Rekabet Kurumu - Karar Sayı 17-14/196-82

Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2016-3-73 (Muafiyet/Menfi Tespit)
Karar Sayısı : 17-14/196-82
Karar Tarihi : 27.04.2017

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN, Fevzi ÖZKAN, Adem BİRCAN,
Şükran KODALAK, Mehmet AYAN

B. RAPORTÖRLER: Nesrin ATA, Cansu TOPAK KORKMAZ

C. BİLDİRİMDE
BULUNAN :- Lastik Sanayicileri Derneği
Temsilcisi: Dr. M. Fevzi TOKSOY ve Av. Bahadır BALKI
Francalalı Sokak No: 28, Arnavutköy/ 34345 İstanbul

(1) D. DOSYA KONUSU: Lastik Sanayicileri Derneği tarafından hazırlanan “Ömrünü
Tamamlamış Lastikler Atık Yönetim Stratejileri ve Uygulama Planı 2016-2020”
çerçevesindeki faaliyetlerin yürütülmesine ilişkin teşebbüs birliği kararına menfi
tespit ya da muafiyet tanınması talebi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 22.12.2016 tarih ve 7345 sayı ile
giren ve en son 06.04.2017 tarih ve 2439 sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine
düzenlenen 20.04.2017 tarih ve 2016-3-73/MM sayılı Menfi Tespit/Muafiyet Raporu
görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Lastik Sanayicileri Derneği (LASDER)
tarafından hazırlanan “Ömrünü Tamamlamış Lastikler Atık Yönetim Stratejileri ve
Uygulama Planı 2016-2020” çerçevesindeki faaliyetlerin yürütülmesine ilişkin teşebbüs
birliği kararına;
- “Ömrünü Tamamlamış Lastik” (ÖTL) katkı payının tespiti ve toplayıcıların atığı
pazarlama haklarının kısıtlanması nedeniyle menfi tespit belgesi verilemeyeceği,
- Mevcut haliyle 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (4054 sayılı
Kanun) 5. maddesinde sayılan koşulların tamamını karşılaması nedeniyle,
uygulanmaya başlandığı tarihten itibaren 5 yıl süreyle bireysel muafiyet tanınabileceği
sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(4) LASDER tarafından hazırlanan “Ömrünü Tamamlamış Lastikler Atık Yönetim Stratejileri
ve Uygulama Planı 2016-2020” (2016 Atık Yönetim Planı) çerçevesindeki faaliyetlerin
yürütülmesine ilişkin teşebbüs birliği kararının, lastik üreticileri ile geri dönüşüm/kazanım
firmaları ve atık toplama firmalarını etkileyebilecek olması nedeniyle ilgili teşebbüslerden
bilgi talebinde bulunulmuştur.
(5) Barutcular Kauçuk Lastik Mamulleri Geri Dönüşüm’den (BARUTCULAR), Gazisan Geri
Kazanım San. ve Tic. Ltd. Şti.’den (GAZİSAN), Çivril Atık Toplama Geri Dönüşüm Lojistik
Nakliyat San. ve Tic. Ltd. Şti.’den (ÇİVRİL ATIK), Eko Nazar Geri Kazanım San. ve Tic.
A.Ş.’den (EKO NAZAR), TASK Atık Yön. Enerji Geri Kazanım San. ve Tic. A.Ş.’den
17-14/196-82
2 / 13

(TASK ATIK), Ümüt Atık Toplama’dan (ÜMÜT ATIK) ve Petlas Lastik San. ve Tic.
A.Ş.’den (PETLAS) gelen cevabi yazılar Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.
G.1. Taraflar
G.1.1. LASDER
(6) 25.11.2006 tarih ve 26357 sayılı Ömrünü Tamamlamış Lastiklerin Kontrolü Yönetmeliği
(ÖTL Yönetmeliği) ile kullanım süresi dolmuş lastiklerin zarar verecek şekilde çevreye
bırakılması yasaklanmış ve bunların toplanarak geri kazandırılması zorunlu hale
getirilmiştir. Üretici sorumluluğu prensibine dayanan Yönetmeliğe göre, lastik ithalatçıları
ve üreticileri, ÖTL Yönetmeliği ile belirlenen miktarlardaki ömrünü tamamlamış lastikleri
(ÖTL) toplamak, geri kazandırmak ve bertarafını sağlamakla yükümlüdür.
(7) ÖTL Yönetmeliğinde “kota uygulaması” olarak adlandırılan düzenleme çerçevesinde
üreticiler, her yıl bir önceki yıl piyasaya sürdükleri lastik tonajını Çevre ve Şehircilik
Bakanlığına (Bakanlık) bildirmek zorundadır. Üreticilerin atıklarına ilişkin sorumluluklarını
yerine getirebilmeleri için kendi atık yönetim sistemlerini kurmaları ya da kurulu bir atık
yönetim sistemine katılmaları gerekmektedir.
(8) ÖTL Yönetmeliğinde;
- Üreticilerin atık yönetimine ilişkin sorumluluklarını gerçekleştirmek üzere Bakanlığın
koordinasyonunda bir araya gelerek kar amacı taşımayan tüzel kişiliği haiz bir yapı
oluşturabilecekleri,
- Ayrıca bu yapıya karşı yükümlülüklerini yerine getiren ve harcamalara katılan
kuruluşların; taşıma, geçici depolama, geri kazanım ve bertaraf yükümlülüklerini bu
kuruluşa devredebileceği
- Bu yapıya dâhil olanların kotanın tutturulmasından sorumlu olacağı
öngörülmektedir.
(9) Bu çerçevede “üretici sorumluluğu prensibi” kapsamında ÖTL’lerin toplanması amacıyla
LASDER, Brisa Bridgestone Sabancı Lastik Sanayi ve Ticaret A.Ş. (BRİSA), Otomotiv
Lastikleri Tevzii A.Ş. (CONTINENTAL), Goodyear Lastikleri A.Ş. (GOODYEAR), Michelin
Lastikleri A.Ş. (MİCHELİN),Türk Pirelli Lastikleri A.Ş. (PİRELLİ) ve Petlas Lastik San. ve
Tic. A.Ş. (PETLAS) tarafından 11.04.2007’de kurulmuştur. Amacı, ÖTL’lerin Türkiye
çapında örgütlenmiş satıcı, servis sağlayıcı, tamirci ve benzeri organizasyonlardan
toplatılması, taşıtılması ve uygun yöntemlerle geri kazandırılmasıdır.
(10) LASDER Tüzüğü’ne göre; ÖTL sektör ve ürünleriyle ilgili olarak kamuoyunu
bilinçlendirme ve bilgilendirme konusunda çalışma yapmak ve ÖTL’lerin çevreye olan
zararını en aza indirmek için ÖTL yönetimini üstlenmek LASDER’in amaçları arasında
sayılmaktadır1. LASDER’in ÖTL’lere ilişkin olarak verdiği hizmetler, üyelerinin yanı sıra
bu hizmetlerden yararlanmak isteyen LASDER üyesi olmayan teşebbüslere de maliyeti
karşılığında sağlanabilecektir.
(11) Konuyla ilgili olarak 27.10.2010 tarih ve 10-67/1422-538 sayılı Kurul kararında; LASDER
üyeleri tarafından ÖTL Yönetmeliği kapsamındaki lastik sağlayıcılarının yükümlülüklerinin
yerine getirilmesi konusunda alınan teşebbüs birliği kararına menfi tespit/muafiyet
verilmesine yönelik olarak yapılan başvuruya, ÖTL katkı payının tespiti, toplayıcı lehine
münhasırlık sağlanması ve toplayıcıların atığı pazarlama haklarının kısıtlanması
nedeniyle menfi tespit belgesi verilemeyeceğine, 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde
sayılan koşulların tamamını karşılaması nedeniyle uygulanmaya başlandığı tarihten
itibaren 5 yıl süreyle bireysel muafiyet tanınmasına hükmedilmiştir. 2010’daki muafiyet
başvurusunda, sistem çerçevesinde faaliyetlerin ne şekilde yürütüleceği 2010 Atık

