Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2017-2-25 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 17-30/487-211
Karar Tarihi : 27.09.2017
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN, Adem BİRCAN, Şükran KODALAK, Mehmet AYAN
B. RAPORTÖRLER: Recep GÜNDÜZ, Mesut MORGÜL
C. BAŞVURUDA
BULUNAN :- Doğtaş Kelebek Mobilya San. ve Tic A.Ş.
İdealtepe Mahallesi Rıfkı Tongsir Caddesi No:107 Maltepe/İstanbul
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : Yataş Yorgan ve Yatak San ve Tic A.Ş.
Cumhuriyet Mah. Kartal Cad. No:41A Kartal/İstanbul
(1) E. DOSYA KONUSU: Yataş Yorgan ve Yatak San. ve Tic. A.Ş.’nin, bünyesinde
bulunan ENZA marka ürünlerle ilgili olarak başlatılan “en iyi fiyat garantisi” içerikli
kampanyalar yoluyla bağımsız bayiler üzerinde baskı oluşturarak 4054 sayılı
Kanun’u ihlal ettiği iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Doğtaş Kelebek Mobilya San. ve Tic A.Ş. (DOĞTAŞ) tarafından
yapılan başvuruda özetle;
- Yataş Yorgan ve Yatak San. ve Tic. A.Ş.’nin (YATAŞ) “ENZA” ve “ENZA HOME”
markaları altında kendi bünyesindeki mağazaları ve bağımsız bayileri aracılığıyla
mobilya satışı yaptığı,
- YATAŞ’ın bir süredir başlattığı “en iyi fiyat garantisi” kampanyası kapsamında yoğun
reklam çalışmaları yürüttüğü ve farklı zamanlarda aynı ürüne ilişkin yapılan
reklamların mevzuatta belirlenen ilkelere aykırılık teşkil ettiği,
- Örneğin YATAŞ tarafından 1-30 Nisan 2017 tarihleri arasında yayınlanan
reklamlarda “Manchester Koltuk Takımı”nın “en iyi fiyat garantisi” kampanyası
kapsamında Nisan ayına özel 6.727 TL yerine 4.795 TL’ye satışa sunulacağının
duyurulduğu, aynı koltuk takımına ilişkin başvuru tarihi itibarıyla yapılan reklamlarda
4 Mayıs-30 Haziran 2017 tarihleri arasında yine “en iyi fiyat garantisi” ile 7.032 TL
yerine 5.274 TL’ye satış yapılacağının ilan edildiği,
- Söz konusu kampanya ile YATAŞ’ın bağımsız bayileriyle ortak hareket ederek ya da
onlara açıkça baskı uygulayarak zorlayıcı bir fiyat politikası belirlediği ve piyasada
rekabeti kısıtladığı,
- Bahse konu davranışların 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un
(4054 sayılı Kanun) 5. maddesinde belirtilen muafiyet koşullarını taşımadığı ve aynı
Kanun’un 4. ve 6. maddesine aykırı olduğu,
iddia edilmiş ve 05.01.2017 tarih ve 17-01/12-4 sayılı “B B.V” kararı dikkate
alınarak 4054 sayılı Kanun kapsamında gerekli işlemlerin yapılması talep edilmiştir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 06.06.2017 tarih ve 3973 sayı ile
giren başvuru üzerine hazırlanan 06.07.2017 tarih ve 2017-2-25/İİ sayılı İlk İnceleme
17-30/487-211
2 / 8
Raporu’nun görüşülmesi sonucunda, 13.07.2017 tarih ve 17-22/354-M sayı ile
önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.
(4) İlgili karar uyarınca düzenlenen 07.09.2017 tarih ve 2017-2-25/ÖA sayılı Önaraştırma
Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(5) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda özetle; YATAŞ’ın 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesini ihlal etmediği sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(6) Önaraştırma kapsamında YATAŞ’ın İstanbul, Kartal’daki genel merkezinde ve YATAŞ’ın
ENZA HOME bayileri Ural Tekstil San. Tic. Ltd. Şti. (İstanbul) ve Tolgahan Grup Mobilya
İnş. Turz. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nde (Ankara) yerinde inceleme ve görüşme
gerçekleştirilmiştir.
