Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2016-5-43 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 17-16/238-101
Karar Tarihi : 15.05.2017
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN, Fevzi ÖZKAN,
Adem BİRCAN, Şükran KODALAK, Mehmet AYAN
B. RAPORTÖRLER: Hasan ADIYAMAN, Eren YALDIZLI
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Ayfer AKKAYA
Temsilcisi: Av. Özay ŞAHİN
Atatürk Bulvarı No:175/17 Çankaya, Ankara
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILANLAR : - Zumra Tuhafiye İç Giyim-Mehmet Öztaş
Yunus Emre Cad. No:73/A Pursaklar, Ankara
- Sev-al Giyim San. ve Tic. Ltd. Şti.
Balgat Mah. Ceyhun Atuf Kansu Cad. No:117/A Çankaya,
Ankara
- Defrina Triko Otomotiv Tekstil San. Tic. Ltd. Şti.
Balgat Mah. Ceyhun Atuf Kansu Cad. No:117/B Çankaya,
Ankara
- Acry Tekstil İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti.
Tevfikbey Mah. Merkez Cad. No:24/E Küçükçekmece, İstanbul
(1) E. DOSYA KONUSU: Çakra Eşarp Çanta Ayfer Akkaya Ort. firmasının, Zumra
Tuhafiye İç Giyim-Mehmet Öztaş firmasının dışlayıcı faaliyetleri nedeniyle Sev-al
Giyim San. ve Tic. Ltd. Şti., Defrina Triko Otomotiv Tekstil San. Tic. Ltd. Şti. ve
Acry Tekstil İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. firmalarından mal alamadığı iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle;
- Çakra Eşarp Çanta Ayfer Akkaya Ort. (ÇAKRA EŞARP) firmasının tekstil-
konfeksiyon, çanta, ayakkabı, takı üzerine satış yapan butik bir bayan mağazası
olarak 25.06.2016 tarihinde faaliyetine başladığı, firmanın işyerini kiraladığı binanın
altında iç çamaşırı satışı yapan Zumra Tuhafiye İç Giyim-Mehmet Öztaş (ZUMRA
GİYİM) unvanlı bir firmanın daha bulunduğu,
- ÇAKRA EŞARP’ın ZUMRA GİYİM’den farklı bir konseptte faaliyetine başlamış
olmasına ragmen, ZUMRA GİYİM’in ÇAKRA EŞARP’ı kendisine rakip olarak
gördüğü, bu nedenle ürün çeşidini ÇAKRA EŞARP ile aynı duruma getirdiği,
- Bunun yanı sıra, ÇAKRA EŞARP’ın Ankara’da daha önce alışveriş yaptığı Sev-al
Giyim San. ve Tic. Ltd. Şti. (ŞURA GİYİM) firmasından tekrar toptan olarak alışveriş
yapmaya gittiğinde ŞURA GİYİM’in ÇAKRA EŞARP’a malzeme vermediği, sebebi
sorulduğunda, ise ZUMRA GİYİM’in ŞURA GİYİM’den malzeme aldığı ve işyerlerinin
yan yana olmasından ötürü özellikle ÇAKRA EŞARP’a malzeme verilmemesini talep
ettiğinin belirtildiği,
17-16/238-101
2/8
- Bunun üzerine ÇAKRA EŞARP’ın yine Ankara’da bulunan Defrina Triko Otomotiv
Tekstil San. Tic. Ltd. Şti. (DEFRİNA TRİKO) firmasına toptan olarak alışveriş
yapmaya gittiği, ancak DEFRİNA TRİKO’nun da kendisine aynı sebepten ötürü
malzeme vermediği,
- ÇAKRA EŞARP’ın Ankara’da bulunan firmalardan malzeme alamaması üzerine
İstanbul’da bulunan firmalara yöneldiği, Acry Tekstil İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti.
(ALLDAY) firmasından daha önce sorunsuz bir şekilde birkaç kez alışveriş yaptığı,
ancak 2016 yılı Kurban Bayramı öncesinde ALLDAY’den alışveriş yapmaya
gittiğinde, ürünleri ucuza satıp piyasayı bozduğu gerekçesiyle ZUMRA GİYİM’in
haklarında şikâyette bulunduğunu öğrendiği, bunun üzerine serbest piyasaya göre
kâr etmek şartıyla istenilen fiyattan ürün satılabileceğini belirterek zor da olsa
malzeme alabildiği,
- ÇAKRA EŞARP’ın 22.11.2016 tarihinde yine ALLDAY’den hiçbir sorun yaşamadan
malzeme aldığı, birkaç gün sonra alınan ürünlere takviye yapmak için mesaj ile tekrar
sipariş verdiği, ancak ALLDAY’den gelen cevapta malzeme verilemeyeceğinin
belirtildiği, sorulması üzerine sebebin, ÇAKRA EŞARP’ın bulunduğu bölgenin
satışlarının bir başka firma tarafından kapatılması olduğu yönündeki cevabın yine
mesaj ile iletildiği,
- Anılan durumun ileriki dönemlerde de devam edeceğinin fark edilmesinden ötürü
ÇAKRA EŞARP’ın adı geçen dört muhataba haksız durumun sonlandırılması adına
ihtar gönderdiği, ancak herhangi bir cevap alamadığı, ayrıca ALLDAY’e durumu daha
iyi izah edebilmek için kargo aracılığıyla bir mektup yolladığı fakat cevap alamadığı
ifade edilerek, anılan teşebbüsler hakkında gerekli işlemlerin yapılması talep
edilmektedir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 09.12.2016 tarih ve 7096 sayı ile giren
başvuru üzerine hazırlanan 26.12.2016 tarih ve 2016-5-43/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu
Kurul’un 05.01.2017 tarihli toplantısında görüşülerek 17-01/5-M sayı ile dosya konusu
iddialar hakkında 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (4054 sayılı
Kanun) 40. maddesinin birinci fıkrası uyarınca önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.
İlgili karar uyarınca düzenlenen 08.05.2017 tarih ve 2016-5-043/ÖA sayılı Önaraştırma
Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(4) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca,
DEFRİNA TRİKO, ŞURA GİYİM, ALLDAY ve ZUMRA GİYİM hakkında soruşturma
açılmasına gerek olmadığı belirtilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Hakkında Önaraştırma Yapılan Teşebbüsler
I.1.1. DEFRİNA TRİKO
(5) 2001-2002 yıllarında hazır giyim sektörüne giren DEFRİNA TRİKO, kuruluş yıllarında
fason olarak ürettirdiği ürünlerinin toptan satışını gerçekleştirmekteyken, daha sonra
kurduğu imalathane ile kendi ürünlerini üretmekte ve toptan satışını yapmaktadır.
Teşebbüs, Defrina markası ile bayan dış giyime yönelik penye (bluz, tunik) üretimi
gerçekleştirerek Türkiye’nin çeşitli illerine satış yapmaktadır.
I.1.2. ŞURA GİYİM
(6) Faaliyetine 1992 yılında hazır giyim sektöründe perakendeci olarak başlayan ŞURA
GİYİM, yaklaşık beş yıl önce Şura markası altında bayan dış giyim ürünlerine yönelik
imalata ve toptan satışa başlamıştır. Teşebbüsün Ankara ilinde iki mağazası
bulunmaktadır.
17-16/238-101
3/8
I.1.3. ZUMRA GİYİM
(7) 2013 yılından evvel iç giyim ürünlerinin perakendeciliğini yapan ZUMRA GİYİM, bu
tarihten itibaren bayan dış giyim ürünlerinin (bluz, tunik, eşarp) perakendeciliğini
yapmaktadır.
I.1.4. ALLDAY
(8) ALLDAY, 2010 yılından itibaren bayan dış giyim ürünleri (bluz, tunik, etek, pantolon)
üzerine üretici, toptancı ve perakendeci seviyelerinde faaliyetlerini yürütmektedir.
I.2. İlgili Pazar
I.2.1. İlgili Ürün Pazarı
(9) Genel anlamda tekstil sektörü, hazır giyim, dokuma ve ev tekstili gibi pek çok alt
segmenti bünyesinde barındırmaktadır. Hakkında önaraştırma yapılan DEFRİNA
TRİKO, ŞURA GİYİM, ALLDAY ve ZUMRA GİYİM; hazır giyim alt segmentinde
faaliyette bulunmaktadır. Tarafların faaliyet alanı hazır giyim sektörü olmakla birlikte,
ürün özelinde bakıldığında ürün portföyünün özellikle bayan dış giyim ürünlerinden
(bluz, tunik, eşarp, etek vb.) oluştuğu görülmektedir. Söz konusu hazır giyim ürünlerinin
tüketici gözündeki kullanım farklılıklarından hareketle, ilgili ürün pazarının
belirlenmesinde talep ikamesi açısından ayrıştırmaya gidilmesi söz konusu olabilirse de,
arz ikamesinin de göz önünde bulundurulması gerekmektedir.
(10) Kendi koleksiyonlarını oluşturabilme ayrımı gözetmeksizin, hazır giyim sektöründe
faaliyette bulunan teşebbüsler açısından, belirli bir giyim türünden diğerine geçişte
önemli oranda yatırım gerekliliğinin bulunmaması ve dolayısıyla ciddi bir risk
alınmaması, nispi fiyatlardaki küçük ve geçici değişiklikler sonucunda teşebbüslerin
üretimlerini kısa sürede diğer giyim türlerine kaydırabilmeleri sonucunu doğurmaktadır.
Örneğin ZUMRA GİYİM’in iç giyim üzerine faaliyet gösterirken aynı yıl içerisinde
faaliyetlerini bayan dış giyim alanına kaydırabilmesi bunun göstergelerinden birisidir.
Dolayısıyla, genel olarak tekstil sektörünün de tipik bir özelliğini teşkil eden söz konusu
üretim esnekliği, çeşitli hazır giyim ürünlerinin aynı pazar içinde değerlendirilmesini
mümkün kılmaktadır. Bu hususlar göz önüne alınarak, incelemeye konu dosya
açısından ilgili ürün pazarı “hazır giyim ürünleri pazarı” olarak belirlenmiş olmakla
birlikte, hazır giyim ürünleri pazarının alt segmenti olan bayan dış giyim ürünleri pazarı
da ayrıca dosya özelinde değerlendirilmiştir.
I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
(11) Teşebbüslerin faaliyet alanlarını oluşturan incelemeye konu ürünlerin tüm Türkiye’ye
satışının yapılabilmesi ve çeşitli bölgeler bazında rekabet koşullarında farklılıkların
bulunmaması nedeniyle, dosya kapsamında ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak
belirlenmiştir.
17-16/238-101
4/8
I.3. Yapılan İnceleme ve Tespitler
I.3.1. Önaraştırma Sürecinde Elde Edilen Bilgi ve Belgelere İlişkin Tespitler
(12) Önaraştırma kapsamında başvuruda belirtilen iddiaların doğru olup olmadığının tespiti
amacıyla, muhtelif tarihlerde hakkında önaraştırma yürütülen teşebbüslerde yerinde
incelemeler gerçekleştirilmiştir. DEFRİNA TRİKO’da yapılan yerinde incelemede
teşebbüs yetkilileri tarafından; kendi markaları ile ürettikleri bayan dış giyim ürünlerini
(bluz, tunik) Türkiye’nin birçok iline temin ettikleri, çalışma prensibi olarak bir bölgede
yalnızca bir firmayla çalışma gibi bir uygulamalarının olmadığı, ücretini ödemekte sorun
yaşamayan ve dürüst çalışan her perakendeciye ürün tedarik ettikleri, ancak kendilerine
ait olan imalathanenin kapasite sınırından dolayı zaman zaman ürün sağlayamadıkları,
bunun yanında şikâyetçiden yazılı herhangi bir ürün talebinde bulunulmadığı, Ankara’da
dahi kendileri gibi toptancı seviyesinde elli civarında firmanın bulunduğu, istenirse aynı
ürün portföyüne sahip bu toptancılardan ürün temin edilebileceği belirtilmiştir.