1 Dernek Tüzüğü madde 3/1.
17-14/196-82
3 / 13

Yönetim Planı ile belirlenmiştir.
(12) İlgili yönetim planına göre yeni lastik alan her tüketiciden lastik ebadına göre değişen ÖTL
çevre katkı payı alınması kararlaştırılmış ve bu hususa Kurul tarafından izin verilmiştir.
Söz konusu uygulama 1 Ağustos 2016 itibarıyla ve Geri Kazanım Katılım Payı (GKKP)
adı altında başlatılmıştır. GKKP tutarı, lastik fiyatının %(…..)-%(…..)’sine tekabül edecek
bir miktar olarak belirlenmiştir. 2016 Atık Yönetim Planında ise GKKP için belirlenen tutar
lastik fiyatının %(…..)’sine tekabül edecek bir tutardır.
(13) 2010 Atık Yönetim Planı ile 2016 Atık Yönetim Planı arasındaki en önemli farklılık her
coğrafi bölgede LASDER adına tek bir toplayıcının faaliyet göstereceği münhasırlık
sisteminin kalkacak olmasıdır. Böylece her bölgede bir veya birden fazla yüklenici faaliyet
gösterebilecektir.
(14) 2010 Atık Yönetim Planı’nda ihalelerin beş yıllık düzenlenmesinin önü açık bırakılmıştır.
Fakat LASDER sistemin ilk uygulamalarında ortaya çıkabilecek hususları değerlendirmek
amacıyla bir yıllık ihaleler sonucunda yüklenicilerin belirlenmesine karar vermiştir. Bu
yöntem ile sisteme her yıl yeni yükleyicilerin katılması amaçlanmıştır. 2016 Atık Yönetim
Planında da ihalelerin bir yıllık yapılması planlanmaktadır.
(15) Sonuç itibarıyla, LASDER, Avrupa Birliği ülkeleri uygulamaları ve ÖTL Yönetmeliği
doğrultusunda lastik üreticileri ve ithalatçıları tarafından, ekonomik çözümler yaratarak
ÖTL’lerin toplanması, taşınması, geçici depolanması, geri dönüşümü ve geri kazanımı
için ilgili kuruluşlara teslimatını sağlayan sistemi kuran ve yöneten, kar amacı gütmeyen
bir dernektir.
G.1.1.1. LASDER ÖTL Yönetim Sisteminin Çalışma Şekli
(16) LASDER 2016-2020 Uygulama Planı’nın 6. maddesinde ÖTL yönetim sistemi
açıklanmıştır.
(17) ÖTL Yönetmeliği’nin 4. maddesinin (m) fıkrasında, ÖTL üreticisi “Lastiği araçlarında
kullanarak ÖTL oluşumuna sebep veren gerçek ve tüzel kişiler ile ÖTL oluşumuna sebep
verenin bilinmemesi durumunda ise ÖTL’leri zilyetliğinde veya mülkiyetinde bulunduran
gerçek ve tüzel kişiler“ şeklinde tanımlanmıştır. ÖTL üreticisinden başlayarak, malzeme
ve hammadde geri kazanım veya enerji geri dönüşüm firmalarında tamamlanan sürecin
içinde yer alan tüm unsurlar, ÖTL yönetim sisteminin temel unsurlarını oluştururlar.
LASDER, üyeleri adına, üyelerinin yükümlülükleri kapsamında, bu süreci yöneten
organizasyon niteliğini haizdir.
(18) ÖTL üreticisi, yurt dışındaki uygulamalar paralelinde, “kirleten öder” prensibine göre, ÖTL
yönetim sisteminin ana mali kaynağıdır. LASDER, sistemin yönetim organizasyonu olarak
bir maliyet unsurudur. ÖTL yönetim sistemi büyüdükçe LASDER’in maliyet içindeki payı
azalmaktadır. Bu açıdan ölçek ekonomilerinin varlığı ÖTL yönetim sistemi yoluyla
toplumsal refahın artmasına katkıda bulunacaktır. Yükleniciler, bu sistemin en temel
unsuru olarak, maliyetlerin de en önemli payını oluşturmaktadırlar.
(19) LASDER üyesi olmayan üreticilerin ve ithalatçıların üretecekleri ve/veya ithal edecekleri
lastiklerin Yönetmelik’te belirtilen kota kapsamındaki ÖTL’lerinin toplatılması, taşıtılması,
depolanması, geri kazanımını/geri dönüşümünü yapacak firmalara sevkiyatı, bunlarla ilgili
tüm maliyetlerin bu firmalar tarafından karşılanması kaydı ile, LASDER tarafından
yürütülmekte olan mevcut toplama sistemine dâhil edilerek sağlanacaktır.
(20) 2016 Atık Yönetim Planı’nda yer alan “Ömrünü Tamamlamış Lastikler Atık Yönetim
Stratejileri”nin 12. maddesine göre Türkiye, uygulama planlarında belirlenecek ÖTL
toplama bölgelerine ayrılacaktır. Toplama bölgelerinin her biri için tek tek; LASDER
üyeleri ile ilişkili ve diğer muhtelif satış ve toplama noktaları yeri ve adresleri ile toplanacak
ÖTL miktarı belirlenecektir.
17-14/196-82
4 / 13

