunda ise, sağlayıcının garantisi, yetkili veya özel servislerin, garanti süresi
içerisindeki (ancak garanti kapsamında olmayan) normal bakım ve onarımlar için
sağlayıcı tarafından sağlanan orijinal yedek parçaları kullanmasını zorunlu kılarsa, bu
kısıtlamanın Tebliğ’in 5. maddesinin birinci fıkrasının (j) bendinde belirtildiği üzere
anlaşmanın grup muafiyetinden yararlanamamasına yol açacağı, ancak söz konusu
parçalar nedeniyle herhangi bir arıza olması halinde, böyle bir işlem nedeniyle garantinin
sona erip ermeyeceği hususunun genel hükümler çerçevesinde çözülmesi gerektiği ifade
edilmiştir.

16-33/575-251
10/15
(20) Bu noktada, mevzuat hükümleri dikkate alındığında öncelikle, 2005/4 sayılı Tebliğ’e
aykırı uygulama yapıldığı iddia edilen bakım onarım işleminin garanti kapsamında bir
işlem olup olmadığının incelenmesi gerekmektedir. Garanti kapsamında yapılan ücretsiz
bakım onarım işlemleri için taşıt sağlayıcısının sağladığı orijinal yedek parçaların
kullanımının zorunlu tutulması mümkündür. Ancak garanti kapsamı dışındaki rutin bakım
onarımlarda, eşdeğer parça kullanımının aracı garanti kapsamı dışına çıkartma nedeni
olarak kullanılıp kullanılmadığının tespiti gerekmektedir. Bunun için de eşdeğer olduğu
iddia edilen ürünün istenilen standartlara uygunluğunun, yedek parça üreticisi tarafından
ispat edilip edilmediğinin ve araçlarda belirli marka motor yağı kullanımının zorunlu
tutulup tutulmadığının incelenmesi gerekmektedir.
I.4.2. Bakım Onarım İşleminin Garanti Kapsamında Bir İşlem Olup Olmadığı
(21) Yukarıda da belirtildiği gibi Tebliğ’in 5. maddesinin birinci fıkrasının (j) bendinde bir
dağıtıcı veya yetkili servisin orijinal yedek parçaları veya eşdeğer kalitedeki yedek
parçaları kendi tercih ettiği üçüncü bir teşebbüsten satın almasının ve bunları motorlu
araçların bakım ve onarımı için kullanmasının engellenemeyeceği belirtilmiştir. Bu
durumun tek istisnasını ise garanti kapsamında yapılan tamir, ücretsiz bakım ve araç
geri çağırma işleri oluşturmaktadır.
(22) Teşebbüslerden elde edilen bilgiler doğrultusunda motor yağının araç motorunun
korunması ve işlevselliğini uzun zaman koruyabilmesi için önemli olduğu, motor
yağlarının motor içindeki hareket eden parçalar ile motora entegre olan sistemlerin
yağlanmasında kullanıldığı, motorun soğumasını sağlayarak hassas toleranslı
parçalarının ısınmasını engellediği ve hareketli parçaların birbirine sürtünmesi
sonucunda oluşan küçük metal parçacıkların yağ filtresine taşınması nedeniyle
parçaların çizilmesini ve uzun dönemde motorun hasar görmesini engellediği ayrıca
motoru korozyona karşı koruduğu ifade edilmiştir. Bu nedenle belirtilen etkilerin
sağlanabilmesi için kullanılan motor yağının belirli özelliklere sahip olması
gerekmektedir. Bu özellikler araç motorunun tipine göre farklılık göstermekte ve
kullanılabilecek motor yağına ilişkin standartlar araç üreticisi tarafından belirlenmektedir.
(23) Araçların motor yağı bakımının garanti kapsamında olup olmadığı incelendiğinde motor
yağının kullanımı/değiştirilmesi işleminin bizatihi kendisi garanti kapsamındaki bir tamir
işlemi değil rutin bir bakım onarım faaliyetidir. Dolayısıyla motor yağının
kullanımı/değiştirilmesi işlemi yukarıda belirtilen istisnaya dâhil değildir. Bu nedenle
motorlu taşıt sağlayıcısının kendisinin sağladığı orijinal parçaların kullanımını zorunlu
kılması mümkün değildir. Aksi halde yapılan anlaşma Tebliğ kapsamında muafiyetten
faydalanamayacaktır.
