Rekabet Kurumu - Karar Sayı 17-11/132-60

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2016-4-60 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 17-11/132-60
Karar Tarihi : 23.03.2017
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN, Fevzi ÖZKAN, Adem BİRCAN,
Şükran KODALAK, Mehmet AYAN
B. RAPORTÖRLER: Burak SAĞLAM, Muhammed Safa UYGUR, Hatice CESUR
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : Yağmur Fuarcılık Yayıncılık Tanıtım Hizmetleri Ltd. Şti.
Temsilcisi: Av. Erhan ASLANER
Osmaniye Mah. Şirin Sok. No:25/5 Bakırköy/İstanbul
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILANLAR : - İzfaş İzmir Fuarcılık Hizmetleri Kültür ve Sanat İşleri Ticaret A.Ş.
Fuar İzmir Sakarya Mah. Sakarya Cad. 35410 Gaziemir/İzmir
- Tüyap Tüm Fuarcılık Yapım A.Ş.
Cumhuriyet Mah. Eski Hadımköy Yolu Cad. No:9/1 34500
Büyükçekmece/İstanbul
(1) E. DOSYA KONUSU: İzfaş İzmir Fuarcılık Hizmetleri Kültür ve Sanat İşleri Ticaret
A.Ş.’nin plastik ve metal işleme sektöründe fuar düzenleyen teşebbüsle sözleşme
yapmayı reddederek teşebbüsü piyasa dışına çıkardığı ve ilgili fuarın
düzenlenmesini Tüyap Tüm Fuarcılık Yapım A.Ş.’ye bırakarak Tüyap Tüm Fuarcılık
Yapım A.Ş.’nin tekel konuma gelmesine sebep olduğu, Tüyap Tüm Fuarcılık Yapım
A.Ş.’nin hemen hemen tüm illerdeki fuar alanlarını işletmeye başladığı ve diğer fuar
düzenleyicilerini piyasadan dışladığı iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle;
- Yağmur Fuarcılık Yayıncılık Tanıtım Hizmetleri Ltd. Şti.’nin (YAĞMUR FUARCILIK),
İzmir Büyükşehir Belediyesi’ne (İBB) ait Fuar İzmir’de1 18 yıldır düzenli olarak fuar
düzenlediği,
- Söz konusu fuar alanının bir iktisadi teşekkül olan ve fuar düzenleme ve fuar alanı
işletme faaliyeti ile iştigal eden İzfaş İzmir Fuarcılık Hizmetleri Kültür ve Sanat İşleri
Ticaret A.Ş. (İZFAŞ) tarafından işletildiği,
- Fuar İzmir dışında İzmir’de fuar düzenlenebilecek bir alan bulunmadığı, bu nedenle
İZFAŞ’ın fuar alanı işletmeciliği alanında hâkim durumda olduğu ve rekabet hukuku
kurallarına tabi olduğu,

1 Başvuruda “Fuar İzmir” şeklinde kastedilen fuar alanın 2016 yılına kadar İzmir Alsancak’ta yer alan
Kültürpark Fuar Alanı, sonrasında ise Gaziemir’de kurulan ve Mart 2015’te faaliyete geçen fuar alanı olduğu
belirlenmiştir.
17-11/132-60
2/36

- YAĞMUR FUARCILIK’ın 1998-2010 yılları arasında uluslararası fuar niteliğindeki
Plastik&Ambalaj Teknolojileri ve Ürünleri Fuarı’nı (İPAF FUARI) 12 kez düzenlediği,
söz konusu fuarlarda yüksek cirolar elde edilmesi nedeniyle, İZFAŞ yetkililerince
mezkûr fuarın artık kendileri tarafından düzenleneceğinin belirtildiği, akabinde
YAĞMUR FUARCILIK ile İPAF FUARI’na ilişkin kira sözleşmesinin sonlandırıldığı,
- Anılan fuarın 2011 ve 2012 yıllarında İZFAŞ tarafından düzenlendiği fakat başarı
sağlanamadığı,
- İZFAŞ’ın İPAF FUARI için gerekli holleri YAĞMUR FUARCILIK’a kiralamamak ve
akabinde ilgili fuarı kendisi düzenlemek suretiyle hâkim durumunu kötüye kullandığı,
- Benzer şekilde İZFAŞ’ın, YAĞMUR FUARCILIK tarafından 2000-2016 yılları arasında
Fuar İzmir’de yılda bir kez düzenlenen 3T Uluslararası Metal İşleme, Kalıp,
Otomasyon ve Kaynak Teknolojileri Fuarı’nın (3T FUARI) yapılmasına da önce kira
sözleşme süresinin üç yıldan bir yıla indirilmesi, akabinde 2016 yılında
sözleşmelerinin yenilenmemesi suretiyle engel olduğu,
- Esasen fuar düzenlemenin riskli, yüksek maliyetli ve uzun vadede ticari karlılığa
dönüşen bir faaliyet olması nedeniyle sürekliliğinin önemli olduğu,
- 2016 yılında düzenlenen 3T FUARI’nın bitimini müteakip teamül gereği İZFAŞ ile
2017 fuar sözleşmesinin imzalanması gerekmekteyken, üç ay boyunca İZFAŞ
tarafından sözleşmelerinin yenilenmediği, ayrıca, sözleşmelerinin yenilenmeyeceğine
ilişkin kesin bilgi verilmesinden de kaçınıldığı, İZFAŞ tarafından 20.06.2016 tarihinde
gerekçe belirtilmeksizin YAĞMUR FUARCILIK ile sözleşme yapılmayacağının
bildirildiği,
- İlgili yazıda “Konu ile ilgili yönetim kurulumuzun görüşünü daha önce sözlü olarak
bildirmiştik” ifadelerine yer verilmekle birlikte, YAĞMUR FUARCILIK’a böyle bir
bildirim yapılmadığı,
- Öte yandan bildirim öncesinde İZFAŞ Yönetim Kurulu üyesi ile yapılan görüşmede
Tüyap Tüm Fuarcılık Yapım A.Ş.’nin (TÜYAP) teklifinden bahsedildiği,
- TÜYAP’ın üç hol kiralamak istediği söz konusu fuarda, YAĞMUR FUARCILIK’ın bir
holü kiralamak istediği,
- Öte yandan aynı tarihlerde aynı alanda birden fazla fuar düzenlenebildiği, bu nedenle
bu durumun İZFAŞ’ın kâr kaybına neden olmayacağı, bu nedenle TÜYAP’ın söz
konusu teklifinin, YAĞMUR FUARCILIK ile İZFAŞ arasındaki kira sözleşmesinin
yenilenmemesi için haklı gerekçe oluşturmayacağı,
- Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğinin (TOBB) yayımlamış olduğu 2017 Fuar Takvimi
çerçevesinde Fuar İzmir’de 3T FUARI ile aynı konuyu haiz Maktek Avrasya Takım
Tezgâhları, Metal Sac İşleme Makineleri Tutucular Kesici Takımlar Kalite Kontrol
Ölçüm Sistemleri, CAD/CAM PLM Yazılımları ve Üretim Teknolojileri Fuarı’nın
(MAKTEK FUARI) ve yine daha önce YAĞMUR FUARCILIK tarafından düzenlenen
İPAF FUARI ile aynı konuyu haiz PLAST PAK Plastik ve Ambalaj Teknolojisi Makine
ve Malzemeleri Fuarı’nın (PLAST-PAK FUARI) TÜYAP tarafından İzmir’de
düzenleneceğinin kesinleştiği,
17-11/132-60
3/36

- MAKTEK FUARI’nın konusunu oluşturan ürün grupları dikkate alındığında, bahse
konu fuarların öncelikle sanayinin gelişmiş olduğu ve ticari rantabilite sağlayabilecek
İstanbul, Bursa, İzmir ve Konya illeri başta olmak üzere gerekli altyapıya sahip fuar
alanlarında düzenlenebileceği,
- İstanbul’da TÜYAP’a ait Tüyap Kongre ve Kültür Merkezi’nin yanı sıra İstanbul Fuar
Merkezi’nin (İFM) de gerekli altyapıya sahip fuar alanı olduğu, bununla birlikte %80’i
CNR Uluslararası Fuarcılık ve Ticaret A.Ş. (CNR) tarafından işletilen İFM’de, bahse
konu teşebbüsün diğer teşebbüslere alan kiralamak yerine kendisinin fuar
düzenlemeyi tercih ettiği,
- Konya, Bursa, Kocaeli, Adana gibi sanayi ve makine alanlarında sektörel fuar
yapılabilecek teknik altyapılı fuar alanlarının TÜYAP’a devredildiği ve bu çerçevede
tekelleşme yaratıldığı, bu şekilde TÜYAP’ın 2010 yılından itibaren Konya, Bursa,
Adana, Diyarbakır, Samsun, Adapazarı, Kocaeli başta olmak üzere hemen hemen
tüm illerdeki fuar alanlarını kendisinin işletmeye başladığı ve bu çerçevede tekel
konuma geldiği, Türkiye’de yüze yakın fuarı diğer fuar düzenleyicilerini dışlayarak
kendisinin düzenlediği,
- TÜYAP’ın fuar alanı işletmecisi konumuna geldiği, söz konusu alanlarda daha önce
fuar düzenleyen tüm firmaları sözleşmelerini yenilemeyerek veya iptal ederek piyasa
dışına ittiği,
- İZFAŞ’ın da plastik sektöründe ve metal işleme sektöründe TÜYAP’ın tek alternatifi
olan YAĞMUR FUARCILIK ile kira sözleşmesine son vererek TÜYAP’ı tekel konuma
getirdiği, bu bağlamda İZFAŞ’ın piyasadaki hâkimiyetini 2010 yılından başlamak
suretiyle kötüye kullandığı,
- Bahsi geçen nedenlerle YAĞMUR FUARCILIK’ın da piyasa dışına çıkarıldığı, asli
faaliyetini yapamaz konuma getirilerek zarara uğratıldığı,
- YAĞMUR FUARCILIK’ın fuarcılık faaliyeti kapsamında gerekli yatırımları yaptığı, kira
sözleşmelerinden doğan yükümlülüklerini ve ödemelerini zamanında yerine getirdiği,
- Bununla birlikte 3T FUARI sözleşmesinin yenilenmemesi ve başka teşebbüse
verilmesiyle kendisinin kalıcılaştırdığı fuarların ve marka kimliğinin bedelsiz ve
tazminatsız bir şekilde başka teşebbüslerce elde edildiği
ifade edilmekte ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun (4054 sayılı
Kanun) kapsamında gereğinin yapılması talep edilmektedir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 19.12.2016 tarihinde giren başvuru üzerine
hazırlanan 10.01.2017 tarih ve 2016-4-60/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu Kurulumuzun
19.01.2017 tarihli toplantısında görüşülmüş ve önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.
(4) İlgili karar uyarınca düzenlenen 14.03.2017 tarih ve 2016-4-60/ÖA sayılı rapor
görüşülerek karara bağlanmıştır.
17-11/132-60
4/36

(5) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
- İZFAŞ’ın; şikâyetçi YAĞMUR FUARCILIK ile süregelen kira sözleşmelerini
yenilemeyerek adı geçen teşebbüsün piyasa dışına çıkmasına ve fuar alanını
TÜYAP’a tahsis etmek suretiyle adı geçen teşebbüsün tekel konumuna gelmesine
sebep olduğu iddiaları kapsamında yapılan incelemelerde ulaşılan sonuca göre, bu
eylemlerin 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi çerçevesinde ihlal olarak
değerlendirilemeyeceği, bu sebeple anılan Kanun’un 41. maddesi kapsamında
soruşturma açılmasına gerek bulunmadığı,
- TÜYAP’ın sanayi ve makine alanlarında sektörel fuar yapılabilecek teknik altyapılı
fuar alanlarını devralarak, bu alanda tekelleştiğine ilişkin iddiaların 4054 sayılı
Kanun’un 7. maddesi çerçevesinde incelenebileceği, bununla birlikte;
 Kocaeli, İzmir ve Kayseri’de yer alan fuar merkezlerine ilişkin dönemsel tahsis
sözleşmelerinin, teşebbüse fuar alanı/fuarlar üzerinde kontrol hakkı sağlamaması
nedeniyle Kanun’un 7. maddesi ile 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması
Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ (2010/4 sayılı Tebliğ veya
Tebliğ) çerçevesinde birer devir işlemi sayılamayacağı,
 Diyarbakır ve Samsun’da yer alan fuar merkezlerine ilişkin kira sözleşmelerinin,
devre konu fuar merkezlerinin ilk defa TÜYAP tarafından işletilmeye başlanması
nedeniyle Kanun’un 7. maddesi ile mezkûr Tebliğ çerçevesinde birer devir işlemi
sayılamayacağı,
 Bursa, Adana ve Konya’da yer alan fuar merkezlerine ilişkin kira sözleşmelerinin,
mezkûr Tebliğ kapsamında kontrolde kalıcı değişikliğe yol açmakla beraber her bir
işlem özelinde işlemlerin gerçekleştirilme tarihleri itibarıyla 5326 sayılı Kabahatler
Kanunu’nun 20. maddesinde öngörülen zamanaşımı sürelerinin dolmuş olması
nedenleriyle şikâyetin reddi ile 4054 sayılı Kanun kapsamında işlem tesisine yer olmadığı
ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Pazar
I.1.1. İlgili Ürün Pazarı
(6) Dosya konusu olayın gerçekleştiği fuarcılık sektöründe fuar alanı işletmecisi, fuar
organizatörü ve katılımcı firmalar olmak üzere üç ayrı taraf bulunmaktadır. Bu özellik
dikkate alındığında farklı ticari ilişkilere konu olması nedeniyle ilki düzenlenen fuar,
ikincisi ise fuarın düzenlendiği mekân olmak üzere iki farklı ürün/hizmet bulunmaktadır.
Başvurunun esasen İZFAŞ’ın YAĞMUR FUARCILIK’a fuar alanını kiralamamasını konu
edinmesi dolayısıyla işbu dosya kapsamındaki temel ilişki fuar alanı işletmecisi ile fuar
organizatörü arasında olup, bu bağlamda fuar alanı işletmeciliğine yönelik bir pazar
tanımının yapılmasını gerektirmektedir.
(7) Başvuru kapsamında bahsi geçen fuarlar İPAF ve 3T Fuarları olup, başvuru içeriğinden
İPAF FUARI’nda sergilenen ürün ve hizmet grubunu; ambalaj makineleri ve malzemeleri,
yardımcı malzeme ve ekipman, plastik hammadde, plastik işleme makineleri ve ekipmanı,
robot sistemleri, kalıp ve kalıp sistemleri ile test ölçüm cihazlarının; 3T FUARI’nda
sergilenen ürün ve hizmet grubunu ise takım tezgâhları, metal sac işleme makineleri,
metal yüzey işlem makineleri, kaynak makineleri, kalıp sistemleri, tutucu kesici takımlar,
kalite kontrol ölçüm otomasyon, robot sistemleri ve üretim teknolojilerinin oluşturduğu
anlaşılmaktadır. Başvuruda söz konusu fuarlardan İPAF FUARI plastik ve ambalaj
teknolojileri fuarı, 3T FUARI ise metal işleme teknolojileri fuarı olarak nitelendirilmiştir.
17-11/132-60
5/36

(8) Kurulumuzun geçmiş kararlarından2 görüleceği üzere, belirli bir alana özgü ihtisas
fuarları; söz konusu fuarlara o alanda faaliyet gösteren teşebbüslerin katılması,
ziyaretçilerin o alanda sergilenen ürün ve hizmetlerin muhtemel alıcısı olması, farklı
ihtisas fuarlarının birbirine ikame olamaması gibi nedenlerle ayrı birer ilgili ürün pazarı
olarak tanımlanmakta, belirli bir alana özgü ihtisas fuarlarına yönelik fuar alanları da
birtakım teknik alt ve üst yapı (alan büyüklüğü, tavan yüksekliği, vs.) gereksinimleri
nedeniyle diğer fuar alanlarından ayrı olarak ele alınmaktadır3. Nitekim 19.09.2007 tarih
ve 07-74/896-333 sayılı Kurulumuz kararında bu hususa yönelik “Özellikle de makine,
otomobil gibi sergilenecek ürünlerin hacmen büyük olması durumunda fuarı organize
edebilmek için, gerek büyüklük gerekse donanım bakımından elverişli alan sayısı sınırlı
kalmaktadır. Bu nedenle bu tür fuarlar boyut ve kapsamlarına bağlı olarak alt ve üst yapı
gereksinimleri dolayısıyla çok sayıda katılımcı firmanın yer aldığı sadece belirli
merkezlerde yapılabilmektedir.” değerlendirmesi yer almaktadır. İşbu dosya kapsamında
yer alan İPAF, 3T ve MAKTEK Fuarları da sırasıyla plastik&ambalaj teknolojileri ve metal
işleme alanlarına özgü ihtisas fuarları olup, örneğin 3T ve MAKTEK Fuarlarında fuar
alanının takım tezgâhları gibi büyük metal kesme makinelerinin sergilenmesine,
taşınabilmesine uygun nitelikte olması gerekmektedir4. Bu bağlamda her bir ihtisas
fuarına ilişkin fuar alanı işletmeciliği ayrı birer ilgili ürün pazarı olarak
tanımlanabilmektedir.
(9) TOBB’un resmi internet sitesinde yer verilen Fuar Konu Listesi’ne5 bakıldığında, metal
işleme fuarları ile ilgili kategorinin, 34 kod numaralı “Metal İşleme, Kesme, Kaynak,
Akışkan, Döküm, Kalıp, Yan Sanayiler”; plastik&ambalaj ile ilgili kategorilerin 3 numaralı
“Ambalaj, Etiket” ve 41 kod numaralı “Plastik, Kauçuk ve Endüstrileri” olduğu
görülmektedir. Bu kapsamda ilgili ürün pazarları söz konusu kategorilere atıfta bulunarak,
“Metal işleme, kesme, kaynak, akışkan, döküm, kalıp, yan sanayiler konulu fuarların
düzenlenmesine uygun fuar alanları işletmeciliği pazarı” ve “Ambalaj ve etiket, plastik,
kauçuk ve endüstrileri konulu fuarların düzenlenmesine uygun fuar alanları işletmeciliği
pazarı” olarak tanımlanabilecektir. Bununla birlikte, mevcut dosya kapsamında anılan
pazarlar başvuru kapsamında da yer aldığı haliyle, “metal işleme teknolojileri fuarlarının
düzenlenmesine uygun fuar alanları işletmeciliği pazarı” ve “plastik&ambalaj teknolojileri
fuarlarının düzenlenmesine uygun fuar alanları işletmeciliği pazarı” şeklinde kısaltılarak
ele alınmış/tanımlanmıştır.