(13) Yerinde incelemede elde edilen ve DEFRİNA TRİKO tarafından şikâyetçi tarafa
29.11.2016 tarihli ihtarnameye cevaben noter aracılığıyla gönderilen yazıda; kendilerine
ulaşan formal bir teklifin kayıtlarında bulunmadığı, teşebbüslerinin sektörde hâkim
durumda olmadığı, zorunlu olarak kabul edilen hammadde ve alt yapı gibi unsurlara
sahip olmadıkları, alternatiflerinin piyasada bulunmaması gibi bir durumun söz konu
olmadığı, kendilerine formal, ekonomik açıdan oranlı ve makul bir bedel teklifi yapılması
halinde, teklifin, teknik ve fiziki imkânlarının el verdiği ölçüde, üretim ve satış kapasiteleri
ile firma etkinlikleri göz önünde bulundurularak gereken şekilde cevaplanacağı ifade
edilmiştir. Ayrıca yerinde inceleme esnasında DEFRİNA TRİKO’nun 2016 yılı cari
hesapları incelenmiş ve aynı bölgede birden fazla mağazaya ürün satışının
gerçekleştirildiğini gösteren bir belge alınmıştır.
(14) ŞURA GİYİM’de yapılan yerinde incelemede teşebbüs yetkilisi tarafından; şikâyetçi
firmaya daha önce iki kez ürün tedariğinde bulunulduğu, şikâyetçi firmanın kendilerine
sözlü veya yazılı bir ürün talebi olmadan doğrudan noter aracılığıyla ihtarname
gönderdiği, ücretini ödeyen ve dürüst her müşteriye ürün temin ettikleri ifade edilmiştir.
Ayrıca yerinde incelemeyi takiben ŞURA GİYİM tarafından, şikâyetçi firmaya daha önce
iki defa satış yapıldığını gösteren faturalar Kuruma intikal ettirilmiştir.
(15) ZUMRA GİYİM’de yapılan yerinde incelemede teşebbüs yetkilisi tarafından; 2013 yılına
kadar hâlihazırda faaliyetlerini yürüttükleri mağazada iç giyim ürünleri sattıkları, bu
yıldan sonra ürün portföyünü bayan dış giyim ürünlerine (bluz, tunik, eşarp) çevirdikleri,
Ankara’da kendi ürün portföyündeki ürünlerin tedariğini yapan 100’e yakın toptancı
bulunduğu, satışını yaptıkları ürünlerin muadili olan Aker, Armine, Alvina, Kayra gibi
ürünleri daha pahalı olmaları nedeniyle tercih etmedikleri ifade edilmiştir.
(16) ALLDAY’de yapılan yerinde incelemede teşebbüs yetkilisi tarafından; sektörde hem
üretici ve toptancı hem de perakendeci olarak faaliyet gösterdikleri, internet üzerinden
online olarak da ürün sağlayabildikleri, dürüst oldukları sürece her müşteriye ürün temin
ettikleri ve müşteriler arasında herhangi bir ayrım yapmadıkları, kendileri gibi benzer
ürünlerin toptancılığını yapan bulundukları bölgede (Merter) dahi en az 20 firma
bulunduğu, ürün tedarik ettikleri bölgelerdeki müşterilerinden zaman zaman perakende
seviyesindeki rakiplerine aynı bölgede faaliyet göstermeleri nedeniyle ürün arzının
kesilmesi yönünde talepler gelse de çalışma prensibi olarak bu tür taleplere itibar
etmedikleri ifade edilmiştir. Ayrıca, yerinde inceleme esnasında teşebbüsün 2016 yılına
ait cari hesapları incelenmiş ve aynı bölgede birden fazla müşteriye satış yapıldığını
gösteren bir belge alınmıştır.
17-16/238-101
5/8
I.4. Değerlendirme
(17) Dosya konusunun esasını, başvuru sahibinin rakibi konumunda olan ZUMRA GİYİM’in,
sağlayıcı konumunda bulunan DEFRİNA TRİKO, ŞURA GİYİM ve ALLDAY firmaları ile
yaptığı anlaşma sonucunda ÇAKRA EŞARP’ın faaliyetlerini engellemesi ve sağlayıcı
konumda bulunan teşebbüslerin ÇAKRA EŞARP’a mal vermeyi reddetmesi eylemi
oluşturmaktadır. Rekabet hukukunda rakip teşebbüslerin faaliyetlerinin zorlaştırılmasına
yönelik rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacı taşıyan teşebbüsler arası
anlaşmalar 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında; sağlayıcı konumundaki
teşebbüslerin mal vermeyi reddetmesi eylemleri 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi
kapsamında ele alınmaktadır. Dolayısıyla dosya konusu iddialar, 4054 sayılı Kanun’un
4. ve 6. maddesi çerçevesinde ayrı ayrı değerlendirilecektir.