I.4.3. Garanti Kapsamı Dışındaki Bakım Onarımlarda, Eşdeğer Parça Kullanımının
Aracı Garanti Kapsamı Dışına Çıkartma Nedeni Olarak Kullanılıp Kullanılmadığı
(24) Bakım onarım işleminin garanti kapsamında olmaması durumunda bakılması gereken
husus garanti kapsamı dışındaki rutin bakım onarımlarda, eşdeğer parça kullanımının
aracı garanti kapsamı dışına çıkartma nedeni olarak kullanılıp kullanılmadığıdır. Bu
bakımdan incelenmesi gereken iki unsur bulunmaktadır. Bunlardan ilki eşdeğer olduğu
iddia edilen ürünün istenilen standartlara uygunluğunun yedek parça üreticisi tarafından
ispat edilip edilmediği, diğeri ise motorlu taşıt sağlayıcısının araçlarda belirli marka motor
yağı kullanımını zorunlu tutup tutmadığıdır.

16-33/575-251
11/15
I.4.3.1. Eşdeğer Olduğu İddia Edilen Ürünün İstenilen Standartlara Uygunluğunun
Yedek Parça Üreticisi Tarafından İspat Edilip Edilmediği
(25) 2005/4 sayılı Tebliğ’in 3. maddesinin (s) bendinde eşdeğer parçanın; “bir motorlu aracın
montajında kullanılan parçalarla eşdeğer kalitede olduğu varsa mevzuat gereği aranan
mecburi standartlara uygunluğunun üreticisi tarafından belgelendirilmesi” gerektiği ifade
edilmektedir. Başvuru sahibi, araç bakım onarımında kullanılması için getirdiği Valvoline
markalı yağın eşdeğer nitelikte olduğunu iddia etmektedir. Başvuru dilekçesinin ürün
bilgilerine ilişkin ekinden, söz konusu motor yağının, Volkswagen tarafından
kullanılabilecek motor yağları için belirlenen ve 50700VW ile 50400VW kodlarıyla tespit
edilen standartları haiz olduğu görülmektedir. Ayrıca DOĞUŞ OTOMOTİV tarafından
gönderilen bilgi yazısının ekinde sunulan ve araç üreticinin belirlediği standartları taşıyan
motor yağlarını içeren listede bu ürünün adının bulunduğu görülmektedir. Bu çerçevede,
başvuru sahibi tarafından kullanılması istenen motor yağının, üretici tarafından
belgelendirilmiş olması nedeniyle eşdeğer yedek parça olarak nitelendirilebileceği
anlaşılmaktadır.
I.4.3.2. Araçlarda Belirli Marka Motor Yağı Kullanımının Motorlu Taşıt Sağlayıcısı
Tarafından Zorunlu Tutulup Tutulmadığı
(26) 2005/4 sayılı Tebliğ’de, garanti kapsamı dışındaki bakım ve onarımlarda motorlu araç
sağlayıcısının orijinal yedek parça kullanımını zorunlu tutmasının anlaşmayı grup
muafiyeti dışına çıkaran bir sınırlama olduğu belirtilmiştir. Başvuru sahibi tarafından;
yetkili servisin, müşteri tarafından getirilen eşdeğer kalitede yağ yerine tavsiye edilen
orijinal yağı kullanmak istediği iddia edilmiştir. Ancak akabinde, “oluşacak hasarlardan
müşteri sorumludur” kaydıyla yağın kullanımına izin verildiği bizzat şikayetçi tarafından
dile getirilmiştir.
(27) İlgili teşebbüslerden elde edilen bilgilere bakıldığında; AYKAN MOTOR tarafından bakım
onarımda kullanılacak motor yağı standartlarının araç üreticisi firma tarafından tespit
edildiği, bununla birlikte aranan standartları taşıyan motor yağlarının listesinin DOĞUŞ
OTOMOTİV tarafından yetkili servise sunulduğu ifade edilmiştir. DOĞUŞ OTOMOTİV
tarafından sunulan bilgi yazısının ekinde bu listeye yer verilmiştir. Bu liste, CASTROL ve
Valvoline markaları ile birlikte araç üreticisi Volkswagen tarafından belirlenen standartları
taşıyan (…..) adet motor yağını içermektedir. Dolayısıyla Volkswagen markalı araçlarda
kullanılabilecek (…..) çeşit eşdeğer kalitede motor yağı olduğu görülmektedir.