I.1.Taraflar
I.1.1. DOĞTAŞ
(7) Başta mobilya sektörü olmak üzere turizm, inşaat, enerji, gıda-tarım, havayolu
taşımacılığı ve gayrimenkul yatırım sektörlerinde varlık gösteren Doğanlar Yatırım
Holding bünyesinde bulunan şikâyetçi taraf DOĞTAŞ, her türlü mekân ve işyerinin
donanımı ile ilgili mobilya ve oturma gruplarının imalatı, alımı ve satımı alanlarında
faaliyet göstermektedir.
I.1.2. YATAŞ
(8) İncelemeye konu teşebbüs olan YATAŞ, 1976 yılında sünger fabrikası olarak
kurulmuştur. İlerleyen yıllarda ürün gamını genişleterek süngerli yatak, yaylı yatak ev
tekstil ürünleri, sofabed (yataklı kanepe) ve koltuk takımları üretimi ve satışına
başlamıştır. Şirket halihazırda yatak, kanepe, oturma grupları, modüler mobilya (yemek
ve yatak odaları gibi) ve ev tekstil ürünleri alanında faaliyet göstermektedir. YATAŞ’ın 5
aktif markası bulunmaktadır. Bu markalardan ENZA HOME ve YATAŞ BEDDİNG ana
markalar olup grup satışlarının %(…..)’ını oluşturmaktadır1. YATAŞ BEDDİNG'in ürün
portföyü yatak, baza, başlık ve ev tekstil ürünlerinden oluşmaktadır. ENZA HOME
markası adı altında ise mobilya, halı ve aydınlatma ürünlerinin yanında YATAŞ BEDDİNG
ürünlerinin de satışı gerçekleştirilmektedir. Şirketin yurt içinde (…..), yurt dışında yaklaşık
(…..) adet konsept mağazası bulunmaktadır. Söz konusu satış noktalarından (…..)’i
YATAŞ'a aitken diğerleri bağımsız bayilerdir. Teşebbüs ürünlerini 45'i aşkın ülkeye ihraç
etmektedir. YATAŞ halka açık bir şirkettir.
I.2. İlgili Pazar
I.2.1. Sektöre İlişkin Bilgi
(9) Türkiye’de mobilya sektörü geleneksel yöntemlerle çalışan, daha çok aile şirketi, atölye
tipi, küçük ölçekli işletmelerin ağırlıkta olduğu bir yapıya sahiptir. Ancak özellikle son 20
yılda küçük ölçekli firmaların yanı sıra orta ve büyük ölçekli firmaların sayısında hızlı bir
artış gözlemlenmektedir. TÜİK ve MOSDER rakamlarına göre Türkiye’de 29.346 üretici,
32.382 perakendeci olmak üzere toplam 61.728 faaliyet gösteren firma vardır. Mobilya
sektörü, imalat sanayii içinde 4. sırada yer almaktadır. Net ihracatçı olan sektörde 2001-
2014 yılları arasında daha çok AB ülkelerine ihracat yapılırken, son dönemde Ortadoğu
ve Afrika ülkelerinin ihracattaki payı artmıştır2.
1 YATAŞ’ın diğer markaları kurumsal satışların gerçekleştirildiği Yataş Project, ev tekstil ürünleri markası
Puffy, e-ticaret platformlarında uyku ürünleri portföyüne sahip Hibboux ve yurtiçi uyku ürünleri satışlarının
gerçekleştirildiği Selana markalarıdır.
2 TR72 Mobilya Sektör Raporu
17-30/487-211
3 / 8
(10) Türkiye’de mobilya sektörü, pazar ve hammaddeye yakın yerlerde yoğunluk
göstermektedir. Bunlar İstanbul, Ankara, Bursa, Kayseri, İzmir ve Adana gibi illerdir.