2 19.09.2007 tarih ve 07-74/896-333 sayılı, 12.11.2008 tarih ve 08-63/1040-400 sayılı Kurul kararları.
3 Kurulumuzun 19.09.2007 tarih ve 07-74/896-333 sayılı kararı.
4 Nitekim yine MAKTEK FUARI’nın konusunu oluşturduğu yakın tarihli 2016-4-45 sayılı dosyada fuar
düzenleyicilerden bilgi talebinde bulunulmuş, bu talebe cevaben Hannover Fairs Turkey Fuarcılık A.Ş.
(HANNOVER FUARCILIK) ürünlerin hacminin bu tür fuarların belli altyapılara ve büyüklüğe sahip fuar
alanlarında düzenlenmesini gerekli kıldığını, YAĞMUR FUARCILIK bu tür fuarların sanayinin gelişmiş
olduğu illerde ve belli teknik özelliklere sahip alanlarda yapılması gerektiğini, İstanbul Fuarcılık A.Ş. ve E
Uluslararası Fuar Tan. Hiz. A.Ş. alan büyüklüğünün önemli olduğunu belirtmişlerdir. Yine aynı dosyada
TÜYAP’ta yapılan yerinde inceleme sırasında tutulan tutanakta bu fuarların İstanbul Dünya Ticaret Merkezi
ve Lütfi Kırdar Uluslararası Kongre ve Sergi Sarayı gibi alanlarda düzenlenemeyeceği zira tonlarca
ağırlığında makinelerin sergilenmesinin söz konusu olduğu ifade edilmiştir.
5
umarasi%20Listesi.xls (Erişim Tarihi: 09.03.2017).
17-11/132-60
6/36

I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
(10) Başvuru içeriğinde metal işleme teknoloji konusunda bir fuarın düzenleneceği ilin sanayi
bakımından gelişmiş olması gerektiği, bu tür bir fuarın düzenlenmesinin rantabl olacağı
şehirlerin İstanbul, İzmir, Bursa ve Konya olduğu ifade edilmiştir. YAĞMUR FUARCILIK
tarafından gönderilen yazıda plastik&ambalaj teknolojileri ve metal işleme teknolojileri
bakımından İzmir dışında alternatif fuar yerlerinin bulunduğu illerin Adana, Antalya,
Bursa, Diyarbakır, Gaziantep, İstanbul, Kayseri, Kocaeli, Konya ve Samsun olarak
belirtildiği görülmektedir. Diğer yandan İZFAŞ’ta yapılan yerinde incelemelerde elde
edilen belgelerde, şikâyetçi, İzmir’deki 3T fuarlarının TÜYAP’ın diğer şehirlerde
düzenlediği aynı konulu fuarlara tek alternatif olduğu hususunu vurgulamaktadır6.
(11) Öte yandan, TOBB Fuar Takvimlerinde görüldüğü üzere 34 kod numaralı metal işleme
teknolojileri alanındaki fuarların günümüze kadar İstanbul, Ankara, Adana, Konya, Bursa,
İzmir, Gaziantep, Denizli, Eskişehir, Diyarbakır, Kayseri, Antalya, Çorum, Kocaeli illerinde
yapıldığı görülmektedir. Aynı listelere göre 3 ve 41 kod numaralı plastik&ambalaj
teknolojileri fuarları 2014-2016 yılları arasında İstanbul, Adana, Ankara, Gaziantep
illerinde yapılmıştır.
(12) TÜYAP’ın, Kurumumuza gönderdiği konuya ilişkin cevabi yazısında belli sektörlere ait
ihtisas fuarlarının hangi şehirde düzenleneceğine ilişkin bir kısıtlamanın olmadığı, tüm
fuar alanlarının projeye uygun büyüklük ve altyapı sunabilmesi halinde birbirinin ikamesi
olduğu, İzmir, Bursa, Antalya, Gaziantep, Adana, Konya, Kayseri, Diyarbakır ve
Trabzon’da yer alan fuarların değişik ölçülerde inşa edildiği ve bölgesinde ilgi gördüğü
sürece her türlü fuarın yapılabilmesine imkân tanır nitelikte olduğu belirtilmiştir. TOBB’un
konuya ilişkin cevabi yazısında da benzer şekilde bahse konu fuarların farklı illerde
düzenlenebildiği ve katılımcıların yurtiçi ve yurtdışı farklı bölgelerden katılım
sağlayabildiği ifade edilmektedir. İZFAŞ ise Kurum kayıtlarına giren yazısında İzmir
dışında fuar organizasyonu yapılabilecek fuar alanlarının mevcut olduğunu belirtip, İzmir
ve İstanbul’daki fuar alanları ile TOBB ve Türkiye Fuar Yapımcıları Derneği’nin internet
sitesinden alıntıladığı tüm fuar merkezlerine yer vermiştir.
(13) Diğer yandan yine MAKTEK FUARI’nın konusunu oluşturduğu yakın tarihli 2016-4-45
sayılı dosyada, TÜYAP tarafından düzenlenen MAKTEK FUARI’nın 2014 ve 2016 yılında
İstanbul’da düzenlenmiş olmasına karşın 2017 yılında İzmir’de düzenlenmesinin
planlanması, şikâyetçinin Bursa’da yerleşik olmasına rağmen İstanbul’da düzenlenen
MAKTEK FUARI’na katılıyor oluşu, yabancı katılımcıların toplam katılımcı sayısı
içerisindeki oranın azımsanmayacak ölçüde olması ve başvuru sahibinin beyanları
doğrultusunda fuarın düzenlendiği yerin fuara katılımın önünde önemli bir engel
oluşturmayacağı belirtilerek, ilgili coğrafi pazarın “Türkiye” olarak tanımlandığı
görülmektedir. Her ne kadar söz konusu tespitler fuara katılım penceresinden yapılmışsa
da, aynı tespitlerin fuar alanının kiralanması noktasında da geçerli olduğu
değerlendirilmektedir. Nitekim metal işleme teknolojileri ve plastik&ambalaj teknolojileri
fuarları geçmiş yıllarda konum itibarıyla birbirinden farklı bölgelerde olan çok farklı
şehirlerde yapılagelmiştir.

6 İlgili belgedeki ifade şu şekildedir: “Şu an metal makine sektöründe Türkiye’de TÜYAP’a tek rakip firma
Yağmur Fuarcılıktır.”.

17-11/132-60
7/36

(14) YAĞMUR FUARCILIK tarafından gönderilen bilgi ve belgelere göre İzmir’de düzenlenen
3T FUARI’na katılımın son üç yılda illere göre dağılımına aşağıdaki grafikte yer
verilmektedir:
Grafik-1,2,3: 2014, 2015 ve 2016 Yıllarında Şehirler Bazında 3T FUARI Katılımcı Sayıları ve Oranları7


(…..TİCARİ SIR…..)


(15) Grafik 1, 2 ve 3’ten de görülebileceği üzere İzmir’de yapılan 3T FUARI’na İzmir’den
katılım oranı 2014, 2015 ve 2016 yıllarında sırasıyla %(…..), %(…..) ve %(…..) olarak
gerçekleşmiştir. Bu bağlamda, Kurulumuzun 27.10.2016 tarih ve 16-35/604-269 sayılı
CONGRESIUM kararından farklı olarak bu dosya özelinde ilgili coğrafi pazarın İzmir ili ile
sınırlı tutulmasını gerektirecek bir husus bulunmadığı anlaşıldığından, ilgili coğrafi pazar
“Türkiye” olarak belirlenmiştir8.
I.2. Yerinde İncelemede Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
I.2.1. İZFAŞ’ta Yapılan Yerinde İncelemelerde Elde Edilen Belgeler
(16) İZFAŞ’ta yapılan yerinde incelemede (…..) tarafından aşağıdaki hususlar ifade edilmiştir:
“Yakın zamanda yer tahsisi konusunda Yağmur Fuarcılık ile bir sorunumuz oldu. 2016
yılında Yağmur Fuarcılık tarafından Fuarizmir C holünde Cnc Tezgâhları Fuarı
düzenlenmiştir. Tüyap Fuarcılık’ın aynı ürün grubuna ait MAKTEK İSTANBUL adı
altında ve İstanbul’da düzenlenen bir fuarı bulunmaktadır. Tüyap İzfaşa bu fuarın bir
ayağını da İzmir’de yapmak istediğini bildirmiştir. Sözleşme şartları görüşülmüş ve bu
fuarı A ve B hollerinde düzenlemek istediklerini bildirmişlerdir. Fuarı sadece C holünde
değil daha büyük holler olan A ve B hollerinde yapmak istediklerini belirtmişler ve
sözleşmeyi 7 senelik olarak yapacaklarını taahhüt etmişlerdir. Biz de İzfaş olarak
önceliğin Yağmur Fuarcılıkta olduğunu kendilerine bildirmiş olup ancak onlarla
görüştükten sonra bir karara varabileceğimizi kendilerine ilettik.
Daha sonra Yağmur Fuarcılıktan (…..)’yı görüşmek için İzfaş'a davet ettik. Kendisiyle
yaptığımız görüşmede kendisine başka bir firmanın aynı ürün grubuna yönelik bir fuar
yapmak istediğini ve bu fuarı daha büyük holler olan A ve B hollerinde yapacağını,
sözleşmeyi de 7 senelik yapmak istediğini kendisine bildirdik. Eğer ki aynı şartları
kendisi sağlarsa öncelik hakkının kendisinde olduğunu ve görüşmeye bu sebeple
çağırdığımızı anlattık. Ancak kendisi bu şartları kendisinin yerine getiremeyeceğini bize
bildirdi. Biz de İzfaş olarak görevimiz olan Fuarizmir marka ve kalite değerini
yükseltmek ve İstanbul’da marka olmuş bir fuar olan MAKTEK fuarını İzmir’e
kazandırmak adına ve sözleşme şartları şirket çıkarları için daha uygun olduğundan
Tüyap ile sözleşme imzaladık.”

7 Anılan grafikte YAĞMUR FUARCILIK tarafından gönderilen bilgiler çerçevesinde yurtiçi katılımcılara
yönelik veri analiz edilmiş olup, bunun dışında fuar sonuç raporlarının incelenmesinden 3T FUARI’na
doğrudan ve dolaylı yabancı katılımcı oranının da yıllar itibarıyla (2007-2016) %(…..) ve üzerinde olduğu
anlaşılmıştır.
8 Coğrafi pazarın Türkiye yerine daha önce metal işleme teknoloji fuarları düzenlenen İzmir, Adana,
Antalya, Bursa, Diyarbakır, İstanbul, Kayseri, Kocaeli, Konya ve Samsun illerini kapsayan bölge olarak
belirlenmesi mümkün ise de MAKTEK FUARI’na ilişkin 11.01.2017 tarih ve 17-02/17-8 sayılı Kurul kararı
doğrultusunda mevcut dosya bakımından da coğrafi pazar Türkiye olarak ele alınmıştır.
17-11/132-60
8/36

(17) 30.12.2015 tarih ve 2015/53 sayılı İZFAŞ Yönetim Kurulu Toplantı Tutanağı’nın 6, 7, 8 ve
9. maddelerinde Fuar İzmir’deki açık/kapalı alanlar ve misafir fuarları ile Kültürpark’taki
açık/kapalı alanların tahsis bedellerinin görüşülmüş olduğu anlaşılmaktadır. Bu
kapsamda, ilgili belgede kararlaştırılan tahsis bedellerine aşağıda yer verilmektedir:
Tablo-1: 2016 Yılı Fuar İzmir Misafir Fuarlar Alan Tahsis Fiyatlandırılması
HOLLER METRAJ BRÜT
METRAJ
NET FİYATLANDIRMA İNDİRİMLER İND. ORANI (%)
HOL A (…..) (…..) (…..) 2 HOL KULLANIMI (…..)
HOL B (…..) (…..) (…..) 3 HOL KULLANIMI (…..)
HOL C (…..) (…..) (…..) 4 HOL KULLANIMI (…..)
HOL D (…..) (…..) (…..)
TÜM HOLLERLE
BİRLİKTE (…..)
AÇIK ALAN (…..) (…..) (…..) AÇIK ALAN
TOPLAM (…..) (…..)

Tablo-2: 2017 Yılı Fuar İzmir Misafir Fuarlar Alan Tahsis Fiyatlandırılması
HOLLER METRAJ BRÜT
METRAJ
NET FİYATLANDIRMA İNDİRİMLER
İND. ORANI
(%)
HOL A (…..) (…..) (…..)
2 HOL
KULLANIMI (…..)
HOL B (…..) (…..) (…..)
3 HOL
KULLANIMI (…..)
HOL C (…..) (…..) (…..)
4 HOL
KULLANIMI (…..)
HOL D
(…..) (…..) (…..)
TÜM HOLLERLE
BİRLİKTE (…..)
AÇIK ALAN (…..) (…..) (…..) AÇIK ALAN
TOPLAM (…..) (…..)
(18) YAĞMUR FUARCILIK (…..) tarafından İZFAŞ (…..)’e gönderilen, 25.03.2016 tarihli ve
“3t2017” konulu e-posta ve ekinde aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“(…..) bey merhaba; 3T 2017 Fuarı sözleşme talebi ekte bilgilerinize sunulmuştur.
[…]
İZFAŞ GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE 18/03/2016
Yağmur Fuarcılık Yayıncılık Tanıtım Hizm. Ltd. Şti. olarak 2017 yılı için 3T’2017
“15.Uluslararası Metal İşleme, Kalıp Otomasyon ve Kaynak teknolojileri” Fuarı ile ilgili
“fuarizmir” A Holü’nü aşağıda belirtilen tarihlerde talep etmekteyiz.
Fuar Tarihi: 9-12 Mart 2017
Yerleşim-Kurulum Tarihi: 5-6-7-8 Mart 2017
Boşaltma Tarihi: 13-14 Mart 2017
Konuyu bilgilerinize arz eder, sözleşme ile ilgili işlemlerin yapılmasını rica ederim.”
17-11/132-60
9/36

(19) YAĞMUR FUARCILIK (…..) tarafından 21.04.2016 tarihinde İZFAŞ (…..)’e gönderilen e-
posta ekinde aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“… Karşılıklı görüşmede üzerinde duracağım kritik konu yukarıda belirttiğim üzere 3T
Fuarı ile ilgili yönetiminizdeki kafa karışıklığı ve TÜYAP ile ilgili yayılan duyumlardır.
Bilindiği üzere bu tür yanlış ve haksız kararı 2010 yılında İPAF Fuarı (İzmir Plastik ve
Ambalaj Teknolojileri Fuarı) ile ilgili o dönemdeki İZFAŞ yönetimi verdi. TÜYAP (…..)
yıllarca Yağmur Fuarcılık’ın elindeki başarılı fuarların da peşine düşmüş, pek çok kez
ele geçirme denemelerinde bulunmuştur. İPAF Fuarı ile ilgili bu görüşmeleri yıllarca
İZFAŞ yönetimi ile yürütmüştür; otellerde bu yönde, ortak toplantılar dahi yapmışlardır.
Şu an İZFAŞ’ın yanlış tutumuyla elimizden alınan İPAF Fuarı’ndan sonra, İzmir’de ve
Türkiye’de plastik-ambalaj sektöründe, İPAF gibi uluslararası bir marka ortadan
kalkmıştır ve Türkiye’de plastik-ambalaj sektöründe TÜYAP’a rakip başka bir fuar
kalmamıştır.
TÜYAP Türkiye’de tekelleşerek diğer fuar alanlarını da ele geçirdi zamanla ve fuar
alanı işletmesini yaptığı Bursa’da, Konya’da, Adana’da 2010 yılına kadar defalarca
plastik ve ambalaj konularında fuar düzenledi ve (…..). Geriye kalan ve İzmir’de
başarıyla yapılan İPAF Fuarı’nı doymazlık içinde göz dikerek; öncelikle Konya, Adana,
Bursa ve hatta İstanbul’da ucuz fiyat politikalarıyla ekonomik olarak önümüzü kesmeye
çalıştılar. Bu tutmayınca o dönemdeki İZFAŞ yönetimini ikna ederek bunu başardılar.
Şu an metal makine sektöründe Türkiye’de TÜYAP’a tek rakip firma Yağmur
Fuarcılıktır.
Aynı durumun 3T Makine Fuarı’nın başına gelmemesi adına kaygımızı bir an önce
(…..) Bey’le paylaşmak ve yanlış süreçlere müdahale edilmesi gereği için iletmiş
olduğum görüşme talebine yanıtı, sizinle birlikte en kısa zamanda gitmem yönünde
oldu. Bu anlamda görüşme tarihi ve yeri için tarafıma dönüş yapmanızı ivedilikle arz
ederim…”
(20) 26.04.2016 tarihli ve 2016/13 sayılı İZFAŞ Yönetim Kurulu Toplantı Tutanağı’nın 2.
maddesinde aşağıdaki ifadeler bulunmaktadır:
“…Her yıl Yağmur Fuarcılık tarafından düzenlenen 3T Uluslararası Metal Teknolojileri
fuarının büyütülebilmesi amacıyla öncelikle bu fuarı düzlemek isteyen Tüyap ile
görüşülmesine, İstanbul’da Tüyap tarafından düzenlenmekte olan Maktek fuarının
Maktek İzmir olarak düzenlenmesi ve sözleşmenin 2023’e kadar yapılmasına, fuarın
sözleşme yapacak firma tarafından sürdürülebilirliğini teminen sözleşmede gerekli
düzenlemelerin yapılmasına, Tüyap tarafından Maktek ismi ile fuarın düzenlememesi
durumunda (…..) ile (…..) fuarının düzenlemesi için aynı şartlarda görüşme
yapılmasına, her iki firma ile anlaşılamaması durumunda Yağmur fuarcılık ile sözleşme
yapılmasına,…”
17-11/132-60
10/36

(21) YAĞMUR FUARCILIK (…..) tarafından 02.05.2016 tarihinde İZFAŞ (…..)’e gönderilen ve
e-posta ekinde yer alan “İZFAŞ Genel Müdürlüğü’ne.docx” adlı dokümanda aşağıdaki
ifadeler yer almaktadır:
“… duyumlara göre TÜYAP firmalara Yağmur Fuarcılık ile 3T metal işleme fuarı için
sözleşme yapmamalarını; İZFAŞ ile anlaştıklarını, fuarı 2017 yılında kendilerinin
yapacaklarını iletmişlerdir. Bu yalan iddiayla firmalarla yürüttüğümüz sözleşme ve
çalışmalarımız engellenmiştir.
(…..TİCARİ SIR…..)
İZFAŞ’ın Yağmur Fuarcılık’ın 14 yıldır aynı fuar alanında sıfırdan var ederek
yapılandırdığı ve düzenlediği bir fuarı bir başka şirkete vermesi rekabete, hukuka,
kamu işletmeciliği mantığına ve ticari etiğe aykırı bir durumdur. İZFAŞ’ın bunun
bilincinde olarak TÜYAP ile böyle bir anlaşmaya girmiş olması düşünülmeyeceğine
göre bu konuda tarafınızın TÜYAP’ı uyarması elzemdir.
… Bu konuda gerekenin yapılmasını ivedilikle arz etmekle birlikte 3T ile ilgili 2017
sözleşmesinin bir an önce hazırlanmasını talep ediyoruz. 3T olarak satışlarımız ve
sözleşmelerimiz bir aydır başlamış bulunmaktadır; bu anlamda sözleşmemizin
ivedilikle imzalanıp tarafımıza gönderilmesi gerekmektedir.”
(22) 24.05.2016 tarih ve 2016/14 sayılı İZFAŞ Yönetim Kurulu Toplantı Tutanağı’nda, Yönetim
Kurulunun 26.04.2016 tarih ve 2016/13 sayılı kararı gereği TÜYAP ile görüşmelerin
gerçekleştirildiği anlaşılmakta olup, Tutanağın 2. maddesinde “… Tüyap tarafından
Maktek Ege olarak fuarın iki yılda bir Eylül ayında düzenlenmesini kabul etmesine
rağmen fuarın Maktek İzmir olarak düzenlenmesi için ısrarcı olunmasına, fuarın Tüyap
tarafından Maktek İzmir olarak düzenlenmesi halinde Tüyap ile sözleşme yapılmasına …”
ifadelerine yer verildiği görülmüştür.
(23) YAĞMUR FUARCILIK (…..) tarafından İZFAŞ (…..)’e gönderilen, 02.06.2016 tarihli ve
“3T Fuarı” konulu e-posta ekinde aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“Fuarın üç aydır satışlarını yürütmekte ve sözleşmeleri imzalamaktayız. Şu ana kadar
otuza yakın sözleşmeyi gerçekleştirmiş bulunuyoruz.
Sektörle yapılan birebir görüşmelerde firmaların önemli bir bölümü Yağmur Fuarcılık’ın
gerçekleştirdiği 3T Fuarı’ndan memnun olduklarını, bu fuarın da TÜYAP’a geçmesinin
sektörde rekabeti kaldıracağından, tekelleşme yaratacağından dolayı kaygı
duyduklarını belirtmişlerdir. Çünkü TÜYAP bu alanda fiyatları, hizmet koşulları ve
bedellerini tek taraflı belirleyen tek kuruluş olacaktır.
…
TÜYAP’da bizim TİAD’dan aldığımız desteğin aynısını alacaktır. Sonuçta İstanbul’da
bir derneğin bir fuarı desteklemesiyle İstanbul dışında desteklemesi fuarı katılımcı,
ziyaretçi ve büyüklük açısından aynı sonuca ulaştırmaz. Nitekim TÜYAP’ın Konya’da
yaptığı fuarı TİAD desteklemesine rağmen İstanbul’daki fuarlarla kıyaslanamaz.
…
Bu fuarın İzmir’de başarıyla yürütülmesinin ve büyümesinin tek rasyonel çözümü
bugün için Yağmur Fuarcılık’tır. … (…..). Açık olarak Yağmur Fuarcılık ve 3T en
rasyonel çözüm ortaklığıdır İzmir Fuarcılık vizyonu açısından. (2016’da net (…..) m2
stant kurduk ve 2017’de (…..) m2 net fuar gerçekleştirmeyi hedeflemekteyiz. Bu
organizasyon ve hedefler bugünün ekonomisindeki resesyon ve gerileme koşullarında
ciddi bir başarıya işaret etmektedir.)…”
17-11/132-60
11/36