(28) Ayrıca AYKAN MOTOR tarafından, servislerinde herhangi bir yağ markasının
kullanılmasına yönelik dayatmanın olmadığı belirtilmiş ve Türkiye’deki Volkswagen
yetkili servislerinde başka markalara ait yağların da kullanıldığı ifade edilmiştir. DOĞUŞ
OTOMOTİV tarafından ise, aynı hususlar belirtilmiş ve Türkiye’de hâlihazırda faal olan
(…..) adet Volkswagen servisinin (…..)’inde CASTROL dışında farklı marka yağlar
kullanıldığını gösteren liste bilgi yazısının ekinde sunulmuştur. Benzer hususlar bilgisine
başvurulan BP/CASTROL tarafından da ifade edilmiş, BP/CASTROL tarafından, talepte
bulunan yetkili servislerle birebir anlaşma imzalandığı ancak bu anlaşmaların tavsiye
etme ile sınırlı ve pazarlama amaçlı olduğu vurgulanmıştır.






16-33/575-251
12/15
(29) Gerek AYKAN MOTOR gerekse de DOĞUŞ OTOMOTİV tarafından, üreticinin
standartlarını taşıyan motor yağlarının kullanımı durumunda aracın garanti kapsamından
çıkmayacağı vurgulanmıştır. Buna ek olarak DOĞUŞ OTOMOTİV tarafından bugüne
kadar yetkili servislerde, müşteriler tarafından farklı marka yağ kullanımın talep edildiğini
ve bu taleplerin karşılandığını ayrıca ilgili araçlara yönelik garantinin devam ettiğini
gösterir iş emirlerinden oluşan belgeler sunulmuştur. Yalnızca 01.01.2015 tarihinden bu
yana gerçekleşen (…..) adet işlemi gösterir belgelerden söz konusu işlemlerin yaygın
şekilde tüm yetkili servislerde yapıldığı anlaşılmaktadır. Ayrıca ilgili araçların garanti
dışına çıkarılmadığına ve garanti kapsamında işlem görmeye devam ettiğine ilişkin
olarak sunulan listelerden, tavsiye edilen marka dışında motor yağı kullanılması
nedeniyle araçların garanti kapsamı dışına çıkarılmadığı, aksine ilgili araçlara, kimi
araçlar için birçok kez olmak üzere, garanti kapsamında işlem yapılmaya devam edildiği
görülmektedir.
(30) BP/CASTROL tarafından da benzer şekilde yetkili servislerle yapılan anlaşmanın sadece
CASTROL markalı motor yağlarının müşteriye tavsiye edilmesine ilişkin olduğu ve bu
anlaşmanın Volkswagen markalı araçlar bakımından dünya çapında uygulandığı
belirtilmiştir. DOĞUŞ OTOMOTİV tarafından ayrıca, bu uygulamanın Scania markalı
araçlar için de geçerli olduğu ifade edilmiştir. Ayrıca Rekabet Kurulunun 28.08.2012
tarihli ve 12-42/1262-413 sayılı kararında da araç üreticilerinin belirli marka motor yağı
kullanımını zorunlu tuttukları iddiası incelenmiş, birçok marka üzerinden yapılan
inceleme sonucunda, “Netice itibarıyla, incelenen teşebbüslerin belirli markanın
kullanımını zorunlu tutmadıkları, ancak belirli markaları tavsiye ettikleri ve/veya
standartları zorunlu tuttukları belirlendiğinden, ilgili Tebliğ’e aykırılık bulunmadığı”
yönünde karar verilmiştir. Dolayısıyla tek bir marka motor yağının ya da orijinal marka
yağın kullanımının zorunlu tutulduğu iddialarının gerçeklik taşımadığı anlaşılmaktadır.
(31) Başvuru sahibinin iddiaları ve sunduğu belgelere bakıldığında da müşteri tarafından
getirilen eşdeğer kalitede motor yağının, bakım onarım işleminde kullanıldığı dolayısıyla,
bu noktada bir zorlamanın olmadığı görülmektedir. Bilgisine başvurulan teşebbüsler
tarafından, araç üreticisinin standartlarını karşıladığı sürece eşdeğer kalitede yağın
kullanılması nedeniyle garanti süresi içinde oluşacak arızaların, aracı garanti
kapsamından çıkarmayacağı ifade edilmiştir. Bununla birlikte, ilgili yağın kullanımı
esnasında şikâyetçi tarafından da ifade edilen “oluşacak hasarlardan müşterimiz
sorumludur” kaydı düşülmesinin ise sektörde standart bir uygulama olduğu anlaşılmıştır.
(32) Bu noktada AYKAN MOTOR ve DOĞUŞ OTOMOTİV tarafından; müşteri tarafından
getirilen motor yağının, kutusunda yazan markaya ait olduğunun tespitinin yetkili servis
tarafından yapılmasının mümkün olmadığı ifade edilmiştir. Kılavuzun 78. sorusunda,
eşdeğer kalitede yedek parça kullanımı neticesinde arıza oluşması durumunda, bu işlem
nedeniyle garantinin sona erip ermeyeceğinin özel hükümler çerçevesinde çözüleceği
belirtilmiştir. Dolayısıyla ilgili kayıt bu hüküm çerçevesinde aracın garanti kapsamından
çıkması ve ilgili hususun uyuşmazlık konusu olması durumunda yetkili servisin haklarını
korumaya yöneliktir. Bu uygulamanın, yalnızca otomotiv sektöründe değil birçok
sektörde kullanılabilen bir koruma mekanizması olduğu görülmekte ve bir markaya
yönlendirme olarak algılanması mümkün görünmemektedir.
(33) Bu çerçevede dosya konusu iddialar değerlendirildiğinde, CASTROL marka yağların
üretici firma tarafından tavsiye edildiği, Volkswagen yetkili servislerinin BP ile akdettiği
anlaşmalar çerçevesinde söz konusu yağların araç sahiplerine tavsiye edildiği, araç
sahiplerinin DOĞUŞ OTOMOTİV tarafından gönderilen listede yer alan muadil yağları
da kullanılabileceği, bu konuda araç sahibine CASTROL markalı yağın kullanılması için
bir zorunluluk getirilmediği anlaşılmaktadır.
16-33/575-251
13/15
(34) Sonuç olarak, yedek parça olarak kabul edilen ve bakım onarımda kullanılması istenen
motor yağının eşdeğer yedek parça niteliğine sahip olduğu, motor yağının değiştirilmesi
işleminin garanti kapsamındaki bir tamir işlemi değil rutin bir bakım onarım faaliyeti
olduğu; bu nedenle araç üreticilerinin yetkili servislerinde herhangi bir motor yağı
markasının kullanımını zorunlu tutmalarının ve belirtilen marka haricindeki bir madeni
yağ kullanması durumunda aracın garanti kapsamının dışına çıkarılmasının Tebliğ
hükümleri ile uyumlu olmayacağı, ancak başvuru konusu olay çerçevesinde yapılan
incelemede değerlendirmeye alınan teşebbüsün ve yetkili servislerinin belirli bir
markanın kullanımını zorunlu tutmadıkları, ancak belirli markaları tavsiye ettikleri ve/veya
standartları zorunlu tuttukları görüldüğünden, 2005/4 sayılı Tebliğ’e aykırılığın söz
konusu olmadığı anlaşılmıştır.
I.4.4. Başvuru Sahibinin Diğer İddialarının Değerlendirilmesi
(35) Başvuruda yer verilen diğer iddialar, yetkili servisin kullanılmasını önerdiği yağın sadece
yetkili servislerde bulunduğu ve yüksek fiyatlarla satıldığı, söz konusu niteliklere sahip
motor yağlarının Türkiye'deki CASTROL yağ distribütörlerinde, bayilerinde ve diğer yağ
satıcılarında bulunmadığı, ilgili firmalarla bu yağları almak için görüşüldüğünde bu
yağların BP/CASTROL tarafından sadece yetkili servislere verildiğinin, bu nedenle
sadece yetkili servislerden temin edilebileceğinin ifade edildiği, bahsedilen ürünün
BP/CASTROL firmasının kendi internet sitesinde dahi bulunmadığı, BP/CASTROL
firmasının, DOĞUŞ OTOMOTİV servislerine (tüm yetkili Scania, Audi, Volkswagen,
Seat, Skoda vs.) ay içerisinde sattığı ürünler için %(…..) prim verdiği, bunun yanında
servislere münferiden yatırım yaptığı ve peşinen nakit bedel ödediği şeklindedir.
(36) Söz konusu iddialara ilişkin olarak DOĞUŞ OTOMOTİV tarafından, BP’nin anlaşma
yapmak suretiyle Volkswagen yetkili servislerine tedarik ettiği madeni yağların,
CASTROL tarafından piyasada ayrı kodlar altında satılan madeni yağlar ile aynı olduğu,
dolayısıyla söz konusu madeni yağların piyasadan temininin mümkün olduğu, ayrıca
kendileri ile BP arasında (…..) dair sözleşme bulunduğu ifade edilmiştir. Buna ilişkin
olarak AYKAN MOTOR tarafından DOĞUŞ OTOMOTİV’in CASTROL ürünlerinin
kullanılmasını tavsiye ettiği, ayrıca kendi bünyelerinde BP akaryakıt istasyonu işletmesi
de bulunduğundan BP/CASTROL marka motor yağlarının yetkili servis dışında temininin
ve kullanımının mümkün olduğu ifade edilmiştir.














16-33/575-251
14/15
(37) Söz konusu hususlara ilişkin olarak BP/CASTROL tarafından, CASTROL ürünlerinin
Türkiye'de dağıtım sisteminin ve DOĞUŞ OTOMOTİV ile aralarındaki ilişkinin tavsiye ve
pazarlama anlaşmalarına dayandığı, bu kapsamda kendilerince DOĞUŞ OTOMOTİV’e
anlaşmalı olduğu yetkili servislerde CASTROL ürünlerinin tavsiyesi karşılığında satış
üzerinden ciro primi verildiği, tüm satış kanalları için geçerli olan tek güncel fiyat listesi
üzerinden anlaşmada belirlenen koşullara göre değişen oranlarda yetkili servislere
indirim uygulandığı, CASTROL’ün her bir araç üreticisi için farklı ürünler üreterek her bir
araç üreticisinin belirlediği standartları karşılamayı hedeflediği, bu bağlamda CASTROL
ürünlerinin aynı ürün adı altında araç üreticisi onaylarına göre farklılaşmış olduğu ve bu
ürünlerin tüm satış kanallarına sunulduğu, son kullanıcı tarafından Volkswagen onaylı
bir ürünün her bir satış kanalından tedarikinin mümkün olduğu, araç üreticileri tarafından
belirlenen standartlara ilaveten, örneğin Volkswagen’in beklentisi olan farklı teknik
özelliklerden karbon nötr ve optik filtrasyon özelliğini karşılamak ve yetkili servislerin
beklenti ve ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde yetkili servislerde satılmak üzere
“Professional” serisi ürünlerin üretildiği ve “Professional” serisi ürünlerin yalnızca yetkili
servislere sunulduğu, son kullanıcının aracına uygun ürünü seçerken asgaride takip
etmesi gereken referansın araç üreticisi onayı olduğu, bu sebeple yetkili servislerden
ürün temini yapmayı tercih etmeyecek son kullanıcılar için, CASTROL ürün gamında ilgili
araç üreticisi onaylarını karşılayan ancak “Professional” serisi ürünlerde bulunan optik
filtrasyon ve karbon nötr özelliğine sahip olmayan ürünlerin de distribütörler aracılığı ile
yaygın bir şekilde piyasaya dağıtıldığı, anılan farklılığın tüketiciler gözünde anılan ürünler
arasındaki tam ikame özelliğini değiştirmediği, Kurul’un Avek ve Shell Madeni Yağ
kararlarında da bu hususun tespit edildiği ifade edilmiştir.
(38) Başvuru sahibi tarafından şikâyet edilen seçici dağıtım sisteminin, 2005/4 sayılı Tebliğ
kapsamında muafiyetten faydalanamaması için, aktif satış yasağı getirilmesi, son
kullanıcıya yapılacak aktif/pasif satışın yasaklanması, miktar kısıtlaması getirilmesi gibi
çeşitli hususların varlığı aranmalıdır. Ancak bilgisine başvurulan teşebbüslerce, son
kullanıcıya satışların serbest olduğu, bununla birlikte seçici dağıtıma konu olan ürünlerin
ikame oldukları ve hatta rakip ürünlerin satışının engellenmediği görülmektedir. Buna
göre, son kullanıcının, servis hizmeti ya da madeni yağ satın almak istediği her satış
noktasında (yetkili servis, özel servis, benzin istasyonu, market, yağ dükkânı vb.),
Volkswagen veya diğer araç üreticilerince onaylı BP/CASTROL ürünlerine ulaşabileceği,
BP tarafından doğrudan yetkili servislere satışı yapılan “Professional” ürünlerini
kullanmak isteyen son kullanıcının, yağını kendisi değiştirmek isterse veya yetkili servis
dışında bir noktada değiştirmeyi tercih ederse, yetkili servisin banko satışından ilgili
ürünü alabileceği ve değişim yapabileceği anlaşılmaktadır. Rekabet Kurulunun bahsi
geçen kararlarında da yetkili servisler ile diğer satış kanallarında satılan madeni yağların
ikame oldukları tespiti yapılmıştır. Bu doğrultuda tüketicinin aynı veya farklı sağlayıcılar
tarafından üretilen herhangi bir ürüne erişiminin engellenmediği kanaatine varılmıştır.
(39) BP/CASTROL’ün DOĞUŞ OTOMOTİV ve DOĞUŞ OTOMOTİV yetkili servisleri ile
yaptığı tavsiye anlaşmaları çerçevesinde, DOĞUŞ OTOMOTİV ve yetkili servislerin
tavsiye faaliyetleri ve yaptıkları satışlar karşılığında, BP/CASTROL tarafından çeşitli
primler ödenmesinin iş hayatının olağan akışında karşılaşılan bir uygulama olduğu
değerlendirilmektedir. Nitekim “Avek” ve “Shell” kararlarında da sağlayıcı tarafından prim
desteği verilmesini de içeren dikey anlaşmalara muafiyet tanınmıştır8.

8 Rekabet Kurulunun 29.03.2007 tarihli ve 07-29/262-93 sayılı Shell Madeni Yağ kararının 570.
paragrafında: “Bildirime konu anlaşmalar bakımından da, serviste sunulacak hizmetlerin iyileştirilmesi
koşuluyla, anlaşma süresi boyunca kazanılacak primlerin peşin olarak ödenmesi suretiyle servislere önemli
bir finansal destek sağlanması ve bu suretle tüketicilerin daha kaliteli hizmet almalarının sağlanması
nedeniyle rekabetçi etkilerin ortaya çıktığı ve anlaşmaların sürelerinin de beş yılı aşmaması halinde bu
rekabetçi yararların doğduğu düşünülmektedir…” ifadesine yer verilmiştir.
16-33/575-251
15/15
(40) Başvuru konusu iddialara ilişkin yapılan incelemede, BP ile Volkswagen yetkileri
servislerin yaptığı anlaşmaların Castrol markalı yağların tavsiyesine ve pazarlama
faaliyetlerine ilişkin olduğu, yetkili servislerin sadece Castrol markalı yağ kullanmasına
yönelik bir kaydın ya da zorlamanın bulunmadığı, müşterilerin getirdiği yağların garanti
süresi içinde ya da dışında olmasına bakılmaksızın yetkili servislerce kullanıldığı, bu
noktada tek sınırlamanın getirilen yağın üretici firma tarafından belirlenen standara sahip
olması olduğu, müşteri tarafından getirilen yağın kullanılmasının aracın garantisini
etkilemediği, ancak getirilen yağın kutusunda belirtilen standardı taşıyıp taşımadığının
yetkili servislerde tespitinin mümkün olmaması nedeniyle “oluşacak sorunlardan
müşterimiz sorumludur” kaydının konulduğu, bu durumun daha sonraki süreçlerde yetkili
servisin yasal haklarının korunmasını sağlamaya yönelik genel bir uygulama olduğu ve
tek bir markaya yönlendirme olarak kabul edilemeyeceği, ayrıca (…..) BP ile anlaşmalı
olmakla birlikte başka yağ markaları ile anlaşması bulunan Volkswagen yetkili servislerinin
de bulunduğu, ilgili teşebbüslerden elde edilen bilgi ve belgelerden görülmüştür.
Başvuruda ileri sürülen diğer iddialar incelendiğinde; BP’nin yaptığı anlaşmalarda
uyguladığı prim sisteminin rekabeti sınırlayıcı olmadığı, tavsiye edilen yağ markasının
sadece yetkili servislerde bulunduğu iddiasının da gerçeği yansıtmadığı, zira yetkili
servislere sunulan özelleştirilmiş birtakım yağlar olduğu ancak bunların kullanımının
zorunlu olmadığı, aynı markanın ilgili araç üreticisinin standartlarını taşıyan başka
yağlarının da bulunduğu ve bu yağların başka yerlerden temininin mümkün olduğu tespit
edilmiştir. Bu çerçevede iddia konusu uygulamalar bakımından 4054 sayılı Kanuna ve
2005/4 sayılı Tebliğ’e aykırılığın bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
J. SONUÇ
(41) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 4054 sayılı Kanun’un 41.
maddesi uyarınca şikayetin reddi ile soruşturma açılmamasına OYBİRLİĞİ ile karar
verilmiştir.



Full & Egal Universal Law Academy