(21) Toplama bölgeleri için toplama, taşıma ve gereken hallerde geçici depolama işlerini
yapacak yüklenicilerin seçimi için LASDER’in belirleyeceği şartlarda ihaleler yapılacaktır.
Her bölge için bir veya birkaç adet yüklenici olabilecektir. Bir yüklenici tüm koşulları yerine
getirebildiği takdirde birden fazla bölgede faaliyet gösterebilecektir. Yükleniciler taşıma
işlerini, varsa ÖTL Yönetmeliği’nde belirtilen vasıflara haiz kendi araçları ile, yoksa
LASDER’in de onaylayacağı taşıma ve/veya toplama firmaları ile anlaşarak
yapacaklardır.
(22) Lastik kullanıcıları ise yeni lastik aldığında ÖTL’lerini bedelsiz olarak yetkili satış
noktasına teslim edecektir. ÖTL üreticileri ellerinde biriken ÖTL’leri LASDER’e ve/veya
yüklenicilere bildirecek ve yüklenici bu ÖTL’leri belirli süre içinde buradan alacaktır.
Toplama noktalarından, ihale şartname koşullarına uygun olarak geri kazanımcı ve geri
dönüşümcü firmalara sevkiyat yapılması için fiyat teklif edilecektir.
G.1.1.2. LASDER ÖTL Yönetim Sisteminin Mali Kaynakları
(23) LASDER 2016-2020 Uygulama Planı’nın 10. maddesinde ÖTL yönetim sisteminin mali
kaynakları ayrıntılı bir şekilde açıklanmıştır. Buna göre, ÖTL sisteminin mali kaynağı,
- “Kirleten öder” prensibine göre tüketicilerden elde edilecek katılım payından,
- Serbest piyasa koşullarına göre tespit edilecek fiyatlarla ÖTL kullanıcılarına yapılacak
ÖTL toplama ve tedarik hizmeti satışlarından elde edilecek tahsilattan ve
- Yapılacak organizasyon, eğitim, tanıtım ve bilinçlendirme faaliyetleri ile ilgili
masrafların LASDER üyeleri tarafından karşılanması yoluyla
sağlanacaktır.
(24) Lastik kullanıcılarının, “Kirleten öder” ilkesi çerçevesinde ÖTL yönetim sistemi giderlerine
katkıda bulunmasını teminen; ÖTL Yönetmeliği’nin 5. maddesinin (ı) ve (j) fıkralarındaki
tanıma uygun şekilde, ÖTL oluşumuna sebebiyet veren tüm gerçek ve tüzel kişilere
yapılacak satışlarda, bedeli LASDER tarafından tespit edilen, lastik başına GKKP tahsil
edilecektir.
(25) Tüketiciler üzerine çok fazla yük getirilmemesi için, GKKP o yıl toplanacak ÖTL’lerin
maliyetleri esas alınarak belirlenecektir. Bu amaçla düşük tutulması amaçlanan 2016-
2020 yılları için planlanmış GKKP, lastik perakende satış fiyatının %(…..)-%(…..)’sine
denk düşmektedir2.
(26) Takip eden yıllarda, kota artışı ve maliyetlerdeki enflasyon ve akaryakıt fiyatlarındaki
değişikliklerin etkisi ile oluşacak artış ve azalışların GKKP üzerindeki etkileri incelenecek
ve GKPP yeniden tespit edilecektir. Normal şartlar altında ise GKKP’nin yılda bir kez
güncellenmesi hedeflenmektedir.
(27) GKPP, önce LASDER üyeleri tarafından yetkili satıcılara ve üyelerin direkt satış yaptığı
bireysel ve kurumsal tüketicilere kesilecek faturalarda ayrı bir satır halinde belirtilecektir.
Lastik satıcıları kendi faturalarında görünen ve ana firmalarına ödedikleri bu GKKP’yi
tüketicilere kesecekleri faturaların altında ayrı bir satır halinde gösterecek ve tüketiciden
tahsil edecektir. Tahsil edilen GKKP, ÖTL’lerin toplatılması, taşıtılması, depolanması, geri
kazanımını/geri dönüşümünü sağlayacak firmalara teslimatı amacıyla yapılacak
giderlerin bir kısmının karşılanmasında kullanılacaktır. LASDER üyelerinin topladığı bu
bedeller, tespit edilecek dönemlerin sonunda LASDER İktisadi İşletmesi tarafından
üyelerine faturalanarak tahsil edilecektir.
(28) Söz konusu tahsilatların o yıl için yapılacak olan ilgili masrafların tutarını aşmaması için

2 Kurul, 2010 Atık Yönetim Planı’nda yer alan Çevre Katkı Payı (ÇKP) uygulamasına izin vermiş, fakat
LASDER bu uygulamaya 1 Ağustos 2016’ya kadar başlamamıştır. ÇKP uygulaması, yeni dönemde GKKP
adı altında yürürlükte olacaktır.
17-14/196-82
5 / 13

LASDER, hassasiyet göstereceğini belirtmiştir. Aşması halinde müteakip yılda
toplanacak GKKP rakamlarının hesaplanmasında bu durum dikkate alınacaktır. Eksik
kalması halindeyse eksik kalan miktar LASDER üyeleri tarafından karşılanacaktır.
(29) LASDER, bu uygulamanın hiçbir aşamasında üyelerinin yeni lastik fiyatları hakkındaki
bilgileri diğer üyeler ve LASDER ile paylaşmayacaklarını ve faturalardaki birim lastik
fiyatlarını üyelerin tek başına belirleyeceğini vurgulamaktadır.
G.2. İlgili Pazar
G.2.1. İlgili Ürün Pazarı
(30) Lastik üreticileri ömrünü tamamlamış lastiklerin toplanması, taşınması, geçici
depolanması ve geri kazanıma/dönüşüme kazandırılmasından sorumlu olacaklardır.
Pazar tanımı kapsamında ilk ve en önemli unsuru lastiklerin toplanması oluşturmakla
birlikte sistemin tamamına ÖTL yönetim sistemi adı verilebilir. Dolayısıyla, LASDER’in
faaliyet gösterdiği pazar lastik üreticileri için ÖTL yönetim hizmetlerinin sunulduğu “ÖTL
yönetim sistemleri” pazarı olarak tanımlanabilecektir.
(31) ÖTL yönetim sistemleri piyasasının bir ayağı ÖTL’lerin toplanması, bir diğer ayağı ise
toplanan ÖTL’lerin geri dönüşüm veya kazanımının sağlanmasıdır. Bu doğrultuda pazara
yeni girdi sağlayan pazar “yeni lastik üretim pazarı” olarak tanımlanabilir. Lastiklerin
kullanım şekli ve amacına göre çok çeşitli ebatlarda olması nedeniyle farklı ebatlardaki
lastiklerin birbirini ikame etme güçleri düşüktür. Bu nedenle de genellikle lastiklerin kendi
içlerinde farklı ilgili ürün pazarları olarak tanımlanması mümkündür. Ancak dosya konusu
başvuru bakımından böyle bir ayırıma gidilmesinin yapılacak değerlendirmeyi
değiştirmeyecek olmasından ve kullanılmış lastiklerin tamamının atık lastik olarak
değerlendirilmesinden hareketle, bir ayırıma gidilmesi gerekli görülmemiştir. Ayrıca ilgili
ürün pazarından girdi temin eden pazarın da “ÖTL geri dönüşüm/geri kazanım pazarı”
olduğu kanaatine varılmıştır3.
G.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
(32) İlgili coğrafi pazar, “Türkiye” olarak belirlenmiştir.
G.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
G.3.1. LASDER Oluşumu ve ÖTL Yönetim Sistemleri Bakımından Yapılan
Değerlendirme
G.3.1.1. Üyelik Koşulları ve Lastik Sağlayıcıları Açısından Değerlendirme
(33) Yönetmelik’le birlikte ÖTL yönetiminin zorunlu tutulması sebebiyle, bireysel/kolektif bir
atık yönetim sisteminin kurulması veya kurulu bir sisteme katılınması, lastik yenileme
pazarında faaliyet gösterebilmenin koşullarından biri haline gelmiştir.
(34) LASDER tüm lastik üreticilerine açık bir dernektir. Dernek, Tüzüğü’nün 5. maddesinde
belirtilen şartlarla üye kabul etmektedir. Üyelik sistemi değerlendirildiğinde lastik üreticisi
veya ithalatçısı veya dağıtıcısı teşebbüslerin derneğe, yönetim kurulu onayı ile üye
olabildiği anlaşılmaktadır. Yine Dernek Tüzüğü’nün 6. maddesine göre üyelerin diledikleri
zaman üyelikten ayrılabilmeleri de mümkündür. Örneğin, kurucu üyelerden PETLAS,
kendi isteği ile üyelikten ayrılmaya karar vermiş ve LASDER yönetim kurulunun
02.12.2008 tarih ve 2008-11 sayılı kararı ile LASDER üyeliğinden ayrılmıştır.
(35) Dernek Tüzüğü’nde teşebbüsler arasında üyelik için farklı koşullar arandığına dair bir
hüküm bulunmamaktadır. Bildirim Formunda LASDER üyesi olmayan teşebbüslerin de
ücreti karşılığında ÖTL yönetimi hizmetinden yararlanabileceği açıkça ifade edilmiştir.
Uygulamada bunu sağlayabilmek için ise 2016-2020 Uygulama Planı’na LASDER ile

3 27.10.2010 tarihli ve 10-67/1422-538 sayılı Kurul kararı.
17-14/196-82
6 / 13

LASDER üyesi olmayan üretici/ithalatçı arasında imzalanacak toplama hizmet
sözleşmesi örneği eklenmiştir.
G.3.1.2. ÖTL Yönetim Sistemleri Piyasası Açısından Değerlendirme
(36) Lastik yenileme piyasasında faal bir teşebbüsün LASDER’e veya daha sonra kurulacak
başka bir kolektif sisteme katılması ya da kendi sistemini oluşturması bir zorunluluktur.
(37) Atık yönetimi sistemleri piyasalarında üreticilerin, hem potansiyel müşteri konumunda
bulunmaları ve hem de tek bir sisteme bağlı hale gelmeleri, mevcut ve potansiyel rekabet
üzerinde önemli etkiler doğurabilecektir. Bu nedenle sistem piyasalarındaki rekabetin
sağlanarak birden fazla sistemin kurulabilmesinin önünün açılması için, üreticileri tek bir
sisteme bağlı hale getiren uygulamalardan kaçınılmalıdır.
(38) Söz konusu rekabete aykırı etkilerin önlenebilmesi için, üreticilerin atıklarının bir kısmı
için bir sistemle, diğer bir kısmı için başka sistemler ile anlaşabilmelerinin mümkün olması
gerekmektedir. Bu çerçevede üyelik ücretlerinin de, sistem tarafından fiilen atık yönetim
hizmetinin sağlandığı atık miktarına göre belirlenmesi önemlidir. Dolayısıyla üreticiler
atıklarının bir kısmının yönetimi için bir sistemle, diğer bir kısmı için başka bir sistem ile
anlaşabilmeli ve her iki sisteme de hizmetin sağlandığı atık miktarı üzerinden ücret
ödemelidir.
(39) Başvuru konusu teşebbüs birliği kararı incelendiğinde yukarıda da belirtildiği gibi dernek
üyeliğinden çıkmanın kolaylıkla gerçekleştiği görülmektedir. Nitekim kurucu üyelerden
PETLAS, dernek üyeliğinden ayrılarak ÖTL yönetimini bireysel olarak yapmaktadır. Diğer
yandan üye teşebbüsler açısından atıklarını yalnızca LASDER’e vermeleri hususunda bir
düzenleme bulunmamaktadır. Bir başka ifadeyle üyeler LASDER dışındaki başka sistem
veya toplayıcılarla da anlaşma yapmak suretiyle ÖTL’lerinin toplanmasını
sağlayabileceklerdir. Bu, alternatif sistemlerin geliştirilmesi açısından önemlidir.
G.3.2. ÖTL Toplama Faaliyetleri Açısından Değerlendirme
G.3.2.1. Toplayıcı Firma Lehine Münhasırlık
(40) Önemli pazar payına sahip bir sistemin, münhasıran tek bir toplama firmasıyla anlaşma
yapması, alternatif sistemlerin sınırlı olması nedeniyle, potansiyel toplama firmalarının
piyasaya girişlerini kısıtlayabilecek ve mevcut diğer firmaların faaliyetlerini
güçleştirebilecek nitelik arz etmektedir.
(41) Toplama işini gerçekleştirecek yükleniciler, LASDER’in belirleyeceği şartlarla yapılan
ihale neticesinde tespit edilecektir. LASDER adına ÖTL toplamakla yükümlü olacak
yükleniciler ile LASDER arasında bir yıl süreli ihaleler sonucu yüklenicilerin belirlenmesi
planlanmaktadır.
(42) İhaleler iki aşamadan oluşacaktır. İlk aşamada, Türkiye’deki tüm lisanslı geri kazanım
firmaları ve yakma lisansı olan çimento fabrikalarını kapsayan bölgesel talepler
toplanmaktadır. İkinci aşamada ise ÖTL tedarik edilmeye hak kazananlara, taşıma
yapacak bölgesel yükleniciler seçilmektedir. Söz konusu firmalar; toplama, taşıma ve
geçici depolama işlerini yapacak yüklenicilerden oluşacaktır.
(43) 2016 Atık Yönetim Planı kapsamında; bölgede yer alan geri kazanım ve geri dönüşüm
tesislerinin durumu, bölge olarak seçilen alanın coğrafi nitelikleri ve ulaşım olanakları,
bölgede satılan lastik türleri, yoğunlukları ve çokluğu dikkate alınarak tüm Türkiye sekiz
ÖTL toplama bölgesine ayrılacaktır4.

4 İstanbul-Trakya, Marmara, Kuzey Orta Anadolu, Kuzey Doğu Anadolu, Ege, Güney Orta Anadolu, Doğu
Akdeniz ve Güney Doğu Anadolu.
17-14/196-82
7 / 13

(44) Bu kapsamda 2010 Atık Yönetim Planı’ndan en önemli farklılık, her coğrafi bölgede
LASDER adına tek bir toplayıcının faaliyet göstereceği münhasırlık sisteminin kalkacak
olmasıdır. Nitekim 2010 Atık Yönetim Planı’nda belirlenen bu bölgelerin her birine tek bir
toplama firmasının (yüklenicinin) tayin edilmesi öngörülmüşken, 2016 Atık Yönetim Planı
ile her bölge için bir veya birkaç yüklenici olabilecektir. Yine bir yüklenicinin birden fazla
bölgede faaliyet göstermesi de mümkün olacaktır.
(45) Yüklenicilere, çalışacakları bölgenin sınırları ve bu bölgede toplayacakları ÖTL tonajı
LASDER tarafından yıl içinde yapılan ihale ile ÖTL Yönetmeliğinde yer alan kotalara göre
belirlenecektir. Yükleniciler, bildirilen kotaların tutturulmasından sorumlu olacaklardır.
G.3.2.2.Toplayıcıların Atığı Pazarlama Haklarının Kısıtlanması
(46) Sistemler ile anlaşma yaparak atığı toplayan firmaların, bu atıkları geri kazanım
firmalarına teslim etmeleri beklenmektedir. Toplayıcıların atıkları istedikleri geri kazanım
firmasına teslim edebildiği durumlarda toplayıcıların atığı pazarlama hakkına sahip
oldukları kabul edilmektedir. Toplanan atıkların sistemler tarafından belirlenen geri
kazanım firmalarına teslim edilmesinin zorunlu tutulması ise, toplayıcıların atığı
pazarlama haklarının bulunmadığı, atığı pazarlama hakkının sistemlerde kaldığı anlamını
taşımaktadır5.
(47) Bildirim Formuna göre toplanan ÖTL’lerin pazarlama hakkı yalnızca LASDER’e aittir.
Yükleniciler, LASDER adına topladıkları ÖTL’leri pazarlayamayacaklardır. Bu
uygulamanın Bakanlık nezdindeki yükümlülüklerin takibi açısından elzem olduğu ifade
edilmiştir.
(48) LASDER, toplanan ÖTL’leri, talep eden malzeme geri dönüşüm ve enerji geri kazanım
firmalarına ihale kapsamındaki teklifleri esas alarak tedarik edecektir. Söz konusu
firmaların, LASDER’e münhasıran ÖTL tedarik etme zorunluluğu bulunmamaktadır.
Yüklenici firmalarsa, ÖTL’lerin malzeme geri dönüşüm veya enerji geri kazanım
firmalarına tesliminden sorumludur.
G.3.2.3. LASDER’in Pazar Konumu
(49) ÖTL Yönetmeliği çevreye zararlı etkileri bulunan ÖTL’lerin bu etkilerinin en aza indirilmesi
amacıyla hazırlanmış çevresel bir düzenlemedir. Bu kapsamda Bakanlık, ÖTL’lerin çevre
ile uyumlu yönetiminin sağlanması amacıyla üretici sorumluluğu kapsamında kota
uygulamasını zorunlu kılmıştır.
(50) Bu uygulamaya göre üreticiler her yıl bir önceki yıla ait net satış rakamlarını dikkate alarak
Türkiye lastik yenileme pazarı için Türkiye’de üretilen ve/veya ithal edilen lastik miktarını
Bakanlığa bildirmektedir. Söz konusu miktarın ÖTL Yönetmeliği’nde belirlenen kota
oranındaki kısmı, ilgili üreticinin kota uygulaması çerçevesinde toplamak, geri
kazandırmak ve bertaraf ettirmekle yükümlü olduğu asgari tutarı ifade etmektedir. Bu
tutarların yerine getirilmemesi halinde ilgili Yönetmeligin 25. maddesi doğrultusunda idari
ve cezai yaptırımlar uygulanabilecektir.
(51) ÖTL Yönetmeliği’nde üreticilerin, her yıl bir önceki yıl iç piyasaya sürülen lastik tonajını
hesaba alarak Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği ilk yıl6 %30, ikinci yıl %35, üçüncü yıl %40,
dördüncü yıl %45 ve beşinci yıl %50 oranında; devamı yıllarda ise Bakanlığın ortalama
lastik aşınma oranını dikkate alarak belirleyeceği oranlarda ÖTL’leri toplamak/toplatmak,
toplanan miktarın geri kazanımını veya bertarafını sağlatmak ve bu işlemleri Bakanlık’a
belgelemekle yükümlü olduğu ifade edilmiştir. 2012 ve devamı yıllar için söz konusu oran

5 27.10.2010 tarih ve 10-67/1422-538 sayılı Kurul kararı.
6 Yönetmeliğin 27. maddesine göre, “Bu Yönetmelik 1/1/2007 tarihinde yürürlüğe girer.”
17-14/196-82
8 / 13

Bakanlık tarafından belirlenmiş, 2014 ve devamı yıllar için ise, ortalama lastik aşınma
oranı dikkate alınarak %80 olarak sabitlenmiştir.
(52) İlgili ürün pazarında LASDER, Bakanlık tarafından yetkilendirilen tek kuruluştur. Bununla
birlikte LASDER üyesi olmamakla birlikte ÖTL Yönetmeliği uyarınca, ÖTL’lerin
toplanması, taşınması, geçici depolanması, geri kazanıma ve dönüşüme
kazandırılmasından sorumlu başka teşebbüsler de mevcuttur.
G.3.3. Hukuki Değerlendirme
G.3.3.1. Menfi Tespit Değerlendirmesi
(53) 4054 Kanun’un 8. maddesi uyarınca bir anlaşmanın, kararın, eylemin veya
birleşme/devralmanın Kanun’un 4, 6 ve 7. maddelerine aykırı olmaması durumunda ilgili
işleme menfi tespit belgesi verilebilmektedir.
(54) Bu çerçevede ilgili teşebbüs birliği kararını oluşturan ve ayrıntılarına yukarıda yer verilen
ÖTL yönetim sisteminde; rakip teşebbüslerin bir araya gelerek, ÖTL geri kazanım katkı
payı adıyla fatura altı olarak görülecek bir fiyat belirlemeleri, Kanun’un 4. maddesi
kapsamındadır. Nitekim üye teşebbüslerce sabit bir oran olarak uygulanacak söz konusu
katkı payı, lastik fiyatını az bir miktar olsa da artırabilecektir. Bir diğer ifadeyle bu, lastik
nihai fiyatını oluşturan unsurlardan biri olabilecektir. Benzer şekilde, anılan katkı payının
maliyetlerdeki artış veya azalış doğrultusunda ne şekilde değiştirileceği de tespit
edilmiştir. 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin (a) bendi fiyatı oluşturan maliyet ve kâr
gibi unsurlarla satış şartlarının belirlenmesini yasakladığından, söz konusu düzenlemenin
bu kapsamda olduğu kanaatine varılmıştır.
(55) LASDER toplayıcılar tarafından toplanan atığın pazarlama hakkını kendisinde
tutmaktadır. Bu çerçevede toplayıcıların bu atıkları istedikleri geri dönüşüm veya geri
kazanım firmasına verme hakkı olmamakta, bu atıklar LASDER tarafından belirlenen
teşebbüslere sevk edilmektedir.
(56) Dolayısıyla, ÖTL yönetim sisteminin anılan düzenlemelerinin 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesi kapsamında olmaları nedeniyle, LASDER tarafından hazırlanan 2016 Atık
Yönetim Planı çerçevesindeki faaliyetlerin yürütülmesine ilişkin teşebbüs birliği kararına,
menfi tespit belgesi verilemeyeceği sonucuna ulaşılmıştır.
G.3.3.2. Bireysel Muafiyet Değerlendirilmesi7
(57) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamındaki bir anlaşma, uyumlu eylem ya da
teşebbüs birliği kararının aynı maddedeki yasaklamadan muaf olabilmesi için aynı
Kanun’un 5. maddesinde sayılan dört koşulun tamamını sağlaması gerekmektedir.
İncelenen teşebbüs birliği kararı 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde sayılan koşullar
bakımından aşağıda değerlendirilmektedir.
G.3.3.2.1. Malların Üretim veya Dağıtımı ile Hizmetlerin Sunulmasında Yeni Gelişme
ve İyileşmelerin ya da Ekonomik veya Teknik Gelişmenin Sağlanması
(58) ÖTL toplama, depolama ve taşıma faaliyetlerinin her bir üretici veya ithalatçı tarafından
tek başına yapılması yerine, bu hizmetin LASDER tarafından verilmesi, kendisine üye
olan teşebbüslerin yasal yükümlülüklerinin tam olarak karşılanmasını temin etmenin yanı
sıra etkinlik sağlama amacı da gütmektedir.
(59) Muafiyet değerlendirmesinde, üretim veya dağıtımda iyileşme ile ekonomik ve teknik
gelişme gibi yararlı etkilerden sadece işlemin taraflarının faydalanması değil; bu
gelişmelerin etkinlik artışı yoluyla toplumsal refaha somut katkılarının bulunması odak

7 Aynı konuya ilişkin benzer değerlendirmeler için bkz. 27.10.2010 tarihli ve 10-67/1422-538 sayılı Kurul
kararı.
17-14/196-82
9 / 13

noktasını oluşturmaktadır. Üretim veya dağıtım maliyetlerinin düşürülmesi, mal arzının
artırılması ve devamlılığının sağlanması, piyasalara yeni girişlerin kolaylaştırılması,
kalitenin artırılması ve yeni ürünlerin ya da üretim tekniklerinin bulunması gibi hallerde,
belirtilen somut faydanın ortaya çıktığı kabul edilmektedir.
(60) ÖTL toplama işi, ölçek ekonomilerinin önemli olduğu bir faaliyettir. Yeni lastikler, Türkiye
çapında yaygın olarak; bayiler, bağımsız lastik satıcıları ve çeşitli diğer satıcılar
aracılığıyla tüketicilere ulaşırken, büyük kurumsal alıcılar alımlarını doğrudan üretici
firmadan yapabilmektedir. Her üreticinin bu yapı altında kendi dağıtım sistemini kurması,
sabit maliyetlerin önemli olduğu bu faaliyette tekrarlanan yatırımlar yapılmasına yol
açacaktır. Nitekim ÖTL Yönetmeliği ile açıkça teşebbüslerce bir araya gelerek kâr amacı
gütmeyen tüzel kişilikler kurulmasına izin verilmesinin arkasında da bu sebepler
yatmaktadır.
(61) Dolayısıyla teşebbüs birliği çerçevesinde yapılacak ÖTL toplama faaliyeti etkinlik
doğurucu ve maliyet düşürücüdür. Söz konusu ÖTL’lerin etkin bir şekilde toplanması bu
pazarın daha iyi bir şekilde işlemesine ve geri dönüşüm pazarına yeni firmaların
girmesine imkân tanıyacaktır. Nitekim dosya içeriği bilgilerden de Kurul tarafından verilen
LASDER kararı sonrası her yıl daha fazla ÖTL toplandığı anlaşılmaktadır.
(62) Bu çerçevede, söz konusu teşebbüs birliği kararının 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinin
birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen koşulu karşıladığı kanaatine varılmıştır.
G.3.3.2.2. Tüketicinin Bundan Yarar Sağlaması
(63) LASDER’in mevzuat ile lastik üreticilerine/ithalatçılarına getirilmiş olan ÖTL toplama ve
bertaraf etme yükümlülüğüne ilişkin faaliyetleri üstlenmesi neticesinde, ölçek
ekonomilerinin ve sabit maliyetlerin yüksek olduğu bu pazarda, etkinlik doğacağı kanaati
oluşmuştur.
(64) ÖTL toplama faaliyetinin etkin, sistematik ve düzenli bir şekilde gerçekleştirilmesi, ÖTL
Yönetmeliği’yle hedeflenen amaca ulaşılması ve ÖTL’nin çevre üzerinde yarattığı negatif
dışsallığın önlenmesi açısından önem taşımaktadır. ÖTL Yönetmeliği’nin amaçlarından
biri, ÖTL’lerin “çevreye zarar verecek şekilde doğrudan veya dolaylı olarak alıcı ortama
verilmesinin önlenmesi”dir. Piyasada faaliyet gösteren aktörlerin davranışlarından doğan
dışsallığa yönelik olarak kamu müdahalesinin olmaması durumunda bunlardan
kaynaklanabilecek sosyal maliyet nedeniyle toplumsal refah azalabilecektir. ÖTL’lerin
etkin şekilde toplanarak geri kazanımının sağlanması da, ÖTL’lerin çevreye gelişigüzel
bırakılması halinde ortaya çıkacak sosyal maliyeti azaltmaya yönelik bir düzenlemedir.
(65) Ancak ÖTL toplama işinin belli bir maliyet gerektireceği açıktır. ÖTL Yönetmeliği’nde, ÖTL
üreticileri, tüketiciler olarak görülmekte ve kirliliğin maliyetine de tüketicilerin katlanması
beklenmektedir. LASDER söz konusu maliyeti hesaplamakta ve bunu tüketicilerden
fatura altı yoluyla tahsil etme yoluna gitmektedir. Nitekim GKKP, ÖTL’lere ilişkin bu
süreçlerde oluşan maliyetlerin bir kısmının karşılanmasında kullanılmakta ve tüketiciler
tarafından ödenen bu payın faturada ayrı bir satır veya sütun olarak gösterilmesi yoluyla
şeffaflığın sağlanmasında rol oynamaktadır.
(66) Diğer yandan LASDER üyesi teşebbüslerin yanı sıra lastik pazarında faaliyet gösteren ve
ÖTL’lerden sorumlu olan birçok teşebbüs bulunmaktadır. Bu teşebbüsler ÖTL toplama
işlemine yönelik olarak herhangi bir teşebbüs birliği oluşturmamakla birlikte Yönetmelik
çerçevesindeki yükümlüklerini kendileri veya sözleşme yaptıkları yetkili taşıyıcılar
aracılığıyla yerine getirmektedirler.
(67) ÖTL toplama faaliyetinin ölçek ekonomileri ve sabit maliyetler nedeniyle her teşebbüs
tarafından ayrı ayrı yapılması, kaynakların etkin kullanımı açısından tercih
17-14/196-82
10 / 13

edilmemektedir. Hatta teşebbüslerin LASDER gibi bir sistem aracılığıyla bu faaliyeti
yürütmesi, ÖTL’lerin daha sağlıklı bir şekilde toplanmasına olanak sağlamaktadır.
(68) Ayrıca ÖTL’lerin alıcı ortamında birikmesinin çevreye vermiş olduğu zararların insan
sağlığını da olumsuz etkilediği dikkate alındığında, ÖTL’lerin mümkün olduğunca fazla
sayıda ve hızla toplanması önem taşımaktadır. Nitekim ÖTL Yönetmeliği’nin 5.
maddesinin (ı) bendinde de “ÖTL’lerin çevresel kirlenme ve bozulma yarattığı” ve (j)
bendinde “çevresel zarara sebep olduğu” vurgulanmaktadır. Dolayısıyla ÖTL’lerin
toplanıp bertaraf edilmesinin, anılan olumsuz etkilerin en aza indirilmesi açısından hem
tüketiciler hem de toplum nezdinde fayda sağlayacağı kanaatine varılmıştır.
(69) LASDER de hedefini, kendi yükümlülüğünün tamamını yerine getirmek olarak belirtmiştir.
Bu noktada lastik fiyatının %(…..)-%(…..)’sine tekabül edecek düşük bir maliyetin anılan
faydaların elde edilebilmesi amacı açısından, 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinin birinci
fıkrası (b) bendinde ifade edilen tüketici faydası koşulunu karşıladığı sonucuna
ulaşılmıştır. Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden LASDER üyelerinin, bu uygulamanın
hiçbir aşamasında, yeni lastik fiyatları hakkındaki bilgileri diğer üyeler ve LASDER ile
paylaşmayacakları ve birim lastik fiyatlarını üyelerin tek başına belirleyeceği
anlaşılmaktadır.
G.3.3.2.3. İlgili Piyasanın Önemli Bir Bölümünde Rekabetin Ortadan Kalkmaması
(70) Çevresel düzenlemelerdeki üretici sorumluluğu prensibi uyarınca, atıklarının toplanması,
geri kazanılması ve bertaraf edilmesi yükümlülüğü üreticilere verilmiştir. Bu zorunluluk
karşısında, toplayıcı firmaların sistemlerden bağımsız olarak atıkları toplaması ve geri
kazanım firmalarına pazarlayabilmesi mümkün değildir. Üretici sorumluluğu prensibine
dayanan ÖTL Yönetmeliği bakımından da ÖTL’lerin toplanması, geri kazandırılması ve
bertaraf edilmesi sorumluluğu lastik üreticilerindedir. Dolayısıyla, ÖTL’lerin toplanması
alanında çalışacak teşebbüslerin faaliyetlerini sürdürebilmeleri herhangi bir atık yönetim
sistemine hizmetlerini sunabilmeleri ile mümkün olabilecektir.
(71) Bu kapsamda değerlendirilecek olan hususlar, LASDER üyesi olmayan lastik üreticilerinin
LASDER’in bulunduğu ÖTL toplama pazarında yükümlülüklerini yerine getirme
konusunda güçlük yaşayıp yaşamayacakları olacaktır. Bu ise pazar gücü ve bu güce bağlı
olarak uygulamanın pazardaki etkisi ile yakından ilgilidir.
(72) LASDER, ülkemizdeki önemli lastik üreticileri ile ithalatçılarını bir araya getiren bir sisteme
sahiptir. 2015 yılında LASDER’in toplayabildiği miktar, pazardaki toplam ÖTL miktarının
%(…..)’sı oranında gerçekleşmiştir. LASDER, 2015 yılında bu miktara denk gelen (…..)
ton lastik toplamıştır. Bu miktardan fazla ÖTL toplanması hususunda bir sakınca olmayıp
geri kalan ÖTL, pazardaki diğer toplayıcıların, lastik sağlayıcılarıyla anlaşması ile
toplanabilecektir. Keza, LASDER’e üye olmayan teşebbüsler, yükümlüklerini
yetkilendirilmiş toplayıcılarla yerine getirmektedir.
(73) LASDER üyesi olmayan lastik üreticilerinin ikili, üçlü vb. ortaklıklarla bir araya gelerek
başka sistemler kurabilmelerinin önünde de herhangi bir engel bulunmamaktadır.
LASDER’e üyelik ve üyelikten çıkışın serbest ve şeffaf olması bu olasılığı artırıcı bir
unsurdur. Bu bağlamda 27.10.2010 tarih ve 10-67/1422-538 sayılı Kurul kararı
sonrasında, ÖTL geri dönüşüm/kazanım pazarına başka oyuncuların girip girmediği
sorulan LASDER, cevabi yazısında; BARUTCULAR, ÇİVRİL ATIK, EKO NAZAR, SCS
Kafeterya Otomotiv Nakliye San. ve Tic. Ltd. Şti., TASK ATIK, GAZİSAN şirketlerinin ÖTL
geri dönüşüm/kazanım pazarında8 LASDER dışında faaliyet gösteren teşebbüsler
olduğunu ifade etmiştir. İlgili pazarda başka geri kazanım/dönüşüm şirketlerinin
bulunması olumlu değerlendirilmektedir.

8 Sayılan teşebbüslerden bazılarının atık toplama pazarında da faaliyet gösterdiği anlaşılmıştır.
17-14/196-82
11 / 13

(74) LASDER'e üye olmayan üretici/ithalatçı şirketler ise ÖTL Yönetmeliği kapsamındaki
yükümlülüklerini kendileri veya sözleşme yaptıkları yetkili toplayıcılar aracılığıyla yerine
getirmektedir. İkili-üçlü vb. ortaklıklarla başka kolektif sistemler oluşturulabilmesinin
önünde bir engel bulunmasa da piyasada yükümlülüklerin bireysel olarak (LASDER
dışında) yerine getirildiği görülmektedir. Nitekim, LASDER sisteminde yer almayan
PETLAS, ÖTL ile ilgili yükümlülüklerini kendi imkanlarını kullanarak yerine getirdiğini
belirtmiştir.
(75) Yukarıda belirtilen hususlar dışında LASDER, isteyen her sağlayıcıya maliyeti
karşılığında hizmet verdiğini, üyesi olmamasına rağmen Birlas Performans Otomotiv
İthalat ve İhracat Pazarlama San. ve Tic. A.Ş., Çelik Motor Ticaret A.Ş., Anadolu Araçlar
Tic. A.Ş., Himpeks Pazarlama Dış Tic. Ltd. Şti., Hankook Lastikleri A.Ş., Erar İç ve Dış
Tic. Ltd. Şti., Kanaat Bisiklet İç ve Dış Ticaret/Şerif Çinici, Mercedes- Benz Türk A.Ş.,
Doğan Dış Ticaret ve Mümessillik A.Ş., Motolastik Motosiklet Yedek Parça İthalat İhracat
Tic., Aksugiller İş Mak. Tic. ve San. A.Ş., Shimano Bisiklet Parça ve Ekipmanları Satış
Servis ve Tic. A.Ş., Enzor Otomotiv İth. İhr. Ltd. Şti., Ataser İç ve Dış Ticaret Sanayi ve
Ticaret Ltd. Şti.’ne geçmişte hizmet sunduğunu beyan etmiştir.
(76) LASDER ile toplama firmaları arasında imzalanacak sözleşmeler LASDER lehine
herhangi bir münhasırlık içermemektedir. Dolayısıyla toplayıcıların, başka teşebbüslerle
de çalışmasının önü açıktır. Ayrıca, ihale sonucunda herhangi bir bölgeye tayin edilecek
toplayıcı, başka bölgeler için de ihaleye katılabilmekte ve kazanırsa bu bölgelerde de
faaliyetini yürütebilmektedir.
(77) Yapılan açıklamalar çerçevesinde pazarda rekabetin önemli ölçüde sınırlanmadığı
kanaatine varılmıştır.
G.3.3.2.4. Rekabetin (a) ve (b) Bentlerindeki Amaçların Elde Edilmesi İçin Zorunlu
Olandan Fazla Sınırlanmaması
(78) LASDER tarafından her bir bölge için ayrı ayrı ihaleler yapılarak yüklenicilerin
belirlenmesi ve yapılan ihaleler sonucunda, bir bölgede birkaç yüklenici ile anlaşma
yapılabilmesi nedeniyle hem pazara giriş kolaylaşmakta, hem de ilgili bölgelerde
LASDER adına faaliyet gösteren yükleniciler arasında rekabet ortamı tesis edilmiş
olmaktadır. Bu aşamada ele alınacak olgu, toplayıcıların pazarlama hakkının
sınırlandırılmasıdır.
(79) Atığın pazarlama hakkının sınırlandırılmasının teşebbüslerini nasıl etkilediği sorulan
ÇİVRİL ATIK, BARUTCULAR ve TASK ATIK’ın cevabi yazılarından; atık toplama
faaliyeti yürüten firmalarının ÖTL’lerin pazarlama hakkının LASDER’de kalmasını
olumsuz bulmadıkları, hatta bu durumu kendi teşebbüsleri için yararlı gördükleri,
LASDER’in pazarlama faaliyetini yürütmemesi halinde atıkların pazarlanmasının çok zor
şartlarda gerçekleşeceğini ifade ettikleri anlaşılmıştır.
(80) Mevcut dosya bazında LASDER sistemi dikkate alındığında atığın pazarlama hakkının
sınırlandırılması, zorunlu bir kısıtlama olarak değerlendirilebilecektir. Şöyle ki, LASDER
tarafından düzenlenen ihale ile belirlenecek olan toplayıcılara, maliyetler dikkate alınarak
oluşturulan kâr payı verilecektir. Bu kâr payı, öngörülen toplayıcıların pazarlayacakları
ÖTL’lere bağlı olarak belirlenmeyecektir. Toplayıcı firmaların da ifade ettiği gibi,
Türkiye'nin atık piyasalarının oluşumunun erken dönemlerinde olduğu ve atığın
pazarlanmasının çok zor olduğu dikkate alınırsa, atığı pazarlama hakkına yönelik
kısıtlamanın bu açıdan rekabeti gereğinden fazla sınırlandırmadığı sonucuna
ulaşılmaktadır.
(81) Diğer yandan atığın pazarlama hakkının sistemlerde bulunduğu durumlarda rekabetçi
açıdan bir başka olumsuzluk olarak; geri kazanım firmalarının faaliyetlerine
başlayabilmeleri/devam edebilmelerinin atık yönetim sistemleri ile anlaşma
17-14/196-82
12 / 13

yapabilmelerine bağlı olması, herhangi bir atık yönetim sistemi ile anlaşma yapamayan
firmaların geri kazanım piyasalarına girmesinin zorlaşabileceği, yönetimindeki atık
miktarına göre sistemlerin geri kazanım firmaları karşısında önemli bir sağlayıcı haline
gelmesine yol açabileceği değerlendirilebilir. Fakat TASK ATIK’ın cevabi yazısından;
geçmişte 4-5 olan geri kazanım firma sayısının 12-13’e ulaştığı anlaşılmıştır. Dosya
içeriğinden LASDER’in, piyasaya yeni giren teşebbüslerin isimlerini cevabi yazısı ile
Kuruma ilettiği ve piyasaya yeni teşebbüs girişine engel olmadığı anlaşılmaktadır.
(82) ÖTL geri dönüşüm firmalarının girdisi olması yanında, çimento fabrikalarında da enerji
geri kazanımı yoluyla ek yakıt olarak kullanılabilmektedir. LASDER’in ülkemizdeki
ÖTL’lerin önemli bir kısmını yönetme sorumluluğuna sahip olduğu dikkate alındığında,
LASDER ile söz konusu firmalar arasındaki ilişkilerin ülkemizde ÖTL geri kazanım
piyasasının oluşması/gelişmesi bakımından oldukça önemli olacağı anlaşılmaktadır.
Nitekim LASDER’in pazarlama faaliyetlerinde büyüklüğü ve bilinçlendirme faaliyetleri
sebebiyle önemli rol oynaması, toplama firmaları bakımından olumlu görülen bir husus
olarak karşımıza çıkmaktadır.
(83) LASDER, anlaşma yaptığı toplama firmalarına, topladıkları ÖTL’leri istedikleri geri
dönüşüm/çimento tesisine teslim etme özgürlüğü tanımamaktadır. Bu nedenle LASDER,
geri kazanım firmaları karşısında güçlü bir ticari taraf/sağlayıcı olacaktır.
(84) LASDER, toplanan ÖTL’leri, talep eden geri dönüşüm ve enerji geri kazanım firmalarına
ihale kapsamındaki tekliflerini esas alarak tedarik edecektir. Atığın geri kazanım
firmalarına verilmesinde ihale yönteminin uygulanması hakkında ne düşündükleri sorulan
sektörde faal olan teşebbüslerin9 cevabi yazılarından;
- ÖTL temini bakımından ihalenin objektif ve şeffaf bir süreç anlamına geldiği,
- LASDER'in ÖTL tedarik hizmetini geri dönüşüm firmalarına ihale yoluyla vermesinin
bu firmalar arasında üretim devamlılığını sağlamak için (hammadde tedariki
konusunda bölgesel zorluk yaşamamak için) eşit rekabet ortamı yarattığı,
- İhaleyi alan firmaların yönetmelik dışına çıkarak mevzuata aykırı çalışma riskinin
ortadan kalktığı,
- Her bir geri dönüşüm firmasının ihtiyaçları paralelinde "miktar ve fiyat” teklifini
bağımsız olarak belirlemesi nedeniyle bu konuda serbest rekabet sağlandığı,
- Geri dönüşüm firmalarına verilen ÖTL tedarik hizmeti miktarının, firmaların tesis
kapasiteleri ve önceki yıllardaki ÖTL kullanım verilerine dayanarak belirlendiği dikkate
alındığında LASDER tarafından gerçekçi bir dağılım yapıldığı,
- Yukarıdaki hususlara ilaveten, geri dönüşüm firmalarına ÖTL tedarik hizmetinin
LASDER tarafından ihale yoluyla yapılmasının; kime, ne zaman, ne kadar ÖTL teslim
edileceğinin bilinmesi ve ÖTL toplama hizmetlerinin devamlılığı açısından önem arz
ettiği,
- ÖTL sektörünün oluşmasında LASDER'in yapısal standart oluşturma, mevzuata
uygun çalışma prensibi, yatırıma teşvik etme çalışmaları paralelinde, 4-5 ile sınırlı olan
geri dönüşüm firması sayısının 12-13’e ulaştığı
anlaşılmaktadır.
(85) Teşebbüslerden gelen cevabi yazılar da dikkate alındığında, LASDER’in elindeki atık
miktarını geri kazanım firmalarına ihale yoluyla vermesinin rekabetçi bir piyasa yapısının
tesisi açısından daha uygun olduğu anlaşılmaktadır. Bununla birlikte söz konusu
firmaların LASDER’den münhasıran ÖTL tedarik etme zorunluluğu bulunmamaktadır.
Dolayısıyla, geri kazanım firmalarının pazarda rekabetçi koşullar içinde hammadde
alabilmesinin, pazarın gelişimine önemli katkı sağladığı ve başvuru konusu teşebbüs
birliği kararı bakımından, 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinin birinci fıkrasının (d)

9 GAZİSAN, TASK ATIK, EKO NAZAR, ÇİVRİL ATIK, ÜMÜT ATIK.
17-14/196-82
13 / 13

bendinde yer alan rekabetin zorunlu olandan fazla kısıtlanmaması koşulunun da
karşılandığı kanaatine varılmıştır.
H. SONUÇ
(86) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
- Lastik Sanayicileri Derneği tarafından hazırlanan “Ömrünü Tamamlamış Lastikler Atık
Yönetim Stratejileri ve Uygulama Planı 2016-2020” çerçevesindeki faaliyetlerin
yürütülmesine ilişkin teşebbüs birliği kararına, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi
kapsamında olması nedeniyle, menfi tespit belgesi verilemeyeceğine,

- 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde sayılan koşulların tamamını karşılaması
nedeniyle, inceleme konusu teşebbüs birliği kararına, uygulanmaya başlandığı tarihten
itibaren 5 yıl süreyle bireysel muafiyet tanınmasına

gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı
yolu açık olmak üzere, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.




Full & Egal Universal Law Academy