(24) Aynı e-postaya ilişkin olarak, İZFAŞ (…..) tarafından YAĞMUR FUARCILIK (…..)’ya
gönderilen e-posta iletisinde aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“İzfaş ile Yağmur Fuarcılık arasında yer tahsisine ilişkin henüz bir sözleşme
yapılmadığını siz de yazınızda belirtmişsiniz. Ayrıca yazınızda “Fuarın üç aydır
satışlarını yürütmekte ve sözleşmeleri imzalamaktayız. Şu ana kadar otuza yakın
sözleşmeyi gerçekleştirmiş bulunuyoruz.” şeklinde bir de ifadeniz bulunuyor.
Sizinle daha önce İzfaş’ta gerçekleştirilen görüşmemizde Yağmur fuarcılık tarafından
düzenlenen 3T fuarı için Yönetim Kurulumuzun görüşünü aktarmıştık.
Hatırlarsanız, görüşmede sözkonusu fuardan İzmir için bazı beklentilerimizin olduğunu
söylemiş ve Yönetim Kurulumuzun bize çizdiği yol haritasından bahsetmiştik. Hal
böyleyken henüz İzfaş ile tahsis sözleşmesini imzalamadan muhtemel katılımcılarınız
ile sözleşme yapmanız tamamen sizi bağlayan bir konudur. Yağmur fuarcılığın
insiyatifimiz dışında sözleşmeler yapması İzfaş Yönetim Kurulu’nun şu an için çizdiği
yol haritasının dışında işlem yapmasını gerektirmez.
İzfaş ve halihazırdaki yöneticileri için düşüncelerinizin yer aldığı Sn. (…..) imzalı
yazının gelecekte Yönetim Kurulumuzun çizdiği yol haritasına uygun bir makine fuarı
düzenlenmesi hususundaki düşüncelerin gerçekleşmemesi durumunda bile Yağmur
fuarcılık ile yola devam edilmesi noktasında ciddi bir açmaz olacağını hatırlatmak
isterim…”
(25) Yukarıda bahsi geçen (…..) imzalı yazının, YAĞMUR FUARCILIK (…..) tarafından İZFAŞ
(…..)’e gönderilen, 18.05.2016 tarih ve “3T FUARI – ÖNEMLİDİR!..” konulu e-posta
olduğu anlaşılmakta olup, e-postada, yer tahsisinin YAĞMUR FUARCILIK’ın 3T FUARI
yerine TÜYAP’ın MAKTEK FUARI’na yapılmasının konu edildiği görülmektedir. Anılan e-
postada ayrıca şu hususlar yer almaktadır:
“3T Fuarı ile ilgili olarak, tarafınızla aramızda gelişen ve keyfi uzayan haksız sürece
değin bir açıklama gerekli olmuştur. Bu sürünceme sayesinde üç aydır başlattığımız
fuar satış, ve tanıtım çalışmalarımız sekteye uğramakta, sözleşmelerimiz
engellenmekte, her gittiğimiz firmada TÜYAP'ın ele geçirici tavrı konuşulmaktadır.
…
2009'daki ekonomik kriz nedeniyle fuarcılıkta görülen daralma bizim fuarlarımıza da
yansıdı. Firmaların fuar tanıtım bütçelerini kısıtlamaları doğal olarak ilk önce İstanbul
dışında yapılan fuarlara yansıdı. Bu nedenle 2009 yılında, plastik ambalaj fuarını bir yıl
İzmir bir yıl İstanbul’da yapma kararı aldık. Bu karar üzerine, İZFAŞ plastik ambalaj
fuarımızı açıkça (…..) duruma getirdi. İZFAŞ burada hem sektöre, hem firmamıza, hem
fuarcılığa telafisi mümkün olmayan büyük zararlarda bulunmuştur.
Şimdi de 3T Fuarı için aynı sürece yönelmiştir. Metal işleme fuarının daha büyük ve
daha yaygın alanda yapılma amacını gerekçe göstermektedir. Bu açıdan TÜYAP ya da
yabancı bir fuar şirketine bedavadan verme haksızlığına kalkışmaktadır. İyi de sizi
(…..) tasarrufa iten nedenler nedir? Fuar alanının işletmecisi olmanız size bu hakkı
vermez. Unutmayın ki; bir Belediye İktisadi Teşekkülü olarak kamu yararı gözetmek
durumundasınız. Buradaki kamu yararının anlamı öncelikle metal işleme alanında bir
fuarı İzmir’de sıfırdan var etmiş, büyütmüş, kalıcılaştırmış; buna yatırım, işletme
bedelleri ve emek harcamış bir firmayı, yani Yağmur Fuarcılık’ı gözetmenizdir. (…..)...
…
17-11/132-60
12/36

Ayrıca İZFAŞ’ın bizzat kendisinin ve İzmir Fuar alanında başka fuar yapımcılarının
yaptıkları pek çok fuar, 3T Fuarından daha küçük metrajda, çok daha az katılımcıyla
yapılmaktadır. Çoğu ulusal bile değildir. Size ve TOBB’a gönderdiğimiz fuar raporlarını
bir incelerseniz, 3T Fuarının dünyada Papua Yeni Gine dahil altmış ülkeden ziyaretçi
aldığını görürsünüz. Bu durumda fuar üç holde yapılmıyor diye Fuar Alanı
işletmeciliğini tek yanlı kullanarak, anlaşmayı ihlale gitmeniz haksız rekabet ve çifte
standarttır. Fuarların büyümesi konusunda rasyonel düşünmediğiniz, (…..) aşikardır…”
(26) İZFAŞ (…..) tarafından YAĞMUR FUARCILIK (…..)’ya gönderilen, 03.06.2016 tarih ve
“Re: İlt: RE: 3T Fuarı” konulu e-posta iletisinde aşağıdaki ifadeler yer almakta olup, söz
konusu e-postanın, bu e-posta öncesinde YAĞMUR FUARCILIK (…..) tarafından İZFAŞ
(…..)’e gönderilen ve ayrıntısına yine aşağıda yer verilen aynı tarihli e-postaya cevaben
yazıldığı anlaşılmaktadır:
“Sayın (…..)
Konu kesinlikle kişiselleştirilmiş değildir. Karar ve yetki yönetim kurulundadır.
Biz sadece verilen kararı uyguluyoruz.
Sanırım sizin de anlamadığınız konu budur. Sizi oyalamıyoruz, durumu açıklıkla
anlatıyoruz. Gayet net ifade ettiğimi düşünüyorum.
Yazınız resmi olarak da gönderilmiş, cevabımızı bir kez daha size ileteceğiz.
…
3 Haz 2016 tarihinde 19:24 saatinde, Yuksel Kaya (…..)@ şunları
yazdı:
Merhabalar (…..) Hanım,
Meseleyi kişiselleştirdiğinizi görüyorum. Ticaret kişisellikle değil, kurallarla yürür. Biz
Yağmur Fuarcılık olarak, 19 yıldır İzfaş ile kira sözleşmesi yapmaktayız. Fuarcılık
koşulları gereği, fuarınızı düzenlendiği tarihlerde bir sonraki yılın fuar çalışmalarına
başlarsınız. Fuar anında katılımcınızı ziyaret eder, yer değişikliği ve alan büyütümü
talepleri olup olmadığını sorarsınız. Memnuniyet derecesine göre sözleşme tarihini
belirlersiniz. Memnun olanların sözleşmeleri genellikle fuar sonrası ilk 3 ayda
tamamlanır.
Fuarcılığın kapsamlı bir organizasyonu gerektirmesi nedeniyle fuar alanı kira
sözleşmeleri en az 3 veya 5 yıllık yapılmalıdır. Bunu geçen yıl yapmadığınız gibi, 3
aydır bize kesin bir karar ile dönüş yapmayarak oyalamaktasınız. Bu sürede
kendinizce başka firmalarla arayışa girdiniz. Bizim İzmir’de arka arkaya 15 yıl
düzenleyerek var ettiğimiz fuar üzerinde tasarruf hakkı kullandınız. Bu duruma bahane
olarak da fuarın küçüklüğünü gösterdiniz. Oysa ki Izfas’ın yaptığı Zeytinyağı fuarı,
organik ürünler fuarı, maden fuarı, ayakkabı fuarı ve kira sözleşmesi ile fuar şirketleri
tarafından yapılan asansör fuarı, gıda fuarı, kuyumculuk fuarı, yapı fuarı 3T fuarından
daha küçük veya aynı büyüklüktedir. Bütün bu fuarlar devam ederken, 3T fuarı
sözleşmesinin geciktirilmesinin mantıklı bir açıklaması yoktur. Kaldı ki 2010’da amiral
gemimiz olan, 3t’nin iki katı büyüklüğündeki plastik ve ambalaj fuarımız Izfaş’ın o
dönemki yönetimi tarafından elimizden alınmıştır. (…..).”
17-11/132-60
13/36

(27) İZFAŞ (…..) tarafından (…..)’e gönderilen, 09.06.2016 tarihli e-posta iletisinde aşağıdaki
ifadeler yer almaktadır:
“Yağmur Fuarcılık firmaları arayıp sözleşme yapalım diyormuş, TİYAD beni destekliyor
seneye de ben yapacağım diyormuş, muhtemelen siz böyle bir görüşme yaptınız mı
diye soracaktı. Onlara da bu bilgi dernekten gitmiş. Ben durumu açıkladım, böyle bir
şey olmadığını söyledim. Problem yok.
…

From: (…..)
Sent: Thursday, June 09, 2016 2:42 PM
…
(…..) bey dün beni aradı. Açmadan bir şey isteyecek gene diye düşünüyorum. Ne
isteyeceklerse geldiğimde yüz yüze konuşuruz…”
(28) 21.06.2016 tarih ve 2016/16 sayılı İZFAŞ Yönetim Kurulu Toplantı Tutanağı’nda 6.
gündem maddesi olarak yer alan “3T Uluslararası Metal Teknolojileri Fuarının Yağmur
fuarcılık yerine Tüyap MAKTEKİZMİR olarak düzenlenmesi hakkında bilgi verilmesi”
hususuna istinaden alınan ve 1. maddede yer verilen kararda aşağıdaki ifadeler
bulunmaktadır:
“…
1. Tüyap Tüm Fuarcılık Yapım A.Ş.’nin 08.06.2016 tarih ve 16/39 sayılı yazısı ile
Yağmur Fuarcılık Yayıncılık Tanıtım Hizmetleri Ltd. Şti’nin 02.06.2016 sayılı yazıları
değerlendirilerek, Yönetim Kurulu’nun 26.04.2016 tarih ve 2016/13 sayılı kararları
gereği fuarizmir’de düzenlenecek genel anlamda makine fuarının Yönetim Kurulu’nun
belirlemeleri ışığında hangi firma tarafından düzenlenmesi gerektiğine ilişkin olarak
yapılan çalışmalar sonucunda Tüyap Tüm Fuarcılık Yapım A.Ş. tarafından 2017
yılından başlamak üzere iki yılda bir MAKTEKİZMİR olarak düzenlenmesine, bu
amaçla Tüyap Tüm Fuarcılık Yapım A.Ş. ile 2023 yılına (2023 yılı dahil) sözleşme
yapılmasına…”
(29) Diğer yandan İZFAŞ (…..) tarafından 20.06.2016 tarihinde TÜYAP (…..)’ye gönderilen
“Tüyap Sözleşmeler” başlıklı e-postanın ekinde Tüyap ağaç işleme ve mobilya yan sanayi
fuarı 2017-2019-2021-2023 sözleşmeGS.docx, Tüyap Autoshow 2016-2018-2020-2022-
2024 sözleşmeGS.docx ve Tüyap maktek izmir 2017-2019-2021-2023.docx isimli
dosyaların olduğu görülmektedir. Söz konusu sözleşmeler İZFAŞ (…..) tarafından
14.07.2016 tarihinde İZFAŞ (…..)’e gönderilmiş olup, bu sefer Autoshow Fuarı’na ilişkin
ekin Tüyap Autoshow 2016 sözleşmeGS.docx şeklinde ekte yer aldığı görülmektedir.
(30) 28.07.2016 tarihli ve 2016/19 sayılı İZFAŞ Yönetim Kurulu Toplantı Tutanağı’nın 1.
maddesinde ise MAKTEK FUARI için ilerleyen yıllardaki fuar alanı ücret artışının
formülasyonuna yer verilmektedir:
“Aşağıdaki kararlar alınmıştır:
1. Yönetim Kurulu’nun 24.05.2016 tarih ve 2016/14 sayılı kararları çerçevesinde Tüyap
ile Maktek İzmir için yapılan sözleşmenin uygunluğuna ve sözkonusu Yönetim
Kurulu’nun 10. Maddesinde belirtilen yıllık fiyat artışlarının Maktek İzmir’in 2019 ve
2023 yıllarında yapılacak fuarlar içinde (TÜFE+TEFE)/2 olarak uygulanmasına…”
17-11/132-60
14/36

I.2.2. TÜYAP’ta Yapılan Yerinde İncelemelerde Elde Edilen Belgeler
(31) 14.02.2017 tarihinde TÜYAP’ta yapılan yerinde incelemede elde edilen, TÜYAP (…..)
tarafından TÜYAP (…..)’ye gönderilen, 04.08.2011 tarih ve “İZMİR BÜYÜKŞEHİR
BELEDİYE BAŞKANI MEKTUP-11Mayıs 2005” konulu e-posta ekinde aşağıdaki ifadeler
bulunmaktadır:
“…İzmir’de fuarcılık faaliyetlerinin daha etkin kılınabilmesi amacı ile yaptığımız ön
görüşme ve sonrası kuruluşumuz Tüyap’ın düşüncelerini bu yazımız ile size sunmak
istiyoruz.
…
İZFAŞ (…..) ile yapılan görüşmelerde İZFAŞ’ın öncelikleri aşağıdaki gibi tespit
edilmiştir.
- İzmir Uluslararası Fuarı
- Mermer Fuarı
- Ayakkabı fuarı (yılda iki kez)
- Peynir-Şarap-Zeytinyağı
- Çikolata-Şekerleme Fuarları
Bu fuarların yapımın öncelik verilmek kaydı ile Tüyap tarafından aşağıdaki konulardaki
fuarlar üç yıllık bir çalışma programı ile zenginleştirilerek uygulamaya konulacaktır.
- Seramik Mutfak Banyo
- Tekstil Örgü, Nakış, Konfeksiyon Makineleri ve İplik
- Tıp Laboratuvar Gereçleri ve Dişçilik
- Hazır Giyim ve Deri
- Ambalaj, Plastik Kauçuk
- Metal İşleme Makineleri, Kaynak Teknolojisi ve Nalburiye
- Tarım ve Hayvancılık
- Gıda, Gıda İşlem, Değirmen ve Unlu Mamuller Teknolojileri
- Ahşap Makineleri ve Mobilya Yan Sanayi
- Doğalgaz, Isıtma, Soğutma, Havalandırma Teknolojileri ve Tesisat
- İnşaat Malzemeleri, İnşaat Makineleri, Pencere ve Kapı Teknolojisi
- Ev ve Büro Mobilyaları, Zücaciye, Halı, Ev elektroniği, Aydınlatma, Bahçe, Peyzaj
- Kitap, Eğitim ve Bilgisayar
- Otomobil ve Ticari Araçlar
- Elektrik, Elektronik, Otomasyon
- Belediye Gereçleri, Kent Mobilyaları, Spor Sahaları, Katı Atık ve Arıtma
Teknolojileri
- Otel ve Lokanta Gereçleri
Zaman içinde daha da çeşitlendirilecek olan bu konularda geçmiş dönemde, başka
firmalar ile yapılmış ve devam eden sözleşmeler var ise, o konuda çalışmaya
başlamak için sözleşmenin süresi dolması beklenecektir.
Bu projelerin tanıtımında İZFAŞ İşbirliği açıkça anlatılacak ve Tüyap-İZFAŞ Amblem ve
logoları eşit büyüklükte kullanılacaktır.
…
17-11/132-60
15/36