(11) Dosya içeriğinde yer alan bilgilere göre, mobilya sektöründe faaliyet gösteren
teşebbüsleri üç grupta değerlendirmek mümkündür. İlk grupta sektörde geniş bir hedef
kitlesine sahip, konsept mağazaları ve ürün çeşidi az sayıda olan ve genellikle Ankara,
İnegöl, Kayseri merkezli olan küçük ölçekli firmalar bulunmaktadır. Genellikle
markalaşma yoluna gitmeyen ve “no name” olarak adlandırılan bu firmaların, teşebbüs
bazında ciroları az olmasına rağmen, sayıca çok olmaları nedeniyle pazarda en büyük
pazar payına sahip oldukları tahmin edilmektedir. Bu küçük ölçekli teşebbüslerin yanı sıra
ciddi bir kayıt dışılığın varlığından da bahsedilmektedir. Bu iki grubun sektördeki toplam
büyüklüklerinin sektörün %65 - %70’ine tekabül ettiği yönünde tahminler mevcuttur.
(12) Üçüncü grup ise mobilya üretimi ve dağıtımı konusunda markalaşmış ve ülke geneline
yaygınlaşmış teşebbüslerin bulunduğu gruptur. Bu grupta Boydak Grubu (İstikbal-
Bellona-Mondi-Kilim) lider konumda bulunmaktadır. Bunun yanında Doğtaş Grubu
(Doğtaş-Kelebek),YATAŞ, Vanessa, Yatsan, Moda Life, Koleksiyon, Alfemo, Aldora,
Bambi, Teleset, İşbir gibi birçok firma faaliyet göstermektedir.
I.2.2. İlgili Ürün Pazarı
(13) YATAŞ'ın üretimini ve satışını yaptığı ürünler, kanepe, yatak, oturma grupları, modüler
mobilya (yemek ve yatak odaları gibi) ve ev tekstili olarak sınıflandırılabilecektir. Alt
segmentteki ürünler kullanım özellikleri bakımından aynı amaca hizmet etse de; fiyat,
kalite ve nitelikleri açısından birbirinden farklılaşabilmektedir. Bununla birlikte pazardaki
oyuncuların söz konusu alt segment ürünlerin büyük bölümünde üretim ve satış faaliyeti
gerçekleştirdiği dikkate alındığında, arz ikamesinin kolaylığı bakımından ilgili ürün pazarı,
her bir ürün grubu bazında "yatak", "kanepe", "ev tekstili", "modüler mobilya" ve "oturma
grupları" olarak da tanımlanabilecektir. Ancak şikâyete konu "en iyi fiyat garantisi"
kampanyasının belirli bir ürün grubuna ilişkin olmadığı, koltuk ve oturma ürünleri, yemek
odaları, yatak odaları, karyola başlıkları gibi geniş bir ürün yelpazesini kapsadığı da göz
önüne alınması gereken diğer bir husustur.
(14) İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz’un 20. Paragrafında “Ancak inceleme
konusu işlem, gerek ürün gerekse de coğrafi açıdan olası alternatif pazar tanımları
çerçevesinde rekabet açısından endişeler yaratmıyor ya da alternatif tüm tanımlar
açısından rekabeti bozucu bir etki söz konusu oluyorsa pazar tanımı yapılmayabilir.”
ifadesi yer almaktadır. Bu doğrultuda dosya konusu iddialar bakımından, yukarıda
bahsedilen alternatif pazarlardan biri temel alınarak bir pazar tanımı yapmanın sonuca
herhangi bir etkisi olmayacağından hareketle, ilgili ürün pazarı tanımlanmamıştır.
I.2.3. Coğrafi Pazar
(15) Dosya konusu ürünler bakımından ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak belirlenmiştir.
I.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme.
(16) Dosya konusu başvuruda temel olarak YATAŞ'ın en iyi fiyat garantisi kampanyası ile
bayileri üzerinde baskı uygulayarak ya da bayilerle ortak hareket ederek rekabeti
kısıtladığı öne sürülmekte ve Kurul'un 05.01.2017 tarih ve 17-01/12-4 sayılı “B
B.V” kararı paralelinde gerekli yaptırımların uygulanması talep edilmektedir. Her ne kadar
başvuru dilekçesinde YATAŞ'ın en iyi fiyat garantisi kampanyası ile Kurul'un
“B B.V” kararı ilişkilendirilse de, YATAŞ'ın kampanya kapsamındaki
davranışları ile söz konusu Kurul kararında incelenen hususlar birbirinden farklıdır.