I.4.1. 4054 sayılı Kanun’un 4. Maddesi Kapsamında Yapılan Değerlendirme
(18) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin birinci fıkrasında belirli bir mal veya hizmet
piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama
amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler
arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemlerinin
hukuka aykırı ve yasak olduğu hükmüne yer verilmiş ve (d) bendinde, “rakip
teşebbüslerin faaliyetlerinin zorlaştırılması, kısıtlanması veya piyasada faaliyet gösteren
teşebbüslerin boykot ya da diğer davranışlarla piyasa dışına çıkartılması yahut piyasaya
yeni gireceklerin engellenmesi” halleri örnek olarak sayılmıştır.
(19) İnceleme konusu eylemlerden, ZUMRA GİYİM’in kendisine ürün tedarik eden DEFRİNA
TRİKO, ŞURA GİYİM ve ALLDAY firmaları ile anlaşarak, aynı bölgede faaliyet gösteren
rakibi ÇAKRA EŞARP’a mal verilmesini engellemek suretiyle rakip teşebbüsün
faaliyetlerini zorlaştırması eyleminin aynı piyasada faaliyet gösteren ve aralarında
sağlayıcı-alıcı ilişkisi olan teşebbüsler arasındaki bir anlaşmaya dayandığı ve rakip
teşebbüsün faaliyetlerinin zorlaştırılması veya kısıtlanması amacı veya etkisi taşıdığı
iddiasının, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında değerlendirilmesi
gerekmektedir. Bu çerçevede, ZUMRA GİYİM ile tedarikçileri arasında rekabeti
kısıtlayıcı bir anlaşmanın var olup olmadığı hususu incelenmiştir. Ancak, yapılan yerinde
incelemelerde söz konusu iddiayı destekler nitelikte herhangi bir bulgu veya belgeye
rastlanmamıştır.
(20) Bunun yanı sıra, başvuru dilekçesinde, aynı bölgede faaliyet gösterilmesi ve bulunulan
bölgede bir başka firma tarafından satışların kapatılması nedeniyle başvuru sahibine
ürün temin edilemeyeceğinin bildirildiği iddialarına yer verilmiştir. Önaraştırma sürecinde
tedarikçilerle yapılan görüşmelerde ise, prensip olarak bir bölgede yalnızca bir firmayla
çalışma gibi uygulamalarının olmadığı, ücretini ödemekte sorun yaşamayan ve dürüst
çalışan her perakendeciye ürün tedarik edildiği, ürün tedarik edilen bölgelerdeki
müşterilerinden zaman zaman perakende seviyesindeki rakiplerine aynı bölgede faaliyet
göstermeleri nedeniyle ürün arzının kesilmesi yönünde talepler gelse de çalışma
prensibi olarak bu tür taleplere itibar edilmediği ifade edilmiştir. Bununla birlikte,
inceleme tarafı teşebbüslerin 2016 yılı cari hesapları incelendiğinde, bir bölgede birden
fazla perakendeciye ürün temin edildiği görülmektedir. Örneğin DEFRİNA TRİKO’nun
2016 yılı cari hesaplarına bakıldığında, Ankara’nın Yenimahalle ilçesinde (…..),
Etimesgut ilçesinde (…..), Gölbaşı ilçesinde (…..) farklı perakendeciye ürün tedarik
edildiği; aynı şekilde ALLDAY’in cari hesapları incelendiğinde, şikâyetçinin de faaliyet
gösterdiği Ankara’nın Pursaklar ilçesinde (…..) farklı mağazaya ürün temin edildiği
görülmüştür.
(21) Sonuç olarak, ZUMRA GİYİM ile tedarikçileri arasında rekabeti kısıtlayıcı bir anlaşmanın
varlığına yönelik olarak herhangi bir bilgi, belge veya bulguya ulaşılamamıştır.
17-16/238-101
6/8
I.4.2. 4054 sayılı Kanun’un 6. Maddesi Kapsamında Yapılan Değerlendirme
(22) 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesinde bir veya birden fazla teşebbüsün ülkenin
bütününde ya da bir bölümünde bir mal veya hizmet piyasasındaki hâkim durumunu tek
başına yahut başkaları ile yapacağı anlaşmalar ya da birlikte davranışlar ile kötüye
kullanması yasaklanmakta ve aynı maddenin ikinci fıkrasında örnek niteliğinde bazı
kötüye kullanma halleri sayılmaktadır. Dolayısıyla Kanun’un 6. maddesi kapsamında
incelenen bir davranışın ihlal teşkil edebilmesi için davranışı gerçekleştiren teşebbüsün
ilgili pazarda hâkim durumda olması ve davranışın bir kötüye kullanma niteliği taşıması
gerekmektedir.
(23) Dosya kapsamında inceleme konusu eylemlerden bir diğeri, toptancı/sağlayıcı
konumunda bulunan DEFRİNA TRİKO, ŞURA GİYİM ve ALLDAY teşebbüslerinin
başvuru sahibi ÇAKRA EŞARP’a mal vermeyi reddetmesi eylemidir. Bahse konu mal
vermeyi reddetme eyleminin 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi kapsamında ihlal teşkil
edebilmesi için öncelikle ilgili teşebbüslerin hâkim durumda bulunması gerekmektedir.
Herhangi bir pazarda hâkim durumda bulunmayan bir teşebbüsün bir kısım alıcıya mal
vermekten kaçınması, 4054 sayılı Kanun kapsamında rekabeti engelleyen, bozan veya
kısıtlayan bir eylem olarak değerlendirilmemektedir.
(24) Hâkim durum, 4054 sayılı Kanun’un 3. maddesinde “Belirli bir piyasadaki bir veya birden
fazla teşebbüsün, rakipleri ve müşterilerinden bağımsız hareket ederek fiyatı arz, üretim
ve dağıtım miktarı gibi ekonomik parametreleri belirleyebilme gücü” olarak
tanımlanmaktadır. Hâkim durumun belirlenmesinde ilgili teşebbüsün pazar payı,
pazarda faaliyet gösteren diğer firmaların sayısı ve pazar payları gibi nicel ölçütlerin
yanında, piyasaya giriş engelleri, fikri ve sınaî mülkiyetin varlığı, teknolojik üstünlük gibi
nitel ölçütler de kullanılmaktadır. Pazar payı hâkim durumun belirlenmesinde tek başına
yeterli bir ölçüt olmasa da teşebbüsün pazar payının düşük olması, piyasanın çok
sayıda oyuncunun yer aldığı rekabetçi bir piyasa olması, giriş engellerinin bulunmaması
gibi durumlarda hâkim durumdan bahsetmek zorlaşmaktadır.
(25) Dosya kapsamında ilgili ürün pazarı olarak belirlenen hazır giyim ürünleri pazarı, bu
pazarda faaliyet gösteren en büyük teşebbüsün dahi yüksek sevilerde pazar payına
sahip olmadığı bir yapı göstermektedir. Ekonomi Bakanlığı tarafından hazırlanan Hazır
Giyim Sektör Raporu’na göre, sektörde faaliyet gösteren işletmelerin büyük çoğunluğu
küçük ve orta büyüklükteki işletmeler niteliğindedir. Sosyal Güvenlik Kurumu
istatistiklerine göre, 2014 yılı itibarıyla Türkiye genelinde tekstil ve hazır giyim
sektörlerinde faaliyet gösteren firmaların sayısı 35.000 civarındadır1. Yine hazır giyim ve
konfeksiyon sanayinde TÜİK verilerine göre 53.260 firma faaliyet göstermektedir2.
(26) Bununla birlikte, ilgili ürün pazarı en geniş haliyle hazır giyim ürünleri pazarı olarak
belirlense de, inceleme tarafı teşebbüslerin faaliyet gösterdiği alan özelinde bayan dış
giyim ürünleri pazarı dikkate alındığında; bayan dış giyim ürünleri pazarına ilişkin talep
edilen bilgiye cevaben Türkiye Giyim Sanayicileri Derneği (TGSD)’nden gelen bilgi
yazısında; 400’e yakın üyesi arasından 78’inin üretici, 25’inin toptancı ve 20’sinin
perakendeci olarak faaliyet gösterdiği, ancak bu bilginin TGSD’ye üye teşebbüs sayısı
ile sınırlı olduğu, Türkiye genelinde bu sayının daha fazla olduğu belirtilmiştir.
1 T.C. Ekonomi Bakanlığı Tekstil ve Konfeksiyon Ürünleri Daire Başkanlığı Hazır Giyim Sektör Raporu.
2 TGSD 19/2. Dönem Faaliyet Raporu.
17-16/238-101
7/8
(27) Öte yandan, yerinde incelemeler esnasında teşebbüs yetkilileri ile yapılan
görüşmelerde; DEFRİNA TRİKO yetkilisi tarafından yalnızca Ankara’da dahi 50’den
fazla bayan dış giyim ürünleri toptancısı olabileceği, ZUMRA GİYİM yetkilisi tarafından
satışını gerçekleştirdikleri ürün grubunda Ankara’da 100’den fazla bayan dış giyim
toptancısı olabileceği, ALLDAY yetkilisi tarafından ise faaliyet gösterdikleri İstanbul’un
Merter ilçesinde kendileri gibi 20’den fazla firma olabileceği ifade edilmiştir.
(28) Buna ilaveten, hazır giyim sektörüne girmek için makine ve teçhizat gibi ciddi yatırım
gerektiren maliyetlere katlanılmamaktadır. Sektör içerisinde de teşebbüsler bir ürün
grubundan diğerine kolaylıkla geçebilmektedirler. Sektörün bu özelliğinden dolayı
pazara giriş ve çıkışlarda herhangi bir engel bulunmadığı değerlendirilmektedir.
(29) Bu bağlamda, hazır giyim sektöründe en büyük teşebbüsün dahi pazar payının yüksek
olmaması, sektörde büyük çoğunluğunu küçük ve orta büyüklükteki işletmelerin
oluşturduğu pek çok teşebbüsün bulunması, ilgili ürün pazarının en dar haliyle bayan
dış giyim ürünleri pazarı olarak tanımlanması durumunda dahi sadece TGSD’ye üye
100’den fazla teşebbüsün bulunması, Türkiye genelinde bu sayının çok daha fazla
olması ve piyasaya giriş çıkışın serbest olması gibi hususlar dikkate alındığında,
haklarında önaraştırma yapılan DEFRİNA TRİKO, ŞURA GİYİM ve ALLDAY’in ilgili
pazarda hâkim durumda bulunmadıkları sonucuna varılmıştır.
(30) Diğer taraftan, ilgili teşebbüslerin hâkim durumda oldukları kabul edilse dahi, mal
vermeyi reddetme eyleminin 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi kapsamında ihlal teşkil
edebilmesi için teşebbüsün hâkim durumda olmasının yanı sıra, söz konusu eylemin
kötüye kullanma niteliği taşıması gerekmektedir.
(31) Rekabet hukuku uygulamasında, esas olarak, hâkim durumda olsun ya da olmasın tüm
teşebbüslerin iş yapacakları teşebbüsleri özgürce seçme ve mülkiyetlerinde bulunan
varlıklar üzerinde özgürce tasarruf edebilme hakları olduğu kabul edilmektedir. Bununla
birlikte, istisnai bazı durumlarda hâkim durumdaki teşebbüslerin sözleşme yapmayı
reddetmeleri rekabeti kısıtlayıcı bir davranış olarak değerlendirilebilmekte ve hâkim
durumdaki teşebbüse rekabet hukuku çerçevesinde sözleşme yapma yükümlülüğü
getirilebilmektedir.
(32) Kurul içtihadında mal vermeyi reddetme eyleminin Kanun’un 6. maddesi kapsamında
kötüye kullanma niteliği taşıması ve dolayısıyla ihlal teşkil edebilmesi için üç koşulun
birlikte varlığı aranmaktadır. Buna göre;
- Reddetme, alt pazarda rekabet etmek için vazgeçilmez bir ürüne ya da hizmete
ilişkin olmalı,
- Reddetmenin, alt pazarda etkin rekabeti ortadan kaldırması muhtemel olmalı,
- Reddetmenin tüketici zararına yol açması muhtemel olmalıdır3.
(33) Yukarıda da değinildiği üzere, mal vermeyi reddetme eyleminin Kanun’un 6. maddesi
kapsamında ihlal olarak nitelendirilebilmesi için öncelikle sözleşme konusu mal veya
hizmetin alt pazar için vazgeçilmez nitelikte olması, diğer bir deyişle alıcı teşebbüsün
iktisadi faaliyetine bu mal veya hizmetten yoksun olarak devam edemeyecek olması
gerekmektedir.
3 Hakim Durumdaki Teşebbüslerin Dışlayıcı Kötüye Kullanma Niteliğindeki Davranışlarının
Değerlendirilmesine İlişkin Kılavuz, Para. 43.
17-16/238-101
8/8
(34) İnceleme tarafı teşebbüslerle yapılan görüşmelerde; portföylerindeki ürünlerin tedariğini
gerçekleştiren pek çok teşebbüsün bulunduğu, hatta Aker, Armine, Alvina, Kayra gibi
pazarda daha çok tanınan markalara sahip olan teşebbüslerin var olduğu, istenildiği
takdirde ürün temin edilebilecek farklı alternatiflerin her zaman bulunabileceği ifade
edilmiştir. TGSD’den gelen bilgiler de yer verilen bu görüşleri doğrulamaktadır. Ayrıca
başvuru sahibi ile yapılan görüşmede, başvuru sahibinin hâlihazırda İstanbul’da farklı
firmalardan ürün temin ederek ticari faaliyetine devam ettiği belirtilmiştir. Yine sektörün
özelliğinden dolayı farklı ürün gruplarından diğerine kolaylıkla geçilerek teşebbüslerin
ticari hayatını devam ettirebilmesi mümkündür. Bu bağlamda inceleme tarafları
DEFRİNA TRİKO, ŞURA GİYİM VE ALLDAY teşebbüsleri tarafından arzı reddedildiği
iddia edilen ürünlerin, alt pazarda faaliyet gösteren ÇAKRA EŞARP için vazgeçilmez
nitelikte olmadığı değerlendirilmektedir.
(35) Bununla birlikte, hakkında inceleme yapılan teşebbüsler tarafından, başvuru sahibinden
yazılı olarak gelen bir ürün talebinin bulunmadığı, ilgili firmaya daha önce ürün tedarik
edildiği belirtilmiştir. Yine ÇAKRA EŞARP’tan gelen ihtarnameye cevaben DEFRİNA
TRİKO tarafından gönderilen yazıda; kendilerine ulaşan formal bir teklifin kayıtlarında
bulunmadığı, formal, ekonomik açıdan oranlı ve makul bir bedel teklifi yapılması
halinde, teklifin, teknik ve fiziki imkânlarının el verdiği ölçüde, üretim ve satış kapasiteleri
ile firma etkinlikleri göz önünde bulundurularak gereken şekilde karşılanacağı ifade
edilmiştir.
(36) Bu bilgiler ışığında, şikâyete konu mal vermeyi reddetme eyleminin 4054 sayılı
Kanun’un 6. maddesi kapsamında kötüye kullanma teşkil edebilmesi için gerekli
koşullardan arzı reddedilen ürünün alt pazar için vazgeçilmez bir ürün niteliğini haiz
olması koşulu sağlanmadığından, diğer koşulların incelenmesi gerekmemektedir.
(37) İnceleme tarafı DEFRİNA TRİKO, ŞURA GİYİM ve ALLDAY teşebbüslerinin hazır giyim
ürünleri pazarında hâkim durumda olmadıkları, hâkim durumda oldukları varsayımı
altında dahi önaraştırmaya konu mal vermeyi reddetme eyleminin hâkim durumu kötüye
kullanma niteliği taşımadığı hususları birlikte değerlendirildiğinde, başvuru konusu
eylemlere ilişkin olarak 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesinin ihlal edilmediği sonucuna
ulaşılmıştır.
J. SONUÇ
(38) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 4054 sayılı Kanun’un 41.
maddesi uyarınca şikayetin reddi ile soruşturma açılmamasına gerekçeli kararın
tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak
üzere, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy