Rekabet Kurumu - Karar Sayı 17-02/17-8

Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2016-4-45 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 17-02/17-8
Karar Tarihi : 11.01.2017
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN, Fevzi ÖZKAN, Adem BİRCAN, Şükran KODALAK,
Mehmet AYAN
B. RAPORTÖRLER: Buket ARI, Süleyman DAĞDEVİREN, Hatice CESUR
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : Maviform Metal Makine San. Tic. Ltd. Şti.
Alaaddinbey Mah. İzmiryolu Cad. No: 305J Nilüfer/Bursa
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : Tüyap Tüm Fuarcılık Yapım A.Ş.
Tüyap Fuar ve Kongre Merkezi, Cumhuriyet Mah. Eski Hadımköy
Yolu Cad. 9/1 34500 Büyükçekmece/İstanbul
(1) E. DOSYA KONUSU: Maktek Avrasya Takım Tezgahları, Metal Sac İşleme
Makineleri Tutucular Kesici Takımlar Kalite Kontrol Ölçüm Sistemleri, CAD/CAM
PLM yazılımları ve Üretim Teknolojileri Fuarı’nda sıra olduğu gerekçesiyle
şikâyetçiye uygun yer tahsisi yapılmadığı, bununla birlikte yeni kurulmuş olan
firmalara sırada olmamalarına rağmen öncelik tanınarak şikâyetçiye ayrımcılık
yapıldığı iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Maviform Metal Makine San. Tic. Ltd. Şti. (MAVİFORM)
tarafından Kuruma yapılan başvuruda özetle;
- 2014 yılında MAVİFORM’un Tüyap Fuar ve Kongre Merkezi’nde düzenlenen Maktek
Avrasya Takım Tezgâhları, Metal Sac İşleme Makineleri Tutucular Kesici Takımlar
Kalite Kontrol Ölçüm Sistemleri, CAD/CAM PLM yazılımları ve Üretim Teknolojileri
Fuarı’na (MAKTEK FUARI) katılmak istediği ancak konum olarak daha iyi yerler
olmasına rağmen Tüyap Tüm Fuarcılık Yapım A.Ş. (TÜYAP) tarafından kendisine
istemediği bir yerin gösterildiği ve şikâyetçinin bu sebeple fuara katılmadığı,
- 2016 yılında ise TÜYAP’la yapılan görüşme sırasında krokilerden boş yerlerin
olduğunun tespitinin yapıldığı ve bahse konu yerlerin talep edildiği; ancak bu yerlerin
başka firmalara tahsis edileceğinin bildirildiği ve kendisine konum olarak daha kötü bir
yerin verildiği, bu nedenle 2016 yılında yapılan fuara katılan MAVİFORM’un gerçek
alıcıları ile karşılaşamayarak fuardan beklenen verimi alamadığı,
- Tüm bunlara ilave olarak, sırada bekleyen katılımcılar varken konum olarak iyi yerlerin
beşeri ilişkiler sebep gösterilerek başka firmalara verildiği ve sırada olmayan yeni
kurulmuş şirketlere yer tahsisi yapıldığından bahisle kendilerine ayrımcılık yapıldığı,
ifade edilmekte ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun (4054 sayılı Kanun)
kapsamında gereğinin yapılması talep edilmektedir.

17-02/17-8
2/19
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 30.09.2016 tarihli, 5788 sayılı ve 03.10.2016
tarihli, 5807 sayılı yazılar ile giren başvuru üzerine hazırlanan 28.10.2016 tarih ve 2016-
4-45/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu, 16.11.2016 tarihli Rekabet Kurulu (Kurul) toplantısında
görüşülmüş ve 16-39/655-M sayı ile önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar
uyarınca düzenlenen 28.12.2016 tarih ve 2016-4-45/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu
görüşülerek karara bağlanmıştır.
(4) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
- TÜYAP’ın, fuar alanında şikayetçiye istediği stant alanını tahsis etmediği, yeni
kurulmuş olan ve henüz sırada olmayan firmalara ise beşeri ilişkileri gerekçe
göstererek yer tahsis ettiği iddialarının 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi çerçevesinde
ihlal olarak değerlendirilemeyeceği, bu sebeple 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi
kapsamında soruşturma açılmasına gerek bulunmadığı,
- TÜYAP’ın ve iştiraklerinin, düzenledikleri fuarlarda katılımcılara yer tahsis ederken
adaletli, şeffaf ve denetlenebilir kıstaslar çerçevesinde rekabet kurallarına uygun
olarak ve alt pazarda faaliyet gösteren teşebbüslerin etkin rekabetini olumsuz
etkilemeyecek şekilde davranması gerektiği yönünde görüş yazısı gönderilmesinin
uygun olacağı
sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Hakkında Önaraştırma Yürütülen Taraf: TÜYAP
(5) 1979 yılında fuarcılık alanında hizmet vermek üzere kurulmuş olan TÜYAP, Türkiye
Odalar ve Borsalar Birliğinin (TOBB) vermiş olduğu yetki belgesi ile yurt içinde değişik
sektörlere ait mal ve hizmetleri, yurt dışında ise Türkiye’den ihraç edilen ürünleri tanıtıcı
fuarlar hazırlamakla iştigal etmektedir. Bunun yanı sıra sahip olduğu ve/veya işlettiği fuar
merkezlerini fuarcılık alanında hizmet veren diğer fuar düzenleyicilerine kiralamak
amacıyla işbirliği yapmaktadır. Türkiye’de, İstanbul, Bursa, Konya, Adana, Diyarbakır ve
Samsun illerinde yer alan altı fuar merkezinde 257.500 metrekaresi kapalı, 318.500
metrekaresi açık olmak üzere toplamda 576.000 metrekare alanı ile faaliyetlerini
yürütmektedir. Yurtiçinde 1515 ve yurtdışında 169 (37 ülkede) olmak üzere toplamda
1684 fuar düzenlemiştir.

17-02/17-8
3/19
Tablo 1: TÜYAP ve Diğer Fuar Düzenleyicilerinin 2014 Yılında Organize Ettiği Fuarlar ve Pazar Payları
Fuar adı Düzenleyici İl
Katılımcı
Sayısı
(KS)
Ziyaretçi
Sayısı
(ZS)
Yaklaşık
Payı (%)
KONMAK 2014 Konya 11.
Uluslararası Metal İşleme
Makineleri, Kaynak, Delme,
Kesme Teknolojileri, Malzemeler,
El Aletleri, Hidrolik, Pnömatik
Fuarı
Tüyap Konya Fuarcılık
A.Ş. Konya (…..) (…..)
KS: (…..)
ZS: (…..)
WIN Metal Working’ 14 19.
Makine İmalatı ve Metal İşleme
Teknolojileri Fuarı
Hannover Messe
Bileşim Fuarcılık A.Ş. İstanbul (…..) (…..)
KS:(…..)
ZS: (…..)
Ankatek 2014 Ankara Makine
İmalatı, Metal İşleme ve
Otomasyon Teknolojileri Fuarı
4M Fuar Organizasyon
Tic. Ltd. Şti Ankara (…..) (…..)
KS: (…..)
ZS: (…..)
MAKTEK AVRASYA 2014 (4.) Tüyap Tüm Fuarcılık Yapım A.Ş. İstanbul (…..) (…..)
KS: (…..)
ZS: (…..)
Bursa 13.Uluslararası Metal
İşleme Teknolojileri Fuarı
Tüyap Bursa Fuarcılık
A.Ş. Bursa (…..) (…..)
KS: (…..)
ZS: (…..)
3T’ 2014 12.Uluslararası Metal
İşleme, Kalıp ve Otomasyon
Teknolojileri Fuarı
Yağmur Fuarcılık
Yayıncılık Tanıtım
Hizmetleri Ltd. Şti.
İzmir (…..) (…..) KS: (…..) ZS: (…..)
Toplam 2440 198056 100
TÜYAP TOPLAM
(…..) (…..) KS: (…..) ZS: (…..)
Kaynak: 27.12.2016 tarih ve 7434 sayılı TOBB Cevabi Yazısı

Tablo 2: TÜYAP ve Diğer Fuar Düzenleyicilerinin 2015 Yılında Organize Ettiği Fuarlar ve Pazar Payları
Fuar adı Düzenleyici İl
Katılımcı
Sayısı
(KS)
Ziyaretçi
Sayısı
(ZS)
Yaklaşık
Payı (%)
GAZİTEK 2015 Metal İşleme
Teknolojileri Fuarı
4M Fuar
Organizasyon Tic.
Ltd. Şti
Gaziantep (…..) (…..) KS: (…..) ZS: (…..)
KONMAK 2015 Konya 12.
Uluslararası Metal İşleme
Makineleri, Kaynak, Delme,
Kesme Teknolojileri, Malzemeler,
El Aletleri, Hidrolik, Pnömatik
Fuarı
Tüyap Konya
Fuarcılık A.Ş. Konya (…..) (…..)
KS: (…..)
ZS: (…..)
Endüstri 2015 Denizli Metal
İşleme, Kaynak, Delme, Kesme
Teknolojileri Fuarı
4M Fuar
Organizasyon Tic.
Ltd. Şti
Denizli (…..) (…..) KS: (…..) ZS: (…..)
Bursa 14. Uluslararası Metal
İşleme Teknolojileri Fuarı
Tüyap Bursa
Fuarcılık A.Ş. Bursa (…..) (.....)
KS: (…..)
ZS: (…..)
WIN Metal Working' 15 20.
Makine İmalatı ve Metal İşleme
Teknolojileri Fuarı
Hannover Messe
Bileşim Fuarcılık
A.Ş.
İstanbul (…..) (…..) KS: (…..) ZS: (…..)
3T' 2015 13. Uluslararası Metal
İşleme, Kalıp, Otomasyon ve
Kaynak Teknolojileri Fuarı
Yağmur Fuarcılık
Yayıncılık Tanıtım
Hizmetleri Ltd. Şti.
İzmir (…..) (…..) KS: (…..) ZS: (…..)
Toplam 1354 153872 100
TÜYAP TOPLAM (…..) (…..) KS: (…..) ZS: (…..)
Kaynak: 27.12.2016 tarih ve 7434 sayılı TOBB Cevabi Yazısı



17-02/17-8
4/19
Tablo 3: TÜYAP ve Diğer Fuar Düzenleyicilerinin 2016 Yılında Organize Ettiği Fuarlar ve Pazar Payları
Fuar adı Düzenleyici İl
Katılımcı
Sayısı
(KS)
Ziyaretçi
Sayısı
(ZS)
Yaklaşık
Payı (%)
3T' 2016 14.Uluslararası Metal
İşleme, Kalıp, Otomasyon ve
Kaynak Teknolojileri Fuarı
Yağmur Fuarcılık
Yayıncılık Tanıtım
Hizmetleri Ltd. Şti.
İzmir (…..) (…..) KS: (…..) ZS: (…..)
WIN Metal Working 21. Makine
İmalatı ve Metal İşleme
Teknolojileri Fuarı
Hannover Messe
Bileşim Fuarcılık
A.Ş.
İstanbul (…..) (…..) KS: (…..) ZS: (…..)
ANKA-MAK 2016 1.Makine ve
Makine Teknoljileri Fuarı
İnfo Uluslararası
Fuar Tan. Org. A.Ş. Ankara (…..) (…..)
KS: (…..)
ZS: (…..)
Çukurova 5.Metal İşleme
Teknolojileri Fuarı
Tüyap Adana
Fuarcılık A.Ş. Adana (…..) (…..)
KS: (…..)
ZS: (…..)
KONMAK 2016 Konya
13.Uluslararası Metal İşleme
Makineleri, Kaynak, Delme,
Kesme Teknolojileri,
Malzemeler, El Aletleri, Hidrolik,
Pnömatik Fuarı
Tüyap Konya
Fuarcılık A.Ş. Konya (…..) (…..)
KS: (…..)
ZS: (…..)
MAKTEK AVRASYA 2016 Tüyap Tüm Fuarcılık Yapım A.Ş İstanbul (…..) (…..)
KS: (…..)
ZS: (…..)
Bursa 15.Uluslararası Metal
İşleme Teknolojileri Fuarı1
Tüyap Bursa
Fuarcılık A.Ş. Bursa - - -
Toplam 2053 181749 100
TÜYAP TOPLAM (…..) (…..) KS: (…..)
2
ZS: (…..)
Kaynak: 27.12.2016 tarih ve 7434 sayılı TOBB Cevabi Yazısı
(6) Yukarıda yer alan tablolardan, 2014 ila 2016 yılları arasında TÜYAP ve iştiraklerinin
organize ettiği fuarların aynı konuda düzenlenen diğer fuarlara kıyasla gerek katılımcı
sayısı, gerek ziyaretçi sayısı bakımından oldukça yüksek bir orana sahip olduğu
anlaşılmaktadır. Özellikle MAKTEK FUARI’nın hem 2014 yılında hem de 2016 yılında
toplam ziyaretçilerin yaklaşık yarısına ev sahipliği yaptığı görülmektedir. TOBB’un 2017
yılı fuar takvimi incelendiğinde, bu alanda düzenlenecek beş fuardan üç tanesinin
TÜYAP’ın iştirakleri tarafından İzmir, Bursa ve Konya’da düzenleneceği anlaşılmaktadır.
Özellikle, 2015 ve 2016 yıllarında İzmir’de Yağmur Fuarcılık Yayıncılık Tanıtım Hizmetleri
Ltd. Şti. (YAĞMUR) tarafından düzenlenen aynı konulu fuarın 2017 yılında TÜYAP
tarafından “MAKTEK İZMİR FUARI” adı altında düzenlenmeye başlanmasının, pazarda
rekabet eden önemli bir fuar düzenleyicinin eksilmesine ve TÜYAP’ın konumunun
güçlenmesine yol açtığı değerlendirilmektedir. Bu veriler ışığında TÜYAP’ın mevcut
durumda oldukça güçlü bir konumda bulunduğu ve potansiyel olarak da pazar payının
giderek artma eğiliminde olduğu anlaşılmaktadır.


1 Bu fuara ilişkin veriler henüz TOBB’a sunulmamıştır.
2 Anılan fuar da TÜYAP’ın iştiraki tarafından düzenlenmiş olup, TÜYAP’ın pazar payı bu veriler
olmadığından daha düşük çıkmıştır.
17-02/17-8
5/19
I.2. İlgili Pazar
I.2.1. İlgili Ürün Pazarı
(7) Başvuruda yer alan iddialar temelde, TÜYAP tarafından düzenlenen MAKTEK
FUARI’nda sıra olduğu gerekçesiyle şikâyetçiye uygun yerin tahsis edilmediğine,
katılımcı ve/veya katılımcı olmak isteyen teşebbüslere ayrımcılık yapıldığına ilişkindir.
Şikâyete konu fuarın ihtisas fuarı olması3 ve o alanda faaliyet gösteren teşebbüslerin
katılması, ziyaretçilerinin ise o alanda sergilenen ürün ve hizmetlerin muhtemel alıcısı
olması gibi pazarın arz ve talep yapısı ile Kurul’un geçmiş kararlarında4 ihtisas fuarlarının
birbirine ikame olmadığının, bu nedenle belirli sektörlere yönelik ihtisas fuarlarının ayrı
birer ilgili ürün pazarı olduğunun kabul edildiği dikkate alınarak, dosya kapsamında ilgili
ürün pazarı “metal işleme, kesme, kaynak, akışkan, döküm, kalıp, yan sanayiler fuar
düzenleyiciliği hizmetleri” pazarı olarak belirlenmiştir.
I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
(8) Mevcut önaraştırma konusu bakımından MAKTEK FUARI ile aynı konuya sahip fuarların
ülkemizde farklı illerde düzenlendiği görülmektedir. TÜYAP tarafından düzenlenen
MAKTEK FUARI’nın 2014 ve 2016 yılında İstanbul’da düzenlenmiş olmasına karşın 2017
yılında İzmir’de düzenlenmesinin planlanması, şikâyetçinin Bursa’da yerleşik olmasına
rağmen İstanbul’da düzenlenen MAKTEK FUARI’na katılıyor oluşu, yabancı katılımcıların
toplam katılımcı sayısı içerisindeki oranın azımsanmayacak boyutta olması ve başvuru
sahibinin beyanlarına göre fuarın düzenlendiği yerin fuara katılımın önünde önemli bir
engel oluşturmaması dikkate alınarak dosya kapsamında ilgili coğrafi pazar “Türkiye”
olarak tanımlanmıştır.
I.3. Dosya Kapsamında Elde Edilen Bilgiler
I.3.1. TÜYAP’ta Yapılan Yerinde İncelemede ve TÜYAP’ın Cevap Yazısından Elde
Edilen Bilgi ve Belgeler
(9) 29.11.2016 tarihinde TÜYAP’ta gerçekleştirilen yerinde incelemede dosya konusu
iddialara ilişkin herhangi bilgi ve belge elde edilmemiştir. Bununla birlikte başvuru
sahibinin TÜYAP’ın kendisine uygun yer tahsis etmediği ve yer tahsisinde ayrımcılık
yaptığı iddialarının değerlendirilmesi maksadıyla, başvuru sahibi tarafından talep edilen
ve TÜYAP tarafından tahsisi teklif edilen salonlarda incelemelerde bulunulmuştur. Bu
çerçevede ayrıca, TÜYAP (…..) ile görüşülmüştür. Yapılan görüşmede özetle;
 MAKTEK FUARI’nın takım tezgâhları, metal işleme makinaları, takım tezgâhları,
kesici takımlar, kalite kontrol ölçüm sistemleri ve üretim teknolojileri konularında
hizmet veren firmaların katılımıyla yılda iki kez düzenlendiği, katılımcı firma
açısından makine taşıma maliyeti yüksek olsa dahi, gerçekleştirilen fuarın hacminin
ve ziyaretçilerin sayısının büyük olması nedeniyle katılımcı firmaların sergilemek
istedikleri makineleri fuara getirdiği,
 (…..) ve (…..)’nun görev aldığı MAKTEK FUARI’nın gerçekleştirilme sürecinde
Türkiye İş Adamları Derneği (TİAD) ile sözleşme kapsamında işbirliği halinde
olunduğu ve TİAD üyelerinin katılımının teşvik edildiği,
 MAKTEK FUARI katılımcılarına, daha önce fuara katılmışsa aynı yerin tahsis
edildiği veya söz konusu yerin dolu olması halinde boş yerlerin teklif edildiği, ilk kez
katılım talebinde bulunan teşebbüsler için yeni yerler olması halinde bu yerlerin teklif
edildiği, bu nedenle herkesin bir yerinin olduğu ve geçmişte sahip olduğu yer
hakkının ilgili katılımcıdan geri alınmadığı,

3 Kurul’un 19.09.2007 tarih ve 07-74/896-333 sayılı kararı.
4 19.09.2007 tarih ve 07-74/896-333 sayılı; 12.11.2008 tarih ve 08-63/1040-400 sayılı Kurul Kararları.
17-02/17-8
6/19
 MAKTEK FUARI’na katılan (…..)’i yabancı (…..) katılımcının sergiledikleri ürün
grupları özelinde 14 salona dağıtıldığı, şikâyetçinin talep ettiği 5 ve 6 numaralı
salonlar dolu olduğu için 14 numaralı salonun önerildiği, ancak şikayetçi tarafından
söz konusu yerin beğenilmemesi üzerine teklifin reddedildiği, dolayısıyla şikâyetçi
firmaya yer tahsis edilmemesi gibi bir durumun söz konusu olmadığı, zira (…..)
katılımcıya yer verilip şikâyetçi firmaya yer verilmemesi gibi bir durumun söz konusu
olamayacağı,
 MAKTEK FUARI’nın alternatifinin WIN (World of Industrie) fuarı olduğu ve TÜYAP’ta
her yıl düzenlendiği, yine metal işleme konusunda yılda bir kez olmak üzere
Bursa’da ve Konya’da TÜYAP’a ait fuar alanlarında ve TÜYAP tarafından fuarlar
düzenlendiği, bunun yanı sıra İstanbul’daki Dünya Ticaret Merkezi ve Lütfi Kırdar
Uluslararası Kongre ve Sergi Sarayı alanlarının, tonlarca ağırlığında makinaların
sergilenmesi söz konusu olduğundan MAKTEK FUARI’na alternatif fuarların
düzenlenmesine uygun olmadıkları
ifade edilmiştir.
(10) Yapılan yerinde incelemede, TÜYAP’tan mevcut önaraştırma konusu iddiaların
değerlendirilmesinde kullanılmak üzere bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur.
TÜYAP’tan gelen cevap yazısında özetle;
 Yurt içinde yürütülen fuarcılık faaliyetlerinin 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar
Birliği Kanunu’na dayanılarak çıkarılan 30.03.2007 tarihli Yurt İçinde Fuar
Düzenlenmesine Dair Usul ve Esaslar kapsamında yürütüldüğü, zira mezkûr
Esaslar’ın “Yetki belgesi başvurusu yapan firmalarda aranacak şartlar” başlıklı 8.
maddesinin
“(1) Anonim veya limited şirket şeklinde kurulmuş olan,
a) Ana sözleşmelerinde münhasıran fuarcılık faaliyetinin ve bu faaliyetin
tanıtımı amacıyla her türlü yayıncılık, reklamcılık ve organizasyon
işleriyle, fuar konusuyla ilgili olması kaydıyla kongre, seminer,
sempozyum ve benzeri faaliyetlerde bulunacaklarının belirtildiği, bu
faaliyetler dışında kalan iş konuları ana sözleşmelerinde yer almayan,
b) En az iki yüz elli bin Türk Lirası ödenmiş sermayeye sahip bulunan ve bu
sermayeyi özvarlığı içinde koruyan şirketler,
yetki belgesi için başvuruda bulunabilirler. Düzenleyiciler bu şartları
taşıdıklarını gösterir Yeminli Mali Müşavir Raporunu Birlik tarafından
belirlenen zaman aralıklarında üyesi bulunduğu Oda’ya Birliğe intikal
ettirilmek üzere gönderir. Anılan raporun süresi içerisinde gönderilmemesi
halinde firmaya ihtar verilir; ihtarın ilgili firmaya tebliğinden itibaren 30 gün
içerisinde raporun ilgili Oda’ya teslim edilmemesi halinde firmanın Yetki
Belgesi iptal edilir.”
şeklindeki ifadelerinde, fuarcılık faaliyetinde bulunacak teşebbüslerin münhasıran
fuarcılık faaliyeti ve bu faaliyetinin tanıtımı ile ilgili faaliyetlerde bulunabileceğinin
açıkça belirtildiği, nitekim anılan hükme uygun olarak TÜYAP’ın, hâlihazırda sahip
olduğu ve işlettiği altı fuar merkezinde yurt içinde değişik sektörlerde mal ve
hizmetleri, yurt dışında Türkiye’nin ihraç ürünlerini tanıtmak amacı ile fuarlar
hazırlanmasına ve aynı faaliyet ile iştigal eden yerli veya yabancı teşebbüslere söz
konusu fuar merkezlerinin kiralanmasına ilişkin faaliyetlerin haricinde başkaca ticari
faaliyette bulunulmadığı,

17-02/17-8
7/19
 TÜYAP tarafından iki yılda bir düzenlenmekte olan MAKTEK FUARI’nın; CNC ve
universal imalat makineleri, sac işleme makineleri, kesici takımlar ve takım tutucular,
CAD/CAM, PLM yazılımları, ölçü aletleri, kalite kontrol cihaz ve ekipmanı, kaynak,
kesme ekipmanı, kaynak makineleri, ısıl işlem donanımları, taşıma sistemleri,
yağlama ve soğutma sistemleri ve lazer teknolojisi ürünlerinin dâhil olduğu “takım
tezgâhları” sektörünü kapsadığı, TOBB’un fuar konusu listesinde 34 kod numarası
ile yer alan “Metal İşleme, Kesme, Kaynak, Akışkan, Döküm, Kalıp, Yan Sanayiler”
kapsamında:
 2014 yılında TÜYAP Fuarcılık Grubu Şirketleri tarafından İstanbul,
Diyarbakır, Konya ve Bursa’da düzenlenen altı fuarın haricinde, başka fuar
düzenleyicileri tarafından Ankara ve İstanbul’da 11 fuar;
 2015 yılında TÜYAP Fuarcılık Grubu Şirketleri tarafından Konya ve
Bursa’da düzenlenen altı fuarın haricinde, başka fuar düzenleyicileri tarafından
Ankara, Denizli, Gaziantep ve İstanbul’da 10 fuar;
 2016 yılında TÜYAP Fuarcılık Grubu Şirketleri tarafından İstanbul, Adana,
Konya ve Bursa’da düzenlenen yedi fuarın haricinde, başka fuar
düzenleyicileri tarafından Ankara ve İstanbul’da 10 fuar
düzenlendiği, 14 – 19 Ekim 2014 tarihinde düzenlenen MAKTEK FUARI’nın (…..)’i
yerli, (…..)’i doğrudan yabancı ve (…..)’ü dolaylı yabancı katılımcı olmak üzere
toplamda (…..) katılımcı; 11-16 Ekim 2016 tarihinde düzenlenen MAKTEK
FUARI’nın (…..)’ü yerli, (…..)’ü doğrudan yabancı ve (…..)’i dolaylı yabancı katılımcı
olmak üzere toplamda (…..) katılımcı ile düzenlendiği, TÜYAP Fuarcılık Grubu
Şirketleri’nin düzenlemiş olduğu fuarlara eş değer nitelikte birçok fuar düzenlendiği,
dolayısıyla TÜYAP’ın ilgili pazarda hâkim durumda olduğunun düşünülemeyeceği,
kaldı ki şikâyette bulunan teşebbüsün düzenlenen bu fuarların birçoğuna katılmakta
olduğu,
 Fuarların, doğru hazırlandığında katılımcısına önemli imkânlar sunabilen etkili
pazarlama yöntemleri olduğu, fuar ziyaretçilerinin fuar alanında ilgilendikleri konu ve
ürün gruplarına ulaşımının kolay olması gerektiği, bu nedenle ihtisas fuarlarında
sergilemenin genelde benzer ürün ve hizmetlerin bir arada sunulması ile
gerçekleştiği, bu doğrultuda TÜYAP tarafından gerçekleştirilen ve gerçekleştirilecek
olan tüm fuarlarda katılımcıların kendi ürün grubu ile en doğru yerde bulunması ve
en doğru ziyaretçi ile buluşabilmesi için fuar alanın ürün ve hizmet gruplarına
ayrıldığı, nitekim MAKTEK FUARI’nda da yer tahsis edilmesinde üretim
makinelerinin cinslerine göre metal işleme, sac işleme gibi ana başlıklarda
bölümlendirme yapıldığı ve ilgili bölümde daha önce katılım gösteren firmalara aynı
yerin tahsis edilmesine öncelik verildiği, kalan yerler için yeni başvuru yapan
firmaların başvuru tercihlerine göre yer tahsis edildiği, bununla birlikte 2014 ve 2016
yılında gerçekleştirilen MAKTEK FUARI’na katılım için sıra bekleyen ve/veya
katılamayan herhangi bir firmanın bulunmadığı, zira 2014 yılında MAKTEK
FUARI’na katılım talebinde bulunan firmaların 233’ü; 2016 yılında ise 110’u ilk defa
talepte bulunmakla birlikte talepleri doğrultusunda katılım sözleşmesinin akdedildiği
ve akabinde söz konusu firmaların sergilemek istedikleri ürün ve hizmet grupları
dikkate alınarak yer tahsis edildiği,

17-02/17-8
8/19
 Sonuç olarak, MAVİFORM’un talep etmiş olduğu 5 veya 6 numaralı salonların
tamamen dolu olması nedeniyle kendisine üretim ve satış konusuna giren ürünlerin
topluca sergilendiği 14 numaralı salonun önerilmesini takiben imzalanan katılım
sözleşmesi ile kendisine 60 metrekarelik stant alanı tahsis edildiği ve fuar süresince
kendisine tahsis edilen alanda faaliyetlerini sürdürdüğü,
ifade edilmiştir.
I.3.2. Başvuru Sahibinden Edinilen Bilgi ve Belgeler
(11) Başvuru sahibinden edinilen bilgiler 23.12.2016 tarih, 7360 sayılı ve 26.12.2016 tarih,
7396 sayılı yazılar ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. Gelen cevapta özetle;
 2014 yılından itibaren MAKTEK FUARI ve Bursa’da düzenlenen fuarlar için sıra
beklenmekte olduğu,
 14.11.2014 tarihinde başvuru yapılan Bursa Endüstri Fuarı’nda yer olmadığından
bahisle fuar alanında ilave çadır kurulması ile yer tahsisi teklifinin kabul edildiği,
ancak MAVİFORM makinelerinin sujeti ile çalışıyor olması nedeniyle atık su hattının
talep edilmesi üzerine içeride yer olmadığı belirtilerek katılım taleplerinin kabul
edilmediği, 2015 yılında ise son anda bir katılımcının fuara katılmaktan vazgeçmesi
üzerine Bursa Endüstri Fuarı’na katıldıkları, söz konusu fuarda beşeri ilişkiden
kaynaklı olduğu söylenen ve yeni kurulan Erfab İç ve Dış Tic. A.Ş.’ye (ERFAB
MAKİNA) daha büyük alanda yer tahsis edildiği,
 2011-2012-2013 yıllarında İstanbul Cam Fuarı’na katılıp, satış yapabilirlerken
yerlerinin değiştirilmesi üzerine 2015-2016 yıllarında katılamadıkları,
 15.07.2014 tarihinde MAKTEK FUARI için yapılan görüşmelerde sadece 13
numaralı salonda boş yer olduğunun ve sırada bekleyen çok sayıda katılımcı
olduğunun belirtildiği, sonuç olarak nalburcuların bulunduğu holde teklif edilen yerde
fuara katılmanın faydasız olduğunu düşündüklerinden 2014 MAKTEK FUARI’na
katılamadıklarını, 2016 MAKTEK FUARI için yapılan görüşmelerde sadece 11 ve 13
numaralı salonların boş olduğu gerekçesiyle söz konusu salonlardan yer teklif
edildiği, ancak salon planlarına bakıldığında 2015 yılında kurulmuş olan ERFAB
MAKİNA’ya MAVİFORM’un istediği yerin tahsis edildiği, bölge sorumluları ile sonuç
alınamayınca (…..) ile görüşüldüğü, görüşme sırasında 7 numaralı salonda
bulunan, daha sonra Erkekoğlu Pres Makina San. ve Paz. Tic. Ltd. Şti.’ye tahsis
edilecek olan, Ermaksan Dişli Makine Yedek Parça San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin
yanındaki boş yerin talep edildiği ancak ambar girişi olduğu gerekçesiyle
reddedildiği, daha sonra Rösler Kromaş Makine San. ve Tic. Ltd. Şti.’ye tahsis
edilecek olan 700 numaralı standın talep edildiği ve yine reddedildiği, TÜYAP
tarafından 2014’ten beri sırada bekleyen firmalar olduğu sürekli belirtilmekteyken,
tesadüf eseri 2015 yılında kurulduğu bilinen ERFAB MAKİNA’ya tahsis edilen yerin
görülmesi üzerine ERFAB MAKİNA’ya nasıl yer tahsis edildiğinin sorulması üzerine
(…..)’nün de bulunduğu ortamda (…..) ile ERFAB MAKİNA’nın sahibi arasında
beşeri ilişkiler olduğu yanıtının alındığı, söz konusu durumun genel müdüre kadar
iletilmesinden rahatsız olan TÜYAP personeli tarafından 2016 MAKTEK FUARI için
MAVİFORM’a fuarın en son bölümünde bulunan ve faaliyetleriyle ilgisi olmayan bir
yerin tahsis edildiği, tahsis edilen yerin konumu nedeniyle gerçek alıcılara
ulaşılamamasının yanı sıra fuara katılım için harcanan emeğin, paranın ve dört yılın
boşa gittiği, MAVİFORM haricinde MAKTEK FUARI’nda yer talebinde bulunup, 11
numaralı salonun teklif edilmesi üzerine katılmaktan vazgeçen Özbayrak Kızak
Koruma Sistemleri A.Ş. adlı bir firmanın bulunduğu,

17-02/17-8
9/19
 Türkiye’nin en büyük makine fuarı olan MAKTEK FUARI dışında Konya, Bursa ve
İzmir’de (MAKTEK FUARI) de makine fuarları düzenlense de söz konusu fuarların
TÜYAP’ın tekelinde olduğu, TOBB, TİAD ve Metal İşçileri Birliği (MİB) tarafından
desteklendiği, konuya ilişkin TOBB’a başvurulması üzerine sorunun çözümü için
TÜYAP’a yönlendirildikleri, MAVİFORM’un TÜBİTAK destekli ve %(…..) oranıyla
katkı payı en çok yüksek yerli üretici olduğu dikkate alındığında ülkenin de döviz
kaybettiği, tanıtımı yapılamayan makinaların sadece yapılmış ve seri üretime
geçilememiş olacağı ve akabinde yabancı menşeli makinaların şu anda olduğu gibi
pazarda söz sahibi olacağı, MAVİFORM’un yeni bir marka olması ve Türk malı
üretiyor olması nedeniyle katlanılan masraf ve zahmete bakılmaksızın ürünlerin
tanıtımının ilgili fuarlarda yapılması gerektiği, nitekim bugüne kadar yapılan
satışların tamamının fuarlardan elde edildiği, ancak 2016 MAKTEK FUARI’nda
MAVİFORM’a tahsis edilen yerin konumu nedeniyle satış hasılatı elde edilemediği
ifade edilmiştir.
I.3.3. MAKTEK FUARI’na Alternatif Fuar Düzenleyebileceği Düşünülen Fuar
Düzenleyicilerinden Edinilen Bilgi ve Belgeler
(12) Hannover Fairs Turkey Fuarcılık A.Ş.5 (HANNOVER) tarafından gönderilen bilgilerde
özetle;
 MAKTEK FUARI’na alternatif fuarın düzenlenebilmesi için TOBB’a yapılan
başvuruların, Yurt İçinde Fuar Düzenlenmesine Dair Usul ve Esaslar’ın 15.
maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “Ana fuar takviminde yer almış bir fuarın
başlangıç tarihinden bir ay öncesine ya da bitiş tarihinin bir ay sonrasına gelecek
şekilde, aynı il sınırları içerisinde aynı ya da benzer isim veya konuda fuar takvimine
ekleme başvurusu yapılamaz. Bu şekildeki başvurular Birlik tarafından reddedilir.”
şeklindeki hususlar doğrultusunda ve ana fuar takviminin müsait olması durumunda
kabul edilebileceği, MAKTEK FUARI’nda sergilenen ürünlerin hacmi dikkate
alındığında mevcut fuar alanının yeterli büyüklüğe sahip olması gerektiği, Türkiye
ve İstanbul özelinde bu büyüklükte fuar alanı sayısının kısıtlı olduğu, nitekim bazı
fuar alanlarının altyapısının uygun olmaması veya ürünlerin fuar alanına
yerleştirilmesinde ve sergilenmesinde sorun yaşanmasının muhtemel olması
nedeniyle Tüyap Fuar ve Kongre Merkezi ile Cnr Expo Fuar Merkezi (CNR Expo)
dışında alternatif fuar alanının bulunmadığı, bunun dışında organizatör şirket
tarafından alternatif fuar düzenlenmesinde karşılaşılan en büyük gider kaleminin
fuar alanının kirası olduğu, sonuç olarak alternatif fuar düzenlenebilmesi için en az
15.000 metrekare büyüklüğünde, söz konusu ürün gruplarının sergilenmesini
mümkün kılan fiziki imkânlara ve altyapıya sahip fuar alanının gerektiği,
 2016 yılında YAĞMUR tarafından İzmir’de düzenlenen 3T Uluslararası Metal İşleme
Kalıp ve Otomasyon Teknolojileri Fuarı (3T FUARI) ve TÜYAP Grubu Şirketleri
tarafından düzenlenen fuarlar dışında HANNOVER tarafından Tüyap Fuar ve
Kongre Merkezi’nde WIN Metalworking Fuarı ve aynı anda WIN Surface Treatment
Yüzey İşleme Teknolojileri Fuarı’nın düzenlendiği, söz konusu fuarların (…..)
doğrudan ve ortak katılımcı ve (…..) ziyaretçi ile (…..) TL gelir sağlasa da, satılan
alan büyüklüğünün önceki yıllara nazaran düşerek (…..) m2 olduğu,


5 07.12.2016 tarih ve 13181 sayılı yazı ile bilgi talebinde bulunulan teşebbüs Hannover Messe Bileşim
Fuarcılık A.Ş. olup, HANNOVER tarafından gönderilen bilgilerden söz konusu teşebbüsün 13.10.2016
tarihinde birleşme yoluyla devralınarak infisah edildiği öğrenilmiştir. Kararın devamında 13.10.2016 tarihi
öncesine ait bilgiler HANNOVER adı altında Hannover Messe Bileşim Fuarcılık A.Ş.’ye aittir.
17-02/17-8
10/19
 HANNOVER tarafından organize edilen tüm fuarlarda sergilenmesi planlanan ürün
ve hizmet grubu doğrultusunda faaliyet gösteren firmalar ile iletişim kurulması veya
bu firmaların başvuruda bulunması yoluyla katılımcıların belirlendiği, nitekim
düzenlenen fuarların amacının doğru ürün grubu ile doğru alıcıların
buluşturulabilmesi olduğu, bununla birlikte katılımcıların belirlenmesinde sektördeki
bilinirliklerine de dikkat edildiği, düzenlenen fuarın konusuna uygun faaliyet
göstermeyen firmaların katılım taleplerinin kabul edilmesi doğru olmasa da böyle bir
durumla karşılaşılmadığı ve fuara katılım talebi ile gelen hiçbir firmanın
başvurusunun reddedilmediği, tüm bu açıklamalar eşliğinde firmalardan katılım
talepleri alındıktan sonra, diğer fuar organizatörlerinin de uyguladığı politika
çerçevesinde daha önce HANNOVER tarafından düzenlenen fuara katılmış olan
firmalara öncelik tanındığı, yeni kurulan veya ilk defa katılım talebinde bulunan firma
için öncelik tanınan eski firmaların yerleri kesinleştikten sonra kalan mevcut
yerlerden ürün grubu ve metrekare talebine göre öneride bulunulduğu, MAKTEK
FUARI’na katılım gösterebilen ve gösteremeyen firmalar arasındaki rekabet
olumsuz yönde etkileniyorsa söz konusu firmaların diğer alternatif fuarlara
katılabileceği ve böylece olumsuz etkilerin ortadan kaldırılabileceği, MAVİFORM
tarafından geçmiş tarihte HANNOVER’ın düzenlediği herhangi bir fuara katılım
talebinde bulunulmadığı, bununla birlikte 2017 yılında düzenlenmesi planlanan WIN
Metalworking Fuarı’na katılması için davet gönderildiği ve ilgili firma tarafından
henüz katılım sözleşmesi imzalanmamışsa da 60 m2’lik bir rezervasyonunun
bulunduğu
ifade edilmiştir.
(13) E Uluslararası Fuar Tanıtım Hizmetleri A.Ş. (E FUARCILIK) tarafından gönderilen
bilgilerde özetle;
 ITE Group Plc.’nin (ITE) Türkiye’de E FUARCILIK, Platform Fuarcılık A.Ş. ve Yem
Fuarcılık A.Ş. olmak üzere üç adet fuar organizatörlüğü yapan şirketinin bulunduğu,
ITE’nin tahminen satılan metrekare alan bakımından %(…..) arası; katılımcı sayısı
bakımından %(…..) arası; elde edilen hasılat bakımından %(…..) arası pazar payına
sahip olabileceği,
 E FUARCILIK tarafından MAKTEK FUARI ile aynı ürün konusuna sahip olan;
 12-17 Ekim 2010 tarihinde CNR Expo’un 2, 4, 5, 6, 7 ve 8 numaralı salonlarında
(net stant alanı 35.000 m2) (…..)’si yerli, (…..)’i yabancı olmak üzere toplam
(…..) katılımcı ile 2010 TATEF Takım Tezgâhları Fuarı’nın,
 2-7 Ekim 2012 tarihinde CNR Expo’un 2, 4, 5, 6, 7 ve 8 numaralı salonlarında
(net stant alanı 30.000 m2) (…..)’u yerli, (…..)’i yabancı olmak üzere toplam (…..)
katılımcı ile 2012 TATEF Takım Tezgâhları Fuarı’nın,
 24-27 Kasım 2011 tarihinde CNR Expo’un 4 numaralı salonunda (net stant alanı
5.000 m2) (…..) katılımcı ile 2011 TIME Üretim Teknolojileri Fuarı’nın
düzenlendiği, ancak 2012 yılından itibaren bahsi geçen ürün grubunda fuar
düzenlenmediğinden E FUARCILIK’ın istenilen pazar payı verisine sahip olmadığı,
başka fuar düzenleyicileri tarafından da istenilmesi halinde MAKTEK FUARI’na
alternatif fuarlar düzenleyebileceği, zira Yurt İçinde Fuar Düzenlenmesine Dair Usul
ve Esaslar’a uygun olarak faaliyet gösteren fuar düzenleyicisinin MAKTEK FUARI
ile aynı hacim ve kapasiteye sahip olup olmayacağı belirli olmamakla birlikte önünde
fiziksel, maddi ve/veya hukuki bir engelin bulunmadığı, yine de MAKTEK FUARI’na
denk, işlevsel ve verimli bir fuar için en az 3-5 salon ve yaklaşık 30.00 -50.000 m2’lik
alanın gerekli olabileceği,
17-02/17-8
11/19
 MAKTEK FUARI’na alternatif bir fuar E FUARCILIK tarafından hâlihazırda
düzenlenmediğinden katılımcıların belirlenmesine ilişkin herhangi bir kriter
bulunmamakla birlikte MAKTEK FUARI’nın konusunu oluşturan ürün gruplarını
üreten, ithal eden veya aracılık hizmetleri yürüten ya da ilgili alanda yan sanayi
üretimi yapan veya bakım/onarım hizmetleri veren ve finansal kaynak sağlayan
kurumların katılım için davet edilebileceği ve bu kriterleri sağlamayan firmaların
katılım taleplerinin organizatör şirket tarafından geri çevrilebileceği, bununla birlikte
katılım talebinde bulunan firmanın finansal gücü, sektör içerisindeki itibarı veya
organizatör şirket ile firma arasındaki geçmiş tecrübelerin etkili olabileceği ya da
mevcut fuar alanının tüm talepleri karşılamasının muhtemel olmaması durumunda
öncelik sırası, geçmiş fuarlara katılım gösteren firma olması, daha önce başvuruda
bulunan veya lokomotif firma olması gibi hususlara dikkat edilerek katılım talebinin
onaylanabileceği veya reddedilebileceği, yeni kurulan veya ilk defa başvuruda
bulunan firma için daha önce katılım gösteren firmaların her zaman önceliği
bulunmakla beraber ilgili sürecin değişmeyeceği, bahsi geçen nedenler dışında
firmanın bir fuara katılmama nedeninin kendi verdiği karar olabileceği ve diğer
fuarlara katılmasının önünde fiziki, coğrafi ve benzeri engeller bulunmadığı, zira
çağımızda ulaşım, sunum, tasarım, mimari, bilgi teknolojileri ve iletişim gibi tanımlar
ileri seviyede oluğundan bu unsurları doğru kullanabilen bir firmanın katılamayacağı
herhangi bir fuardan bahsedilemeyeceği, bununla birlikte ihtisas fuarları her ne
kadar ilgili olduğu sektör için önemli olsa da katılım gösteremeyen firmalar için zarar
doğurabilecek öneme sahip olmadığı,
 E FUARCILIK’ın veritabanında yapılan araştırma sonucunda YAPI İSTANBUL 2014
Fuarı’na ilişkin 31.03.2014 tarihinde MAVİFORM’a bilgilendirme maili gönderildiğine
dair not düşüldüğü ancak MAVİFORM’un E FUARCILIK’ın düzenlemiş olduğu
herhangi bir fuara katılım talebinde bulunup bulunmadığına ilişkin bir tespitin
yapılamadığı
ifade edilmiştir.
(14) YAĞMUR tarafından gönderilen bilgilerde özetle;
 2000-2016 yılları arasında MAKTEK FUARI’na alternatif olan ve takım tezgâhları,
metal sac işleme makineleri, metal yüzey işlem makineleri, kaynak makineleri, kalıp
sistemleri, tutucu kesici takımlar, kalite kontrol ölçüm otomasyon, robot sistemleri ve
üretim teknolojileri ürünlerini kapsayan 3T FUARI’nın, YAĞMUR tarafından İzmir’de
15 kez düzenlendiği ve toplamda 50 ülkeden yaklaşık 1400 yerli ve yabancı katılımcı
ve 70 ülkeden 20.000’in üzerinde yerli ve yabancı ziyaretçiye konu olduğu,
 Ancak söz konusu fuarın İzmir’de ilk kez YAĞMUR tarafından ve 15 yıl ardı ardına
düzenlenmiş olmasına rağmen İzmir Büyük Şehir Belediyesi’ne ait iktisadi bir
kuruluş olan ve Fuar İzmir alanını kiralama tekelini elinde bulunduran İZFAŞ İzmir
Fuarcılık Hizmetleri Kültür ve Sanat İşleri Tic. A.Ş.’nin 3T FUARI’nın sözleşmesini
yenilemeyip, ilgili fuar alanını MAKTEK FUARI için TÜYAP’a kiraladığı, böylece
TÜYAP’ın ilgili pazarda %70 olan pazar payının, pazarda tek alternatifi konumunda
olan 3T FUARI’nın da düzenlenmemesi ile birlikte %100’e çıkacağı
ifade edilmiştir.

17-02/17-8
12/19
(15) 4M Fuar Organizasyonları Ltd. Şti. (4M) tarafından gönderilen bilgilerde özetle;
 4M tarafından 2008 yılından itibaren;
 Ankara Ostim Stadyum bahçesinde 5000 m2‘lik alanda 2500 m2 net satış, (…..)
katılımcı, (…..)+KDV ile ANKATEK 2013 Metal İşleme Fuarı’nın,
 Gaziantep Ortadoğu Fuar Merkezi’nde 10.000 m2’lik alanda 3000 m2 net satış,
(…..) katılımcı, (…..)+KDV ile GAZİTEK 2015 Metal İşleme Fuarı’nın,
 Denizli EGS Park Fuar Alanı’nda 10.000 m2’lik alanda 2000 m2 net satış, (…..)
katılımcı, (…..)+KDV ile 2015 Endüstri Fuarı’nın
düzenlendiği, bunun yanı sıra 1997 ve 2005 yılları arasında EMO Fuarcılık Ltd. Şti.
(EMO FUARCILIK) tarafından KONTEK Metal İşleme Fuarı’nın düzenlendiği,
 TÜYAP’ın Türkiye genelinde İstanbul (MAKTEK FUARI), Bursa (Metal İşleme
Fuarı), Konya (KONMAK Metal İşleme Fuarı), İzmir (MAKTEK FUARI 2017), Adana
(Çukurova Metal İşleme Fuarı), Diyarbakır (karışık fuarlar) ve Samsun’da (karışık
fuarlar) bulunan fuar alanları ile metal işleme sektöründe yapmış olduğu fuarlar ile
pazarın %98’ine sahip olduğu, tekel konumunda bulunduğu, bu nedenle istediği
firmayı istediği fuara kabul edip etmemekte veya yer tahsis edip etmemekte rahat
olduğu,
 4M tarafından düzenlenen fuarlarda satışa başlandıktan sonra, ilgili firmalara mail
ve telefon yoluyla ulaşıldığı ve herhangi bir firmaya yer tahsis edilememesi gibi bir
durumun söz konusu olmadığı, zira tüm firmalara eşit davranıldığı, bununla birlikte
fuarın düzenlenmesinde fuar logosuyla destek veren derneklerin fuar düzenleyicileri
üzerinde baskı kurarak katılım talebinde bulunan firmaların bazılarına öncelik
tanınmasına veya bazılarının geri plana atılmasına ya da hiç alınmamasına sebep
olduğu, dolayısıyla fuarın düzenlenmesinde derneklerin fuar düzenleyicileri ile
çalışmasının sakıncalı olduğu, firmalara uygulanan ücretlerde farklılaşmalara neden
olarak fahiş ücretler uygulanabildiği,
 Düzenlenen fuarlarda katılım gösteren firmaların yeni ürünlerini sergilemesi ile
piyasada ciddi oranda yeni satış bağlantıları elde ederek pay aldığı, ancak firmanın
fuara katılım gösterememesi halinde yeni satış bağlantılarıyla elde edebileceği gelir
kadar zarar edeceği, aynı zamanda tüketicinin ucuz ve kaliteli ürünlere ulaşımının
engelleneceği, MAKTEK FUARI’na katılamayan bir firmanın, ilgili konudaki fuarların
%99’unun TÜYAP tarafından düzenlendiği dikkate alındığında, hiçbir şansının
olmadığı, nitekim diğer fuarlar da TÜYAP tarafından düzenleneceğinden aynı
sistem, aynı dernekler ve aynı yöntemlerin uygulanacağı, MAVİFORM tarafından
4M’in düzenlemiş olduğu fuarlara yönelik herhangi bir katılım talebi mevcut
olmadığı, bununla birlikte katılım talebinde bulunulması halinde gerekli görüşmeler
neticesinde yer ayrımı yapılmaksızın yer tahsis edilmesine hazır olunduğu
ifade edilmiştir.

17-02/17-8
13/19
(16) İstanbul Fuarcılık A.Ş. (İSTANBUL FUARCILIK) tarafından gelen bilgilerde özetle;
 TÜYAP haricinde MAKTEK FUARI’nın düzenlenmediği, nitekim MAKTEK
FUARI’nın düzenlenebilmesi için en az 80.000 m2 ve üstü kapasiteye sahip fuar
alanı, yeterli sayıda katılımcı ve dernek desteğine ihtiyaç olduğu, bu nedenle başka
bir fuar düzenleyicisi tarafından düzenlenmesinin önünde fiziki ve hukuki engeller
bulunduğu, öyle ki TÜYAP tarafından MAKTEK FUARI’nın 200’e yakın üyesi
bulunan TİAD ile işbirliği içinde düzenlendiği ve Türkiye’nin takım tezgâhı ihtiyacının
%80’den fazlasının TİAD üyeleri tarafından karşılandığı,
 Aynı konuda TÜYAP tarafından ve yine TİAD işbirliği ile İstanbul, Konya, Bursa ve
İzmir’de fuar düzenlediği dikkate alındığında, TÜYAP’ın Türkiye’de pazarın
tamamına sahip olduğu,
 MAVİFORM’un İSTANBUL FUARCILIK’ın düzenlemiş olduğu fuarlara herhangi bir
katılım başvurusunun bulunmadığı, fuara katılmayan bir teşebbüsün, kendisini ve
ürünlerini tanıtamaması, akabinde iş geliştirmek açısından zarara uğraması
nedeniyle yatırım yapamamasıyla eşdeğer sonuçlara maruz kalacağı, bu sebeple
fuara katılabilen ve katılamayan teşebbüsler arasında haksız rekabete yol açılacağı,
MAKTEK FUARI’na alternatif bir fuar olmadığı dikkate alındığında söz konusu
firmanın alternatif fuarlara katılabilmesinin önünde engeller bulunduğu
ifade edilmiştir.
(17) Tureks Uluslarası Fuarcılık A.Ş. ve İnfo Uluslararası Fuar Tanıtım Organizasyon A.Ş.
tarafından gönderilen bilgilerde ise, MAKTEK FUARI ile aynı işlev ve konuya sahip fuarlar
düzenlenmediği belirtilmiştir.
I.4. Değerlendඈrme
(18) Dosya konusu iddiaların MAKTEK FUARI’na katılmak isteyen şikâyetçiye fuar alanında
konum olarak daha avantajlı ve boş yerler varken daha kötü bir yerin tahsis edilmek
istenmesi ve sırada bekleyen katılımcılar varken konum olarak daha iyi yerlerin başka
firmalara veya yeni kurulmuş olan ve henüz sırada olmayan firmalara tahsis edilmesi
şeklinde ikiye ayrılabileceği değerlendirilmiştir.
(19) Bahsi geçen iddialar, 4054 sayılı Kanun’un “Bir veya birden fazla teşebbüsün ülkenin
bütününde ya da bir bölümünde bir mal veya hizmet piyasasındaki hâkim durumunu tek
başına yahut başkaları ile yapacağı anlaşmalar ya da birlikte davranışlar yoluyla kötüye
kullanması”nı yasaklayan 6. maddesi çerçevesinde değerlendirilmiştir. Bir eylemin hâkim
durumun kötüye kullanılması olarak değerlendirilebilmesi için ilgili teşebbüsün hâkim
durumda bulunması ve eylemin kötüye kullanma olarak kabul edilebilecek nitelikte olması
gerekmektedir. Sözü edilen iki kriterden herhangi birisinin bulunmaması durumunda 4054
sayılı Kanun’un 6. maddesinin ihlalinden bahsedilemez6. Hâkim Durumdaki
Teşebbüslerin Dışlayıcı Kötüye Kullanma Niteliğindeki Davranışlarının
Değerlendirilmesine İlişkin Kılavuz’un (KILAVUZ) 7. paragrafında da ifade edildiği üzere,
Kurul, bu iki temel unsurdan birinin bulunmadığının açıkça gösterilebildiği durumlarda
diğer unsura ilişkin analize yer vermeyebilir. Bu çerçevede, başvuru konusu olay
bakımından öncelikle kötüye kullanmanın varlığına yönelik iddialar değerlendirilmiştir.
(20) 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinde “Eşit durumdaki alıcılara
aynı ve eşit hak, yükümlülük ve edimler için farklı şartlar ileri sürerek, doğrudan veya
dolaylı olarak ayırımcılık yapılması” kötüye kullanma halleri arasında sayılmıştır. Bu
bağlamda şikayet konusu eylemler hâkim durumun kötüye kullanılması hallerinden biri
olan “ayrımcılık” eylemine karşılık gelebileceğinden, dosya konusu iddialar anılan bent
hükmü çerçevesinde ele alınmıştır.

6 26.02.2015 tarihli ve 15-09/128-55 sayılı Kurul kararı.
17-02/17-8
14/19
(21) Rekabet hukuku uygulamasında ayrımcılık; hâkim durumdaki teşebbüsün rasyonel
gerekçeler olmaksızın, aynı veya eşit durumdaki teşebbüslere farklı veya farklı durumdaki
teşebbüslere eşit davranması şeklinde tanımlanabilir7. Ancak eşit davranma mutlak
şekilde anlaşılmamalı, eşit muamelenin ancak eşitler arasında söz konusu olabileceği
unutulmamalıdır. Gerçekten de, eşit durumda bulunmayan alıcılara farklı davranış yasak
değildir8.
(22) Genel olarak, teşebbüslerin tüketiciler arasındaki farklılıklardan faydalanarak kârlarını
artırmak amacıyla satılan malın farklı birimlerine ve/veya farklı müşterilere farklı fiyatlar
ya da ödeme koşulları uygulaması olarak tanımlanabilen ayrımcılık, yöneltildiği taraflara
göre birincil seviye zarar doğuran ayrımcılık ve ikincil seviye zarar doğuran ayrımcılık
olarak ikiye ayrılabilmektedir. Birincil seviye zarar doğuran ayrımcılıkta, hâkim durumdaki
teşebbüsün kendisinin veya bağlantılı olduğu teşebbüslerin faaliyet gösterdiği pazarlarda
rakiplerin aleyhine olacak ayrımcı davranışları söz konusudur. İkincil seviye zarar
doğuran ayrımcılıkta ise hâkim durumdaki teşebbüs kendisinin faaliyette bulunmadığı
pazarlardaki müşterilerine yönelik olarak ayrımcı davranışlarda bulunmaktadır9. Bu ayrım
bağlamında, şikâyet konusu iddialar sadece ikincil seviyede zarar doğuran ayrımcılık
çerçevesinde ele alınmıştır.
(23) 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi anlamındaki ayrımcılık eyleminin unsurları Kurulun
DHMİ10 kararında sayılmıştır. Bu Karara göre Kurul, i) ayrımcı uygulamada bulunulan
teşebbüslerin rakip olmaları, ii) eşit ticari işlemlere farklı fiyat11 uygulanması ve iii)
uygulamanın alıcı konumundaki rakiplerden birini diğerine karşı rekabette dezavantajlı
hale getirmesi şartlarını bir arada aramıştır.
(24) Ayrımcılığa neden olabilecek farklı uygulamalarda bulunulan tarafların ya da söz konusu
işlemlerin eşitliği değerlendirilirken farklı uygulamaya konu edilen mal ya da hizmetler
arasında fiziksel ya da işlevsel benzerliklerin bulunması12, işlemlerin benzer ticari içerikte
olması ve benzer ticari koşullarda gerçekleşmesi13, işlemlerin zamansal olarak birbirine
yakın olması, satın alma miktarı ve pazarlık güçleri gibi unsurların incelendiği
görülmektedir.
(25) Farklı uygulamaların, bu uygulamalara maruz kalan teşebbüsler bakımından rekabetçi
dezavantaj yaratıp yaratmadığının değerlendirilmesinde ise, uygulamayı gerçekleştiren
hâkim durumdaki teşebbüsün vazgeçilmez bir ticari taraf olması14, bu teşebbüsün
gerçekleştirdiği uygulama sonucu ortaya çıkan farklılığın önemli düzeyde olması15 ve
uzun süre devam etmesi, farklı uygulamalara konu edilen mal ya da hizmetin müşterinin
maliyetleri içindeki payının büyük olması16 gibi unsurlar aranmaktadır.
(26) Bahsi geçen Kurul kararı bağlamında, TÜYAP’ın alıcılarının eşit alıcılar olup olmadığı,
eşit alıcılara farklı koşullar uygulanıp uygulanmadığı, TÜYAP uygulamalarının rekabetçi
dezavantaj yaratıp yaratmadığı ve haklı gerekçesinin olup olmadığı unsurları
değerlendirilmiştir.


7 Benzer bir değerlendirme Kurul’un 04.07.2007 tarihli ve 07-56/668-231 sayılı kararında yer almıştır.
8 İbrahim Gül, 2000, Teşebbüsün Alıcılarına Ayrımcılık Yaparak Hâkim Durumunu Kötüye Kullanması,
Yüksek Lisans Tezleri, s.52.
9 09.09.2015 tarihli ve 15-36/559-182 sayılı Kurul kararı.
10 09.09.2015 tarihli ve 15-36/559-182 sayılı Kurul kararı.
11 Fiyat dışında farklı koşullar uygulamak da ayrımcılık kapsamında değerlendirilebilmektedir.
12 Case 27/76 United Brands Company v Commission [1978] ECR 207, para. 204.
13 11.10.1999 tarihli ve 99-46/500-316 sayılı Rekabet Kurulu kararı.
14 Case T-219/99 British Airways plc v Commission [2003] ECR II-5917, para. 217.
15 Danıştay 10. Dairesinin 04.11.2003 tarihli ve 2001/355 E., 2003/4245 K. sayılı kararı.
16 Soda-Ash/Solvay, OJ 1991, 152/21, par. 61; 26.05.2005 tarihli ve 05-36/453-106 sayılı Kurul kararı.
17-02/17-8
15/19
i. TÜYAP’ın Alıcılarının Eşit Alıcılar Olup Olmadığı:
(27) Bu unsur, 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinde geçtiği
şekliyle “eşit durumdaki alıcılara” ifadesinden ne anlaşılması gerektiği ile ilgilidir. Eşit
konumdaki alıcılar kavramı ile anlatılmak istenen, ilgili alıcıların, hâkim durumda bulunan
teşebbüsle ilişkilerinde karşılıklı olarak ikame edilebilmeleridir. Diğer bir deyişle, bir alıcı
ile diğer bir alıcının yerleri değiştirildiğinde eş olmayan bir durumun ortaya çıkmaması
gerekmektedir17.
(28) 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi anlamındaki ayrımcılık eyleminin varlığının
değerlendirildiği bir Kurul kararında18 aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“Kaldı ki mağazalar cirolarına göre farklı kira bedelleri ödeseler dahi, bu uygulama
ayrımcılık olarak değerlendirilemeyecektir. Bu tür bir davranışın kötüye kullanma
içermesi açısından bakılması gereken unsur alıcıların, bu durumda kiracıların, eşit
durumda olmasıdır. Ancak yapılan görüşmelerden de anlaşılmıştır ki kiracılar da
kiralanan mağazaların niteliği de eşit değildir. Bir AVM’de pek çok farklı mağaza
bulunmaktadır. Bu mağazaların marka bilinirlikleri, AVM müşterileri nezdindeki
imajları, ciro potansiyelleri gibi AVM’nin faaliyeti açısından önemli özellikleri
birbirinden farklılaşmaktadır. Bu doğrultuda, serbest piyasa ekonomisi ve sözleşme
serbestisi ilkesi gereğince AVM yönetimi, mağaza kira sözleşmelerini kimlerle ne
şartlarda yapacağını kendi ekonomik çıkarlarını koruyarak belirlemekte özgürdür.
Bununla birlikte, AVM yönetiminin mağazaların satışlarının düşük olduğu ve
kiracıların ödeme güçlüğü çektikleri gerekçesiyle kira indirimine gitmesi, bu indirim
yapılmadan önce AVM’deki kira sözleşmesini sona erdiren başvuru sahibine karşı
ayrımcılık yapıldığını göstermemektedir.”
(29) Bahse konu kararda öne çıkan husus, AVM’de faaliyet gösteren her mağazanın bilinirlik
seviyeleri, imajları, ciro potansiyelleri gibi hususlar bakımından farklılaştıkları; dolayısıyla
her bir mağazanın niteliğinin eşit olmadığı sonucuna ulaşılmasıdır.
(30) Dosya konusu olay bakımından eşit alıcı koşulunun tespiti için MAKTEK FUARI ile aynı
konuda fuar düzenleyen fuar organizatörlerinden gelen bilgilere bakmakta fayda
görülmektedir.
(31) E FUARCILIK tarafından gönderilen cevap yazısında, katılım talebinde bulunan firmanın
finansal gücü, sektör içindeki itibarı veya organizatör şirket ile firma arasındaki geçmiş
tecrübelerin taleplerin değerlendirilmesinde etkili olabileceği, fuar alanının tüm talepleri
karşılayamayacağı durumlarda öncelik sırasına göre taleplerin değerlendirilebileceği
belirtilmiştir. Öncelik sırasının ise fuara geçmişte katılım gösteren firmalar, daha önce
başvuruda bulunan firmalar veya lokomotif firmalar olarak değerlendirilebileceği, bu
sıralamanın ise ancak fuarı düzenleyen şirket tarafından yapılabileceği ifade edilmiştir.
(32) Konuyla ilgili HANNOVER tarafından ise, uygulanan politika çerçevesinde tüm fuar
organizatörleri gibi, fuara daha önce katılım sağlamış firmalara öncelik tanındığı ve
düzenlenecek olan fuara katılıp katılmayacakları, katılacak iseler eski yerlerini muhafaza
edip etmeyeceklerinin sorulduğu ifade edilmiştir. Eski firmalara yerleşimde öncelik
tanındıktan sonra ise, fuara ilk defa katılmak isteyen firmaların taleplerinin
değerlendirildiği belirtilmiştir. Söz konusu firma, dikkate alınan ikinci kriterin ise
katılımcıların bilinirlikleri olduğunu ifade etmiştir.
(33) Son olarak TÜYAP tarafından ise, eski katılımcılara mevcut alanlarını yeniden kiralamak
istemeleri halinde öncelik tanındığı ifade edilmiştir.

17 Gönenç Gürkaynak, Rekabet Hukukunda Ayrımcılık Suretiyle Hâkim Durumun Kötüye Kullanılması,
2012, Çimento Endüstrisi İşverenleri Sendikası, s.62,
(Erişim Tarihi: 23.12.2016).
18 29.12.2010 tarihli ve 10-81/1694-645 sayılı Kurul kararı.
17-02/17-8
16/19
(34) Gelen cevap yazılarından anlaşıldığı kadarıyla, fuara katılacak firmanın daha önce de
aynı fuara katılmış olması kendisinin pazarlık gücünü artırmakta bu bakımdan katılımcılar
arasında fark oluşturmaktadır. Dikkate alınması gereken bir diğer husus ise müşterilerin
satın aldığı stant alanının farklılık arz ediyor olmasıdır. Satın alma miktarı noktasındaki
bu farklılık, fuar katılımcılarına yönelik eşit ticari işlemden bahsedilmesini
zorlaştırmaktadır. Fuar düzenleyicilerin dikkate aldığı bir diğer unsur da firmaların
bilinirliği, diğer bir deyişle ticari itibarıdır. Fuara katılan firmaların profilinin ziyaretçi
sayısını ve fuarın başarısını etkileyecek bir husus olduğu, bu nedenle fuar
organizatörlerince katılım taleplerinin değerlendirilmesinde dikkate alındığı kanaatine
varılmıştır. Dolayısıyla fuara ilk kez katılacak bir firma ile geçmişte aynı fuara katılmış olan
firmalar, farklı miktarlarda stant alanı satın alan firmalar ve sektörde bilinirliği az ya da çok
olan firmalar fuar organizatörü tarafından da eşit alıcı olarak görülmemektedir.
Dolayısıyla dosya konusu bakımından bu şartın gerçekleşmediği değerlendirilmektedir.
ii. TÜYAP’ın Eşit Alıcılara Farklı Koşullar Uygulayıp Uygulamadığı
(35) Kanun koyucu farklı davranışın varlığının gerekliliğini “farklı şartlar ileri sürerek” ifadesi ile
belirtmiştir. Farklı şartlar ileri sürülmesi, iki veya daha fazla alıcıdan birine olan davranışın
diğerleriyle karşılaştırıldığında farklı olmasını ifade eder.
(36) MAVİFORM hakkında uygulanan şartları değerlendirebilmek üzere TÜYAP ile
02.08.2016 tarihinde imzaladıkları 2016 MAKTEK FUARI’na katılım sözleşmesinin
detaylarına bakılmalıdır. Bahse konu sözleşmenin tip sözleşme olduğu, kira sözleşme
şartlarının bütün katılımcılar için aynı olduğu, sadece kiralanan alan büyüklüğü, stant
numarası ve metrekare birim fiyatının katılımcı özelinde değiştiği görülmektedir. Nitekim
MAVİFORM’un farklı şart olarak değerlendirilebilecek olan iddiaları, kendisine MAKTEK
FUARI’nda müşteriyle karşılaşma potansiyelinin olmadığı elverişsiz bir konumda stant
alanı tahsis edilmek istendiği, ancak yeni kurulan başka firmalara beşeri ilişkiler ve
gerçeğe aykırı olarak dolu gösterilen stant alanları gerekçe gösterilerek daha güzel stant
alanlarının tahsis edildiği hususlarında yoğunlaşmaktadır.
(37) TÜYAP’dan ve diğer fuar düzenleyicilerden katılımcı firmalara neden farklı yerler tahsis
edildiği konusunda bilgi talep edilmiş; cevap alınan bütün fuar organizatörleri stant
alanlarının tahsisinde fuara daha önce katılan firmalara öncelik tanındığını, bunun
haricinde boş kalan alanların diğer katılımcı adaylarına sunulduğunu, onların da
seçecekleri stantta ürünlerini sergilediklerini belirtmiştir. Bu çalışma modelinde, fuarın
başarısı ve sürekliliği bakımından sağlayıcının kredibilitesi ve bilinirliği yüksek, kalıcı
alıcılara öncelik tanıdığı anlaşılmaktadır.
iii. TÜYAP uygulamalarının rekabetçi dezavantaj yaratıp yaratmadığı
(38) Rekabetçi dezavantaj hususunun değerlendirilmesinde nazara alınabilecek ilk husus,
ayrımcılık uyguladığı iddia edilen teşebbüsün vazgeçilmez bir ticari taraf olması gereğidir.
Diğer bir ifade ile söz konusu teşebbüs tarafından sunulan ve ayrımcılığa konu olan mal
veya hizmet, alıcının ilgili pazarda etkin şekilde rekabet edebilmesi için nesnel olarak
gerekli olmalıdır. Bu husus, KILAVUZ’un 44. paragrafında açıklanmıştır. Buna göre,
vazgeçilmezlik koşulunu değerlendirirken Kurul, reddetmeye konu unsurun alt pazarda
etkin bir şekilde rekabet edebilmek için nesnel olarak gerekli olmasını aramaktadır. Bu
durum, reddetmenin olumsuz sonuçlarını –en azından uzun vadede– telafi edebilmek için
rakiplerin sözleşme talebine konu olan unsurun alt pazarda başvurabilecekleri mevcut ya
da potansiyel bir ikamesinin bulunmaması halinde söz konusu olmaktadır. İlgili unsurun
mevcut veya potansiyel ikamesinin olup olmadığını değerlendirirken Kurul, hâkim
durumda bulunan teşebbüsün rakiplerinin öngörülebilir bir gelecekte söz konusu unsuru
etkin bir şekilde tekrar oluşturup oluşturamayacaklarını göz önünde bulundurmaktadır.
17-02/17-8
17/19
(39) Bu koşulun dosyada gerçekleşip gerçekleşmediğini değerlendirmek üzere MAKTEK
FUARI’na katılamayan bir teşebbüsün aynı konudaki başka fuarlara katılmasının
mümkün olup olmadığı araştırılmıştır. MAKTEK FUARI ile aynı konuda düzenlenen bir
diğer önemli fuar olan WIN Metalworking fuarının organizatörü HANNOVER, 2017 yılı için
MAVİFORM’la iletişime geçildiğini ve 60 metrekare bir alanın rezerve edildiğini
belirtmiştir. TÜYAP’ta yapılan yerinde incelemelerde aynı konulu fuarların Bursa ve
Konya’da da düzenlendiği belirtilmiş; başvuru sahibi de 2016 yılında Bursa’daki fuara
katıldıklarını beyan etmiştir.
(40) Türkiye’de ihtisas fuarları genellikle aynı veya yakın tarihlerde düzenlenmekte olup belli
ihtisas fuarları belli dönemlerde geleneksel hale getirilmeye çalışılmaktadır. Buna ek
olarak aynı konulu fuarların düzenleneceği tarihler önceden ilan edilmekte olup
katılımcılar hangi tarihlerde hangi fuarlara katılabileceklerini önceden bilebilmektedir. Bu
bilgiler, MAKTEK FUARI’nın ikamesinin bulunduğunu ve MAVİFORM’un öngörülebilir bir
gelecekte başka arz kanallarına erişebildiğini göstermektedir.
(41) Rekabette dezavantaj koşulu değerlendirilirken bakılan bir diğer husus, ayrımcı
uygulamalar nedeniyle alıcının katlandığı maliyetin müşteri maliyetleri içindeki payının
büyüklüğüdür. Kurul DHMİ kararında19 kendisine yüksek bedelle yer kiralanan
şikâyetçinin bu ayrımcı fiyatlama nedeniyle katlandığı maliyetlerin toplam maliyetler
içindeki oranına bakmıştır.
(42) Bu koşulu dosya özelinde yorumlamak üzere20 MAVİFORM’a fuarlarda yapılan satışların
toplam satışlar içindeki payının ne olduğu sorulmuş, MAVİFORM bugüne kadar yapılan
bütün makine satışlarının fuarlarda yapıldığını ancak MAKTEK FUARI’nda makine satışı
yapılmadığını ifade etmiştir. MAKTEK FUARI’nın gerek ziyaretçi gerek katılımcı sayısı
gerekse konumu itibarıyla aynı konulu fuarlar içindeki önemi azımsanmayacak kadar
büyük olsa da MAVİFORM’un makine satışlarında herhangi bir yer tutmadığı
görülmektedir. Diğer bir ifadeyle, MAKTEK FUARI’nda satış yapamasa bile şikâyetçi ticari
faaliyetlerini devam ettirmektedir. Şikâyetçinin MAKTEK FUARI haricindeki fuarlara
katılımının mümkün olduğu, MAKTEK FUARI’na katılımın alternatifinin bulunduğu ve
MAKTEK FUARI’na katılamasa dahi şikâyetçinin ticari faaliyetlerini devam ettirebildiği
anlaşılmakta olup TÜYAP’ın şikâyetçiye daha elverişsiz bir stant vermek istemesinin
rekabetçi dezavantaj yaratma potansiyelinin sınırlı düzeyde olduğu, bu koşulun da dosya
kapsamında gerçekleşmediği değerlendirilmektedir.
iv) TÜYAP’ın Uygulamalarına İlişkin Haklı Gerekçe Bulunup Bulunmadığı
(43) Hâkim durumda olduğu tespit edilen teşebbüsün incelenen davranışının kötüye kullanma
olup olmadığı değerlendirilirken göz önünde bulundurulması gereken bir unsur da söz
konusu davranışa ilişkin haklı bir gerekçenin bulunup bulunmadığıdır. Zira gerek AB
rekabet hukuku uygulamasında gerekse de Türk rekabet hukuku uygulamasında hâkim
durumda olsa dahi bir teşebbüsün ticari menfaatini haklı gerekçe çerçevesinde
savunabileceği kabul edilmektedir.


19 09.09.2015 tarih ve 15-36/559-182 sayılı karar.
20 Kurul’un TÜYAP’ın sözleşme yapmanın reddi yoluyla hâkim durumunu kötüye kullandığı iddiaları
hakkında yürütülen önaraştırma sonucunda verdiği 01.09.2015 tarih ve 15-34/513-161 sayılı kararında
şikâyetçi firmanın fuar haricinde yaptığı satışlar dikkate alınmıştır.
17-02/17-8
18/19
(44) KILAVUZ’un 5. paragrafında hâkim durumun kötüye kullanılması hallerinin dışlayıcı,
sömürücü ve ayrımcı kötüye kullanmalar olarak üçlü bir tasnif çerçevesinde ele
alınabileceği, ancak incelenen davranışlar bakımından bu ayrımın her zaman kesin bir
şekilde yapılmasının mümkün olmadığı, Kurul bakımından asıl olanın iktisadi bir bakış
açısıyla 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesinin ihlal edilip edilmediğinin incelenmesi olduğu
ifade edilmiştir. 6. paragrafta ise KILAVUZ’un kapsamının dışlayıcı kötüye kullanmalarla
sınırlı tutulduğu ancak KILAVUZ’da yer verilen dışlayıcı kötüye kullanma örneklerinin
tahdidi olmadığı belirtilmiştir. Bu açıklamalar çerçevesinde, her ne kadar KILAVUZ’da
örnek kötüye kullanma hallerinden biri olarak ayrımcılığa yer verilmemiş olsa da,
TÜYAP’ın şikâyete konu davranışlarının fuara katılmak isteyen teşebbüsleri dışlama
potansiyeli bulunması sebebiyle, KILAVUZ’da haklı gerekçeye ilişkin olarak yapılan
açıklamaların işbu dosya konusu bakımından da esas alınabileceği değerlendirilmiştir.
(45) KILAVUZ’a göre Kurul tarafından dikkate alınacak haklı gerekçe iddiaları nesnel gereklilik
ve etkinlik gerekçeleri olarak sınıflandırılmıştır. İşbu dosya bakımından üzerinde
durulması gereken unsur, TÜYAP tarafından dosya konusu davranışın gerekçesi olarak
gösterilen unsurların nesnel gereklilik olarak değerlendirilip değerlendirilemeyeceğidir.
(46) Bir gerekçenin haklı olup olmadığı değerlendirilirken i) davranış ile korunan meşru bir
menfaatin var olup olmadığı, ii) bu menfaatin korunması için söz konusu davranışın
zorunlu olup olmadığı ve iii) bu davranış ile rekabetin menfaatin korunması için zorunlu
olandan fazla sınırlandırıp sınırlandırmadığı dikkate alınmaktadır21.
(47) TÜYAP’ın şikâyetçiye istemediği bir stant alanında yer vermek istemesinde haklı
gerekçenin olup olmadığı bu bilgiler çerçevesinde değerlendirilirken ilk olarak şikâyetçinin
istediği alanların neden başka katılımcılara verildiği incelenmelidir. Daha önce de
belirtildiği gibi fuar organizatörleri tarafından katılımcıların seçilmesinde dikkate alınan ilk
kriter o fuara daha önce katılmış olmalarıdır. Bu kriterin amacının, ziyaretçilerle daha önce
de katılmış olan firmaları bir araya getirerek fuarın kalıcılığını artırmak ve sürekliliğini
sağlamak olduğu değerlendirilmektedir. Katılımcı seçimindeki ikinci kriter ise katılımcı
firmanın sahip olduğu imajıdır. Bu imaj, katılımcının kredibilitesini etkilediği gibi fuarın da
kalitesini ve başarısını artıran bir unsurdur. Dolayısıyla fuar organizatörünün katılımcı
teşebbüsler arasında böyle bir sıralama yapmasının ticari beklentilerine uygun fuar
tanzim edebilmesi için gerekli olabileceği değerlendirilmiştir.
(48) Dosya kapsamında yapılan yerinde incelemelerde şikâyete konu fuar alanı da
incelenmiştir. Söz konusu alanın oldukça büyük olduğu görülmüş olup ziyaretçilerin bu
kadar büyük bir alanı nasıl gezdiği hususu sorulmuştur. Ziyaretçilerin elinde hangi firmayı
nerede bulacaklarına dair bilgilerin de yer aldığı bir broşür bulunduğu, her ziyaretçinin
hangi firmaları ziyaret etmek istediğini önceden belirleyerek fuarı dolaştığı, zaten ihtisas
fuarlarında müşterilerin ilgilendikleri ürünleri önceden bilerek fuara geldikleri, bu nedenle
önceden belirledikleri firmalara yönlendirme tabelalarıyla kolayca ulaşabildikleri yanıtı
alınmıştır. Ayrıca TÜYAP’ın cevap yazısında da bu husus, “Fuar ziyaretçisi, müşteri yani
alıcı kendi isteği ile parasını ve zamanını harcayarak satın almaya, en azından bilgi
edinmeye geldiği fuar alanında ilgi alanına giren konu ve ürün grupları ile en kolay şekilde
bir araya gelmelidir. Bu nedenledir ki ihtisas fuarlarında sergileme, genelde benzer ürün
ve hizmetleri bir arada buluşturarak yapılır. Şikâyetçiye de 5 - 6 numaralı salonların
tamamen dolu olması nedeniyle üretim ve satış konusuna giren ürünlerin topluca
sergilendiği 14 numaralı salonda ürünlerini sergilemesi için 60 metrekarelik stant alanı
tahsis edilmiştir. Hiçbir salonun bir diğerine göre üstünlüğü söz konusu değildir. Her bir
salon kendi konusunda önem taşımaktadır.” şeklinde ifade edilmiştir.

21 Kurul’un 07.07.2015 tarihli ve 15-28/322-99 sayılı kararı.
17-02/17-8
19/19
(49) Gerek şikâyetçinin anılan fuara ilk kez katılacak olması gerekse kendisine stant alanı
tahsis edilerek anılan fuara katılımının sağlanmış olması karşısında, TÜYAP’ın
eylemlerinin rekabeti meşru menfaatinin korunması için zorunlu olandan fazla
sınırlandırmadığı değerlendirilmektedir.
(50) TÜYAP’ın incelemeye konu davranışının şikâyetçi teşebbüsü dışlamaya yönelik bir
uygulama olup olmadığı da ele alınmıştır. KILAVUZ’un 23. paragrafında belirtildiği üzere
dışlayıcı kötüye kullanmalar, hâkim durumdaki teşebbüsün kendisine rakip olan
teşebbüslere yönelik davranışları sonucunda rakiplerin piyasadan dışlanmasına neden
olabileceği gibi hâkim durumdaki teşebbüsün kendisiyle rekabet içerisinde bulunmayan
müşterilerine yönelik olan davranışları sonucunda alt pazardaki teşebbüslerin bir kısmının
pazardan dışlanmasına da yol açabilmektedir.
(51) Dışlayıcı davranışlara yönelik olarak yapılacak değerlendirmenin esasını, hâkim
durumdaki teşebbüs davranışının fiili veya muhtemel rekabet karşıtı piyasa kapamaya yol
açıp açmadığının incelenmesi oluşturmaktadır. Rekabet karşıtı piyasa kapama, hâkim
durumdaki teşebbüsün davranışları sonucunda tüketicilerin zararına olacak şekilde
mevcut ya da potansiyel rakiplerin arz kaynaklarına veya pazarlara ulaşımının
zorlaştırılması ya da engellenmesidir.
(52) Dışlayıcı uygulamalar değerlendirilirken hâkim durumdaki teşebbüsün, incelemeye konu
davranışına ilişkin olarak sunduğu haklı gerekçe iddiaları da göz önünde
bulundurulmaktadır. Bu nedenle ayrımcılık iddialarına yönelik olarak yapılan haklı
gerekçe değerlendirmesi dışlayıcı uygulamalar bakımından da geçerli olacağından
mevcut dosya kapsamında TÜYAP’ın şikâyete konu uygulamalarının haklı gerekçesinin
bulunduğu ve şikâyete konu davranışının dışlayıcı kötüye kullanma olarak
değerlendirilemeyeceği kanaatine varılmıştır.
(53) Yukarıda yer verilen açıklama ve değerlendirmeler çerçevesinde, TÜYAP’ın eylemlerinin
4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi çerçevesinde hâkim durumun kötüye kullanılması olarak
değerlendirilemeyeceği sonucuna ulaşılmıştır.
J. SONUÇ
(54) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 4054 sayılı Kanun’un 41.
maddesi uyarınca şikayetin reddi ile soruşturma açılmamasına, gerekçeli kararın
tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak
üzere, OYÇOKLUĞU ile karar verilmiştir.




Rekabet Kurulu’nun 11.01.2017 Tarih ve 17-02/17-8 Sayılı Kararına
Karşı Oy


Şikayetçinin iddiaları soruşturma açılmasını gerektirecek ve ancak soruşturma süreciyle
çözülebilecek nitelikte olduğundan, şikayetin reddi ile soruşturma açılmamasına yönelik
çoğunluk kararına katılmıyorum.



Adem BİRCAN
Kurul Üyesi



Full & Egal Universal Law Academy