17-30/487-211
4 / 8
(17) “B B.V” kararında da incelenen ve Rekabet Hukuku literatüründe en çok
kayrılan müşteri koşulu (most favoured customer [MFC]/ most favoured nation clause
[MFN]) olarak adlandırılan kavram; sağlayıcı tarafından, diğer alıcılara önerilen daha
uygun fiyat ve sözleşme koşullarının, kayrılan alıcıya da önerilmesi yükümlülüğünü ifade
etmektedir3.
(18) MFN koşulları, ürünlerin alım-satımı ve yeniden satışına ilişkin klasik dikey sözleşmelerde
bulunabileceği gibi son dönemde platform niteliğine sahip çevrimiçi perakendeciler ile bu
platformda satılan ürünlerin sağlayıcıları arasındaki sözleşmelerde de görülmektedir.
(19) Sözleşmelerde yer alan MFN koşulları; pazardaki fiyat rekabetinin azalması ve fiyat
katılığına yol açması, işbirliğini ve kartelleri kolaylaştırması, giriş engelleri oluşturma ve
piyasadan dışlama gibi rekabeti kısıtlayıcı etkiler doğurabilmesinin yanı sıra, ticari ilişkiye
özgü yatırımların teşviki, işlem maliyetlerinin azaltılması, bedavacılık probleminin
önlenmesi ve markanın korunması, gecikmelerin ve talep belirsizliğinin azaltılması gibi
etkinlik doğurucu nitelik de taşıyabilmektedir.
(20) Mevcut dosyada şikâyete konu en iyi fiyat garantisi uygulaması YATAŞ tarafından son
kullanıcıya kampanyalı fiyatların yıl sonuna kadar uygulanacak en düşük fiyatlar
olduğunun garanti edilmesine ilişkindir. Söz konusu kampanyanın bayilerin fiyat
serbestisini kısıtladığı iddia edilmektedir. Dolayısıyla şikâyet edilen hususların MFN
uygulamalarından ziyade yeniden satış fiyatının tespiti çerçevesinde ele alınması
gerekmektedir.
I.3.1. Yeniden Satış Fiyatının Belirlenmesinin (YSFB) Rekabet Hukukundaki Yeri
(21) Yeniden satış fiyatı tespiti, en geniş tanımıyla üst pazarda bulunan üreticinin alt pazarda
bulunan yeniden satıcıya ürünün satışıyla ilgili fiyat zorlaması olarak anlaşılmaktadır. Üst
pazardaki teşebbüs minimum bir fiyat belirleyerek ürünün belirli bir fiyattan aşağı
satılmamasını, maksimum bir fiyat belirleyerek ürünün belirli bir fiyattan yukarı
satılmamasını ya da sabit bir fiyattan satılmasını isteyerek alt pazardaki teşebbüsün satış
fiyatına müdahale edebilmektedir.
(22) 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesine dayanılarak çıkarılan 2002/2 sayılı Dikey
Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’nin (2002/2 sayılı Tebliğ) 4. maddesinin birinci
fıkrasının (a) bendi, alıcı teşebbüsün kendi satış fiyatını belirleme serbestisinin
engellenmesine ilişkindir. Buna göre, alıcının sabit veya asgari satış fiyatının belirlenmesi
yasaktır. Ancak sabit veya asgari satış fiyatına dönüşmemesi koşuluyla sağlayıcının,
alıcının azami satış fiyatını belirlemesi veya alıcıya satış fiyatını tavsiye etmesi
mümkündür. Bununla birlikte, söz konusu fiyatların azami veya tavsiye niteliğinde
olduğunun yayınlanan fiyat listelerinde ya da ürünün üzerinde açıkça belirtilmesi
gerekmektedir.