3- Mali Konular
Söz konusu projelerin gerçekleştirilmesi ile elde edilecek brüt hasılanın belirli bir
yüzdesi İZFAŞ’a gelir olarak bırakılacaktır. (…..). İşbirliği süresi 49 yıl veya süresiz
olarak değerlendirilmektedir.
…
Yeni fuar alanın yapılması ve İhtisas fuarlarının bu yeni alana taşınması ile birlikte,
Kültürpark fuar alanında bu taşınan fuarlar benzeri fuarlar yapılmaması, haksız rekabet
yaratılmaması ve başka hiçbir fuarcılık kuruluşu ile işbirliği yapmama konusunda
İZFAŞ hemfikirdir.
Bir taslak olarak sunduğumuz bu görüşleri karşılıklı değerlendirme ile sonuçlandırmaya
her zaman hazırız…”
(32) TÜYAP (…..) ve (…..)’ın imza bölümünde yer aldığı, İZFAŞ’a gönderilen yazının bir
bölümünde aşağıdaki ifadeler bulunmaktadır:
“Yazınızda belirtilen 2016 ve 1017 yıllarında öngörülen fuarlarla ilgili gelişmeleri bu
yazımız ile paylaşmak isteğindeyiz.
- …
- …
- Ortak fuar projesi olarak hazırlanması planlanan MAKTEK İZMİR Fuarı ile ilgili
kuruluşunuz tarafından 2017 yılı için bildirilen 26-30 Eylül tarih aralığı ilgili sektör
temsilcisi dernek TİAD TAKIM TEZGAHLARI SANAYİCİ VE İŞADAMLARI DERNEĞİ
İKTİSADİ İŞLETMESİ ve fuar katılımcıları tarafından Almanya Hannover’de 18-23
Eylül 2017 tarihleri arasında sektörün önemli ve büyük fuarlarından EMO Makine ve
Metal İşleme Fuarı’nın tarihleri ile çok yakın olması nedeniyle olumlu karşılanmadı.
Gelen talepler doğrultusunda ve fuarın olumsuz etkilenmemesi için MAKTEK İZMİR
Fuarı’nın 4-7 Ekim 2017 tarihleri arasında düzenlenebilmesi için tarafınızca tarihin
değerlendirilmesi ve uygun bulunması halinde yer tahsis yazısı ile işbirliği
sözleşmesinin tarafımızca iletilmesini rica ederiz.”
(33) Çukurova Fuarcılık A.Ş. ile TÜYAP arasındaki kira sözleşmesinin taslak versiyonu olan
“Kira Sözleşmesi Taslak Şartnamesi” başlıklı belgenin 10/E maddesi ise şu şekildedir:
“MADDE - 10/E
Kiracı ve kiralayan günümüz şartlarında fuar ve fuarcılık işletme esaslarını göz önüne
alarak bölgesel gelişmeye de fırsat oluşturması amacı ile ulusal ve uluslararası fuar
şirketlerine, kiralayan fuar şirketi dışında fuar düzenleme izni verilmesi için beraber
çalışacak olup, kiralayan, Çukurova fuar alanında fuar düzenlemek isteyen fuar
firmalarına alan tahsisi yapacaktır. Bu tahsis, kiracının fuar faaliyetlerini
engellemeyecek şekilde atıl durumda kalan zamanların değerlendirilmesi amacını
gütmekte olup, bölgenin ticari hayatına katkı sağlayacak işlerden seçilecektir. Kiracının
masrafları (elektrik, ısıtma giderleri ve su) ödenerek, kiralayan, istediği fuar firmasına
kongre, seminer, kültürel faaliyet, gösteri, sanat, spor etkinlikleri ile kamu yararına
alanı kullandırabilecektir. Bunun için fuarcı, ana fuar takvimine aldığı işlerin planlarını
her yılın temmuz ayının 15'ine kadar kiralayana teslim etmek zorundadır. Projelerin
gelirleri (masraflar hariç) gelir paylaşımı esasına göre kiralayan’ın kiracıya gelirden
%(…..) ödemesi ile olacaktır. Kiralayan kiracının on fuar takvimine hilaf edecek işleri
edemez.
Ayrıca 10 fuar takviminin oluşması için kiracı ortaklıklar kurabilir ancak kiralayanın
onayını almak zorundadır. Bu on fuar takvimi dışında yapılan işlerde Madde 10/C'de
yazılı gelir paylaşımı esas alınır.”
17-11/132-60
16/36

I.3 DEĞERLENDİRME
I.3.1. Kanun’un 6. Maddesi Kapsamında Değerlendirme
(34) Yukarıda da yer verildiği üzere başvuru kapsamındaki temel iddia, fuar alanı işletmecisi
olan İZFAŞ’ın, fuar düzenleyicisi olan YAĞMUR FUARCILIK ile İPAF ve 3T Fuarlarına
ilişkin süregelen kira sözleşmesini yenilemeyerek ve ilgili fuar alanını başka bir fuar
düzenleyicisi olan TÜYAP’a kiralayarak YAĞMUR FUARCILIK’ın piyasa dışına çıkmasına
ve TÜYAP’ın tekel konumuna gelmesine sebep olduğu şeklindedir.
(35) 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesinde “Bir veya birden fazla teşebbüsün ülkenin
bütününde ya da bir bölümünde bir mal veya hizmet piyasasındaki hâkim durumunu tek
başına yahut başkaları ile yapacağı anlaşmalar ya da birlikte davranışlar yoluyla kötüye
kullanması” yasaklanmaktadır. Bir eylemin hâkim durumun kötüye kullanılması olarak
değerlendirilebilmesi için ilgili teşebbüsün hâkim durumda bulunması ve eylemin kötüye
kullanma olarak kabul edilebilecek nitelikte olması gerekmektedir. Sözü edilen iki
unsurdan herhangi birisinin bulunmaması durumunda 4054 sayılı Kanun’un 6.
maddesinin ihlalinden bahsedilemez9. Ayrıca, Hâkim Durumdaki Teşebbüslerin Dışlayıcı
Kötüye Kullanma Niteliğindeki Davranışlarının Değerlendirilmesine İlişkin Kılavuz’un
(Kılavuz) 7. paragrafında da ifade edildiği üzere, bu iki temel unsurdan birinin
bulunmadığının açıkça gösterilebildiği durumlarda diğer unsura ilişkin analize yer
verilmeyebilir. Bu bağlamda, öncelikle iddialar çerçevesinde kötüye kullanma eyleminin
olup olmadığı incelenmiştir.
(36) Başvuru İZFAŞ’ın YAĞMUR FUARCILIK’la sözleşmeyi yenilememesini konu
edindiğinden başvuru konusu iddiaların rekabet hukuku kapsamında “sözleşme yapmayı
reddetme” başlığı altında değerlendirilebileceği görülmektedir. Rekabet hukuku
uygulamasında, esas olarak hâkim durumda olsun ya da olmasın tüm teşebbüslerin iş
yapacakları teşebbüsleri özgürce seçme ve mülkiyetlerinde bulunan varlıklar üzerinde
özgürce tasarruf edebilme hakları olduğu kabul edilmektedir. Bununla birlikte, istisnai bazı
durumlarda hâkim durumdaki teşebbüslerin sözleşme yapmayı reddetmeleri rekabeti
kısıtlayıcı bir davranış olarak değerlendirilebilmekte ve hâkim durumdaki teşebbüse
rekabet hukuku çerçevesinde sözleşme yapma yükümlülüğü getirilebilmektedir.
(37) Bir teşebbüsün ürettiği mal ya da hizmetler ile sahibi olduğu maddi ya da gayri maddi
işletme unsurlarını diğer teşebbüslere sağlamaması ya da bunların diğer teşebbüsler
tarafından kullanılmasına doğrudan veya dolaylı olarak izin vermemesi, sözleşme
yapmayı reddetme olarak ele alınmaktadır. Bu çerçevede hammadde niteliğindeki fiziksel
ürünler, belirli hizmetlerin sağlanabilmesi için gerekli altyapılar, ürün dağıtım sistemleri ve
fikri mülkiyet hakları ile korunan yahut korunmayan gayri maddi işletme unsurları ya da
bilgileri ile teşebbüslerin sözleşme yapma talebine konu olabilecek diğer varlıklar anılan
mal, hizmet ya da unsurlar arasında değerlendirilebilmektedir.
(38) Sözleşme yapmayı reddetme, mal, hizmet ya da unsura ilişkin mevcut bir sözleşme
ilişkisinin kesilmesi şeklinde olabileceği gibi, potansiyel müşterilerin sözleşme taleplerinin
reddedilmesi şeklinde de olabilmektedir.
(39) Sözleşme yapmayı reddetme, hâkim durumdaki teşebbüsün, kendisine yöneltilen
sözleşme yapma talebini herhangi bir sebep göstermeksizin kabul etmemesi şeklinde
doğrudan ya da makul olmayan ertelemeler, ürün arzının azaltılması ve makul olmayan
şartlar ileri sürülmesi gibi davranışlar yoluyla dolaylı olarak ortaya çıkabilmektedir.

9 Kurulumuzun 26.02.2015 tarih ve 15-09/128-55 sayılı kararı.
17-11/132-60
17/36

(40) Ayrıca, sözleşme yapmayı reddetme davranışı, hâkim durumdaki teşebbüsün alt pazarda
kendisiyle rekabet halinde olan teşebbüslere yönelik olabileceği gibi kendisiyle rekabet
içerisinde bulunmayan müşterilerine yönelik de olabilmektedir. Burada alt pazar kavramı,
sözleşme yapma talebine konu olan unsurun mal veya hizmet üretiminde girdi olarak
kullanıldığı pazarı ifade etmektedir. Hâkim durumdaki teşebbüsün, sözleşme yapmayı
reddettiği teşebbüs ile alt pazarda rekabet ediyor olması halinde söz konusu davranışın
rekabeti kısıtlayıcı sonuçlar ortaya çıkarması daha muhtemeldir.
(41) Sözleşme yapmayı reddetme iddiaları değerlendirilirken ihlalin tespiti için üç koşulun
birlikte varlığı aranmaktadır10. Bu çerçevede;
- Reddetme, alt pazarda rekabet etmek için vazgeçilmez bir ürüne ya da hizmete
ilişkin olmalı,
- Reddetmenin, alt pazarda etkin rekabeti ortadan kaldırması muhtemel olmalı,
- Reddetmenin tüketici zararına yol açması muhtemel olmalıdır.
(42) Yukarıda sayılan üç koşulun birlikte varlığının yanı sıra Kurulumuz teşebbüsün ileri
sürdüğü haklı gerekçe iddialarını da göz önünde bulundurmaktadır. Sözleşme yapma
talebinde bulunan teşebbüsün ticari kredibilitesinin olmaması, arzın kapasite sınırlarına
bağlı olarak geçici olarak ya da tamamen durdurulması, çeşitli güvenlik gerekliliklerinin
karşılanamaması gibi hususlar nesnel gereklilik olarak değerlendirilebilmektedir.
(43) Aşağıda bu koşulların mevcut dosya bakımından sağlanıp sağlanmadığı incelenmiştir:
I.3.1.1. Vazgeçilmezlik Koşulu
(44) Vazgeçilmezlik koşulunun değerlendirilmesine ilişkin olarak Kılavuz’da11, reddetmeye
konu unsurun alt pazarda etkin bir şekilde rekabet edebilmek için nesnel olarak gerekli
olmasının arandığı ifade edilmektedir. Yine aynı Kılavuz’da, nesnel gerekliliğin,
reddetmenin olumsuz sonuçlarını -en azından uzun vadede- telafi edebilmek için alt
pazardaki rakiplerin başvurabilecekleri mevcut ya da potansiyel bir ikamesinin
bulunmaması halinde söz konusu olacağı belirtilmektedir.
(45) Bu noktada vazgeçilmezlik şartının, hem hizmete hem de söz konusu hizmeti tedarik
eden teşebbüslere ilişkin olduğu vurgulanmalıdır. Bir başka deyişle üst pazardaki
hizmetin alt pazardaki hizmetin üretilebilmesi için vazgeçilmez olmasının yanında, üst
pazardaki hizmeti tedarik eden teşebbüsün de vazgeçilmez olması gerekmektedir.
Dolayısıyla reddedilen hizmetin vazgeçilmez olabilmesi için söz konusu hizmetin alternatif
kanallardan temin edilebilirliğinin de sorgulanması gerekmektedir12.
(46) Yapılan incelemeler neticesinde İZFAŞ’ın hâlihazırda metal işleme teknolojileri ve
plastik&ambalaj teknolojileri alanında fuar düzenleyiciliği faaliyetinin bulunmadığı ve
dolayısıyla alt pazarda YAĞMUR FUARCILIK ile rekabet halinde olmadığı tespit
edilmiştir. Bu bağlamda söz konusu davranışın dikey bütünleşik bir yapıda kâr
maksimizasyonu amacıyla alt pazardaki rakibi dışlama saiki içermediği belirtilmelidir.
(47) Öte yandan vazgeçilmezlik koşulunun değerlendirilmesi kapsamında, gerek şikâyetçiden
gerekse şikâyet edilen İZFAŞ ve TÜYAP’tan, İPAF ve 3T Fuarlarının düzenlenebileceği
fuar alanları bakımından İzmir ili dışında alternatiflerin bulunup bulunmadığı, İzmir il
sınırları içerisinde ise Fuar İzmir’e alternatif olabilecek bir fuar alanının bulunup
bulunmadığı konusunda bilgi talep edilmiştir. Ayrıca TOBB’dan da bu tür fuarların hangi
illerde düzenlendiği, düzenlendiği illerdeki fuar alanların kimin mülkiyetinde olduğu, söz
konusu fuarların tüm Türkiye’de mi yoksa belli illerde mi düzenlenebileceği konularında
bilgi istenmiştir.

10 Kılavuz, para. 43.
11 Kılavuz, para. 44.
12 Kurulumuzun 18.02.2016 tarihli ve 16-05/116-51 sayılı Solgar Vitamin kararı, para. 33.
17-11/132-60
18/36

(48) İlgili coğrafi pazar bölümünde de belirtildiği üzere, başvuru sahibi tarafından dahi metal
işleme teknolojileri ve plastik&ambalaj teknolojileri fuarları için İzmir dışındaki alternatif
fuar yerlerinin bulunduğu iller Adana, Antalya, Bursa, Diyarbakır, Gaziantep, İstanbul,
Kayseri, Kocaeli, Konya ve Samsun olarak belirtilmiştir. Diğer yandan YAĞMUR
FUARCILIK’tan elde edilen bilgilerden, YAĞMUR FUARCILIK’ın İZFAŞ’ın kendisiyle İPAF
FUARI’na ilişkin sözleşme yapmayı reddettiği 2010 yılı sonrasında bu fuarı 2011, 2012 ve
2013 yıllarında İFM’de düzenlediği görülmektedir13. Bu husus, plastik&ambalaj
teknolojileri konulu fuarların düzenlenebileceği yerler bakımından YAĞMUR
FUARCILIK’ın alternatifsiz ve İZFAŞ’ın YAĞMUR FUARCILIK için vazgeçilmez
olmadığını açıkça göstermektedir.
(49) Diğer yandan yerinde incelemeler sırasında elde edilen YAĞMUR FUARCILIK (…..)
tarafından İZFAŞ (…..)’e gönderilen, 18.05.2016 tarih ve “3T FUARI-ÖNEMLİDİR!..”
konulu e-postada yer alan, “2009'daki ekonomik kriz nedeniyle fuarcılıkta görülen
daralma bizim fuarlarımıza da yansıdı. Firmaların fuar tanıtım bütçelerini kısıtlamaları
doğal olarak ilk önce İstanbul dışında yapılan fuarlara yansıdı. Bu nedenle 2009 yılında,
plastik ambalaj fuarını bir yıl İzmir bir yıl İstanbul’da yapma kararı aldık” şeklindeki ifade
de şikâyete konu edilen İZFAŞ’ın anılan fuarı kendi bünyesine almak üzere YAĞMUR
FUARCILIK ile sözleşme yenilemediği şeklindeki iddiayı çelişkili hale getirmesinin yanı
sıra, anılan fuarın yapılabilmesi için alternatiflerin olduğunu başvuru sahibinin ağzından
doğrular niteliktedir.
(50) Aşağıdaki tabloda YAĞMUR FUARCILIK tarafından metal işleme teknolojileri ile
plastik&ambalaj teknolojileri fuarlarına uygun olduğu belirtilen fuar alanları sunulmaktadır.

Tablo-3: YAĞMUR FUARCILIK Tarafından Metal İşleme Teknolojileri ile Plastik&Ambalaj Teknolojileri
Fuarlarına Uygun Olduğu Belirtilen Fuar Alanları
Fuar Düzenlenebilen Alanlar İl Fuar Alanını İşleten Kurum / Kuruluş
Tüyap Adana Uluslararası Fuar Merkezi Adana TÜYAP
Antalya Expo Center Antalya Anfaş Antalya Fuarcılık İşl. ve Yatırım A.Ş.
Tüyap Bursa Uluslararası Kongre ve Fuar
Merkezi Bursa TÜYAP
Tüyap Diyarbakır Fuar ve Kongre Merkezi Diyarbakır TÜYAP
Gaziantep Orta Doğu Fuar Merkezi Gaziantep Gaziantep Sanayi Odası
Tüyap Fuar ve Kongre Merkezi İstanbul TÜYAP
İFM-İFM İstanbul İstanbul Dünya Ticaret Merkezi A.Ş.
CNREXPO Fuar Merkezi İstanbul CNR
Kayseri Dünya Ticaret Merkezi Kayseri İstanbul Dünya Ticaret Merkezi A.Ş.
Kocaeli Büyükşehir Belediyesi Uluslararası
Fuar Alanı Kocaeli TÜYAP
Tüyap Konya Uluslararası Fuar Merkezi Konya TÜYAP
Tüyap Samsun Fuar ve Kongre Merkezi Samsun TÜYAP


13 Teşebbüsün ayrıca 2013 yılından itibaren İFM’de Fleksibıl Ambalaj Fuarı (PACK-İST FUARI) adı altında
benzer konulu bir fuar daha düzenlemeye başladığı, 2015 yılından itibaren ise İPAF FUARI’nı
düzenlemeyerek sadece PACK-İST FUARI’nı düzenlediği görülmektedir.
17-11/132-60
19/36

(51) Söz konusu fuarın İZFAŞ yerine İFM’de düzenlenmesinin yeterli derecede kârlı olmadığı,
yeterli başarının elde edilemediği hususları ise vazgeçilmezlik koşulunun
sağlanmamasına halel getirmemektedir. Nitekim doktrinde alternatif kaynaklardan daha
az avantajlı koşullarda (örneğin daha maliyetli) ürün/hizmet temin ediliyor olması halinde
de vazgeçilmezlik koşulunun yerine gelmeyeceği kabul edilmektedir14. Zira buradaki
değerlendirmede önemli olan, vazgeçilmez olduğu iddia edilen ürüne/hizmete erişmek
isteyen teşebbüslere erişim sağlanması durumunda bu teşebbüslerin daha çok rekabet
edip edemeyecekleri değildir15. Kaldı ki eldeki bilgiler kapsamında, İZFAŞ bünyesinde
2014, 2015 ve 2016 yıllarında herhangi bir plastik&ambalaj teknolojileri fuarı
düzenlenmemesine rağmen YAĞMUR FUARCILIK’ın da bu yönde bir talebi olmadığı ve
2014 ve 2016 yıllarında İstanbul’da dahi bu fuarı düzenlemediği görülmektedir. Bu
tespitler çerçevesinde, işbu safhada İPAF FUARI bakımından rekabet hukuku
çerçevesinde sözleşme yapmanın reddi koşullarının gerçekleşmediği ve eylemin kötüye
kullanma olarak kabul edilebilecek nitelikte olmadığı görülmektedir.
(52) 3T FUARI bakımından ise başvuru sahibinin cevabi yazısındaki metal işleme teknolojileri
fuarlarına ilişkin İzmir dışındaki alternatiflerin Adana, Antalya, Bursa, Diyarbakır,
Gaziantep, İstanbul, Kayseri, Kocaeli, Konya ve Samsun illerindeki fuar alanları olduğu
yönündeki beyanlarına ek olarak, alternatifler değerlendirilirken başvuru sahibinin
TÜYAP’a ilişkin ifadeleri de göz önünde bulundurulmalıdır. Başvuruda, (i) TÜYAP’ın
İstanbul’da kendine ait Beylikdüzü’ndeki fuar alanında MAKTEK FUARI adı altında metal
işleme teknolojileri alanındaki fuarı iki yılda bir olmak üzere dört senedir düzenlediği, (ii)
Konya ve Bursa’daki yönetimi sanayi ve ticaret odalarının elinde bulunan fuar alanlarının
işletmesinin kiralama yoluyla TÜYAP tarafından tamamen devralındığı, (iii) Yeşilköy’deki
İFM’nin işletmesinin %80’inin CNR’nin elinde bulunduğu, (iv) CNR’nin fuar alanını
şirketlere kiralamak yerine kendisinin fuar yaptığı ya da kira bedellerinin piyasa şartlarına
uymayacak derecede yüksek olduğu, (v) Kocaeli ve Adana gibi sanayi ve makine
alanlarında sektörel fuar yapılabilecek teknik altyapılı fuar alanlarının da TÜYAP’a
devredildiği belirtilmektedir.
(53) Bu bağlamda öncelikle başvuruda bahsi geçen durum ile mevcut fiili durumun
karşılaştırılması ve YAĞMUR FUARCILIK açısından metal işleme teknolojileri fuarı
düzenlenmesi için alternatif bir fuar yerinin olup olmadığı hususunun netleştirilmesi
gerekmektedir. Bu çerçevede, aşağıda öncelikle tüm fuar alanlarına hâkim olduğu iddia
edilen TÜYAP’ın sırasıyla sürekli ve dönemsel olarak (fuar bazında) kiraladığı fuar
alanlarına yer verilmiştir:
Tablo-4: TÜYAP ve/veya Grup Şirketlerinin Mülkiyetinde Olan ya da Uzun Süreli Kiraladığı Fuar Alanları
Fuar Alanı Adı İl Mülkiyet Sahibi Fuar Alanı (m2) Sözleşme
Tarihi
Sözleşme
Süresi
Tüyap Fuar ve
Kongre Merkezi İstanbul TÜYAP
120.000 (Kapalı)
25.000 (Açık) - -
Adana Ulusl. Fuar ve
Kongre Merkezi Adana
Çukurova Fuarcılık
A.Ş.
13.500 (Kapalı)
66.500 (Açık) 29.07.2015 5 yıl
Bursa Ulusl. Fuar ve
Kongre Merkezi Bursa
Bursa Ticaret ve
Sanayi Odası
40.000 (Kapalı)
100.000 (Açık) 01.05.2015 9 yıl, 8 ay
Konya Ulusl. Fuar
Merkezi Konya
Konya Ticaret
Odası
66.000 (Kapalı)
20.000 (Açık) 24.03.2015 9 yıl, 9 ay
Diyarbakır Fuar ve
Kongre Merkezi Diyarbakır
Diyarbakır Sanayi
ve Ticaret Odası
10.000 (Kapalı)
57.000 (Açık) 13.08.2008 10 yıl
Samsun Fuar ve
Kongre Merkezi Samsun
Samsun Fuar ve
Kongre Merkezi
İşletme Yatırım A.Ş.
8.000 (Kapalı)
50.000 (Açık) 04.07.2014 10 yıl


14 Case C-7/97, Oscar Bronner v. Mediaprint, para.43; Case C-418/01, IMS Health v. NDC Health, para.28.
15 O’Donoghue R., Padilla J. (2013), s. 547.
17-11/132-60
20/36

Tablo-5: TÜYAP ve/veya Grup Şirketleri’nin Dönemsel Olarak (Fuar Süresince) Kiraladığı Fuar Alanları
Fuar Alanı Adı İl Fuar Alanı İşletmecisi Fuar İsmi/Konusu Kira Aralığı
Kültürpark İzmir İZFAŞ 22. İzmir Kitap Fuarı 15-23.04.2017
Fuar İzmir İzmir İZFAŞ PLAST-PAK 12-15.04.2017 (2019, 2021 ve 2023)
Fuar İzmir İzmir İZFAŞ İZWOOD16 05-08.04.2017 (2019, 2021 ve 2023)
Fuar İzmir İzmir İZFAŞ MAKTEK FUARI 04-07.04.2017
Fuar İzmir İzmir İZFAŞ İzmir Otoshow 18-23.10.2016
Kayseri Dünya Ticaret
Merkezi Kayseri
İstanbul Dünya
Tic. Merkezi A.Ş.
Kayseri 7. Mobilya
Fuarı 19-23.04.2017
Kocaeli Uluslararası
Fuar Merkezi Kocaeli
Kocaeli Ticaret
Odası
Doğu Marmara
Gayrimenkul Fuarı 27-30.04.2017
Kocaeli Uluslararası
Fuar Merkezi Kocaeli
Kocaeli Ticaret
Odası
İdeal Ev, Evlilik ve
Konut Fuarı 27-30.04.2017
Kocaeli Uluslararası
Fuar Merkezi Kocaeli
Kocaeli Ticaret
Odası
Doğu Marmara Sanayi
ve Teknoloji Fuarı 02-05.11.2017
(54) Diğer yandan aşağıdaki tabloda şimdiye kadar bünyesinde metal işleme teknolojileri fuarı
düzenlenmiş ve yukarıda yer verilmeyen diğer alanlar yer almaktadır.
Tablo-6: TOBB Fuar Takvimlerine Göre Alternatif Fuar Alanları17
Fuar Alanı İl Mülkiyet Sahibi Fuar Alanı İşletmecisi Alan (Kapalı, m2)
ANFA Altınpark Fuar
Merkezi Ankara
Ankara Büyükşehir
Belediyesi
ANFA Ankara Altınpark
İşletmeleri Ltd. Şti 7.700
Atatürk Kültür Merkezi Ankara T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı
T.C. Kültür ve Turizm
Bakanlığı Atatürk Kültür
Merkezi Müdürlüğü
2.400
Antalya Fuar Merkezi Antalya Anfaş Antalya Fuarcılık İşletme ve Yatırım A.Ş.
Anfaş Antalya Fuarcılık
İşletme ve Yatırım A.Ş. 40.000
Çorum TSO Fuar ve
Sergi Alanı Çorum -
Çorum Ticaret ve Sanayi
Odası 3.950
EGS Fuar ve Kongre
Merkezi Denizli - Ege Fuarı Birliği Başkanlığı 7.950
Tablo-6’nın devamı:
Fuar Alanı İl Mülkiyet Sahibi Fuar Alanı İşletmecisi Alan (Kapalı, m2)
Orta Doğu Fuar
Merkezi Gaziantep
Gaziantep Ortadoğu
Fuarcılık A.Ş.
Gaziantep Ortadoğu
Fuarcılık A.Ş. 15.000
İFM İstanbul İstanbul Dünya Ticaret Merkezi A.Ş.
CNR, 18 İstanbul Dünya
Ticaret Merkezi A.Ş. 98.500
(55) Son olarak aşağıda uluslararası kabul görmüş fuar merkezlerinin nitelikleri dikkate
alınarak TOBB tarafından belirlenen özelliklere sahip olduğu tespit edilen 7000 m2 üzeri
fuar alanları yer almaktadır. Tabloda fuar alanı eşiğinin 7000 m2 olarak belirlenirken
YAĞMUR FUARCILIK’ın 2016 yılı itibarıyla 3T FUARI bakımında ulaştığı büyüklük ele
alınmıştır.

16 İZWOOD İzmir Ağaç İşleme Makineleri, Kesici Takımlar, El Aletleri Fuarı.
17 TOBB Fuar Takvimlerinde, Ankara Ostim Stadyumu ve Eskişehir Sanayi Bölgesi’nde metal işleme
teknolojileri fuarları düzenlendiği görülmekle beraber TOBB’dan gelen bilgi ve belgelerden söz konusu
alanlara ilişkin bilgi edinilememiştir.
18 1-8 nolu Salonlar: CNR; 9-11 nolu Salonlar: İstanbul Dünya Ticaret Merkezi A.Ş.
17-11/132-60
21/36

Tablo-7: 7000 m2 Üzeri Alternatif Fuar Alanları
Fuar Alanı İl Mülkiyet Sahibi Fuar Alanı İşletmecisi
Alan
(Kapalı,
m2)
ANFA Altınpark Fuar
Merkezi Ankara
Ankara Büyükşehir
Belediyesi
ANFA Ankara Altınpark
İşletmeleri Ltd. Şti 7.700
CONGRESIUM Ankara Ankara Ticaret Odası GL Events Fuarcılık A.Ş. 10.400
Antalya Fuar Merkezi Antalya Anfaş Antalya Fuarcılık İşletme ve Yatırım A.Ş.
Anfaş Antalya Fuarcılık
İşletme ve Yatırım A.Ş. 40.000
EGS Fuar ve Kongre
Merkezi Denizli -
Ege Fuarı Birliği
Başkanlığı 7.950
Orta Doğu Fuar
Merkezi Gaziantep
Gaziantep Ortadoğu
Fuarcılık A.Ş.
Gaziantep Ortadoğu
Fuarcılık A.Ş. 15.000
İFM İstanbul İstanbul Dünya Ticaret Merkezi A.Ş.
CNR, 19 İstanbul Dünya
Ticaret Merkezi A.Ş. 98.500
Sütlüce Haliç Kongre
ve Kültür Merkezi İstanbul -
Haliç Kongre Merkezi
İşletmeleri A.Ş. 8.250
Lütfi Kırdar kongre
Merkezi Rumeli
Sergi Salonu
İstanbul
UKTAŞ Uluslararası
Kongre Sarayı Tesisleri
İşletmeciliği Tic. A.Ş.
UKTAŞ Ulusl. Kongre
Sarayı Tesisleri
İşletmeciliği Tic. A.Ş.
7.000
İstanbul Kongre
Merkezi İstanbul -
İstanbul Dünya Ticaret
Merkezi A.Ş. 10.453
Kayseri Dünya
Ticaret Merkezi Kayseri
İstanbul Dünya Ticaret
Merkezi A.Ş.
İstanbul Dünya Ticaret
Merkezi A.Ş. 8.400
Kocaeli BB Fuar
Merkezi Kocaeli
Kocaeli Büyükşehir
Belediyesi Kocaeli Fuar Müdürlüğü 8.400
Kırıkkale Kapalı
Teşhir Salonu Kırıkkale
Kırıkkale Ticaret ve
Sanayi Odası - 7.818
Kırşehir Kapalı
Teşhir Salonu Kırşehir
Kırşehir Ticaret ve
Sanayi Odası - 10.000
(56) Yukarıdaki tablolardan da görüldüğü üzere TÜYAP ve/veya iştirakleri İstanbul, Diyarbakır,
Samsun, Adana, Konya ve Bursa’daki başlıca fuar alanlarının kullanım hakkını uzun
süreli kira sözleşmeleri ile kontrolü altında bulundurmaktadır. TÜYAP; İzmir, Kayseri ve
Kocaeli’ndeki fuar alanlarını ise fuar bazında dönemsel olarak kiralamış durumdadır.
Diğer yandan daha önce de belirtildiği üzere, 34 kod numaralı metal işleme teknolojileri
alanındaki fuarlar günümüze kadar İstanbul, Ankara, Adana, Konya, Bursa, İzmir,
Gaziantep, Denizli, Eskişehir, Diyarbakır, Kayseri, Antalya, Çorum ve Kocaeli illerinde
yapılmıştır. Bu bilgilere göre öncelikle belirtilmesi gereken, her ne kadar TÜYAP,
Diyarbakır, Samsun, Adana, Konya ve Bursa’daki başlıca fuar alanlarının kullanım
hakkını uzun süreli kira sözleşmeleri ile kontrolünde bulundursa da, dönemsel kiralanmış
fuar alanları bakımından YAĞMUR FUARCILIK’ın hala alternatiflerinin bulunduğu ve
dönemsel kiralanmış İzmir, Kayseri ve Kocaeli’ndeki fuar alanlarında farklı tarihlerde 3T
FUARI’nın düzenlenebileceğidir. Diğer yandan tablolar ve daha önce metal işleme
teknolojileri fuarlarının düzenlendiği yerler karşılaştırıldığında, İstanbul (İFM), Ankara
(ANFA, CONGRESIUM), Gaziantep (Orta Doğu), Denizli (EGS), Antalya (EXPO), Kırşehir
(Kapalı Teşhir Salonu) ve Kırıkkale (Kapalı Teşhir Salonu) gibi illerdeki fuar alanlarının da
büyüklükleri itibarıyla YAĞMUR FUARCILIK’ın önündeki alternatifler olduğu
görülmektedir.

19 1-8 nolu Salonlar: CNR; 9-11 nolu Salonlar: İstanbul Dünya Ticaret Merkezi A.Ş.
17-11/132-60
22/36

(57) Diğer yandan TOBB tarafından gönderilen fuar alanı listesi sektörde faaliyet gösteren
diğer bir fuar düzenleyicisi olan HANNOVER FUARCILIK’a da gönderilmiş ve anılan
listede yer alan fuar alanlarının metal işleme teknolojileri fuarlarına uygun olup olmadığı
sorulmuştur. HANNOVER FUARCILIK’tan gelen cevabi yazıda fuar alanlarının çoğu
hakkında daha önce anılan fuar alanlarında fuar düzenlemediklerinden bilgi sahibi
olmadıkları belirtilmekle beraber, bu tür fuarlar bakımından optimal fuar alanı
yüksekliğinin sekiz metre olduğu belirtilmiş ve bilgileri dahilinde bu kritere uyan fuarlar
aşağıdaki şekilde listelenmiştir:
Tablo-8: HANNOVER FUARCILIK Tarafından Metal İşleme Teknolojileri Fuarlarına Uygun Olduğu Belirtilen
Fuar Alanları
Fuar
Düzenlenebilen
Alanlar
Kapalı
Alan
(m2)
Salon
Sayısı
Ortalama
Yükseklik Fuar Alanı Sahibi
Fuar Alanını İşleten
Kurum / Kuruluş
CONGRESIUM 10.400 2 8 m Ankara Ticaret Odası GL Events Fuarcılık A.Ş.
İFM 98.500 11 9 m-13 m İstanbul Dünya Ticaret Merkezi A.Ş.
CNR, Dünya Ticaret Merkezi
A.Ş.20
Ortadoğu Fuar
Merkezi 15.000 3 11 m-13 m
Gaziantep Ortadoğu
Fuarcılık A.Ş.
Gaziantep Ortadoğu Fuarcılık
A.Ş.
(58) Bu bağlamda salt HANNOVER FUARCILIK’tan alınan bilgiler dikkate alınsa dahi
YAĞMUR FUARCILIK’ın önünde CONGRESIUM, İFM ve Orta Doğu Fuar Merkezi’nin
alternatif olarak durduğu görülmektedir.
(59) Öte yandan TOBB’un yazısında fuar alanı işletmecileri ile fuar düzenleyicileri arasında
karşılıklı bağımlılık olduğu, bir fuar alanı işletmecisinin sahibi olduğu fuar alanını tüm yıl
boyunca meşgul edecek sayıda fuar düzenlemesi ihtimalinin düşük olduğu, bu nedenle
fuar alanı işletmecisinin fuar düzenleyicisi şirketlerle hakkaniyete dayalı bir ticari ilişki
kurmasının kendi menfaatine olduğu belirtilmektedir. Bu çerçevede her ne kadar Tablo 4
ve 5’teki fuar alanları TÜYAP’ın mülkiyetinde ya da TÜYAP tarafından dönemsel olarak
kiralanmış olsa da söz konusu fuar alanları da YAĞMUR FUARCILIK bakımından bir
alternatif teşkil etmektedir. Nitekim yapılan incelemeler sırasında TÜYAP ile İZFAŞ
arasında MAKTEK FUARI’na ilişkin sözleşmenin yılın belli bir dönemi için (Ekim ayı) iki
yılda bir olmak üzere 2017’den başlayarak 2023’e kadar olan süreyi kapsadığı görülmüş
olup, 2018, 2020 ve 2022 yılları için ya da aynı yılın farklı bir dönemi için YAĞMUR
FUARCILIK’ın, İZFAŞ bünyesinde 3T FUARI’nı düzenlenmesine ilişkin bir engel olup
olmadığı İZFAŞ’a sorulmuştur. İZFAŞ tarafından gönderilen yazıda YAĞMUR
FUARCILIK’ın kendisinden 3T FUARI’nı TÜYAP’tan farklı bir tarihte yapma talebinin
olmadığı belirtilmekle beraber böyle bir talebin bulunması durumunda fuarların etkinliği
bakımından iki fuar arasında makul bir süre bulunması gözetilerek söz konusu talebin
olumlu cevaplanacağı belirtilmiştir.

20 1-8 nolu Salonlar: CNR; 9-11 nolu Salonlar: İstanbul Dünya Ticaret Merkezi A.Ş.
17-11/132-60
23/36

(60) İZFAŞ’a “makul süre”nin ne kadarlık bir süre anlamına geldiği de sorulmuş, gelen cevabi
yazıda yer alan “fuarın etki gücünün ve dolayısıyla sektörün gücünün azalmasına sebep
olunması sonucuna sebep olabilecek, yüksek meblağlar ile organize edilen fuarların
senede bir kez yapılmasına tarafımızca özen gösterilmektedir” ifadesiyle, İZFAŞ
bakımından makul sürenin tanımının “benzer konulu fuarların senede bir kez
düzenlenmesi” şeklinde olduğu anlaşılmıştır. Diğer yandan bu husus ile ilgili YAĞMUR
FUARCILIK’a İZFAŞ’tan aynı yıl içerisinde farklı bir tarih için ve İZFAŞ haricinde TÜYAP
ya da diğer fuar alanı işletmecilerinden yer talebi olup olmadığı sorulmuş ve YAĞMUR
FUARCILIK’ın diğer fuar alanı işletmecilerinden herhangi bir talebinin olmadığı
öğrenilmiştir. YAĞMUR FUARCILIK bu hususa ilişkin yazısında;
“… uluslararası ihtisas fuarları genel olarak dünyada yılda bir yapılmaktadır. Aynı
ilde bir yıl içerisinde birden fazla ihtisas fuarı hem fuar düzenleyicileri tarafından,
hem katılımcılar, hem de sektör derneği, federasyon gibi sektör kurumları tarafından
tercih edilmemektedir. Örneğin İstanbul’da daha önceki yıllarda CNR Fuarcılık
tarafından düzenlenen TATEF Takım Tezgahları Fuarı, üç yıl önce takım Tezgahları
Derneği’nin TÜYAP ile anlaşması üzerine TÜYAP’ta MAKTEK adı altında yapılmaya
başlanmıştır. Derneğin etkisiyle katılımcılar çoğunlukla TATEF Fuarını bırakıp
MAKTEK’e katılmaya başlamışlardır. Çünkü bir yıl içerisinde aynı ilde birden fazla
fuara katılmayı gereksiz bulmaktadır sektör temsilcileri. Bunun yerine yurtdışı
fuarlarına bütçe ayırmayı tercih etmektedirler.”
açıklamasında bulunmaktadır. Gerek İZFAŞ’tan gerekse YAĞMUR FUARCILIK’tan alınan
bu bilgiler çerçevesinde, sektörde “benzer konulu fuarların aynı ilde senede bir kez
düzenlenmesi” konusunda bir teamül olduğu, bunun fuar alanı işletmecisinden ziyade
fuar düzenleyicilerin ve katılımcıların tercihleri ve talepleri doğrultusunda oluştuğu
anlaşılmaktadır.
(61) Diğer yandan İZFAŞ’ın TÜYAP ile MAKTEK Fuarlarına ilişkin akdettiği sözleşmelerde
gerek İZFAŞ’a gerekse kiracıya yönelik bir rekabet etmeme yükümlülüğünün/münhasırlık
hükmünün bulunmadığı belirtilmelidir21. YAĞMUR FUARCILIK ile İZFAŞ arasındaki 3T ve
İPAF Fuarlarına ilişkin sözleşmeler incelendiğinde ise 2006-2010 yıllarına ilişkin İPAF
FUARI ve 2006-2013 yıllarına ilişkin 3T FUARI sözleşmelerinde münhasırlığa ilişkin
hüküm bulunsa da 2014-2016 yıllarına ilişkin 3T FUARI sözleşmelerinden bu hükmün
kaldırıldığı görülmektedir22. Bu tespitler ışığında diğer alternatif fuar alanları haricinde
aynı yıl içerisinde olmasa da MAKTEK FUARI’nın düzenlenmeyeceği yıllar bakımından
3T FUARI için İZFAŞ’ın da hâlâ bir alternatif olduğu, YAĞMUR FUARCILIK tarafından bu
fuar bakımından da İPAF FUARI (bir sene İzmir, bir sene İstanbul) tarzı bir fuar
planlaması yapılabileceği değerlendirilmektedir.

21 Benzer şekilde İZFAŞ ile yapılan görüşmeler neticesinde TÜYAP ile İZFAŞ arasında 49 yıllık bir
anlaşmanın bulunmadığı da teyit edilmiştir.
22 Rekabet etmeme yükümlülüğüne ilişkin hükmün 2014 ve sonrasında diğer fuar düzenleyicilerle yapılan
sözleşmelerden de kaldırıldığı tespit edilmiştir.
17-11/132-60
24/36

(62) Söz konusu alternatifler ile ilgili YAĞMUR FUARCILIK tarafından yukarıda da ifade
edildiği üzere iki hususun öne sürülmesi mümkündür. Bunlardan ilki aynı sene içerisinde
benzer konulu fuarların farklı yerlerde yapılsa dahi gerekli başarıyı elde etmediği
iddiasıdır. Bununla birlikte yerinde incelemede elde edilen belgelerden TÜYAP tarafından
MAKTEK İZMİR FUARI’nın, 18-23.09.2017 tarihinde Almanya Hannover’da düzenlenen
ve sektörün dünya çapındaki önemli ve büyük fuarlarından biri olarak nitelendirilen EMO
Makine ve Metal İşleme Fuarı’nın hemen ardından 04-07.10.2017 tarihlerinde
düzenleneceği görülmektedir. Öne sürülebilecek bir diğer iddia ise belirtilen alternatif
yerlerin YAĞMUR FUARCILIK açısından İzmir kadar optimal olmadığı iddiasıdır. Bununla
birlikte daha önce de belirtildiği üzere, alternatif kaynakların daha az avantajlı (daha
maliyetli, vs.) oluşu vazgeçilmezlik şartının yerine gelmesi için yeterli olmadığı gibi23,
geçmiş yıllarda belirtilen yerlerde metal işleme teknoloji fuarlarının farklı teşebbüslerce
yapılmış olması, söz konusu yerlerin bu tür fuarlar için birer alternatif olduğunu ortaya
koymaktadır.
(63) Sonuç olarak elde edilen tüm bu bilgiler ışığında, YAĞMUR FUARCILIK açısından gerek
alternatif fuar yerlerinin gerekse alternatif fuar dönemlerinin bulunması nedeniyle 3T
FUARI bakımından da vazgeçilmezlik koşulunun sağlanmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
I.3.1.2. Objektif Haklı Gerekçe Koşulu
(64) İncelenen davranışının kötüye kullanma olup olmadığı değerlendirilirken göz önünde
bulundurulması gereken bir unsur da söz konusu davranışa ilişkin haklı bir gerekçenin
bulunup bulunmadığıdır. Kılavuz’da, Kurulumuz tarafından dikkate alınacak haklı gerekçe
iddiaları nesnel gereklilik ve etkinlik gerekçeleri olarak sınıflandırılmış24 ve objektif haklı
gerekçe koşulunun değerlendirilmesine ilişkin olarak25, sözleşme yapma talebinde
bulunan teşebbüsün ticari kredibilitesinin olmaması, arzın kapasite sınırlarına bağlı olarak
geçici olarak ya da tamamen durdurulması, çeşitli güvenlik gerekliliklerinin
karşılanamaması gibi hususların reddetme eylemi bakımından nesnel gereklilik olarak
değerlendirilebileceği belirtilmiştir. İşbu dosya bakımından üzerinde durulması gereken
unsur, İZFAŞ tarafından dosya konusu davranışın gerekçesi olarak gösterilen unsurların
nesnel gereklilik olarak değerlendirilip değerlendirilemeyeceğidir.
Yukarıda da yer verildiği üzere, yerinde inceleme belgelerinden YAĞMUR FUARCILIK
(…..) tarafından İZFAŞ (…..)’e gönderilen, 18.05.2016 tarih ve “3T FUARI –
ÖNEMLİDİR!..” konulu e-postada;
“2009'daki ekonomik kriz nedeniyle fuarcılıkta görülen daralma bizim fuarlarımıza da
yansıdı. Firmaların fuar tanıtım bütçelerini kısıtlamaları doğal olarak ilk önce İstanbul
dışında yapılan fuarlara yansıdı. Bu nedenle 2009 yılında, plastik ambalaj fuarını bir yıl
İzmir bir yıl İstanbul’da yapma kararı aldık”
şeklinde ifadeler yer almaktadır.

23 Bu değerlendirmenin önemli bölümü CNR tarafından işletilen İFM’nin kira maliyetlerinin yüksek olduğu
iddiasına karşı da geçerli olduğundan, yukarıda İFM de YAĞMUR FUARCILIK’ın alternatifleri arasında
sayılmıştır.
24 Kılavuz, para.30.
25 Kılavuz, para.48.
17-11/132-60
25/36

(65) Diğer yandan İPAF FUARI’na ilişkin İZFAŞ tarafından Kurumumuza gönderilen
belgelerde ise, İZFAŞ’ın İzmir’in tanıtımının yapılması, şehirdeki ekonomik ve ticari
faaliyetlerin artırılması ve İzmir Fuarı’nın marka değerinin yükseltilmesi hedeflerine vurgu
yapıldıktan sonra İzmir Ticaret Odası (İTO) tarafından İZFAŞ’a gönderilen 14.12.2010
tarihli yazıdaki;
“Kentimizde uzun süredir Yağmur Fuarcılık Yayıncılık Tanıtım Hizmetleri Ltd. Şti.
tarafından düzenlenmekte olan IPAF Uluslararası Plastik &Ambalaj Teknolojileri ve
Ürünleri Fuarı'nın son yıllarda yaşadığı önemli küçülme malumunuzdur. Bu küçülmenin
sonucu olarak söz konusu fuar, 2011 yılında İzmir’de değil İstanbul’da düzenlenmek
üzere Yağmur Fuarcılık tarafından TOBB takvimine aldırılmıştır. İzmir’deki plastik
üretim sektörünün büyüklüğü ve İstanbul’da halihazırda düzenlemekte olan plastik –
ambalaj fuarlarındaki katılımcıların büyük bölümünü Ege Bölgesi firmalarının
oluşturuyor olması göz önüne alındığında İzmir’in başarılı bir plastik fuarına ev sahipliği
yapmak için gereken kapasiteye sahip olduğu görülmektedir. Buna karşın, (…..), aynı
organizatör ile bu fuarın düzenlenmeye devam etmesi durumunda fuarın asla
büyüyemeyeceğini göstermektedir. Plastik ve ambalaj sektörünü kapsayan büyük bir
fuarın İzmir’de düzenlenmesi gerektiği ve sektör temsilcilerinin istekleri doğrultusunda
bu fuarın halihazırda diğer şehirlerde aynı sektördeki fuarları başarılı bir şekilde
gerçekleştiren Tüyap Tüm Fuarcılık Yapım A.Ş. tarafından düzenlenmesinin kent
ekonomisi için faydalı olacağı inancındayız…”
ifadelerine dikkat çekilmektedir.
(66) İZFAŞ, Kurumumuzca gönderilen yazıya cevap yazısında 3T FUARI’na ilişkin de
sektörden benzer taleplerin geldiğini belirtmiş ve sektörden gelen yazıları iletmiştir. Bu
yazılardan İTO ve İTO bünyesindeki 55. Makine Grubu tarafından İZFAŞ’a gönderilen
31.03.2015 ve 21.08.2014 tarihli yazılarda sırasıyla aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“… Bu yıl 16 ülkeden (…..) firmanın katıldığı ve (…..) m2 alanda düzenlenen fuarı (…..)
kişi ziyaret etmiştir. Fuarın içerdiği sektörü Odamızda temsil eden 55. (Makine Gr.)
Meslek Komitemiz, söz konusu fuarın katılımcı ve ziyaretçi sayılarının ve niteliklerinin
sektörün beklentilerini karşılamadığı görüşündedir. Kent ve ülke ekonomisine büyük
katkılar sağlamasını beklediğimiz yeni alanımız Fuar İzmir’de yenilikçi, büyüyen ve
sektörünün lideri olma niteliklerini taşıyan fuarlar düzenlenmesinin yanı sıra,
organizatörü hangi firma olursa olsun, Fuar İzmir’le birlikte mevcut fuarların gelişiminin
sağlanması hepimizin hedefidir. Bu çerçevede, 55. (Makine Gr) Meslek Komitemizin
görüşleri doğrultusunda 3T Uluslararası Metal İşleme, Kalıp, Otomasyon ve Kaynak
Teknolojileri Fuarı’nın daha işlevsel ve verimli bir etkinlik haline dönüşmesi konusunda
alan sahibi ve İzmir’in fuarcılık sektöründeki öncü şirketi olarak desteklerini dileriz ...”
“1- İzfaş tarafından İzmir’de makine fuarı düzenlenmesine ilişkin görüş alışverişinde
bulunulmuştur. İzfaş (…..)’nun da katıldığı toplantıda; (…..) komite üyelerimize
aktarıldığı ifade edilmiştir. Bu sebeple bundan böyle İzmir’de düzenlenecek makine
fuarının İzfaş tarafından düzenlenmesine yönelik acilen çalışmalar yapılması, fuarın
Yağmur Fuarcılık tarafından düzenlenmemesinin İZFAŞ’a yazılı olarak bildirilmesi
hususunun Yönetim Kurulumuzun takdirlerine sunulmasına oybirliği ile karar
verilmiştir.”
“8-05-08 Mart 2015 tarihlerinde İzmir Kültürpark alanında düzenlenecek olan makine
ve teknik alanında düzenlenen “Metal İşleme Teknolojileri, Otomasyon Teknolojileri,
Kalıp ve Kalıp Sistemleri, Kaynak Makineleri” fuarı ile ilgili yapılan değerlendirmede;
(…..) konusuna Yönetim Kurulumuzun dikkati çekilerek, yeni kurulacak fuar alanında
aynı uygulamanın devam etmemesi, fuara katılımcı sayısının arttırılması, fuarın daha
işlevsel olması konusunda İZFAŞ yönetiminin bilgilendirilmesi hususunun Yönetim
Kurulumuza arzına oybirliği ile karar verildi.”
17-11/132-60
26/36

(67) Diğer yandan gerek İZFAŞ’ın cevabi yazısında gerekse 03.03.2017 tarihinde İZFAŞ (…..)
ile yapılan görüşmede, İZFAŞ olarak asıl amaçlarının daha kaliteli fuarlar yapmak ve bu
suretle şehrin ekonomisine katkıda bulunmak olduğu, bununla birlikte işlettikleri alanın
birtakım işletme maliyetlerinin de karşılanması gerektiği, Gaziemir’de yeni kurulan Fuar
İzmir’in faaliyete geçmesinin ardından YAĞMUR FUARCILIK dahil fuar düzenleyicileri ile
İZFAŞ bünyesinde bir toplantı yapılarak kendilerinden fuarları büyütmelerinin
beklendiğinin iletildiği ifade edilmiştir. Nitekim yukarıda yerinde inceleme belgeleri
arasında verilen İZFAŞ Yönetim Kurulu karar tutanaklarında da fuarların büyütülmesi
vurgusu dikkat çekmektedir26. Ayrıca yerinde inceleme belgelerinden de YAĞMUR
FUARCILIK’tan fuarı büyütmesinin istendiği anlaşılmaktadır.
(68) İZFAŞ; yeni alana geçiş sonrası fuarların büyütülmesi hedefi ve İPAF ve 3T Fuarları ile
ilgili sektör talepleri haricinde YAĞMUR FUARCILIK ile yaşanan süreç hakkında ayrıca
İZFAŞ’ın önemli ölçüde hissesinin İBB’ye ait olması sebebiyle kamu kaynağını kullanan
ve kamu yararını ön planda tutan bir şirket olduğunu, kaynak kullanımında savurganlık
yapma hakkının olmadığını, alan tahsislerinde İzmir’in tanıtımını yapmayı, şehirdeki ticari
faaliyeti geliştirmeyi, İzmir Fuar’ının marka değerini artırmayı hedef aldığını, bu bağlamda
birden fazla sayıda holü kullanmayı tercih eden talep sahiplerini gerek ekonomik gerekse
daha geniş kitlelere ulaşılması adına tercih ettiğini belirtmektedir. Bu kapsamda İZFAŞ
yetkilileri, fuar alanı tahsisinin talep sahibi fuar düzenleyiciler ile yüz yüze görüşmeler
neticesinde gerçekleştiğini, yaşanan süreçte TÜYAP’ın kendilerinden daha büyük ölçekli
bir makine fuarı düzenlemek için biri opsiyonlu olmak üzere toplam üç hol için yer
talebinde bulunduğunu, kendilerinin bu talebe cevaben öncelikle YAĞMUR FUARCILIK
ile görüşeceklerini bildirdiklerini, YAĞMUR FUARCILIK ile yapılan görüşmede TÜYAP’ın
teklifinin iletildiği ve daha büyük ölçekli bir fuar düzenleme olanaklarının olup olmadığının
kendilerine sorulduğunu fakat YAĞMUR FUARCILIK’ın ancak bir hol kiralamak istediğini
bildirdiğini, bunun üzerine Yönetim Kurulu kararı doğrultusunda Alan Tahsis
Sözleşmesi’nin TÜYAP ile akdedildiğini ifade etmektedirler. Ek olarak İZFAŞ’ın yazısında,
YAĞMUR FUARCILIK’ın yaşanan süreçte her koşulda kendileriyle sözleşme yapmak
durumunda olduklarını belirten bir tutum içerisinde davrandığı, kendileriyle alan tahsis
sözleşmesi imzalanmamış olmasına rağmen katılımcılarla sözleşme imzalamaya
başladığı ve bu durumu bir dayatma unsuru olarak kullandığı, ayrıca önceki senelerde 3T
FUARI’nı YAĞMUR FUARCILIK’ın düzenlemiş olması sebebiyle kendilerine ayrıcalık
yapılmasını talep ettiği, bunun ise özünde rekabetin ihlali niteliğinde olduğu dile
getirilmektedir.
(69) Kurulumuz objektif haklı gerekçe koşulunu değerlendirirken öncelikle davranış ile korunan
meşru bir menfaatin bulunup bulunmadığını ve davranışın, korumaya çalıştığı menfaatin
ortaya çıkması için vazgeçilmez olup olmadığını göz önünde bulundurmaktadır. Ayrıca
incelemeye konu davranışın objektif olarak gerekli kabul edilebilmesi için hâkim
durumdaki teşebbüsün bu davranışının kendisi dışındaki sebeplerden kaynaklanması ve
teşebbüsün söz konusu menfaati korurken rekabeti zorunlu olandan fazla sınırlamaması
aranmaktadır27.

26 26.04.2016 tarih ve 2016/13 sayılı İZFAŞ Yönetim Kurulu toplantı tutanağı ve 24.05.2016 tarih ve
2016/14 sayılı İZFAŞ Yönetim Kurulu toplantı tutanağı.
27 Kılavuz, para. 31.
17-11/132-60
27/36

(70) Bu açıklamalar değerlendirildiğinde, İZFAŞ’ın ekonomik çerçevede kamu yararını
gözetmesinin, fuarı büyütmek istemesinin ve bu bağlamda sektörden gelen talepleri de
gözeterek, fuar alanını daha fazla hol kiralama talebinde bulunan ve daha fazla ekonomik
getiri sağlayacak TÜYAP’a tahsis etmesinin meşru menfaatin varlığına işaret ettiği
görülmektedir. İkinci olarak bu davranışın korumaya çalıştığı menfaatin ortaya çıkması
için vazgeçilmez olup olmadığı değerlendirildiğinde ise, YAĞMUR FUARCILIK’ın
kendisine yöneltilen seçeneklere rağmen üç hol kiralamaktan imtina etmesinin bu
davranışı vazgeçilmez kıldığı, aksi davranışın İZFAŞ açısından diğer iki hol için aynı
dönemde yeni bir fuar düzenleyici bulmak zorunda olma anlamına geldiği açıktır. Diğer
yandan bu durumu ortaya çıkaran İZFAŞ ve YAĞMUR FUARCILIK’ın farklı ekonomik
getirilere sahip teklifleri olup, davranışın kaynağında İZFAŞ bulunmamaktadır. Son olarak
vazgeçilmezlik şartının irdelendiği bölümde görüldüğü üzere, YAĞMUR FUARCILIK
tarafından alternatif fuar alan ve dönemlerinin bulunduğu ve pazar için rekabetin söz
konusu olduğu bu pazarda İZFAŞ’ın söz konusu menfaati korurken rekabeti zorunlu
olandan fazla sınırlamadığı anlaşılmaktadır.
I.3.1.3. Reddetmeye İlişkin Diğer Koşullar
(71) Yukarıda da ifade edildiği üzere, sözleşme yapmanın reddinin ihlal olarak kabul edilmesi
için yukarıdaki şartlarla birlikte alt pazarda etkin rekabetin kısıtlanması ve reddetmenin
tüketici zararına yol açması koşulları da kümülatif olarak gerçekleşmelidir. Bu bağlamda
yukarıda vazgeçilmezlik koşulunun işbu dosya kapsamında sağlanmadığının
belirlenmesinden sonra esasen diğer koşulların incelenmesine gerek bulunmamaktadır.
Bununla birlikte bu bölümde son iki koşula da kısaca değinilmiştir.
(72) Alt pazarda etkin rekabetin kısıtlanması koşulu ile ilgili öncelikle belirtilmesi gereken daha
önce de ifade edildiği üzere İZFAŞ’ın dosya konusu ilgili ürün pazarları bakımından alt
pazarda herhangi bir faaliyetinin bulunmadığı, bu bağlamda reddetme davranışının alt
pazardaki rekabeti kısıtlama saikiyle gerçekleşmediğidir. Öte yandan inceleme boyunca
gerek İZFAŞ, gerek şikâyetçi ve gerekse diğer ilgililer tarafından fuar düzenleyicilere bir
ihtisas fuarına yönelik yer tahsislerinin genellikle belirli bir süre için yapıldığı, söz konusu
ihtisas fuarına yeterli katılımın sağlanması ve fuarın başarılı olması adına aynı yerde aynı
konulu fuarların arasında makul bir süre bulunmasına dikkat edildiği ifade edilmiştir.
Nitekim gerek şikâyetçinin dilekçesinde gerekse yerinde incelemelerde elde edilen
belgelerde şikâyetçinin kira sözleşmelerinin üç veya beş yıllık yapılması gerektiği
yönündeki beyanları dikkat çekmektedir. İnceleme sırasında farklı taraflardan gelen bu
beyanlardan, fuar alanlarının belli bir dönem için tahsisi bakımından pazar için rekabetin
söz konusu olduğu, fuar düzenleyiciliği pazarının yapısından kaynaklanan sebeplerle
sözleşmelerde yer almasa da fiiliyatta alanın kiracısının en azından belli bir dönem için
alanda başka firmaların aynı konulu fuar düzenlemesinin engellenmesini fuar alanı
işletmecisinden talep edebildiği anlaşılmaktadır. Söz konusu süre İZFAŞ tarafından bir yıl
olarak belirtilmiştir. Diğer yandan konuya ilişkin mevzuatı oluşturan, TOBB Yönetim
Kurulunun 03.11.2014 tarih ve 94 sayılı kararına istinaden 01.01.2015 tarihinde yürürlüğe
giren Yurt İçinde Fuar Düzenlenmesine Dair Usul ve Esaslar’ın 15. maddesinde her ne
kadar bir senelik bir süre olmasa da ana fuar takvimine yapılacak eklemeler bakımından
fuarların arasında belli bir süre bulunmasının gözetildiği görülmektedir. Mevzuatta da yer
alan ve pazarın yapısından kaynaklanan tüm bu tespitler çerçevesinde, kısa vadede
pazar için rekabetin söz konusu olduğu fuar alanı tahsisi/işletmeciliği pazarında etkin
rekabet kavramının da bu koşullar dikkate alınarak değerlendirilmesi gerektiği
anlaşılmaktadır.
17-11/132-60
28/36

(73) Diğer yandan reddetmenin tüketici zararına yol açması koşulu bakımından dikkate alınan
husus hâkim teşebbüsten mal alamayan rakiplerin alt pazarda yenilikçi ürünler
sunmalarının engellenip engellenmediğidir. Bu durum özellikle talep eden teşebbüsün,
rakip teşebbüsten malı/hizmeti alıp sadece aynı nitelikte bir ürün/hizmet vermeyi
düşünmemesi, yeni veya geliştirilmiş mal ve hizmet sunmayı planlaması halinde ortaya
çıkacaktır. İşbu dosya söz konusu durum bakımından değerlendirildiğinde, TÜYAP’ın
metal işleme fuarını biri opsiyonlu olmak üzere üç hollük bir alana genişletmeyi
planlamasına rağmen YAĞMUR FUARCILIK’ın bir hollük alanla sınırlı kalması ve
İZFAŞ’ın fuarı büyütmesi yönündeki taleplerine karşın bu talebi karşılamayacağını
belirtmesinden hareketle, TÜYAP alternatifine kıyasla işbu dosya bakımından geliştirilmiş
mal ya da hizmet sunulması durumunun oluşmadığı değerlendirilmektedir. Diğer yandan
gerek başvuruda gerekse yerinde inceleme sırasında elde edilen belgelerde şikâyetçinin
TÜYAP’ın ucuz fiyat politikasından rahatsız olduğu görülmektedir. Bu bağlamda, en
azından mevcut durumda tüketicinin yüksek fiyatlardan zarar gördüğüne yönelik bir
çıkarım yapılamayacağı değerlendirilmektedir.
(74) Tüm bu tespitler çerçevesinde reddetmenin diğer iki koşulunun da sağlanmadığı
kanaatine varılmıştır.
I.3.2. Kanun’un 7. Maddesi Çerçevesinde Değerlendirme
(75) Başvuruda yer alan iddialardan biri de İZFAŞ’ın fuar alanını YAĞMUR FUARCILIK yerine
TÜYAP’a vererek TÜYAP’ın tekel konumuna gelmesine sebep olduğu, TÜYAP’ın hemen
hemen tüm illerdeki fuar alanlarını işletmeye başladığı ve diğer fuar düzenleyicilerini
piyasadan dışladığı iddiasıdır. Bununla birlikte başvuru içeriği incelendiğinde söz konusu
iddianın yukarıda ayrıntılarına yer verilen ve dosyanın esasını oluşturan sözleşme
yapmanın reddi iddiasıyla karşılaştırıldığında genel nitelikte bir iddia olduğu ve başvuru
içeriğinde TÜYAP’ın diğer fuar düzenleyicilerini piyasadan dışlama davranışının ne
şekilde gerçekleştiğine yönelik somut bir bilgi bulunmadığı görülmekte olup, söz konusu
iddianın daha ziyade diğer illerdeki metal işleme teknolojilerine yönelik fuar alanlarının da
TÜYAP’a kiralanması ile ortaya çıkan durumu ifade etmek üzere dosya içeriğinde
bulunduğu anlaşılmaktadır. Bu kapsamda öncelikle belirtilmesi gereken, başvuru
içeriğinde TÜYAP’ın fuar yerlerini kiralaması dışında somut bir dışlama davranışına yer
verilmediğidir. Yapılan yerinde incelemelerde de somut bir dışlama davranışına işaret
eden bir belgeye ulaşılmamıştır. Öte yandan iddianın ilk bölümünde yer alan İZFAŞ’ın
fuar alanını YAĞMUR FUARCILIK yerine TÜYAP’a kiralayarak TÜYAP’ın hâkim
duruma/tekel konumuna gelmesine sebep olduğu iddiası ile ilgili belirtilmesi gereken ise,
bu iddianın Kanun’un 6. maddesinin değil; birleşme ve devralmaları düzenleyen 7.
maddesinin konusu olduğudur. Bu nedenle TÜYAP tarafından fuar alanı işletmecisi ile
yapılan kira sözleşmelerinin izne tabi bir devralma işlemi olarak değerlendirilip
değerlendirilemeyeceği sorusu ortaya çıkmaktadır.
(76) Esasen bir fuar düzenleyicisinin fuar düzenleyebilmek için hâlihazırda üç ayrı seçeneği
bulunmaktadır. Bu seçenekler;
i) Fuarın düzenleneceği tarihler için fuar alanı işletmecisinden hol tahsisi talep etmek
(dönemsel tahsis),
ii) Kira/intifa hakları yoluyla fuar alanının kullanım haklarını elde etmek,
iii) İlgili fuar alanını satın almak
olarak sıralanabilecektir.
17-11/132-60
29/36

(77) 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesinde; bir ya da birden fazla teşebbüsün hâkim durum
yaratmaya veya hâkim durumlarını daha da güçlendirmeye yönelik olarak, ülkenin bütünü
yahut bir kısmında herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki rekabetin önemli ölçüde
azaltılması sonucunu doğuracak şekilde birleşmeleri veya devralma işlemi
gerçekleştirmeleri yasaklanmaktadır. 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ile 2010/4 sayılı
Tebliğ’e göre hukuki geçerlilik kazanabilmesi için Kurulumuza bildirilerek izin alınması
gereken birleşme ve devralmalar ile bu işlemlerin bildirimine ilişkin usul ve esaslar
belirlenmiş bulunmaktadır.
(78) 2010/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinde bir veya daha fazla teşebbüsün tamamının ya da
bir kısmının doğrudan veya dolaylı kontrolünün, hisse ya da mal varlığının satın
alınmasıyla, sözleşmeyle veya diğer bir yolla bir ya da daha fazla teşebbüs veya
hâlihazırda en az bir teşebbüsü kontrol eden bir ya da daha fazla kişi tarafından
devralınması Kanun’un 7. maddesi kapsamında devralma sayılmaktadır. Tebliğ’e göre
kontrol sağlayan araçlar özellikle bir teşebbüsün malvarlığının tamamı ya da bir kısmı
üzerinde mülkiyet veya işletilmeye müsait bir kullanma hakkı, bir teşebbüsün organlarının
oluşumunda ya da kararları üzerinde belirleyici etki sağlayan haklar veya sözleşmelerdir.
Ancak Tebliğ’in 5. maddesinin ilk fıkrasındaki “Kontrolde kalıcı değişiklik meydana
getirecek şekilde” ifadesinde vurgulanan ‘kontrolde kalıcı değişiklik’ şartı önem arz
etmektedir.
(79) Konuyla ilgili olarak “Birleşme ve Devralma Sayılan Haller ile Kontrol Kavramı Hakkında
Kılavuz”un (Kontrol Kılavuzu) 13. paragrafında;
Kontrol sözleşme aracılığıyla da devralınabilir. Sözleşme aracılığıyla kontrolün
sağlanması için, hedef şirket üzerinde ilgili sözleşmenin hisseler veya varlıkların
devralınması halindekine benzer bir kontrole yol açması gerekmektedir. Bu nitelikteki
sözleşmelerin uzun süreli sözleşmeler olması ve sözleşmeden doğan hakları tanıyan
tarafın sözleşmeyi erken sona erdirme imkânı bulunmaması beklenmektedir. Zira
ancak uzun süreli sözleşmeler pazarda yapısal bir değişiklikle sonuçlanabilir. Bu
nitelikteki sözleşmelere, devralana mülkiyet hakları ya da hisseler devredilmeksizin
yönetim ve kaynaklar üzerinde kontrol hakkı veren, kiralama anlaşmaları şeklindeki
sözleşme türleri örnek gösterilebilir. Nitekim Tebliğ’in 5. maddesinde, kontrolün bir
teşebbüsün malvarlığı üzerinde işletilmeye müsait bir kullanma hakkıyla da
sağlanabileceği açıkça belirtmektedir.
açıklamalarına yer verildiği görülmektedir. Bu çerçevede kiralama sözleşmelerinin
Kanun’un 7. maddesi çerçevesinde değerlendirilebilmesi için; i) işletilmeye müsait bir
kullanma hakkının alıcıya devrini içermesi, ii) alıcı tarafından elde edilen hakkın hisseler
veya varlıkların devralınması halindekine benzer bir kontrole yol açması, iii) uzun süreli
olması, iv) kiraya verenin sözleşmeyi erken sonlandırma imkânı olmaması, şartlarının
sağlanması gerekmektedir.
(80) Kurulumuzun konu hakkındaki geçmiş kararlarından da görüleceği üzere, kontrol
değişikliği yaratan işlemlere dönük olarak geniş bir perspektif benimsenmektedir. Bu
çerçevede kontrol değişikliği yaratan malvarlığı ve hisse devirleri ile uzun süreli kontrol
imkânı tanıyan kiralama sözleşmesi gibi anlaşmalar da bu kapsamda ele alınmaktadır28.

28 Kurulumuzca kiralama sözleşmeleri vasıtasıyla kontrol değişikliği yaratan devralmalara ilişkin olarak; 08-
33/412-138, 10-62/1289-489, 09-07/130-42 ve 09-52/1255-319 sayılı kararlar alınmıştır.
17-11/132-60
30/36

(81) Kurulumuzun 04.11.2009 tarih ve 09-52/1255-319 sayılı Makromarket kararında dosya
konusu işlem şu şekilde özetlenmiştir:
İncelemeye konu işlem Makromarket’in Ulusal tarafından işletilen "Vipaş" markalı beş
adet perakende mağazasının işletme haklarını demirbaş ve emtiasıyla birlikte
devralmasıdır. Söz konusu işlemin gerçekleştirilmesi amacıyla 30.9.2009 tarihinde
taraflar arasında "Varlık Satış Sözleşmesi" imzalanmıştır. Sözleşme maddelerinden
anlaşıldığı üzere Ulusal devre konu mağazalardan yalnızca ikisinin (Etlik ve Eryaman
Arya) mülkiyetine sahip olup geri kalan üç mağazada (Beştepe, Akdere, Eryaman
Galaxy) kiracı konumundadır. İşlem ile birlikte Ulusal'ın mülkiyetinde olan iki mağaza
için Makromarket ile kira sözleşmesi imzalanacak, Ulusal'ın kiracı olarak işlettiği üç
mağazanın kira sözleşmeleri ise aynı hüküm, süre ve bedeller üzerinden
Makromarket'e devredilecektir. Devri gerçekleşecek kira sözleşmelerinin süreleri
Eryaman Galaxy mağazası için 8 yıl, Akdere ve Beştepe mağazaları için ise 7 yıldır.
Ulusal'in mülkiyetindeki mağazalara ilişkin olarak ise 8'er yıl süreli kira sözleşmeleri
imzalanacaktır. Ayrıca Makromarket tarafından, söz konusu mağazalarda bulunan
demirbaş ve emtialar da devralınacaktır.
(82) Kurulumuzun 15.05.2008 tarih ve 08-33/412-138 sayılı kararında ise;
Taraflar arasında imzalanan “Kira Sözleşmesi” ile Egeçim’in bütün fabrika binaları,
idari binaları, makine-teçhizatı ve demirbaşı Çimentaş’a kiralanmaktadır.
Sözleşmenin süresi 5 yıldır. Bildirim konusu kiralama işlemi Çimentaş’a bir kullanma
hakkı vererek, Egeçim üzerinde Tebliğ anlamında bir kontrol değişikliği yaratacaktır.
Çimentaş kiralama işlemiyle 5 yıl boyunca ek üretim ihtiyacını karşılayacaktır.
(Kiralama işlemine konu tesisinin faaliyette olması ve üretim amacıyla yeni yatırım
yapılmasına gerek olmayışı hususları dikkate alındığında, bu sürenin yeterli bir süre
olduğu düşünülmektedir.) Bu çerçevede 1997/1 sayılı Tebliğ anlamında bir kontrol
değişikliği olması nedeniyle bildirim konusu işlemin anılan Tebliğ kapsamında bir
devralma işlemi olduğu sonucuna varılmıştır.
sonucuna varılmıştır.
(83) Kurulumuzun 30.09.2010 tarih ve 10-62/1289-489 sayılı kararında şu ifadelere yer
verilmektedir:
Somut olayda taraflar arasında kurulan ilişki bir kira ilişkisidir. Dolayısıyla mülkiyetin
nakli anlamında bir mal varlığı devri söz konusu değildir. … Bu durumda, mülkiyetin
nakli söz konusu olmasa da, bir teşebbüse başka bir teşebbüsün malvarlığının
tamamı veya bir kısmı üzerinde belirleyici etki yaratabilecek hak bahşeden
sözleşmelerin de “devir sözleşmesi” olarak nitelenmesi isabetli olacaktır.
İncelenmesi gereken diğer bir konu da kira sözleşmesinin böyle bir etki yaratıp
yaratmadığıdır. Sözleşme’nin 7. maddesinde kira süresi 5 yıl olarak belirlenmiş ve
Altınyıldız’a tek taraflı olarak sözleşmeyi 5 yıl daha uzatma takdir hakkı verilmiştir.
Yani toplamda 10 yıla ulaşan bir kiralama söz konusu olabilecektir.
(84) Kararda bu süre de dikkate alınarak, ilgili ürün pazarında faaliyet gösteren herhangi bir
teşebbüsün ilgili malvarlığının mülkiyetini devralması ile bu malvarlığını kiralayıp
tamamen kendi inisiyatifi ile kullanarak ticari faaliyetini yürütmesi arasındaki farkın
ortadan kalktığı değerlendirilerek, işlemin Tebliğ anlamında bir devir işlemi niteliği taşıdığı
sonucuna ulaşılmıştır.
17-11/132-60
31/36

(85) Son olarak 17.04.2013 tarih ve 13-22/321-148 sayılı Kurulumuz kararında da Full
Grubu’nun maliki olduğu istasyonlarda Shell lehine 15 yıllık kira hakki tesis edilmesi,
finansal kiralama yapılan istasyonlar üzerinde Shell lehine birinci dereceden intifa hakkı
tesis edilmesi ve Full Grubu’nun kira hakkına sahip olduğu istasyonlar üzerindeki kira
haklarının Shell'e devir ve temlik edilmesinden oluşan işlemler Kanun’un 7. maddesi
bağlamında devir olarak nitelendirilmiştir. Öte yandan, Kurulumuzun 24.10.2013 tarih ve
13-59/829-352 sayılı kararında taraflar arasındaki üç yıl üç ay süreli kira sözleşmelerinin
sürelerinin kısa olması nedeniyle kontrolde kalıcı değişiklik şartını sağlamadığına dikkat
çekilmektedir.
(86) Bu açıdan değerlendirildiğinde Tablo-5’te yer verilen dönemsel tahsis sözleşmelerinin
ilgili pazarda işletilmeye müsait bir kullanma hakkının alıcıya devrini içerip içermediği ve
Kanun’un 7. maddesi bağlamında değerlendirilip değerlendirilemeyeceği hususu
gündeme gelebilecektir. Tablo-5’te yer verilen sözleşmelerin tip sözleşmeler olduğu göz
önüne alındığında, bahse konu sözleşmelerin tümünün ayrı ayrı incelenmesi yerine,
şikâyet konusu İZFAŞ ile TÜYAP arasındaki 21.07.2016 tarih ve yedi yıl süreli tahsis
sözleşmesi bu kapsamda değerlendirilmiştir.
(87) İZFAŞ’ın fuar alanı işletmeciliği dışında bu dosya kapsamında belirlenen ilgili pazarlarda
faaliyet göstermediği TOBB Fuar Takvimi’nde yer alan bilgilerden anlaşılmaktadır.
Teşebbüs yalnızca 2012 ile 2013 yıllarında “Plastik, Ambalaj ve Teknolojileri” alanında
fuarlar düzenlemiştir. Bu anlamda teşebbüsün herhangi bir iş kolunu veya faaliyetini
(örneğin kendi düzenlediği bir fuarı) TÜYAP’a devretmesinin söz konusu olmadığı
değerlendirilmektedir.
(88) Öte yandan TÜYAP ile İZFAŞ arasında imzalanan Sözleşme’nin yukarıda yer verilen
Kurulumuz kararlarına konu kira sözleşmelerden belirgin farklılıklarının olduğu göze
çarpmaktadır. Bu kapsamda Sözleşmenin Konu başlığını taşıyan ikinci maddesinde,
“Bu sözleşme Şirket tarafından Sözleşmenin 4. maddesinde belirtilmiş tarihlerde
organize edilecek 2017-2019-2021 ve 2023 yıllarındaki MAKTEK İZMİR Fuarı’nın
(Bundan böyle FUAR olarak anılacaktır) gerçekleştirilmesi amacıyla, ŞİRKET’e
fuarizmir’de yer tahsis edilmesi ve buna ilişkin esasların belirlenmesi amacıyla
düzenlenmiştir.”
hükmüne yer verilmektedir. Sözleşme’nin üçüncü maddesinde, düzenlenecek fuarın
sözleşmede münhasıran belirtilen ürün gruplarını kapsayacağı, bu ürün grupları dışındaki
ürün gruplarının MAKTEK FUARI’na dâhil edilmesinin İZFAŞ’ın yazılı iznine bağlı olacağı
düzenlenmektedir. Sözleşme’nin 3/e maddesinde yasaklanan fiilin tespit edilmesi halinde
İZFAŞ’a Sözleşme’yi derhal feshetme, Sözleşme konusu mahalleri TÜYAP’a teslim
etmeme, teslim edilmişse derhal boşalttırma vb. haklar tanınmaktadır. Benzer şekilde
Sözleşme’nin 3/d maddesinde fuarda yiyecek-içecek satışlarının yasaklandığı, İZFAŞ’ın
bu nedenle MAKTEK FUARI’nı iptal edebileceği taraflarca kabul edilmektedir.
(89) Sözleşme’nin 5-7. maddelerinde, temizlik, güvenlik, elektrik, internet, telefon hattı, su,
basınçlı hava gibi hizmetleri İZFAŞ’ın sunacağı; 8. maddesinde ise holler içerisinde yer
alan Cafe-Restoran alanlarında üçüncü kişilerin faaliyette bulundukları ve TÜYAP’ın bu
alanların dışında ilgili hizmetleri kendisinin sunamayacağı düzenlenmektedir.
(90) Taraflar arasındaki Sözleşme’nin “Sözleşmenin Süresi” başlıklı 4. maddesinde ise,
“Fuarın gerçekleşmesi ile işbu Sözleşme amacına ulaşmış sayılır ve sona erer. Ancak
Sözleşmenin ŞİRKET tarafından yapılacak ödemeler ve taahhütlere ilişkin hükümleri,
ödemeler tamamlanıncaya ve taahhütler yerine getirilinceye kadar devam edecektir.”
hükmü yer almaktadır. Bu çerçevede taraflar arasındaki tahsis sözleşmesi TÜYAP’a
yalnızca fuar tarihleri içerisinde, sözleşmeye konu yerlerde ve sözleşmenin amacıyla
sınırlı olarak bir kullanım hakkı sağlamaktadır.
17-11/132-60
32/36

(91) Yukarıda yer verilen hükümlerin incelenmesinden, TÜYAP ile İZFAŞ arasındaki
Sözleşme’nin fuar yapılması planlanan tarih aralıklarında dahi ilgili malvarlığı üzerinde
TÜYAP’a kontrol hakkı tanımadığı, kiraya verenin Sözleşme’yi erken sona erdirme
imkânının bulunduğu, TÜYAP’a bu hususta sözleşmenin erken sona erdirilebilmesini
engelleyebilecek herhangi bir hak tanınmadığı anlaşılmaktadır.
(92) İlave olarak, yukarıda yer verildiği üzere, İZFAŞ ile YAĞMUR FUARCILIK arasında
görülen davaya ilişkin İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2014/289 K. sayılı kararı
incelendiğinde, taraflar arasındaki dönemsel tahsis sözleşmesinin bir kira sözleşmesi
olarak nitelendirilemeyeceği sonucuna ulaşıldığı görülmektedir. Bütün bu hususlar birlikte
değerlendirildiğinde, taraflar arasındaki tahsis sözleşmesinin Kanun’un 7. maddesi
çerçevesinde incelenemeyeceği anlaşılmıştır.
(93) Öte yandan TÜYAP’ın fuar alanı işletmecileriyle imzaladığı kira sözleşmelerine ilişkin
değerlendirme, tahsis sözleşmelerine ilişkin değerlendirmelerden farklılık arz etmektedir.
Zira aşağıda görülebileceği üzere söz konusu sözleşmeler yukarıda yer verilen dönemsel
tahsis sözleşmelerinden içerik ve kapsam itibarıyla farklıdır. Bu kapsamda örnek olarak,
Çukurova Fuarcılık A.Ş. ile TÜYAP arasında imzalanan 29.07.2015 tarihli sözleşmenin
bazı hükümlerine ve bunlara ilişkin değerlendirmelere aşağıda yer verilmektedir.
(94) Taraflar arasında imzalanan sözleşmenin 2. maddesinde,
“Adana İli, Kurttepe Mahallesi, Prof. Dr. Necmettin Erbakan Bulvarı No:242 bulunan ve
1 nolu ekte görülen ve 13.439,70 m2 lik kapalı alana sahip 1 hol ile açık fuar ve
sergi alanlarının ve otopark alanlarının ve bunların her tür idari/teknik tesisatının ve
tüm bunların ihtiyacını karşılamak amacıyla kurulan ve kurulacak teknik alt ve üst
yapıların kiralanmasına ilişkin koşullar ile tarafların karşılıklı hak ve yükümlülüklerini
düzenler.”
hükmüne yer verilmektedir. Maddenin devamında kiraya verenin 2 no’lu holü inşa ettirme
kararı alması halinde söz konusu holün mezkûr sözleşmedeki şartlarla kiracıya
kiralanacağı kararlaştırılmaktadır. İlgili maddeden anlaşılacağı üzere mezkûr kira
sözleşmesi kapsam itibarıyla belirli bir fuarın düzenlenmesini değil, fuar alanının
işletilmesini içermektedir. Bu husus, Sözleşme’nin 10/E maddesinden de açıkça
anlaşılabilmektedir:
“Kiracı, yıl içerisinde kendisi tarafından düzenlenecek fuarların dışında kalan tarihlerde,
söz konusu fuarlarda sergilenecek ürün veya hizmet gruplarının aynı veya benzerinin
sergileneceği fuarlar dışındaki fuarlar için, sektörde itibar ve tecrübe sahibi, yetkin fuar
şirketlerine fuar alanını tahsis edebilir, bu nitelikteki şirketler ile ortak fuar
düzenleyebilir. Diğer yandan, fuar hazırlık ve organizasyon tarihlerinden arta kalan
tarihlerde kiracı ya da kiralayan varılacak ortak mutabakat dahilinde kongre, semineri
kültürel faaliyet, gösteri, sanat, spor etkinlikleri ile kamu yararına fuar alanı
kullandırabilir. Bu madde kapsamında düzenlenen fuarlara ilişkin gelirler kiracıya aittir.”
(95) Sözleşme’nin 6. maddesinde kira sözleşmesinin konusunu oluşturan taşınmaz ve
müştemilatının fuar ve fuarcılık hizmetleri amacı ile kullanılacağı belirtilmektedir.
Sözleşme’nin “Kiranın Süresi, Başlangıç Tarihi” başlığını taşıyan 9. maddesinde ise “Kira
Süresi: 10 (on) Yıldır.” hükmüne yer verilmektedir.
(96) Bu bağlamda TÜYAP’ın çeşitli fuar alanı sahipleriyle imzaladığı kira sözleşmeleri,
i) Belirli bir fuarın düzenlenmesine değil, fuar alanının işletilmesine yönelik olması,
ii) TÜYAP’a fuar alanının bütünü üzerinde kira süresi boyunca kesintisiz kullanım
hakkı sağlanması,
iii) TÜYAP’ın üçüncü kişilere fuar alanı tahsis edebilme yetkisine sahip olması
yönleriyle dönemsel tahsis sözleşmelerinden farklılaşmaktadır.
17-11/132-60
33/36

(97) Bu çerçevede ilgili Sözleşme hükümleri yukarıda verilen mevzuat düzenlemeleri ve
geçmiş tarihli Kurulumuz kararları çerçevesinde değerlendirildiğinde, mezkûr kira
sözleşmeleri aracılığıyla TÜYAP’ın ilgili fuar alanları üzerinde belirleyici etki
uygulayabilme olanağına kavuştuğu, ayrıca Tablo- 5’te yer verilen taraflar arasındaki
sözleşmelerin süresi de göz önüne alındığında ilgili sözleşmeler yoluyla 2010/4 sayılı
Tebliğ’in 5. maddesi kapsamında fuar merkezlerinin kontrolünde sözleşme süresi
boyunca kalıcı değişiklik meydana geldiği ve söz konusu kira sözleşmelerinin birer
devralma olarak nitelendirilebileceği değerlendirilmektedir.
(98) Bu kapsamda, TÜYAP’a gönderilen bilgi isteme yazısında TÜYAP’tan söz konusu
sözleşmelere ve bu sözleşmelerin imzalandıkları tarihlerden bir önceki yılda faaliyet
gösteren fuar alanı işleticilerinin söz konusu yıl itibarıyla elde ettiği ciroya ilişkin bilgi talep
edilmiştir. TÜYAP’tan gönderilen cevabi yazının ekinde bulunan kira sözleşmelerinden,
TÜYAP ile aşağıda zikredilen taraflar arasında;
- Bursa’da yer alan Bursa Uluslararası Fuar ve Kongre Merkezi için Bursa Ticaret ve
Sanayi Odası ile ilk olarak 02.07.2002 tarihinde 4 yıl, akabinde 04.07.2006
tarihinde 10 yıl ve 01.05.2005 tarihinde dokuz yıl sekiz ay süreli bir kira
sözleşmesinin,
- Adana’da yer alan Adana Uluslararası Fuar ve Kongre Merkezi için Adana
Büyükşehir Belediyesi İştiraki Çukurova Fuarcılık A.Ş. ile ilk olarak 15.08.2008
tarihinde 10 yıl, akabinde 29.07.2015 tarihinde 5 yıl süreli bir kira sözleşmesinin,
- Konya’da yer alan Konya Uluslararası Fuar Merkezi için Konya Ticaret Odası ile ilk
olarak 17.01.2003 ve 12.04.2006 tarihlerinde 5 yıl, 17.01.2012 tarihinde 11 yıl ve
24.03.2015 tarihinde 10 yıl süreli kira sözleşmelerinin,
- Diyarbakır’da yer alan Diyarbakır Fuar ve Kongre Merkezi için Diyarbakır Ticaret
ve Sanayi Odası ile 13.08.2008 tarihinde 10 yıl süreli bir kira sözleşmesinin,
- Samsun’da yer alan Samsun Fuar ve Kongre Merkezi için Samsun FKM Samsun
Fuar ve Kongre Merkezi İşletme Yatırım A.Ş. ile 04.07.2014 tarihinde 10 yıl süreli
bir kira sözleşmesinin
imzalandığı görülmektedir.
(99) Dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelerden, TÜYAP’ın Diyarbakır ve Samsun’da yer
alan fuar merkezlerinin ilk işleticisi olduğu görülmektedir. Bilindiği üzere Kontrol
Kılavuzu’nun 17. paragrafında kontrole ilişkin olarak,
“Varlıklar üzerinde kontrolün devralınması, ancak söz konusu varlıklar bir teşebbüsün
kendisine pazar cirosu atfedilebilen bir bölümünü teşkil ediyorsa Kanun’un 7. maddesi
kapsamında devralma olarak kabul edilebilir.”
açıklamasına yer verilmektedir. Bu bağlamda her iki fuar merkezinin de daha önce
işletilmemesi nedeniyle kendisine atfedilebilecek bir pazar cirosu bulunmadığı ve bu
nedenle söz konusu işlemlerin birer devralma işlemi olmadığı değerlendirilmektedir29.
(100) Öte yandan dosya içeriğinde yer alan bilgi ve belgelerden yola çıkılarak, Bursa, Adana ve
Konya’da yer alan fuar merkezlerinin TÜYAP ile yapılan kira sözleşmelerinden önce de
işletildiği, bu bakımından Kontrol Kılavuzu’nda yer aldığı üzere kendisine pazar cirosu
atfedilebilir bir varlığın TÜYAP’a devredildiği, bu nedenle ilgili sözleşmelerin 4054 sayılı
Kanun’un 7. maddesi kapsamında birer devralma olarak değerlendirilebileceği sonucuna
ulaşılmaktadır.

29 Yapılan değerlendirmede, daha önce anılan alanda fuarcılık sektörüne ilişkin bir faaliyet olmaması
dikkate alınmıştır. Diğer yandan söz konusu kiralama işleminin kontrol devri içerdiği varsayılsa dahi, anılan
alanda fuar alanı işletmeciliği öncesi ciro atfedilebilir bir ekonomik aktivite bulunmadığından ciro eşiklerinin
aşılmadığından bahisle işlemin izne tabi olmadığı da söylenebilecektir.
17-11/132-60
34/36

(101) Bu noktada işlemler hakkında zamanaşımı değerlendirmesi yapabilmek için ilgili
devralma işleminin gerçekleştirilme zamanının ortaya konulması gerekmektedir. 2010/4
sayılı Tebliğ’in 10. maddesinin yedinci fıkrası, “Birleşme veya devralma işlemlerinde
gerçekleştirilme tarihi, kontrolün değiştiği tarihtir.” hükmünü haizdir. Bu kapsamda
değerlendirildiğinde TÜYAP’ın,
- Bursa Uluslararası Fuar ve Kongre Merkezi’nin kontrolünü ilk olarak 02.07.2002
tarihinde Bursa Ticaret ve Sanayi Odası’ndan devraldığı,
- Adana Uluslararası Fuar ve Kongre Merkezi’nin kontrolünü ilk olarak 15.08.2008
tarihinde Adana Büyükşehir Belediyesi İştiraki Çukurova Fuarcılık A.Ş.’den
devraldığı,
- Konya Uluslararası Fuar Merkezi için Konya Ticaret Odası’nın kontrolünü ilk olarak
17.01.2003 tarihinde Konya Ticaret Odası’ndan devraldığı
ve günümüze kadar kesintisiz olarak söz konusu merkezler üzerinde kontrol uygulamaya
devam ettiği sonucuna ulaşılmaktadır. Bu noktada, taraflar arasında daha sonra çeşitli
tarihlerde yenilenen sözleşmelerle bahse konu fuar merkezleri üzerindeki kontrole ilişkin
bir değişiklik yaratılmadığından, mezkûr sözleşmeler devralma işleminin gerçekleştirilme
tarihine ilişkin değerlendirmede dikkate alınamayacaktır.
(102) 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinde izne tabi birleşme ve devralmaların Kurul izni
olmaksızın gerçekleştirilmesi halinde devralan teşebbüse, teşebbüsün karardan bir
önceki mali yıl sonunda oluşan veya bunun hesaplanması mümkün olmazsa karar
tarihine en yakın mali yıl sonunda oluşan ve Kurul tarafından saptanacak olan yıllık gayri
safi gelirlerinin binde biri oranında idari para cezası uygulanacağı düzenlenmektedir.
Kanun’un 11. maddesinde ise, bildirilmesi zorunlu olan birleşme ve devralma işlemlerinin
Kurula bildirilmemiş olduğu hallerde, Kurulun herhangi bir şekilde işlemden haberdar
olduğu zaman kendiliğinden birleşme veya devralmayı incelemeye alacağı
düzenlenmektedir.
(103) Öte yandan, işbu dosya kapsamında ilgili işlemlerin öncelikle 5326 sayılı Kanun’un
zamanaşımına ilişkin hükümleri kapsamında incelenmesi uygun bulunmuştur. Söz
konusu Kanun’un “Soruşturma Zamanaşımı” başlığını taşıyan 20. maddesinde,
(3) Nispî idarî para cezasını gerektiren kabahatlerde zamanaşımı süresi sekiz yıldır.
(4) Zamanaşımı süresi, kabahate ilişkin tanımdaki fiilin işlenmesiyle veya neticenin
gerçekleşmesiyle işlemeye başlar.
hükümlerine yer verilmektedir. Dosya konusu işlemler bu kapsamda değerlendirildiğinde
Adana Uluslararası Fuar ve Kongre Merkezi’nin TÜYAP’a devrine ilişkin işleme dair
soruşturma zamanaşımının 15.08.2016 tarihinde, Bursa Uluslararası Fuar ve Kongre
Merkezi’nin TÜYAP’a devrine ilişkin işleme dair soruşturma zamanaşımının 02.07.2010
tarihinde, Konya Uluslararası Fuar Merkezi’nin TÜYAP’a devrine ilişkin işleme ilişkin
soruşturma zamanaşımının ise 17.01.2011 tarihinde dolduğu görülmektedir. Bu nedenle
mezkûr devralma işlemlerine ilişkin olarak 4054 sayılı Kanun çerçevesinde işlem tesis
edilemeyeceği kanaatine varılmıştır.
17-11/132-60
35/36

J. SONUÇ
(104) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 4054 sayılı Kanun’un 41.
maddesi uyarınca şikayetin reddi ile soruşturma açılmamasına gerekçeli kararın
tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak
üzere, OYÇOKLUĞU ile karar verilmiştir.























































17-11/132-60
36/36

KARŞI OY GEREKÇESİ
(23.03.2017 tarihli ve 17-11/132-60 sayılı Kurul Kararı)
Kurulun 23.03.2017 tarih ve 17-11 sayılı toplantısında görüşülen İzfaş İzmir Fuarcılık
Hizmetleri Kültür ve Sanat İşleri Ticaret A.Ş.’ nin plastik ve metal işleme sektöründe fuar
düzenleyen teşebbüsle sözleşme yapmayı reddederek teşebbüsü piyasa dışına çıkardığı
ve ilgili fuarın düzenlenmesini Tüyap Tüm Fuarcılık Yapım A.Ş.’ ye bırakarak Tüyap Tüm
Fuarcılık Yapım A.Ş.’ nin tekel konuma gelmesine sebep olduğu, Tüyap Tüm Fuarcılık
Yapım A.Ş.’ nin hemen hemen tüm illerdeki fuar alanlarını işletmeye başladığı ve diğer
fuar düzenleyicilerini piyasadan dışladığı iddiasına 4054 sayılı Kanun’un 41. Maddesi
uyarınca aşağıdaki gerekçelerim nedeniyle karşıyım.

İlgili coğrafi pazarın Kurulun Congresium ( 27.10.2016 tarih 16-35/604-269 sayılı )
kararındaki gibi fuarın yapıldığı bölge ya da il bazında belirlenmesi gerekirken bunun
yapılmaması hatalı bir yaklaşım olmuştur.

Bu hatalı yaklaşım fuarların çift taraflı bir pazar olduğunu gözardı etmektedir. Zira ilgili
pazar belirlenirken fuarların katılımcıları dikkate alınıp ziyaretçi tarafı dikkate alınmamıştır.
Sadece katılımcıları dikkate alıp katılım için fuarın yapıldığı bölgenin dışından da katılım
olduğunu görerek ilgili coğrafi pazarı "Türkiye" olarak belirlemek bir sakınca olarak
görülmeyebilir. Oysaki fuarların sadece katılımcıları için yapılmadığı, aynı zamanda o
fuara büyük ölçüde o il ya da bölge sınırları içinden katılacak fuarın düzenlendiği sektörle
alakalı ziyaretçiler için de yapıldığı, ziyaretçi olmaksızın fuarların yapılmasının bir
anlamının olmayacağı dikkate alındığında bu yaklaşım geçerliğini kaybetmektedir.
Türkiye’nin değişik bölgelerinde fuar düzenlemenin amacı da bu pazarın diğer tarafını
oluşturan ziyaretçiler içindir. Aksi takdirde teknik ve alt yapı imkânları yeterli bir ya da
birkaç il de bütün fuarları düzenlemek yeterli görülebilirdi. Bu itibarla Kurulun daha önceki
yaklaşımından ayrılmak isabetli olmamıştır.

Diğer taraftan İZFAŞ’ ın İzmir’ de fuar alanı işleticisi olarak tek olduğu dikkate alındığında
hâkim durumda olduğunda şüphe bulunmamaktadır. Uzun yıllar boyunca şikâyetçi
tarafından işletilen IPAC ve 3T fuarlarını birini kendi işletmek diğerini ise objektif
olmayan bir takım varsayımsal gerekçelerle fuar işletmeciliği pazarında hâkim durumda
olduğu iddia olunan bir teşebbüse vermek hâkim durumunu kötüye kullandığına karine
teşkil etmektedir. Mevcut tespitler Kurulun Congresium ( 27.10.2016 tarih 16-35/604-269
sayılı ) kararındaki cezaya konu olan tespitlerle benzerlik arz etmektedir.

Hâkim durumda olan bir teşebbüsün salt daha fazla gelir elde etmek adına yüksek pazar
payına sahip olan teşebbüsleri tercih ederek küçüklerin yok olmasına sebebiyet verecek
nitelikte politikalar izlemek gibi bir lüksünün olmaması gerekir. Hâkim durumda
olan
teşebbüsler ilgili sektörde faaliyet için vazgeçilmez nitelikte altyapı ya da tesislere
sahiplerse bunları sadece büyüklere tahsis etmek yerine rekabetçi bir piyasa adına hem
büyüklerin ve hem de küçüklerin faaliyet gösterebilecekleri yöntemler uygulayarak
piyasayı olabildiğince tüm teşebbüsler açması gerekirken bunun aksine hareket
edilmesi, dolayısıyla soruşturma açılması gerekirken buna gerek görülmemesi karşı oy
kullanmamızı gerektirmiştir.

Fevzi ÖZKAN
Kurul Üyesi



Full & Egal Universal Law Academy