Rekabet Kurumu - Karar Sayı 17-03/24-10

Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2016-2-51 (Menfi Tespit)
Karar Sayısı : 17-03/24-10
Karar Tarihi : 19.01.2017
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN, Fevzi ÖZKAN, Adem BİRCAN,
Şükran KODALAK, Mehmet AYAN
B. RAPORTÖRLER : İsmail Atalay YOLCU, Hacı Mustafa DUMAN, Ahmet ŞAHİN
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - RİAK Radyo Dinleme Hizmetleri, Organizasyon, Tanıtım ve
Yayıncılık A.Ş.
Temsilcisi: Av. Murat TURHAN
Kuştepe Mah. Tomurcuk Sok. Nursanlar İş Merkezi A Blok
Kat:3/13 34387 Mecidiyeköy İstanbul
(1) D. DOSYA KONUSU: RİAK Radyo Dinleme Hizmetleri, Organizasyon, Tanıtım ve
Yayıncılık A.Ş. tarafından sunulan radyo dinleyici oranlarının ölçümlenmesi
hizmetlerine ilişkin faaliyetlere menfi tespit belgesi verilmesi veya bireysel
muafiyet tanınması talebi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 07.11.2016 tarihinde giren bildirim ve
22.12.2016 tarihinde giren ek bilgiler üzerine düzenlenen 12.01.2017 tarih ve 2016-2-
51/MM sayılı Menfi Tespit Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; RİAK Radyo Dinleme Hizmetleri,
Organizasyon, Tanıtım ve Yayıncılık A.Ş. (RİAK A.Ş.) tarafından radyo dinleyici
oranlarının ölçümü hizmetlerinin temini ve bu hizmetlerin Abone Sözleşmesi
kapsamında abonelere iletilmesi konularının 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun’un (4054 sayılı Kanun) 4., 6., ve 7. maddelerine aykırı bir nitelik
taşımadığı, başvuru konusu işleme 4054 sayılı Kanun’un 8. maddesi kapsamında
menfi tespit belgesi verilebileceği ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(4) Bildirimde özetle;
 RİAK A.Ş.’nin radyo dinleyici oranlarının ölçümlenmesi faaliyetlerini gerçekleştirmek
amacıyla Ulusal Radyo Yayıncıları Derneği (URYAD) tarafından %100 pay sahipliği
ile kurulduğu,
 Şirket unvanının ilk başta URYAD Radyo Dinleme Hizmetleri, Organizasyon,
Tanıtım ve Yayıncılık A.Ş. (URYAD A.Ş.) olduğu, ancak 25.08.2016 tarihli olağan
genel kurulda yapılan ana sözleşme değişikliği ile söz konusu unvanın RİAK Radyo
Dinleme Hizmetleri, Organizasyon, Tanıtım ve Yayıncılık A.Ş. olarak değiştirildiği,
 Rekabet Kurulunun (Kurul) 26.11.2014 tarih ve 16-46/833-374 sayılı kararı ile
URYAD A.Ş.’nin (yeni unvanıyla RİAK A.Ş.) faaliyetlerine yönelik menfi tespit
belgesi verildiği,
17-03/24-10

2/10


 RİAK A.Ş. tarafından alınan 22.07.2016 tarih ve 2016/38 sayılı Yönetim Kurulu
kararı ile şirketin yönetim yapısında ve hisse oranlarında önemli ölçüde değişime
gidildiği, söz konusu değişimin rekabet hukuku kapsamında rekabeti sağlayıcı unsurları
barındırdığı
ifade edilmiştir.
G.1. Başvuruya Konu Ölçümleme Hizmeti ve Sözleşmeler
(5) RİAK A.Ş. “Radyo Yayınlarının Dinleme Oranlarının Ölçümüne İlişkin Hizmet
Sözleşmesi” (Hizmet Sözleşmesi) ile tarafsız bir araştırma şirketinden ölçüm hizmetini
temin etme ve “Radyo Yayınlarının Dinlenme Oranlarının Ölçümüne İlişkin Abone ve
Genel Hizmet Sözleşmesi” (Abonelik Sözleşmesi) çerçevesinde elde edilen sonuçları
abonelerle paylaşma faaliyetlerini yürütmektedir.
(6) Hizmet Sözleşmesi’nin konusu aşağıdaki gibi tanımlanmıştır:
“İşbu Sözleşme ile esas olarak Yüklenici, URYAD abonesi olan radyo kanallarının
karşılaştırmalı dinlenme oranları ölçümünü yaparak, araştırma ve ölçümleme
sonuçlarını Teknik Şartname'de belirlenen şekilde URYAD A.Ş. ile sözleşme yapmış
olan Abonelere teslim etmeyi, URYAD A.Ş. de araştırma ve ölçümleme sonuçlarını
teslim alıp işbu Sözleşme'de tarif edilen şekilde Abonelerin kullanımına açmayı ve yine
işbu Sözleşme'de belirtildiği şekilde kullanım bedelini Yükleniciye ödemeyi kabul ve
taahhüt etmektedirler.”
(7) Abonelik Sözleşmesi’nin konusu ise aşağıdaki gibi tanımlanmıştır:
“İşbu sözleşmenin konusu URYAD A.Ş.'nin Ölçüme Dair Hizmetler hakkında elde
edilecek Ölçüm sonuçlarının Teknik Şartname'de belirlenen şekilde URYAD A.Ş. ile
sözleşme yapmış olan Aboneler'e URYAD A.Ş. ile sözleşmesi bulunan YÜKLENİCİ
tarafından teslim edilmesi, ayrıca Tarafların hak, sorumluluk ve yükümlülükleri ile
araştırma sonuçlarının kapsamı, aşamaları, nitelikleri, kalitesi, sürekliliği, kalite denetim
esasları ile Aboneler'e teslim edilecek işbu araştırma sonuçlarına dayanılarak
hazırlanacak olan raporlar ile Aboneler tarafından URYAD A.Ş.'ne ödenecek Ölçüme
Dair Hizmet bedelleri ile Genel Hizmet Bedellerinin belirlenmesi hakkındadır.”
(8) Abonelik Sözleşmesi’ne göre “abone” RİAK A.Ş. ile anılan sözleşmeyi imzalayacak olan
radyo ve reklam ajanslarını, radyo yayın kuruluşlarını ve ölçümleme hizmetinden
faydalanmak isteyen gerçek ve tüzel kişileri ifade etmektedir.
G.2. RİAK A.Ş.
(9) RİAK A.Ş., radyo mecrasının ölçümlenmesine ilişkin faaliyetleri yürütmek amacıyla
URYAD’ın %100 hissedarı olduğu bir tüzel kişilik olarak kurulmuştur. RİAK A.Ş.’nin
yönetimi, esas sözleşmesinin ilgili maddesine göre 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu
hükümleri çerçevesinde yapılmaktadır.
17-03/24-10

3/10


(10) URYAD, Türkiye’de faaliyet gösteren ve Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK)
kayıtlarına göre ulusal radyo olarak kabul edilen radyoları temsil eden bir birliktir.
Derneğe üye olma hakkı dernek tüzüğünde aşağıdaki gibi düzenlenmiştir:
“Dernekte, RTÜK mevzuatına göre, Ulusal yayın yapma hakkına sahip Radyo Tüzel
kişiliklerini temsilen Yönetim Kurulu Başkanı, Yönetim Kurulu Üyesi, Murahhas Üye,
Genel Müdür, Genel Müdür Yardımcısı, Genel Yayın Koordinatörü gibi üst düzey
yöneticiler görevlendirilir. Dernekte her bir tüzel kişiliğin yalnızca bir üyeliği olabilir.
1 (bir) veya birden fazla radyonun %50 veya daha üstünde payına sahip olan tüzel kişi
her bir radyo adına üyelik başvurusu yapabilirler. Bu türde yapılar grup şirketi sayılırlar
ve Yönetim Kurulu asıl üyeliğine 1 (bir) yedek üyeliğine de 1 (bir) temsilci
gönderebilirler.
Derneğin amaç ve ilkelerini benimseyerek bu doğrultuda çalışmayı kabul eden ve
Mevzuatın öngördüğü koşullarını taşıyan RTÜK mevzuatına göre ulusal alanda yayın
yapan her tüzel kişi bu derneğe üye olma hakkına sahiptir.”
(11) RİAK A.Ş. tarafından sunulan bilgilere göre, derneğe üye 23 adet ulusal radyo
bulunmaktadır1.
G.3. Ülkemizde Radyo Reklamcılığı ve Radyo Dinlenme Oranlarının Ölçümlenmesi
Faaliyetleri
(12) İşletmeler ürettiği ürün ve hizmetleri, radyo, internet, televizyon, gazete, dergi ve açık
hava mecrası gibi farklı alanlarda tüketiciye tanıtma imkânına sahiptir. Herhangi bir
mecrada yayımlanan reklamın ne derecede etkili olduğu reklam verenler ve üretenler
açısından kritik öneme sahiptir. Reklam verenler bu bilgileri, ürün ve hizmet
reklamlarının hangi mecrada ve mecranın hangi bölümünde yer alacağı kararını
vermede ve bu doğrultuda reklam yatırımı ve harcamalarını hesaplamada; reklam
ajansları ise reklamların hazırlanması, hedef kitlenin tespiti, hedef kitleye ulaşım ve
reklam bütçelerinin hazırlanması aşamalarında kullanmaktadır. Bu kapsamda radyo
dinleyici oranlarının ölçümü radyo reklamcılığı sektöründe faaliyet gösteren tarafların
(yayıncılar, reklam verenler, reklam ajansları) daha etkin çalışması bakımından önem
arz etmektedir.
(13) Dünya genelinde reklam mecralarının hedef kitleye ne seviyede ulaştırıldığının
ölçümlenmesi adına, belirli bir mecraya ilişkin, o mecranın ve piyasanın bütün
katılımcıları tarafından benimsenen görece kapsamlı ve profesyonel bir çalışma sonucu
elde edilen bir ‘‘tek ortak birim (single currency) sistemi’’ uygulanmaktadır. Zira piyasada
farklı bireysel ve kurumsal çıkar grupları tarafından üretilen birden fazla verinin
varlığının, sektörde faaliyet gösteren rakip veya dikey ilişki zincirinde yer alan
teşebbüslerin harcamaları, gelirleri ve yatırımlarının planlanmasında hangi verinin esas
alınması gerektiği konusunda bir karışıklığa neden olabileceği açıktır. Ölçümlemeye
ilişkin ortak birime çeşitli modeller kullanılarak ulaşılmaktadır. Bu modelleri;
- Araştırma şirketlerinin kendi servisi,
- Kullanıcı sektör komitesi (Medya Sahipleri Birliği-MSB, Media Owners
Committee-MOC),
- Müşterek endüstri komiteleri (MEK, Joint Industry Committee-JIC)

1 RTÜK tarafından 2014 yılında yayımlanan Radyo ve Televizyon Yayıncılığı Sektör Raporu’na göre
ülkemizde aktif olarak faaliyet gösteren 34 ulusal radyo bulunmaktadır.
17-03/24-10

4/10


olarak üçe ayırmak mümkündür.
(14) Araştırma şirketinin kendi servisi uygulamasında, araştırma şirketi verileri ticari bir
teşebbüs gibi sonuçlardan faydalanmak isteyenlere pazarlamaktadır. MSB sisteminde
ise ölçümlemenin yönetimi bazı veri kullanıcıları tarafından yürütülmektedir. Anılan
sistemde veri kullanıcıları araştırmayı yapacak şirketle sözleşme imzalayarak
araştırmanın finansmanını üstlenmekte ve araştırma sonucunda elde edilen bilgilerin
telif hakkına sahip olmaktadır. MSB genel olarak mecra kuruluşlarının bir araya
gelmesiyle oluşan medya sahipleri komitesi şeklinde ortaya çıkmaktadır. Ölçümlemede
kullanılan üçüncü sistem olan MEK uygulamasında ölçümleme faaliyetleri sektörün
farklı oyuncularının bir araya geldiği bir komite tarafından yürütülmektedir.
(15) Ülkemizde radyo mecrasının ölçümlemesi 13.08.2013 tarihine kadar Radyo İzleme ve
Araştırma Komitesi (RİAK) tarafından yürütülmekteydi2. RİAK’ı konu alan 11.03.2010,
10-22/303-11 sayılı Kurul kararında, RİAK’ın 2002 yılında Reklamcılar Derneği,
Reklamverenler Derneği, Radyo Televizyon Yayıncıları Meslek Birliği, radyo ajansları,
radyo istasyonları ve medya planlama şirketlerinin katılımıyla kurulmuş MEK niteliğinde
bir oluşum olduğu belirtilmiştir. RİAK A.Ş., RİAK’tan farklı olarak yönetiminde yayıncı
kuruluşların olduğu bir yapıdır.
G.4. 26.11.2014 Tarih ve 16-46/833-374 Sayılı URYAD A.Ş.’ye İlişkin Kurul Kararı
(16) Kurul kararında, URYAD A.Ş.’nin dinleyici oranları ölçüm hizmetinin temini ve ölçüm
sonuçlarının abonelere iletilmesi faaliyetlerine ilişkin olarak yapılan değerlendirmede;
 Ulusal düzeyde radyo yayıncılığı yapan tüm teşebbüslerin URYAD üyesi olmadığı,
ancak URYAD’ın söz konusu teşebbüslerin katılımına açık bir dernek olduğu,
 Bir MSB tarafından yönetilen medya ölçümleme faaliyetlerinde reklamcıların ve
ajansların, yönetim aşamasında yer almasalar bile teknik komitelerde yer almaları
için davet edilmeleri gerektiği, URYAD A.Ş.’nin bu konudaki yükümlülüğünü yerine
getirdiği, ancak taraflardan olumlu cevap alamadığı,
 Hizmet ve Abone Sözleşmeleri’nin her ikisinde de sektörün farklı temsilcilerinin ve
URYAD’a üye olmayan radyo yayıncılarının ölçümleme hizmetinden
faydalanmalarını engelleyecek türden bir hüküm bulunmadığı, ayrıca ölçümleme
işleminin denetime açık bir niteliğe kavuşturulduğu,
 Ölçümleme faaliyetlerinin bedelinin URYAD A.Ş. tarafından ödendikten sonra
hizmetten faydalanan aboneler arasında paylaştırılacağı,
 Veri tabanı araştırmasının, RTÜK mevzuatına uyumlu bir şekilde, bağımsız bir
üçüncü kişi tarafından yapılmasının, ölçümlemenin objektif bir şekilde yürütülmesi
anlamında katkı sağlayacağı,
 Ölçümlemeyi yapacak teşebbüs ile URYAD A.Ş. arasında gerçekleştirilen hizmet
sözleşmesinin süresi değişmekle birlikte, en fazla beş yıl sonunda sona ereceği
ifade edilmekte ve URYAD A.Ş. tarafından sunulan hizmetlere ilişkin hususların 4054
sayılı Kanun’un 4., 6., ve 7. maddelerini ihlal eder nitelikte olmadığı ve söz konusu
faaliyetlere menfi tespit belgesi verilebileceği sonucuna ulaşılmaktadır.

2 RİAK tarafından yapılan ölçümlemeye ilişkin en son veriler 2013 yılının Mart ayına ilişkindir.
17-03/24-10

5/10


G.5. RİAK A.Ş.’nin Organizasyonel Yapısında Meydana Gelen Değişiklikler
(17) Dosyada yer alan bilgilere göre, RİAK A.Ş.’nin 22.07.2016 tarih, 2016/37 ve 2016/38
sayılı Yönetim Kurulu kararları ile esas sözleşmesinde yapılan değişiklikler sonucunda;
 URYAD’ın %100 olan sermaye payının %70’e düşürüldüğü,
 Reklamcılar Derneği, Reklamverenler Derneği ve Radyo Televizyon Yayıncıları
Meslek Birliği’nin %10’ar pay ile şirket yönetimine dâhil edildiği,
 RİAK A.Ş.’nin RTÜK tarafından hazırlanan ve 14.10.2012 tarihli, 28444 sayılı
Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Yayın Hizmetlerinin İzlenme ve
Dinlenme Oranı Ölçümlerinin Yapılmasına ve Denetlenmesine İlişkin Usul ve
Esaslar Hakkında Yönetmelik” ile belirtilen “‘Müşterek Endüstri Komitesi”ne
dönüştüğü
anlaşılmaktadır.
(18) Söz konusu değişim ile ortaya çıkan yeni hissedarlık yapısı aşağıdaki tabloda
sunulmaktadır.
Tablo 1: RİAK A.Ş.’nin Yeni Hissedarlık Yapısı
Hissedarlar Hisse Türü Hisse Yüzdesi (%)
URYAD D Grubu 70
Reklamcılar Derneği A Grubu 10
Reklamverenler Derneği B Grubu 10
Radyo Televizyon Yayıncıları Meslek Birliği C Grubu 10
TOPLAM 100
(19) 25.08.2016 tarihinde RİAK A.Ş. tarafından yapılan 2015 yılına ilişkin genel kurulda
yönetim kurulu ve genel kurul karar kapsamları aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir;
 Araştırma şirketinin seçimi, ihale ve seçim şartlarının belirlenmesi, araştırma şirketi
ile sözleşme akdedilmesi, anılan sözleşmenin değiştirilmesi ve feshedilmesi
hakkındaki kararlar,
 Komitelerin kurulması hakkındaki kararlar,
 Bağımsız denetçilerin belirlenmesine ilişkin kararlar,
 Yönetim kurulunun "düzenleyeceği bir iç yönergeye göre, yönetimi, kısmen veya
tamamen bir veya birkaç yönetim kurulu üyesine veya üçüncü kişiye devretmesine"
ilişkin alınacak yönetim kurulu kararları,
 Ana Sözleşme değişikliklerine ve tadiline ilişkin alınacak kararlar.
17-03/24-10

6/10


(20) Yukarıdaki konularda alınacak yönetim kurulu kararlarında karar nisabı ise aşağıdaki
şekilde düzenlenmiştir;
 (A) grubu pay sahibinin gösterdiği adaylar arasından seçilen bir yönetim kurulu
üyesinin, (B) grubu pay sahibinin gösterdiği adaylar arasından seçilen bir yönetim
kurulu üyesinin, (C) grubu pay sahibinin gösterdiği adaylar arasından seçilen üç
yönetim kurulu üyesinin ve (D) grubu pay sahiplerinin gösterdiği adaylar arasından
seçilen dokuz yönetim kurulu üyesinin olumlu oyu bulunmak kaydıyla 14’tür.
 Bunların dışındaki konularda alınacak yönetim kurulu kararlarında, (A) grubu pay
sahibinin gösterdiği adaylar arasından seçilen bir yönetim kurulu üyesinin ve (B)
grubu pay sahibinin gösterdiği adaylar arasından seçilen bir yönetim kurulu üyesinin
olumlu oyu bulunmak kaydıyla, Türk Ticaret Kanunu'nda düzenlenen toplantı ve
karar nisapları uygulanacaktır.
 Şirket genel kurul toplantılarında Türk Ticaret Kanunu'nun 409. maddesinde yazılı
hususlar müzakere edilerek gerekli kararlar alınır.
 Alınacak genel kurul kararlarında (A) grubu ve (B) grubu pay sahiplerinin olumlu oyu
bulunması kaydıyla Türk Ticaret Kanunu'nda düzenlenen toplantı ve karar nisapları
uygulanacaktır. Ancak şirketin birleşme, bölünme, tür değiştirmesine ilişkin kararlar
ve şirket ana sözleşmesinde yapılacak değişiklikler sermayenin tümünü oluşturan
payların sahiplerinin veya temsilcilerin oybirliği ile alınır.
(21) Ayrıca yeni yönetim kurulu da belirlenmiş olup, bu noktada URYAD tarafından aday
gösterilen 12 kişi, Radyo Televizyon Yayıncıları Meslek Birliği tarafından aday gösterilen
üç kişi, Reklamcılar Derneği ve Reklamverenler Derneği tarafından aday gösterilen birer
kişi olmak üzere toplamda 17 yönetim kurulu üyesi seçilmiştir.
(22) Yönetim kurulu üyelerinin seçiminin akabinde, 28.09.2016 tarih ve 2016/42 sayılı
yönetim kurulu kararı ile “Görev Bölümü, Temsil ve İlzam” hakkında karar
oluşturulmuştur. Bu bağlamda, yönetim kurulu başkanlığı ve yönetim kurulu başkan
vekilliği kadroları da belirlenmiştir.
G.6. Bilgi Talebi Üzerine RİAK A.Ş. Tarafından Gönderilen Cevaplar
(23) Dosya kapsamında RİAK A.Ş.’den, bir önceki bölümde yer verilen hususlara ek olarak,
Kurul’un 26.11.2014 tarih ve 16-46/833-374 sayılı kararından günümüze kadar geçen
sürede RİAK A.Ş. tarafından yapılan faaliyetler hakkında bilgi talep edilmiştir. Söz
konusu bilgi talebi kapsamında yer alan sorulara ve teşebbüs tarafından gönderilen
cevaplara aşağıda yer verilmiştir.
 Hizmet Sözleşmesi uyarınca ölçümleme hizmetlerinin gerçekleştirilmesi için
hangi teşebbüs(ler) ile ne kadar süreliğine anlaşma yapıldığı.
(24) RİAK A.Ş. tarafından gönderilen cevabi yazıda, bahse konu Kurul kararından bu yana
üç farklı teşebbüs ile sözleşme yapıldığı ifade edilmiştir. Söz konusu teşebbüs bilgileri
ile sözleşme detayları aşağıdaki tabloda sunulmuştur.
Tablo 2: RİAK A.Ş. Tarafından Sözleşme Yapılan Teşebbüsler
Teşebbüs Sözleşme Konusu Sözleşme Süresi
Estima Araştırma ve Danışmanlık A.Ş. Veritabanı Araştırması 01.03.2014 - 19.09.2014
Anar Ankara Sosyal Araştırmalar Merkezi
Ltd. Şti.
Veritabanı Güncellemesi ve
Araştırması
21.12.2015’ten itibaren 10
hafta
Nielsen Araştırma Hizmetleri Ltd. Şti. Radyo Ölçümü Araştırması 23.10.2014’ten itibaren 3+2 yıl süreli
17-03/24-10

7/10


 Abonelik Sözleşmesi uyarınca ölçümleme hizmeti sonuçlarını talep eden
teşebbüs sayısı (URYAD’a abone olan ve olmayan ayrımı yapılarak).
(25) Bahse konu Kurul kararından bu yana, ‘‘Abonelik Sözleşmesi’’ uyarınca ölçümleme
hizmeti sonuçlarını talep eden teşebbüs sayısının 19 URYAD üyesi ve 40 URYAD üyesi
olmayan teşebbüs olmak üzere toplamda 59 olduğu ifade edilmiştir.
 Abonelik Sözleşmesi’nin 7. maddesi uyarınca abone bazında yapılan ödemeler
ve söz konusu ödemelerin nasıl paylaştırıldığı.
(26) Abonelik sözleşmesi kapsamında aboneler tarafından yapılan ödemelere ilişkin olarak
RİAK A.Ş. tarafından sunulan bilgiler aşağıdaki şekilde özetlenmiştir.
(27) Aboneler tarafından yapılan ödemeler Veri Tabanı Araştırması (VTA) bedeli ve VTA
ödemeleri dışında kalan bedeller olmak üzere ikiye ayrılmakta olup, sırasıyla aşağıdaki
tablolarda gösterilmektedir. Söz konusu bedeller kapsamında RİAK A.Ş. abonelere
fatura göndermekte ve aboneler bu faturaları 30 gün içinde ödemektedir. Bununla
birlikte RİAK A.Ş., gerekli gördüğü hallerde hizmet bedelinde değişiklik yapma hakkına
sahip olup, aboneler bu hususu kabul ve taahhüt etmişlerdir.
Tablo 3: VTA Bedelinin Aboneler Arasındaki Dağılım Hesap Cetveli (2015 yılı)
VTA Toplam Bedeli (KDV hariç) 1.590.000 TL
VTA Dağılım Yüzdeleri (%) Tutar (TL)
Medya planlama ve satın alma ajansları ile radyo ajansları 6,04 96.036
Yerel ve tek vericili bölgesel yayın yapan radyolar ve yerel
medya planlama ajansları 8,49 134.991
İl ve üzeri yayın yapan (Bölgesel 2) radyolar 5,03 79.977
Ulusal radyoIar 80,50 1.279.950
TOPLAM 100,00 1.590.000
Tablo 4: VTA Dışındaki Bedellerin Aboneler Arasındaki Dağılım Hesap Cetveli (2015 yılı)
Panel Araştırması Ölçümüne dair Hizmet Bedelleri ile Genel Hizmet
Bedelleri (KDV hariç) 2.550.000 TL
Dağılım Yüzdeleri (%) Tutar (TL)
Medya planlama ve satın alma ajansları ile radyo ajansları 9,00 229.500
Yerel ve tek vericili bölgesel yayın yapan radyolar ve yerel medya
planlama ajansları 7,00 178.500
İl ve üzeri yayın yapan (Bölgesel 2) radyolar 9,00 229.500
Ulusal radyoIar 75,00 1.912.500
TOPLAM 100,00 2.550.000
Ulusal Radyolar Özelinde Dağılım Yüzdeleri
Ulusal radyolar sabit 40,00 765.000
Ulusal radyolar dinlenme oranına göre 60,00 1.147.500
TOPLAM 100,00 1.912.500
(28) Öte yandan, Abone ve Genel Hizmet Sözleşmesi’nin 7. maddesi kapsamında ‘şirketin
gerekli gördüğü halde hizmet bedellerinde değişiklik yapma hakkı’ uyarınca, söz konusu
hizmet bedelleri RİAK A.Ş.’nin 14 Mayıs 2015 tarih ve 20 numaralı kararıyla il ve üzeri
yayın yapan (Bölgesel 2 grubu) radyolar ve ulusal radyolar açısından değiştirilmiştir.
Bölgesel 2 grubuna giren radyolar, hizmet bedellerine yönelik paylaşım oranında
kendilerine düşen bedelin yüksek olduğuna ilişkin itirazda bulunmuş, itiraz neticesinde
bahse konu husus Bölgesel 2 grubuna giren radyolar lehine değiştirilmiş ve arada
oluşan farkın ulusal radyolar tarafından karşılanmasına karar verilmiştir.
17-03/24-10

8/10



 Kurul kararında ifade edilen “ölçümleme hizmetlerinin denetlenmesi” ve
“ölçümleme hizmetinin iki aşamalı olarak yapılması” bakımından hangi
işlemlerin yapıldığı.
(29) RİAK A.Ş. tarafından gönderilen bilgilere göre;
 Ölçümleme hizmeti, ‘‘Ölçümleme Yönetmeliği’’ gereğince iki aşamalı olarak
yapılmaktadır. İlk aşama, temsil edilecek kitlenin, demografik ve sosyo-ekonomik yapısı
ile yayın hizmetine ilişkin bilgilerinin toplandığı ve panele girecek potansiyel hanelerin
seçiminin yapıldığı geniş kapsamlı ‘Veri Tabanı Araştırması’dır (VTA). VTA, ilgili
yönetmelik kapsamında ve yönetmeliğe uygun olarak yapılmaktadır. İkinci aşama ise
ölçümlemenin yapılacağı hanelerin VTA'dan belirlenmesiyle oluşturulan panelin
üzerinden yürütülen ve radyoların aylık dinleme bilgilerinin alındığı “Panel
Araştırması”dır.
 Ölçümleme hizmetlerine yönelik denetimler de ‘‘Ölçümleme Yönetmeliği’’ gereğince
iki aşamalı olarak yapılmaktadır. Araştırmanın bağımsız düzenli/aylık denetimleri için
İstanbul Üniversitesi ile çalışılmaktadır. İstanbul Üniversitesi tarafından görevlendirilen
akademisyenlerin yer aldığı Bağımsız Denetim Kurulu oluşturulmuştur. Her araştırma
sonunda Bağımsız Denetim Kurulu tarafından düzenlenen ‘‘Radyo Dinleme Ölçümleri
Araştırması Panel Değerlendirme Raporu’’ RTÜK ile de paylaşılmaktadır. Yılda bir kez
‘‘Süreç Denetimi’’ yapılmaktadır. Ekim 2014-Ekim 2015 dönemi süreç denetimi
Ernst&Young (E&Y) şirketine yaptırılmış ve gelen raporlar RTÜK ile paylaşılmıştır. Ekim
2016-Aralık 2016 dönemini kapsayan süreç denetimi ise Ocak 2017'de yaptırılacaktır.
G.7. İlgili Pazar
G.7.1. İlgili Ürün Pazarı
(30) Bildirim konusu işlem, RİAK A.Ş. tarafından radyo dinleyici oranlarının ölçümü
hizmetlerinin temini ve ölçümleme hizmetine dair sonuçların abonelere dağıtımını
kapsamaktadır. RİAK A.Ş. söz konusu ölçüm hizmetleri kapsamında, veri tabanı
araştırması dâhil ilgili diğer araştırmaların teknik, mali ve hukuki altyapısı ile
mekanizmasını oluşturmak ve yapmak; veri tabanı araştırması ve diğer ilgili
araştırmaların ölçüm süreçlerini ve sonuçlarını denetlemek, sektör için geçerli ölçüt
olacak tek bir izlenme verisinin belirlenmesini sağlamak gibi yükümlülüklere tabidir.
(31) RİAK A.Ş. tarafından yaptırılacak radyo dinleyici oranlarının ölçümlenmesi faaliyetinden
elde edilen veriler, tüketiciye ve dinleyiciye ulaşmanın bir yolu olarak radyo kanalları,
reklam verenler, medya ve radyo ajansları tarafından kullanılacaktır. Bu bilgiler ışığında
dosya kapsamında ilgili ürün pazarı “radyo dinleyici oranlarının ölçümlenmesi pazarı”
olarak belirlenmiştir.
G.7.2. İlgili Coğrafi Pazar
(32) RİAK A.Ş., URYAD üyesi olan ve/veya olmayan tüm abone ulusal ve yerel radyoların
dinlenme oranlarının ölçümlemesini yapmaktadır. Ulusal radyolar ile yerel radyoların
dinleyici oranlarının ölçümlenmesi işlemleri bölgesel anlamda farklılık arz etmediği için
ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak belirlenmiştir.
17-03/24-10

9/10


G.8. Menfi Tespit Değerlendirmesi
(33) 4054 sayılı Kanun’un 8. maddesi uyarınca bir anlaşmanın, kararın, eylemin veya
birleşme/devralmanın Kanun’un 4., 6. ve 7. maddelerine aykırı olmaması durumunda
ilgili işleme menfi tespit belgesi verilebilmektedir. Bu çerçevede, bildirim konusu radyo
dinlenme oranlarının ölçümlenmesine yönelik RİAK A.Ş. faaliyetlerinin 4054 sayılı
Kanun’a aykırı nitelik taşıyıp taşımadığının belirlenmesi gerekmektedir.
(34) Bildirimin esasını, 26.11.2014 tarih ve 16-46/833-374 sayılı Kurul kararı ile RİAK
A.Ş.’nin faaliyetlerine yönelik verilen menfi tespit belgesinin, söz konusu şirketin
organizasyon yapısında meydana gelen değişiklikler çerçevesinde yeniden
değerlendirilmesi talebi oluşturmakta, bunun mümkün olmaması halinde ise söz konusu
faaliyetlere 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi kapsamında muafiyet tanınması talep
edilmektedir. Bu bağlamda, mevcut dosyada değerlendirme, bahse konu Kurul kararı
sonrasında RİAK A.Ş. bünyesinde meydana gelen gelişmeler üzerinden yapılacaktır.
(35) RİAK A.Ş.’nin hisse oranlarında meydana gelen değişim sonucunda teşebbüs
yönetimine, radyo yayıncılarını temsil eden URYAD’a ek olarak reklam verenler,
reklamcılar (ajanslar) ve radyo-tv yayıncılarını temsil eden diğer meslek birliklerinin de
dahil olduğu görülmektedir. Yönetim yapısında meydana gelen bu değişiklik ile RİAK
A.Ş.’nin medya ölçümleme faaliyetlerine yönelik uyguladığı model, sektörün farklı
oyuncularının bir araya geldiği bir komite olan “Müşterek Endüstri Komitesi”ne
dönüşmüştür. Bu hususun, medya ölçümleme hizmetlerinin yürütülmesinde anılan
hizmetlere konu sözleşmelerin oluşturulması, uygulanması ve denetlenmesi, lisans
haklarının korunması vb. konularda sektörde faaliyet gösteren tüm tarafların çıkarlarının
gözetilmesi adına önemli bir gelişme olduğu değerlendirilmektedir. Nitekim, sektörün
rekabetçi bir yapıya kavuşturulması tüm tarafların ölçümleme sürecine tam anlamıyla
dâhil olmasıyla sağlanabilecektir.
(36) Diğer taraftan, sektör temsilcileri lehine olacak şekilde, RİAK A.Ş.’nin yönetim kurulu ve
genel kurul kararlarını alma süreçlerinde birtakım düzenlemeler yapılmıştır. Bu
kapsamda, yapılacak olan toplantılarda karar alınabilmesi için sektör temsilcilerinin her
birinin olumlu oyunun aranması şart koşulmuştur. Bu düzenlemenin, RİAK A.Ş.
tarafından alınacak olan kararların sektörün tamamını temsil etmesini sağlayacağı
anlaşılmaktadır.
(37) Ölçümleme hizmeti RİAK A.Ş. tarafından iki aşamalı olarak yaptırılmaktadır. İlk aşama
olan VTA, RTÜK mevzuatına uyumlu bir şekilde, ölçümlemeyi yapacak olan
teşebbüsten ayrı üçüncü bir kişiye yaptırılmıştır. İkinci aşama olan ölçümleme ise bahse
konu araştırmayı yapan teşebbüsten farklı bir kişiye yaptırılmıştır. Neticede araştırma ve
ölçümleme hizmetlerinin birbirinden bağımsız üçüncü kişilere yaptırılması, ölçümleme
faaliyetlerinin objektif bir şekilde yürütülmesi bakımından önem arz etmektedir.
(38) Öte yandan, ulusal düzeyde radyo yayıncılığı yapan teşebbüslerin tamamının URYAD
veya diğer benzeri derneklere üye olmadığı göz önüne alındığında, söz konusu
teşebbüslerin RİAK A.Ş.’den hizmet alıp alamadığı hususu ön plana çıkmaktadır. Diğer
bir ifadeyle teşebbüslerin RİAK A.Ş. tarafından sunulan hizmetleri talep ederken
herhangi bir engelleme, kısıtlama, ayrımcılık vb. durumlar ile karşılaşıp
karşılaşmadığının incelenmesi gerekmektedir. RİAK A.Ş. tarafından gönderilen bilgilere
göre, 2015 yılında ölçümleme hizmeti sonuçlarını talep eden 59 teşebbüs bulunmakta
olup, bunlardan 19’u URYAD üyesidir. Diğer 40 teşebbüs ise URYAD’a üye değildir. Bu
noktada, URYAD abonesi olmayan teşebbüslere yönelik herhangi bir rekabetçi
endişenin bulunmadığı anlaşılmaktadır.
17-03/24-10

10/10


(39) Ölçümleme faaliyetlerine ilişkin finansmanın nasıl yapılacağı hususu, Abonelik
Sözleşmesi’nin 7. maddesinde belirlenmiştir. Buna göre, Hizmet Sözleşmesi’nde
ölçümleme hizmeti için öngörülmüş olan bedeli RİAK A.Ş.’nin ödeyeceği ifade
edilmektedir. Bununla birlikte her bir abone (URYAD üyesi olup olmadığına
bakılmaksızın), Veri Tabanı Araştırması ve ölçüme dair hizmetler için ödenen bedelin
aboneler arasında yapılmış olan dağılımına göre ücret ödeyecektir. Bu çerçevede 2015
yılına ait verilere bakıldığında, ölçümleme faaliyetlerine ilişkin finansmanın yaklaşık
%80’lik kısmının ulusal radyolar tarafından, kalan %20’lik kısmının ise bölgesel-yerel
radyolar ve ajans şirketleri tarafından karşılandığı görülmektedir. Dosya mevcudu
bilgilerden, söz konusu dağılımın, teşebbüslerin ölçüm sonuçlarına göre elde ettikleri
pazar paylarından kaynaklandığı görülmektedir.
(40) Yukarıda yer alan bilgilerden; ölçümleme faaliyetlerinin denetlenmesi, Hizmet
Sözleşmesi’nin 9. maddesinde belirlenmiş olup, bu çerçevede söz konusu denetleme
RİAK A.Ş. tarafından iki aşamalı olarak yaptırılmakta ve denetime ilişkin sürecin
bağımsız ve şeffaf bir şekilde yürütüldüğü görülmektedir.
(41) Bu çerçevede:
- RİAK A.Ş.’nin hisse yapısında meydana gelen değişim ile sektörün tüm temsilcilerinin
yönetimde yer alması,
- Ölçümleme hizmetinin gerçekleştirilmesi için birbirinden bağımsız teşebbüsler ile
sözleşmeler imzalanması,
- Ölçüm sonuçlarını, URYAD üyesi olup olmamasına bakılmaksızın tüm teşebbüslerin
talep edebilmesi ve bu talebi engelleyebilecek herhangi bir unsurun bulunmaması,
- Ölçümleme faaliyetleri için gerekli olan bedellerin aboneler arasında uygun bir şekilde
paylaştırılması,
- Ölçümleme faaliyetlerine yönelik denetimlerin şeffaf ve bağımsız bir şekilde
yürütülmesi,
- RİAK A.Ş.’nin RTÜK’ün güncel mevzuatına uygun bir yapıda kurulmuş olması ve tüm
faaliyetlerinin RTÜK tarafından takip edilmesi,
- Hizmet Sözleşmesi ile Abonelik Sözleşmesi’nin 4054 sayılı Kanun’a aykırı bir hüküm
içermemesi
hususları bir arada değerlendirildiğinde, RİAK A.Ş. tarafından radyo dinleyici oranlarının
ölçümü hizmetlerinin temini ve bu hizmetlerin abonelere iletilmesi konularının 4054
sayılı Kanun’un 4., 6., ve 7. maddelerini ihlal eder nitelikte olmadığı kanaatine
varılmıştır.
H. SONUÇ
(42) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, RİAK Radyo Dinleme
Hizmetleri, Organizasyon, Tanıtım ve Yayıncılık A.Ş. tarafından radyo dinleyici
oranlarının ölçümü hizmetlerinin temini ve bu hizmetlerin Abone Sözleşmesi
kapsamında abonelere iletilmesi faaliyetleri 4054 sayılı Kanun’un 4., 6., ve 7.
maddelerine aykırı bir nitelik taşımadığından, başvuru konusu faaliyetlere aynı
Kanun’un 8. maddesi kapsamında menfi tespit belgesi verilmesine, gerekçeli kararın
tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak
üzere, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.


Full & Egal Universal Law Academy