(23) Yeniden satış fiyatı tespiti sözleşmelere konan açık hükümle ve anlaşma yoluyla
doğrudan belirlenebildiği gibi, alıcının kâr marjının belirlenmesi, tavsiye fiyat niteliğinde
ilan edilmiş bir fiyat seviyesinden alıcının uygulayabileceği indirim oranının en üst
seviyesinin belirlenmesi, alıcıya tavsiye edilen fiyatlara uyduğu oranda kendisine ilave
indirimler uygulanması ya da bu fiyatlara uymaması durumunda teslimatların
geciktirilmesi, askıya alınması veya anlaşmanın sona erdirilmesi şeklinde alıcının tehdit
edilmesi ya da fiilen bu tür cezai yaptırımların uygulanması gibi davranışlarla dolaylı
yoldan da belirlenebilmektedir. Bu tür yeniden satış fiyatının dolaylı yoldan belirlenmesi
uygulamaları da Tebliğ’in 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındadır.
3 WHISH, R. ve D. BAILEY (2015), Competition Law, Eighth Edition, Oxford University Press, Oxford, s.668
17-30/487-211
5 / 8
(24) Yeniden satış fiyatı tespitinin piyasaya girişleri engellemek, üretim ve dağıtım kartellerini
kolaylaştırmak, fiyat artışlarına neden olmak gibi olumsuz etkilerine karşın, bedavacılığı
önlemek, dağıtımda verimliliği artırmak gibi rekabetçi etkilerinin de bulunduğu kabul
edilmektedir.
(25) Dosya konusuna benzer içerikli geçmiş tarihli Kurul kararlarında4, son yıllarda genel
olarak yeniden satış fiyatının belirlenmesi konusunda etki analizine önem verilen daha
esnek bir yaklaşım benimsenmiştir. Yeniden satış fiyatı tespiti davranışlarının
değerlendirilmesinde Kurul;
- YSFB davranışlarının hangi amaç doğrultusunda gerçekleştirildiği,
- Sağlayıcının pazardaki konumu ve pazar gücü
- İlgili ürün pazarında markalar arası rekabetin yoğunluğu ve pazar yapısı
- YSFB davranışlarının sağlayıcı ya da dağıtıcılar arasında tek fiyat uygulamasına yol
açıp açmadığı
- Sağlayıcı ve dağıtıcı arasında YSFB konusunda açık irade örtüşmesinin varlığı
- YSFB uygulamasının pazardaki etkisi
gibi hususları dikkate almıştır.
I.3.2. YATAŞ’ın En İyi Fiyat Garantisi Kampanyası
(26) En iyi fiyat garantisi, YATAŞ’ın kampanya kapsamındaki ürünleri için belirli tarihler
arasında uyguladığı fiyatların 31.12.2017 tarihine kadar söz konusu ürünler için
uygulanacak en düşük perakende fiyatlar olduğunu, başka bir deyişle aynı ürünün
kampanya süresi bittikten sonra yıl içinde daha uygun bir fiyattan satılmayacağını
duyurmak için kullanılan bir kampanya sloganıdır. Kampanya kapsamında koltuk ve
oturma ürün grubundan 7, yatak odaları, yemek odaları ve TV üniteleri ürün grubundan
8, karyola başlıkları ve genç odaları grubundan 1 seri ürün bulunmaktadır. En iyi fiyat
garantili kampanyalar yaklaşık 2 ay sürmekte ve yıl içinde birden çok defa
tekrarlanabilmektedir.
I.3.3. 4054 sayılı Kanun’un 4. Maddesi Çerçevesinde Yapılan Değerlendirme
(27) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin (a) bendinde yasaklanan karar ve eylemler arasında,
“Mal veya hizmetlerin alım ya da satım fiyatının, fiyatı oluşturan maliyet, kâr gibi unsurlar
ile her türlü alım yahut satım şartlarının tespit edilmesi” sayılmaktadır. Bu bakımdan
üretim ve dağıtım zincirinin farklı seviyelerinde faaliyet gösteren sağlayıcı ile bayileri
arasında yeniden satış fiyatının belirlenmesine yönelik yapılacak bir anlaşmanın ya da bu
yöndeki eylemlerin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında değerlendirilebileceği
açıktır. Ancak rekabet ortamı üzerinde oluşturduğu zararlı etkilere karşın ortaya çıkardığı
etkinlikler dolayısıyla dikey anlaşmalar 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi çerçevesinde 4.
madde yasağından muaf tutulabilmektedir.
4 24.08.2006 tarih ve 06-59/773-226 sayılı karar, 15.11.2006 tarih ve 06-84/1059-306 sayılı karar,
11.1.2007 tarih ve 07-01/12-7 sayılı karar, 4.7.2007 tarih ve 07-56/669-232 sayılı karar, 2.8.2007 tarih ve
07-63/767-275 sayılı karar, 27.5.2008 tarih ve 08-35/462-162 sayılı karar, 15.7.2009 tarih ve 09-33/725-
165 sayılı karar, 25.11.2009 tarih ve 09-57/1365-357 sayılı karar, 23.06.2011 tarih ve 11-39/838-262 sayılı
karar, 02.11.2011 tarih ve 11-55/1434-509 sayılı karar, 23.02.2012 tarih ve 12-08/249-80 sayılı karar,
13.06.2013 tarih ve 13-36/468-204 sayılı karar, 18.07.2013 tarih ve 13-46/588-258 sayılı karar, 16.01.2014
tarih ve 14-02/35-14 sayılı karar, 08.05.2014 tarih ve 14-17/322-140 sayılı karar.
17-30/487-211
6 / 8
(28) 2002/2 sayılı Tebliğ’in ikinci maddesinin ilk fıkrasında, “Üretim veya dağıtım zincirinin
farklı seviyelerinde faaliyet gösteren iki ya da daha fazla teşebbüs arasında belirli mal
veya hizmetlerin alımı, satımı veya yeniden satımı amacıyla yapılan anlaşmalar – dikey
anlaşmalar – bu Tebliğde belirtilen koşulları taşıması kaydıyla, Kanun’un 4. maddesindeki
yasaklamadan Kanunun 5. maddesinin üçüncü fıkrasına dayanılarak grup olarak muaf
tutulmuştur” denilmektedir. Bu bağlamda YATAŞ, ana bayileri ve bayileri arasında
akdedilen sözleşmelerin konusu ana bayi ve bayilerin YATAŞ tarafından üretilen ürünleri
satması olduğundan, bu sözleşmelerin 2002/2 sayılı Tebliğ’e göre birer dikey anlaşma
olduğu anlaşılmaktadır.
(29) Sözleşmelerin 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamına girmesi için aranılan bir diğer koşul ise
sağlayıcının ilgili ürün pazarındaki pazar payının %40’ı aşmamasıdır. Bu noktada
yukarıda bahsedilen pazar yapısı içerisinde küçük ölçekli üreticilerin pazarın önemli bir
bölümüne hükmettiği, kurumsal markalar arasında ise YATAŞ’ın Boydak, İstikbal, Mondi
ve Bellona gibi önemli rakiplerinin bulunduğu görülmektedir. Bu nedenle YATAŞ’ın bu
pazardaki pazar payının %40 altında olduğu ve 2002/2 sayılı Tebliğ’de öngörülen pazar
payı eşiğinin aşılmadığı dosya içeriğinden anlaşılmaktadır. Dolayısıyla YATAŞ’ın bayilik
sözleşmeleri 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamındadır.
(30) Öte yandan 2002/2 sayılı Tebliğ’in 4. maddesinde yer alan sınırlamalardan herhangi birini
içeren dikey anlaşmalar grup muafiyetinden yararlanamamakta ve 4054 sayılı Kanun’un
4. maddesindeki yasaklama kapsamına girmektedir. Sağlayıcı tarafından yeniden satış
fiyatının belirlenmesi Tebliğ’de yer alan sınırlamalardandır.
(31) Mevcut dosya kapsamında, YATAŞ ve bayilerinde yapılan yerinde incelemelerde en iyi
fiyat garantisi kampanyasıyla bayiler üzerinde baskı oluşturulduğuna ve bayilerin satış
serbestisinin kısıtlandığına yahut böyle bir amacın varlığına dair herhangi bir bilgi ya da
belgeye ulaşılamamıştır. Bununla birlikte YATAŞ’ın bayileriyle imzaladığı bayilik
sözleşmelerinde gerek en iyi fiyat garantisi kampanyası özelinde, gerekse genel olarak
satış fiyatına müdahale edildiğine işaret eden bir hüküm bulunmamaktadır. Nitekim bayilik
sözleşmesinin 3.12. maddesinde “(…..)” hükmü yer almaktadır. Dolayısıyla YATAŞ
tarafından bayilere gönderilen fiyat listesinin tavsiye niteliğinde olduğu görülmektedir.
(32) Nitekim önaraştırma kapsamında Yataş ENZA HOME bayisi Ural Tekstil San. Tic. Ltd. Şti
ile yapılan görüşmede: “en iyi fiyat uygulamasına ilişkin olarak YATAŞ'ın tavsiye
niteliğinde bir fiyat bildirdiği bununla birlikte mağaza yetkilisinin inisiyatifinde olarak belirli
oranlarda indirimlerin yapılmasının mümkün olduğu, bu anlamda en iyi fiyat garantisi
kapsamında sunulan fiyatların altında satış yapılabildiği” ifade edilmiştir.
(33) Diğer bir ENZA HOME bayisi Tolgahan Grup Mobilya İnş. Turz. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile
yapılan görüşmede de benzer hususlar ifade edilerek: “YATAŞ’ın tavsiye niteliğinde bir
fiyat bildirdiği ancak müşterilerin alım miktarına, alım şekline ya da bayi yetkililerinin
inisiyatifine bağlı olarak satış fiyatlarının değiştiği, söz konusu kampanya kapsamında
YATAŞ’ın bayi satış fiyatlarını belirlemediği, tek fiyat uygulaması olmadığı, hatta
YATAŞ’ın diğer firmalara oranla bu konuda bir hayli esnek davrandığı, bu anlamda en iyi
fiyat garantisi kapsamında sunulan fiyatların altında satış yapılabildiği ve YATAŞ’ın bayi
üzerinde herhangi bir baskı uygulamadığı” belirtilmiştir.
17-30/487-211
7 / 8
(34) Her ne kadar yapılan yerinde incelemelerde, görüşmelerde ve bayilik sözleşmelerinde
YATAŞ’ın bayi satış fiyatlarına müdahale ettiğine işaret eden bir bulguya rastlanmamış
olsa da, mevcut piyasa koşulları çerçevesinde YATAŞ’ın en iyi fiyat garantisi
kampanyasının fiyat tespitine yol açma olasılığının da incelenmesi gerektiği
değerlendirilmiştir. Dosya içeriğinden, en iyi fiyat garantisi kampanyası ile son kullanıcıya
belirli ürünlerde kampanya döneminde sunulan fiyatların yıl sonuna kadar oluşacak en iyi
fiyatlar olduğunun garanti edildiği anlaşılmaktadır. Bu nedenle, bayilerin kampanya
dönemi sonrasında söz konusu ürünleri garanti edilen fiyatın altında satamaması gibi bir
durumun oluşabilmesi, dolayısıyla en iyi fiyat garantisinin fiiliyatta asgari fiyat belirlenmesi
gibi bir sonuç doğurabilmesi ihtimal dâhilindedir.
(35) YATAŞ bayilerinden alınan fatura örnekleri incelendiğinde; en iyi fiyat garantisi
kampanyalı ürünlere ilişkin farklı tarihlerde ve farklı ürün gruplarında tavsiye edilen
fiyatlardan farklı fiyatlarda satış yapıldığı, ödeme şekli ve alım miktarına göre çeşitli
iskontoların uygulandığı, bazı satışlarda ise hediye ürün verildiği görülmüştür. Bu
çerçevede en iyi fiyat garantisi kampanyasının bayiler üzerinde bir fiyat baskısı
oluşturmadığı ve asgari fiyat uygulamasına neden olmadığı görülmektedir.
(36) Diğer taraftan pazarın yapısı, YATAŞ’ın ve rakiplerinin pazardaki konumu dosya
kapsamında ele alınan en iyi fiyat garantisi uygulamasının yeniden satış fiyatının tespiti
sonucunu doğurma olasılığı üzerinde etkili olan faktörlerdir. Aynı sektörde yapılan benzer
bir inceleme sonucu alınan 11-55/1434-509 sayılı Kurul kararında pazarın rekabetçi bir
yapı sergilediğine ilişkin bir tespit yapılmıştır.
(37) YATAŞ’ın faaliyet gösterdiği ve markalı ürünlerin satıldığı pazarda Boydak Grubu
(İstikbal-Bellona-Mondi-Kilim), Doğtaş Grubu (Doğtaş-Kelebek), Vanessa, Yatsan, İdaş,
İpek Mobilya, Moda Life, Alfemo, Aldora, Bambi, Teleset, İşbir gibi birçok firma faaliyet
göstermektedir. Söz konusu firmaların çoğu YATAŞ gibi yatak ve uyku ürünleri dışında
mobilya ev tekstili gibi birçok ürünün de satışını gerçekleştirmektedir. YATAŞ’ın mobilya
grubunda %(…..), uyku ürünleri grubunda ise yaklaşık %(…..) pazar payı bulunmaktadır.
Pazar lideri konumunda olan Boydak Grubu’nun ise mobilya ve uyku grubunda yaklaşık
%(…..) pazar payına sahip olduğu, diğer teşebbüslerin ise pazar paylarının %(…..)’un
altında olduğu tahmin edilmektedir. Dosya içeriğinden, kayıt dışı ekonomi ve “no name”
firmaların pazarın önemli bir bölümünü kapsadığı (yaklaşık %(…..)), YATAŞ ve
rakiplerinin ise pazarın geri kalan kısmında sınırlı pazar gücüne sahip olduğu
anlaşılmıştır.
(38) Dolayısıyla sektörde markalar arası rekabetin yoğun olduğu, birçok teşebbüsün piyasada
faaliyet gösterdiği ve bunlardan hiçbirinin piyasada önemli bir pazar gücüne sahip
olmadığı dikkate alındığında en iyi fiyat kampanyasının yeniden satış fiyatı tespiti
sonucunu doğurması olasılığı azalmaktadır.
(39) Diğer taraftan, YATAŞ’ın en iyi fiyat garantisi kampanyası ile iki amacının olduğu
anlaşılmıştır. Bunlardan ilki konsept mağazalarda oluşan “pahalı ürün” algısının önüne
geçebilecek kampanyalar üretmek, ikincisi ise fiyatların düşeceği algısının (özellikle
düğün sezonlarından sonraki dönemlerde) talebin baskılanması ya da ertelenmesine
neden olması ve bunun da dalgalı bir talep yapısına yol açması nedeniyle bu durumun
yarattığı olumsuzluğun önüne geçmektir. Her ne kadar bu gerekçeleri bir fiyat tespitinin
varlığı halinde ihlalin niteliğini ortadan kaldıracak bir “haklı gerekçe” kategorisinde
değerlendirmek mümkün görünmese de, pazarın mevcut yapısı ve fiyat tespitine ilişkin
bir tespit yapılamamış olması nedeniyle bu gerekçelerin teşebbüsün niyetini ortaya
koyduğunu kabul etmek mümkündür.
17-30/487-211
8 / 8
(40) Özetle;
- YATAŞ’ın en iyi fiyat garantisi kampanyası ile bayilerin satış fiyatına müdahale
edildiğine ya da bunun amaçlandığına dair herhangi bir bulguya ulaşılamaması,
- Bayilerin tavsiye edilen fiyatlardan farklı fiyatlarda ürün satabilmesi,
- Tavsiye edilen fiyatlar dışında yapılan satışlar için bayilere yaptırım uygulandığına dair
bir belgeye ulaşılamaması,
gibi unsurlar dikkate alındığında YATAŞ’ın 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal
ettiğine dair herhangi bir belge, bilgi ve bulgunun mevcut olmadığı kanaatine varılmıştır.
J. SONUÇ
(41) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 4054 sayılı Kanun’un 41.
maddesi uyarınca şikayetin reddi ile soruşturma açılmamasına, gerekçeli kararın
tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak
üzere, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy