Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2016-4-50 (Muafiyet)
Karar Sayısı : 16-45/723-326
Karar Tarihi : 28.12.2016
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN, Fevzi ÖZKAN, Adem BİRCAN, Şükran KODALAK
B. RAPORTÖRLER : Can SARIÇİÇEK, Kasım ŞENGÜL
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Türkiye Garanti Bankası A.Ş.
Levent Nispetiye Mahallesi Aytar Caddesi No:2 34340
Beşiktaş/İstanbul
(1) D. DOSYA KONUSU: Türkiye Garanti Bankası A.Ş. ile Şekerbank T.A.Ş. arasında,
01.04.2018 tarihine kadar geçerli olmak üzere 11.07.2013 tarihinde imzalanan
“Bonus Kredi Kartı Program Paylaşımı Sözleşmesi”ne menfi tespit belgesi
verilmesi veya muafiyet tanınması talebi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 02.11.2016 tarih ve 6393 sayı ile giren ve
eksiklikleri 13.12.2016 tarihli ve 7155 sayılı yazı ile tamamlanan bildirim üzerine
düzenlenen 22.12.2016 tarihli ve 2016-4-50/MM sayılı Muafiyet/Menfi Tespit Raporu
görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
- Türkiye Garanti Bankası A.Ş. (GARANTİ) ile Şekerbank T.A.Ş. (ŞEKERBANK)
arasında 01.03.2007 tarihinde akdedilen “Bonus Kredi Kartı Program Paylaşımı
Sözleşmesi”nin 01.04.2018 tarihine kadar uzatılmasına ilişkin olarak taraflar
arasında 11.07.2013 tarihinde imzalanan “Bonus Kredi Kartı Program Paylaşımı
Sözleşmesi”ne (SÖZLEŞME) ve uzatılan döneme ilişkin olarak menfi tespit belgesi
verilemeyeceği,
- 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (4054 sayılı Kanun) 5.
maddesi çerçevesinde yapılan bireysel muafiyet değerlendirmesi sonucunda; anılan
maddede belirtilen tüm şartların sağlandığı göz önüne alınarak, Türkiye Garanti
Bankası A.Ş. ile Şekerbank T.A.Ş. arasında akdedilen SÖZLEŞME’ye 4054 sayılı
Kanun’un 5. maddesinin ikinci fıkrası çerçevesinde, imza tarihi olan 11.07.2013
tarihinden itibaren bireysel muafiyet tanınabileceği
sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmiştir.
16-45/723-326
2/12
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
G.1. İlgili Teşebbüsler
G.1.1. GARANTİ
(4) GARANTİ, 1946 yılında kurulmuş, bankacılık ve finans sektöründe faaliyet gösteren özel
sermayeli bir mevduat bankasıdır. GARANTİ’nin hissedarlık yapısına aşağıda yer
verilmektedir:
Tablo1: GARANTİ’nin Hissedarlık Yapısı
Hissedar Hisse Oranı (%)
Doğuş Holding A.Ş. 6,2013
Doğuş Araştırma ve Geliştirme Müşavirlik
Hizmetleri A.Ş. 3,7989
DOĞUŞ GRUBU TOPLAM 10,0002
BBVA - Banco Bilbao Vizcaya Argentaria SA 39,9000
Diğer Ortaklar 50,0998
Toplam 100,0000
Kaynak:
hakkinda/detay/Ortaklik-Yapisi/346/1022/0
G.1.2. ŞEKERBANK
(5) ŞEKERBANK, bankacılık faaliyetlerine 1953 yılında başlamıştır. Eski adı Pancar
Kooperatifleri Bankası A.Ş. olan banka 1956 yılında Ankara’ya taşındığında
ŞEKERBANK adını almıştır. 1997 yılında hisselerinin bir bölümü halka arz edilen
ŞEKERBANK’ın genel müdürlüğü 2004 yılında İstanbul’a taşınmıştır. ŞEKERBANK’ın
hissedarlık yapısına aşağıda yer verilmektedir:
Tablo 2: ŞEKERBANK’ın Hissedarlık Yapısı
Hissedar Hisse Oranı (%)
Şekerbank T.A.Ş. Personeli Munzam Sosyal
Güvenlik ve Yardımlaşma Sandığı Vakfı 35,44
Samruk Kazyna Kazakistan Devlet Varlık Fonu
19,37
BTA Securities JSC
10,91
Diğer Ortaklar
34,28
Toplam
100,00
Kaynak: Bildirim Formu
16-45/723-326
3/12
G.2. İlgili Pazar
G.2.1. İlgili Ürün Pazarı
(6) Tarafların her ikisi de esas olarak bankacılık sektöründe faaliyet göstermektedirler.
Bildirim konusu SÖZLEŞME’nin kapsamına bakıldığında ise, tarafların kredi kartları
alanındaki faaliyetlerine ilişkin olduğu görülmektedir. SÖZLEŞME ile ŞEKERBANK,
“Bonus” markalı ve logolu kart ihraç edebilecek; bu kartlarla müşterilerine mevcut Bonus
Kart üye işyerlerinde taksitli alışveriş ve ödül kazanma imkânı tanıyabilecektir. Ayrıca
ŞEKERBANK’ın yapacağı üye işyeri sözleşmeleri ile ŞEKERBANK ve GARANTİ, kredi
kartlarının kullanılabileceği üye işyeri ağını genişletebilecektir. Çok markalı kredi kartları,
yapısında birçok ticari firma bulundurmakta, ilgili firmalara daha fazla müşteri
potansiyeline ulaşma olanağı sağlamakta, kredi kartı müşterilerine de nakit
kullanmaksızın ödeme aracı ve bir tek kartla birden fazla firmanın taksit ve ödül kazanma
avantajlarından yararlanma olanağı sunmaktadır. Bu çerçevede dosya kapsamında ilgili
ürün pazarı “çok markalı kredi kartı ihracı” (issuing) ve “üye işyeri edinme pazarı”
(acquiring) olarak tanımlanmıştır1.
G.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
(7) Kredi kartı ile ödeme hizmetlerinin ülke genelinde aynı sistemle uygulanması, taksitli
alışveriş ve ödül biriktirme imkânı sağlayan çok markalı kredi kartlarının yapı ve nitelik
itibarı ile tüm ülke sınırları içinde benzerlik göstermesi, ülke genelinde pazarlanması ve
kullanılabilmesi dikkate alınarak ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak belirlenmiştir.
G.3. Değerlendirme
G.3.1. Bildirime Konu Sözleşmenin Niteliği
(8) GARANTİ ile ŞEKERBANK arasında 01.03.2007 tarihinde akdedilmiş olan “Bonus Kredi
Kartı Program Paylaşımı Sözleşmesi”ne Rekabet Kurulu (Kurul), 18.07.2007 tarihli ve 07-
79/983-381 sayılı kararı ile muafiyet tanımıştır2. Taraflar, sözleşmeyi 01.04.2018 tarihine
kadar uzatma kararı almış ve bu amaçla 11.07.2013 tarihinde aynı adı taşıyan yeni bir
sözleşme (SÖZLEŞME) imzalamışlardır. Bu çerçevede, Bildirim Formunda, 11.07.2013
tarihinde imzalanan bu SÖZLEŞME ve uzatılan sözleşme dönemi için 11.07.2013
tarihinden itibaren menfi tespit belgesi verilmesi veya muafiyet tanınması talebinde
bulunulmaktadır.
1 GARANTİ ile ALTERNATİFBANK arasında imzalanan "Bonus Kredi Kartı Program Sözleşmesi"ne
muafiyet tanıyan 03.08.2011 tarihli ve 11-44/991-337 sayılı; Türkiye İş Bankası A.Ş. ile Oyakbank arasında
imzalanan “Maximum Kredi Kartı Uygulaması Sözleşmesi”ne muafiyet tanıyan 24.08.2006 tarihli ve 06-
59/781-230 sayılı; GARANTİ ile TEB arasında imzalanan "Bonus Kredi Kartı Program Sözleşmesi"ne
muafiyet tanıyan 14.09.2006 tarihli ve 06-63/861-251 sayılı; Türkiye İş Bankası A.Ş. ile T.C. Ziraat Bankası
A.Ş. arasında imzalanan “Maximum Kredi Kartı Uygulaması Sözleşmesi”ne muafiyet tanıyan 24.04.2007
tarihli ve 07-34/343-124 sayılı; HSBC Bank A.Ş. ile Tekstilbank A.Ş. arasında imzalanan “Advantage Kredi
Kartı Programının Kullanımı İşbirliği Sözleşmesi”ne muafiyet tanıyan 29.11.2007 tarihli ve 07-88/1110-432
sayılı; HSBC Bank A.Ş. ile Türkiye Halk Bankası A.Ş. arasında imzalanan “Advantage Kredi Kartı
Programının Kullanımı İşbirliği Sözleşmesi”ne muafiyet tanıyan 28.02.2008 tarihli ve 08-19/197-67 sayılı
Kurul kararlarında da ilgili pazar aynı şekilde tanımlanmıştır.
2 (…..).
16-45/723-326
4/12
(9) Bildirime konu SÖZLEŞME ile GARANTİ’nin Uluslararası Kart Kuruluşları ile imzalamış
olduğu lisans sözleşmeleri çerçevesinde çıkartmakta olduğu ve işyerlerinden taksitli mal
ve/veya hizmet satın alma, alışverişlerde para yerine kullanılabilen ödül (Bonus)
kazanma, kazanılan Bonuslar’ı uygulamaya dahil işyerlerinde mal ve/veya hizmet satın
almak için kullanma imkanları tanıyan, GARANTİ tarafından kurulan ve işletilen Bonus
Kredi Kartı programının ve bu programın parçalarının, ŞEKERBANK tarafından da
kullanılabilmesi ve bu kullanım esnasında tarafların hak ve yükümlülüklerinin, uygulama
esaslarının, hizmet standartlarının belirlenmesi amaçlanmaktadır.
(10) Yapılan bildirimde, anılan SÖZLEŞME ile ŞEKERBANK’ın;
(…..TİCARİ SIR…..)
belirtilmektedir.
(11) Bildirim Formu’nda ayrıca; ŞEKERBANK’ın, sağladığı bu tasarruflar ile müşterilerine
daha ucuz maliyetli bir hizmet vereceği, tüketicilerin karşı karşıya kalabileceği maliyetleri
tüketicilere yansıtmayabileceği, dolayısı ile uygulamanın; tüketicilere bu yönü ile de fayda
sağlayabileceği ifade edilmektedir. Diğer taraftan ilgili SÖZLEŞME, aşağıdaki tabloda
gösterilen Kurul kararlarına konu sözleşmeler ile aynı amaçlar doğrultusunda imzalanmış
olup, bu sözleşmeler ile büyük ölçüde benzerlik arz etmektedir.
Tablo 3: GARANTİ Bonus Kart Paylaşım Programı Ortaklarına İlişkin Muafiyet Kararları
Platform Ortağı İmza Tarihi Karar Tarihi Karar Sayısı
GARANTİ - DENİZBANK 31.12.2002 22.07.2004 04- 48/639 - 158
GARANTİ - TEB 20.06.2006 14.9.2006 06-63/861-251
GARANTİ - ŞEKERBANK 01.03.2007 18.10.2007 07- 79/983 -381
GARANTİ - DENİZBANK (2.Dönem Yenileme) 16.01.2008 24.07.2008 08- 47/665 -259
GARANTİ - ING 17.06.2008 13.04.2009 09-14/316-80
GARANTİ - BURGANBANK 26.11.2009 05.08.2010 10-52/961-336
GARANTİ - ALTERNATİFBANK 23.12.2010 03.08.2011 11-44/991-337
GARANTİ - FİBABANKA 01.04.2013 19.02.2014 14-07/149-64
GARANTİ - ING (2. Dönem Yenileme) 01.10.2013 08.08.2014 13-26/524-232
GARANTİ - DENİZBANK (3.Dönem Yenileme) 07.03.2013 08.01.2015 15-02/9-7
GARANTİ-TEB (2.Dönem Yenileme) 18.12.2012 08.01.2015 15-02/9-7
Kaynak: Bildirim Formu
16-45/723-326
5/12
(12) Bildirim Formunda SÖZLEŞME’ye konu uygulamanın, GARANTİ’nin kurmuş olduğu ve
ilk olarak 2002 yılında DENİZBANK ile yapılan lisans anlaşması ile bankalar arası bir
platform haline geldiği, DENİZBANK ile gerçekleştirilen işbirliğinin ardından sırasıyla
2006 yılında TEB’in, 2007 yılında ŞEKERBANK’ın, 2008 yılında ING’nin, 2009 yılında
TKFB’nin, 2010 yılında BURGANBANK’ın, 2011 yılında ALTERNATİFBANK’ın, 2012
yılında ICBC’nin ve 2013 yılında da FİBABANKA’nın platforma katıldığı, ŞEKERBANK ile
imzalanan ve yenilenen SÖZLEŞME’de de, söz konusu programın bütünlüğünün
sağlanması ve GARANTİ’nin bugüne kadar oluşturduğu marka standartları ve teknik
standartların korunması ile kart hamillerine verilecek hizmetin asgari seviyesinin
belirlenmesi amacıyla birtakım ilkelerin düzenlendiği belirtilmiştir. Ayrıca bu
düzenlemelerin, tarafların ticari özgürlüklerini kısıtlamadığı, tarafların Bonus Kredi Kartı
Programı’nın işletimi ile ilgili olarak alacakları kararların ve yapacakları uygulamaların;
başta her iki tarafa ait Bonus Kart hamilleri arasında ayrım yapılmaması, özellikle tüketici
yararı ve mevcut marka standartları ile teknik standartların korunması için tarafların
uygulamalarını belli bir standarda bağlama amacını taşıdığı ifade edilmiştir.
(13) Taraflar, SÖZLEŞME kapsamında gerçekleştirecekleri faaliyetlerle ilgili olarak;
(…..TİCARİ SIR…..)
hususlarında mutabık kalmışlardır.
(14) Bildirim Formunda söz konusu düzenlemelerin, tarafların Bonus Kredi Kartı Programı’nın
işletimi esnasında alacakları ticari kararların bir kısmını SÖZLEŞME ile belirlenmiş
kriterlere bağladığı, ancak bu kriterlerin amacının, tarafların ticari karar verme
özgürlüğünü kısıtlamak olmadığı, “Bonus” markasını ön plana çıkararak markanın
standartlarını ve Bonus Kredi Kartı Programı’nın bütünlüğünü korumak ve GARANTİ
tarafından oluşturulan Bonus Kredi Kartı ile bugüne kadar kart hamillerine tanınmış olan
avantajları aynı düzeyde tutarak; kart hamillerinin, programın bütünlüğünün ve markanın
imajının korunmasını sağlamak olduğu belirtilmektedir.
(15) Diğer taraftan Bildirim Formunda, GARANTİ tarafından kurulan ve işletilen Bonus Kredi
Kartı Programı’nın bugün itibariyle dokuz Platform Bankası ile paylaşıldığı, söz konusu
platform paylaşımı sözleşmeleri ile tüketicilerin, diğer bankalar tarafından çıkartılan
Bonus kartları, alabilecekleri kredi kartı seçenekleri arasında gördüğü, tüketici algısının
“Bonus” markası üzerinde yoğunlaştığı ve kendisine tanınmış bir avantajı, banka
tarafından sağlanmış olarak görmeyerek kullandığı kredi kartı markasının “Bonus” olması
sebebiyle sağlanıyor olduğunu düşünmekte olduğu ifade edilmiştir. Bu nedenle, tüketici
nezdinde bu bilincin oluşmasını sağlamak amacıyla Platform Bankaları nezdinde, kendi
kart hamillerine yönelik kampanya veya uygulamalar yapılabilmekle beraber, Platform
Bankaları’ndan biri tarafından çıkarılmış olan Bonus Kart’ın diğer bir platform üyesi
tarafından çıkartılmış olan Bonus Kart’tan önemli ölçüde farklılaşmaması ve “Bonus”
markasının itibarının ve piyasadaki konumunun herhangi bir şekilde zarar görmemesinin
amaçlandığı belirtilmiştir.
(16) Bildirime konu SÖZLEŞME’nin “Amaç ve Kapsam” başlıklı 3. maddesinde, sözleşmenin
akdedilme amacı, (…..).
16-45/723-326
6/12
(17)
(…..TİCARİ SIR…..)
(18)
(…..TİCARİ SIR…..)
G.3.2. 4054 sayılı Kanun’un 4. Maddesi Çerçevesinde Değerlendirme
G.3.2.1. Menfi Tespit Değerlendirmesi
(19) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde, “Belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan
veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu
etkiyi doğuran veya doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar… hukuka
aykırı ve yasaktır.” hükmü yer almaktadır. 4054 sayılı Kanun’un uygulaması bakımından
teşebbüs niteliğini haiz GARANTİ ve ŞEKERBANK, bankacılık hizmetleri ve ilgili ürün
pazarı olarak belirlenen çok markalı kredi kartları ihracı ve üye işyeri edinme pazarlarında
birbirlerine rakip konumunda faaliyet yürütmektedirler. Bu çerçevede, aynı piyasada
faaliyet gösteren ve birbirine rakip olan iki teşebbüsün kredi kartı programını paylaşmak
üzere akdettikleri bildirime konu SÖZLEŞME’nin rekabeti kısıtlayıcı hükümler içerip
içermediğinin dikkatle değerlendirilmesi gerekmektedir.
(20) SÖZLEŞME’nin kapsamını belirleyen ve uygulama esaslarını düzenleyen 5. maddesi ile
ŞEKERBANK tarafından; Bonus Kredi Kartı hamillerine yönelik olarak yapılacak
kampanyalara, reklam ve tanıtım faaliyetlerine getirilen kısıtların, ŞEKERBANK
tarafından verilecek Bonus oranlarına yönelik kısıtlamaların ve ayrıca kart
uygulamalarının, müşterilere verilecek Bonuslar’ın, sağlanacak avantajların ve bu
avantajların sahip olacağı özelliklerin tespit edilmesinin rekabeti sınırlayıcı nitelikte olduğu
değerlendirilmektedir. İçerdiği bu maddeler nedeniyle teşebbüsler arası rekabeti
sınırlayıcı bir anlaşma niteliğinde olan ilgili SÖZLEŞME’nin 4054 sayılı Kanun’un 4.
madde yasağına tabi olacağı; dolayısıyla bildirime konu SÖZLEŞME’ye 4054 sayılı
Kanun’un 8. maddesi çerçevesinde menfi tespit belgesi verilmesinin mümkün olmadığı
kanaatine varılmıştır.
G.3.2.2. 2002/2 Sayılı Tebliğ Çerçevesinde Değerlendirme
(21) 2002/2 Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’nin (2002/2 sayılı Tebliğ) Kapsam
başlıklı 2. maddesinde, mal veya hizmetlerin alımı, satımı ve yeniden satımı konulu dikey
anlaşmaların 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında olduğu, bununla birlikte rakip teşebbüsler
arasında yapılan dikey anlaşmaların, Tebliğ ile tanınan muafiyetten yararlanamayacağı
düzenlenmektedir. Aynı maddenin devamında, “sağlayıcının anlaşma konusu malların
hem üreticisi hem de dağıtıcısı olduğu, alıcının ise bu mallarla rekabet eden malların
üreticisi değil dağıtıcısı olduğu” dikey anlaşmaların 2002/2 sayılı Tebliğ ile tanınan grup
muafiyetinden yararlanacağı ifade edilmektedir. 2002/2 sayılı Tebliğ’in Tanımlar başlıklı
3. maddesinde ise “Rakip Teşebbüsler”, aynı ürün pazarında faaliyette bulunan veya
bulunma potansiyeline sahip sağlayıcılar olarak tanımlanmıştır.
16-45/723-326
7/12
(22) Bildirim konusu SÖZLEŞME’nin tarafları olan GARANTİ ve ŞEKERBANK, temel olarak
bankacılık hizmetleri pazarında hizmet sunmakta olup, bildirim konusu SÖZLEŞME’nin
değerlendirildiği işbu dosya kapsamında, ilgili ürün pazarları olarak tanımlanan “çok
markalı kredi kartları ihracı” ve “üye işyeri edinme pazarı”nda birbirlerine rakip
konumunda faaliyet göstermektedirler. Bu husus dikkate alındığında, 2002/2 sayılı
Tebliğ’in bildirim konusu SÖZLEŞME’ye uygulanmasının ve SÖZLEŞME’nin 2002/2
sayılı Tebliğ ile sağlanan grup muafiyetinden yararlanmasının mümkün olmadığı
değerlendirilmektedir.
G.3.2.3. Bireysel Muafiyet Değerlendirmesi
(23) Bir anlaşmanın 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinden muaf tutulması için gereken şartlar
Kanun’un 5. maddesinin birinci fıkrasında aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir:
- Malların üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme ve
iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik gelişmelerin sağlanması (etkinlik
kazanımları),
- Tüketicinin bundan yarar sağlaması,
- İlgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması,
- Rekabetin (a) ve (b) bentlerindeki amaçların elde edilmesi için zorunlu olandan
fazla sınırlanmaması.
(24) Bu çerçevede Kanun’un 5. maddesine göre Kurul, belirtilen şartların tamamının varlığı
halinde bireysel muafiyet kararı verebilecektir. Aşağıda, GARANTİ ile ŞEKERBANK
arasında imzalanan bildirim konusu sözleşmenin Kanun’un 5. maddesinde düzenlenen
koşulları sağlayıp sağlamadığına ilişkin değerlendirmeler sunulmaktadır.
a) Malların Üretim veya Dağıtımı ile Hizmetlerin Sunulmasında Yeni Gelişme ve
İyileşmelerin ya da Ekonomik veya Teknik Gelişmenin Sağlanması
(25) Bir anlaşmanın 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinden muaf tutulabilmesi için, öncelikle
anlaşma konusu olan malın üretimi ve dağıtımı ile ilgili olarak bir gelişme veya iyileşme
olması ya da ekonomik veya teknik gelişme sağlanması gerekmektedir. Bentte kastedilen
iyileşme ve gelişmelerin, sadece teşebbüslerin kendi açılarından sağlayacakları menfaat
veya kazanç şeklinde değil, aynı zamanda bunların ekonomiye yapacakları somut katkı
şeklinde anlaşılması gerekmektedir. Bu kapsamda, somut olayın özelliklerine göre
değişmekle birlikte genel olarak üretim ve dağıtım maliyetlerinin düşürülmesi, kalitenin
artırılması, malın arzında devamlılığın sağlanması, yeni piyasalara girişin
kolaylaştırılması ve yeni ürünlerin ya da üretim tekniklerinin bulunması gibi hallerin varlığı
halinde muafiyetin ilk koşulunun sağlandığı değerlendirilmektedir.
(26) Bildirim konusu SÖZLEŞME ile, çok markalı kredi kartlarına yönelik üye işyeri edinme
pazarında kapalı ağ olarak faaliyet gösteren Bonus üye işyeri ağı, ŞEKERBANK kredi
kartı sahiplerinin kullanımına açılmıştır. Bu sayede ŞEKERBANK, yeni bir yaygın üye
işyeri ağı oluşturmaya gerek kalmaksızın, Platform Bankaları’nın oluşturduğu mevcut üye
işyeri ağında, ihraç ettiği kredi kartlarını müşterilerine kullandırma imkânına sahip
olacaktır. ŞEKERBANK böylelikle, yeni üye işyeri anlaşmaları yapmadan, mevcut üye
işyeri ağından faydalanarak ve güçlü bir marka olan Bonus’u kullanarak, çok markalı kredi
kartlarına yönelik üye işyeri edinme pazarındaki pazar payını artırma imkânına
kavuşmaktadır. Bunun yanı sıra, ŞEKERBANK, genişleyen üye işyeri ağı sayesinde daha
kolay müşteri çekebilecek ve üye işyeri pazarından elde ettiği cironun yanı sıra kart
kullanıcılarından elde ettiği ciroyu da artırabilecektir.
16-45/723-326
8/12
(27) Diğer yandan, taraf bankaların Bonus Kredi Kartı Program’ını kullanabilmelerine yönelik
olan bildirim konusu SÖZLEŞME, dolaylı olarak çok markalı kredi kartlarına yönelik üye
işyeri edinme pazarında, hizmetlerin sunulmasında gelişme ve iyileşme sağlanması
amacına da hizmet etmektedir. Buna göre, ŞEKERBANK, söz konusu ağın oluşturulması
için gereken altyapı yatırımlarını yapmak/artırmak yerine Bonus’un mevcut geniş ağından
faydalanabilecek; yeni POS terminali yatırım, bakım ve onarım maliyetlerini
üstlenmeyecek, bu terminallerin yönetimi için gerekli insan kaynağı maliyetine maruz
kalmayacak ve mevcut ağa isterse yeni üye işyerleri eklemek suretiyle faaliyet
gösterecektir. Bu anlamda SÖZLEŞME ile birlikte ŞEKERBANK’ın, bir bakıma ölçek
ekonomisinden faydalanması söz konusu olacaktır.
(28) Ayrıca ŞEKERBANK, aynı POS cihazlarını ve terminalleri kullanarak takas komisyonu
maliyetinden de kaçınabilecektir. Zira bankaların, POS cihazı yerleştirmek için
katlandıkları maliyetleri, bankalar arası işlemlerde uygulanacak takas komisyonuna
yansıttıkları bilinmektedir. İhraççı banka tarafından, kabulcü bankadan alınan takas
komisyonu, kabulcünün bunu üye işyerine; üye işyerinin de bunu fiyatlar yoluyla tüketiciye
yansıtmasıyla ekonominin bütünü açısından bir maliyet haline gelmektedir. Bu
çerçevede, bildirim konusu SÖZLEŞME ile yaratılacak olan işbirliği, taraf bankalara bir
maliyet avantajı sunacak ve bankaların kaynaklarını daha etkin şekilde kullanmalarına
olanak tanıyacaktır.
(29) Bu açıklamalar ışığında, SÖZLEŞME’nin uygulanması ile marka içi ve markalar arası
rekabetin artması, hizmet kalitesinin artması, etkin bir dağıtım ağı kurulması, arzın
artırılması, maliyetlerin azaltılması ve üye işyeri sayısının gerekli maliyetlere
katlanılmaksızın genişletilmesi vasıtasıyla rakiplerle daha etkin rekabet etme imkânının
yaratılacağı ve bu suretle çok markalı kredi kartlarına yönelik üye işyeri edinme pazarında
hizmetlerin sunulmasında iyileşmelerin ve gelişmelerin sağlanacağı
değerlendirilmektedir. Bu çerçevede 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinin birinci fıkrasının
(a) bendinde yer verilen koşulun yerine getirildiği kanaatine ulaşılmıştır.
b) Tüketicinin Yararının Sağlanması Şartı
(30) Bir anlaşmanın 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinden muaf tutulabilmesi için aranan ikinci
şart ise, ilk şart sonucunda ortaya çıkan faydadan tüketicilerin de yarar sağlamasıdır. Bu
bağlamda fiyatların seviyesindeki düşüş, satış sonrası etkin hizmetler, ürün çeşitliliğinin
artması, tüketicinin ürüne daha kolay ulaşabilmesi, malın arzında devamlılığın
sağlanması gibi hususlar tüketicinin elde edeceği yarar kapsamında
değerlendirilebilmektedir.
(31) Bu çerçevede öncelikle, bildirime konu SÖZLEŞME’nin uygulanması ile ŞEKERBANK
müşterilerinin durumunda meydana gelebilecek olası değişiklikler değerlendirilecektir.
İncelemeye konu SÖZLEŞME vasıtasıyla, ŞEKERBANK kredi kartı hamillerinin, çok
markalı kredi kartı hizmetlerinin sağladığı avantajlardan yararlanacağı ve bu kapsamda
tüketicilerin güvenli hizmet alacakları ve yaygın bir üye işyeri ağına sahip olan Bonus’un
sağladığı ödül/puan uygulamalarından faydalanmalarının sağlanacağı anlaşılmaktadır.
Bu açıdan, ŞEKERBANK müşterilerinin, Türkiye’nin en yaygın üye işyeri ağlarından birine
dâhil olarak alışveriş yapma imkânına sahip olmaları, SÖZLEŞME’nin uygulanmasıyla
yaratılacak olan tüketici yararı açısından dikkate değer bir husustur.
(32) Bunun yanı sıra ŞEKERBANK müşterileri için, ürün çeşitliliği artacak ve ürüne daha kolay
ulaşabilme imkânı sağlanacaktır. Ayrıca ŞEKERBANK, SÖZLEŞME ile sağladığı yatırım,
maliyet, fiyat, insan kaynağı avantajlarını daha iyi hizmet sunabilmek için diğer hizmetlere
ayırabilecek ve kart hamilleri bundan, etkin hizmet almak ve bu hizmeti düşen maliyetler
sayesinde ucuza almak suretiyle olumlu şekilde etkilenecektir.
16-45/723-326
9/12
(33) Diğer taraftan bilindiği üzere kredi kartı pazarı, çift taraflı pazar özelliğindedir ve bu
pazarlarda, bir arz edici tarafından sunulan aynı ürüne karşı birbirini etkileyen iki farklı
talep söz konusudur. Kredi kartı pazarı bakımından bu taleplerin ilki, kart kullanıcısının
talebi, ikincisi ise üye işyerinin talebidir. Çift taraflı pazarlarda mevcut olan ağ etkilerinin
de kredi kartı pazarına dönük sonuçları bulunmaktadır. Buna göre, kart kullanıcıları
bakımından kredi kartı ne kadar çok üye işyerine sahipse, karta olan talep o oranda
artmaktadır. Aynı şekilde bir kredi kartı ne kadar çok tüketici tarafından kullanılmaktaysa,
üye işyerlerinin o kredi kartına ait POS cihazını yerleştirme ihtimali artmaktadır. Kart
kullanıcıları ve üye işyerleri arasındaki bu pozitif dışsallık nedeniyle, tüketici boyutundaki
bir fayda artışının diğer bir tüketici grubu olan üye işyerine yansıması söz konusudur.
(34) Bu açıklamalar çerçevesinde, bildirim konusu SÖZLEŞME’nin uygulanması ile, çok
markalı kredi kartlarına yönelik üye işyeri edinme pazarında ortaya çıkacak
iyileşmelerden ve gelişmelerden tüketicilerin yarar sağlayacağı ve dolayısıyla 4054 sayılı
Kanun’un 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan koşulun da karşılandığı
kanaatine ulaşılmıştır.
c) İlgili Piyasanın Önemli Bir Bölümünde Rekabetin Ortadan Kalkmaması
(35) Bir anlaşmanın 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinden muaf tutulabilmesi için aranan bu
üçüncü şarta göre, muafiyete konu anlaşma, ilgili piyasanın önemli bir bölümünde
rekabetin ortadan kalkmasına neden olmamalı, bir başka deyişle sağlanan ekonomik
gelişme veya fayda ile tüketicinin bundan yarar sağlaması, ilgili piyasanın önemli bir
bölümünde rekabetin ortadan kaldırılması sonucunda elde ediliyor olmamalıdır.
(36) İlgili pazarın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkıp kalkmadığı değerlendirilirken
dikkate alınması gereken en önemli husus, incelemeye konu rekabet kısıtlamasını
oluşturan teşebbüsün ilgili pazardaki gücü ve pazarın anlaşma öncesindeki yapısıdır.
Bilindiği üzere, pazar gücünün en önemli göstergesi pazar payı olarak kabul edilmektedir.
Bu çerçevede, SÖZLEŞME tarafları olan GARANTİ ve ŞEKERBANK’ın kredi kartı ciroları
ve üye iş yeri ciroları bazındaki pazar paylarına aşağıda yer verilmektedir:
Tablo 4: Sözleşme Taraflarının Kredi Kartı Ciroları ve Üye İş Yeri Ciroları Bazında Pazar Payları
KREDİ KARTI ÜYE İŞYERİ & ATM
2013 2014 2015 2013 2014 2015
G
A
R
A
N
Tİ
Toplam Ciro (Milyon TL) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Pazar Payı (%) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Ş
E
K
E
R
B
A
N
K
Toplam Ciro (Milyon TL) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Pazar Payı (%) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Bildirim Formu
16-45/723-326
10/12
(37) Yukarıda yer verilen tablodan GARANTİ ve ŞEKERBANK’ın toplam pazar paylarının
%(…..) civarında olduğu, ŞEKERBANK’ın pazar payının GARANTİ’ye (:….) ve %(…..) ila
%(…..) arasında değiştiği anlaşılmaktadır. Tarafların son üç yıldaki kredi kartı ciroları ile
üye işyeri ve ATM ciroları bazındaki pazar payları incelendiğinde yıllar içinde çok büyük
değişikliklerin olmadığı görülmektedir. SÖZLEŞME’nin yenilenmesinden itibaren (2013
yılı sonrasında) GARANTİ’nin kredi kartı cirosu bazındaki pazar payında (…..) puan ve
üye işyeri ile ATM cirosu bazındaki pazar payında ise (…..) puan civarında artış
gerçekleşmiştir. ŞEKERBANK’ın kredi kartı cirosu bazındaki pazar payında (…..) puan
ve üye işyeri ile ATM cirosu bazındaki pazar payında ise (…..) puan artış gerçekleşmiştir.
Dolayısıyla, tarafların pazar payları ve pazar paylarında yaşanan değişiklikler göz önünde
bulundurulduğunda, bildirime konu SÖZLEŞME’nin uygulanmasının pazar kapama
yönünde bir etki yaratmayacağı değerlendirilmektedir.
(38) Yukarıda yer verilen değerlendirmelere ek olarak, aşağıda yer verilen tabloda, Bonus
Kredi Kartı Programı çerçevesinde şimdiye kadar programa dâhil olan bankaların kredi
kartı cirosu ve kredi kartı adedi bazındaki pazar paylarına yer verilmiştir:
Tablo 5: Bonus Platform Bankaları’nın Pazar Payları
Platform Üyeleri
Aralık 2015 Kasım 2016
Kredi Kartı Adedi
Bazında (%)
Ciro Bazında
(%)
Kredi Kartı Adedi
Bazında (%)
Ciro Bazında
(%)
GARANTİ (…..) (…..) (…..) (…..)
TEB (…..) (…..) (…..) (…..)
Denizbank (…..) (…..) (…..) (…..)
ING Bank (…..) (…..) (…..) (…..)
Türkiye Finans (…..) (…..) (…..) (…..)
ŞEKERBANK (…..) (…..) (…..) (…..)
Tekstilbank (…..) (…..) (…..) (…..)
Burganbank (…..) (…..) (…..) (…..)
Alternatifbank (…..) (…..) (…..) (…..)
Fibabanka (…..) (…..) (…..) (…..)
Bonus Platform Toplamı (…..) (…..) (…..) (…..)
Kaynak: 13.12.2016 tarih ve 7155 sayılı Ek Bilgi Yazısı
(39) Yukarıda yer verilen tablonun incelenmesinden, Bonus Platform Bankaları’nın Kasım
2016 tarihi itibarıyla kredi kartı cirosu bazındaki toplam pazar payının %(…..) civarında,
kredi kartı adedi bazındaki toplam pazar payının ise %(…..) civarında olduğu
görülmektedir. Ayrıca, söz konusu pazar paylarının (…..) GARANTİ’nin sahip olduğu
pazar payından kaynaklandığı ve diğer Platform Üyeleri’nin sahip oldukları pazar
paylarının GARANTİ’ye oranla (…..) olduğu belirtilmelidir.
(40) Bu noktada irdelenmesi gereken bir diğer husus ise ilgili pazarların yapısı ve ilgili
pazarlarda faaliyet gösteren diğer oyuncuların konumudur. Çok markalı kredi kartlarına
yönelik üye işyeri edinme pazarı ele alındığında, mevcut durumda ilgili pazarda faaliyet
gösteren rakiplerden ilk altı bankanın pazar paylarına aşağıdaki tabloda yer verilmektedir:
16-45/723-326
11/12
Tablo 6: İlgili Pazardaki İlk Altı Bankanın Pazar Payları
Bankalar
2016 Nisan itibarıyla
Kredi Kartı Adedi
Bazında Payı (%)
Kredi Kartı Cirosu
Bazında Payı (%)
1 Yapı ve Kredi Bankası A.Ş. (…..) (…..)
2 GARANTİ3 (…..) (…..)
3 T. İş Bankası A.Ş. (…..) (…..)
4 Akbank T.A.Ş (…..) (…..)
5 Finans Bank A.Ş. (…..) (…..)
6 Türkiye Halk Bankası A.Ş. (…..) (…..)
Toplam (…..) (…..)
Kaynak: Bildirim Formu
(41) Yukarıda yer verilen tablodaki verilerden, ilgili pazarda faaliyet gösteren ilk beş bankanın
pazar payları arasında ciddi farklar olmadığı anlaşılmaktadır. İlgili tablodan ayrıca, kredi
kartı adedi bazında (…..) olduğu, ilgili pazarda faaliyet gösteren ilk üç bankanın, pazarın
yaklaşık %(…..) oluşturduğu ve ilgili pazarda faaliyet gösteren söz konusu ilk altı
bankanın toplam pazar payının %(…..) civarında olduğu görülmektedir.
(42) 2002 yılından beri, ilgili pazarda benzer anlaşmalar yapılmakta olup; hâlihazırda ilgili
pazardaki rekabet, irili ufaklı bankaların birbirleriyle olan rekabetinden çıkıp, pazarda öne
çıkan World, Bonus, Axess, Advantage, Maximum gibi kredi kartı sistemleri arasındaki
rekabete dönüşme sürecini tamamlamaktadır. Küçük ölçekli bankalar, bu tür anlaşmalar
sayesinde bu sürece dâhil olma ve rekabet edebilme imkânına kavuşmaktadır. Ayrıca
küçük ölçekli bankaların, benzer anlaşmalarla, birden fazla sayıda çok markalı kartı aynı
anda çıkarabildikleri görülmektedir.
(43) Bildirime konu SÖZLEŞME ile taraflara, Bonus programının bütünlüğünün ve “Bonus”
markası ile verilen hizmetin standardının korunması amacıyla getirilmiş olan tarafların
kendi programlarına üye olan program üyeleri, kart hamilleri ve kart uygulamaları hariç
olmak üzere, kredi kartı ve üye işyeri pazarlamasında bir sınırlama getirilmemektedir.
(44) Bu açıklamalar çerçevesinde, bildirime konu SÖZLEŞME taraflarının ilgili pazarlardaki
payları, ilgili pazarların yapısı ve geçirdiği değişim, rakiplerin konumu ve sözleşmede
herhangi bir rekabet yasağı getirilmemiş olması hususları dikkate alındığında; bildirim
konusu SÖZLEŞME’nin uygulanmasının, ilgili pazarın önemli bir bölümünde rekabeti
ortadan kaldırmayacağı değerlendirilmektedir. Bu nedenle 4054 sayılı Kanun’un 5.
maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde aranan koşulun da karşılandığı sonucuna
varılmıştır.
d) Rekabetin (a) ve (b) Bentlerindeki Amaçların Elde Edilmesi İçin Zorunlu Olandan
Fazla Sınırlanmaması
(45) Bir anlaşmanın 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinden muaf tutulabilmesi için aranan
dördüncü ve son şarta aykırılık, ya izlenen amacın elde edilmesi için rekabetin gereğinden
fazla sınırlanması ya da rekabetin sınırlanmasının gereğinin dahi bulunmaması halinde
ortaya çıkabilecektir. Teşebbüsler, prensip olarak, anlaşma ile amaçladıkları ekonomik
yararların gerçekleştirilmesinde, rekabeti en az sınırlayıcı yöntemi tercih etmekle
yükümlüdürler. Bu noktada, yapılan anlaşma çerçevesinde elde edilmesi planlanan fayda
ile meydana gelen rekabet kısıtlamaları arasında bir denge kurulması gerektiği kabul
edilmektedir.
3 GARANTİ’nin pazar payı 2016 Kasım ayı itibariyle gösterilmiştir.
16-45/723-326
12/12
(46) Bildirim Formunda SÖZLEŞME ile amaçlananın, teşebbüslerin üye işyeri ve kart
kullanıcılarının sayısını artırmak ve bu yolla rakipler ile daha etkin rekabet edebilmelerini
sağlamak olduğu belirtilmektedir. Bunun yanı sıra Bildirim Formunda, SÖZLEŞME’de yer
alan uygulama esasları, hizmet standartları, iletişim ve marka standartlarına ilişkin
hükümlerin GARANTİ’nin marka imajının korunması amacıyla kaleme alındığı, bu
hükümlerde yer alan kısıtlamalar, ortaya çıkan yararla kıyaslandığında, SÖZLEŞME’nin
rekabeti zorunlu olandan fazla kısıtlamadığı sonucuna ulaşılacağı ifade edilmiştir.
(47) Diğer taraftan, kredi kartları pazarında tüketicilerin birden fazla karta sahip oldukları, taksit
oranı ve ödüller açısından en uygun olan kredi kartını kullanabildikleri belirtilmiş, bu
nedenle rekabetçi bir yapıya sahip pazarda tüketiciye sağlanan hizmet, iletişim ve marka
standartlarının korunmasının büyük önem arz ettiği ifade edilmiştir. Bunun yanı sıra,
SÖZLEŞME’de tarafların, Bonus Kredi Kartı Programı dışında, müşterilerine
sunabilecekleri diğer özel avantajlar konusunda herhangi bir kısıtlamanın bulunmadığı
vurgulanmıştır.
(48) Yukarıda yer verilen hususlar çerçevesinde; ilgili pazarda birçok rakibin faaliyet
gösterdiği, bu oyunculardan bazılarının ilgili pazarda yüksek pazar paylarına sahip olduğu
ve markalar arası rekabetin oldukça yoğun olduğu göz önünde bulundurulduğunda,
bildirim konusu SÖZLEŞME’de yer alan kısıtlamaların, rekabeti belirtilen amaçlara
ulaşmak için zorunlu olandan fazla sınırlandırmadığı değerlendirilmektedir. Bu nedenle
4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde aranan koşulun da
karşılandığı sonucuna varılmıştır.
(49) Açıklamalar çerçevesinde, bildirime konu “Bonus Kredi Kartı Program Paylaşımı
Sözleşmesi”nin 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde aranan tüm koşulları sağladığı ve
bireysel muafiyet alabileceği sonucuna varılmıştır.
H. SONUÇ
(50) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
1- Türkiye Garanti Bankası A.Ş. ile Şekerbank T.A.Ş. arasında 01.04.2018 tarihine
kadar geçerli olmak üzere 11.07.2013 tarihinde imzalanan “Bonus Kredi Kartı
Program Paylaşımı Sözleşmesi”ne, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında
olması nedeniyle, menfi tespit belgesi verilemeyeceğine,
2- Bununla birlikte Türkiye Garanti Bankası A.Ş. ile Şekerbank T.A.Ş. arasında
akdedilen “Bonus Kredi Kartı Program Paylaşımı Sözleşmesi”ne, 4054 sayılı
Kanun’un 5. maddesindeki koşulların tümünü sağlaması nedeniyle, imza tarihi olan
11.07.2013 tarihinden itibaren bireysel muafiyet tanınmasına
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy