Rekabet Kurumu - Karar Sayı 17-41/650-288

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2017-4-49 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 17-41/650-288
Karar Tarihi : 14.12.2017
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN, Adem BİRCAN, Şükran KODALAK, Mehmet AYAN
B. RAPORTÖRLER: Kerem TOMUR, Mehmet Yavuz GÜNER, Damla YAZ
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : Gizlilik talebi bulunmaktadır.
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : Mercedes-Benz Türk A.Ş.
Akçaburgaz Mah. Süleyman Şah Cad. No:2 34522
Esenyurt/İstanbul
(1) E. DOSYA KONUSU: Mercedes Benz Türk A.Ş.’nin Bursa Servisçiler Odasına
kayıtlı müşterilere yapılan minibüs satışlarında Mengerler Bursa Bayi’sine diğer
bayilerden farklı indirim oranı ve avantajlı koşullar sağlayarak bayiler arasındaki
rekabet ortamını bozduğu ve 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesini ihlal ettiği iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle;
- Mercedes-Benz Türk A.Ş.’nin (MBT) tüm araç satışlarının bayileri aracılığıyla
gerçekleştiği,
- MBT’nin bayilere, Türkiye’deki tüm odalara kayıtlı minibüsçülere 2016 yılında %(…..)
oranında indirim uygulanacağını duyurduğu,
- 2010 yılından bu yana Bursa Servisçiler Odası’na kayıtlı müşterilere satılan toplam
1500 adet Sprinter minibüsün sadece Mengerler Bursa tarafından satılabilmesi için
MBT tarafından anılan bayi müşterilerine %(…..) indirim oranı ve ücretsiz (…..)
bakımın sunulduğunu,
- 2016 yılında %(…..) indirimin bütün bayilere duyurulduğu halde Mengerler Bursa’ya,
diğer bayilerden farklı olarak ilave %(…..) indirim ve ücretsiz (…..) bakım
uygulamasının tüm bayi teşkilatından gizli olarak gerçekleştirildiği,
- Son altı yılda satılan toplam 1500 aracın %95’inin Mengerler Bursa Bayi üzerinden
gerçekleştiği,
- Mengerler Bursa bayi araç satış müdürü ile Bursa Servisçiler Odası Başkanı
arasındaki ikili ilişkiler neticesinde üyelerin Mengerler Bursa’ya yönlendirildiği,
- Bir adet Sprinter minibüsün ortalama fiyatının 30.000 Euro, bir bakımın 150 Euro
olduğu ve altı yılda toplam 1500 aracın satıldığı dikkate alındığında, MBT tarafından
Mengerler Bursa’ya yapılan ayrıcalık ile sağlanan menfaatin 2.250.000 Euro olarak
hesaplandığı,
ifade edilmekte ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun (4054 sayılı
Kanun) kapsamında gereğinin yapılması talep edilmektedir.
17-41/650-288
2/9

(3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 20.07.2017 tarihinde giren başvuru üzerine
hazırlanan 08.09.2017 tarih ve 2017-4-49/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu, Kurulumuzun
27.09.2017 tarihli toplantısında görüşülmüş ve 17-30/508-M sayıyla önaraştırma
yapılmasına karar verilmiştir. Konuya ilişkin karar uyarınca düzenlenen 08.12.2017 tarih
ve 2017-4-49/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(4) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; başvuru konusu hakkında 4054 sayılı
Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Hakkında Önaraştırma Yürütülen Taraf: Mercedes-Benz Türk A.Ş. (MBT)
(5) MBT 1967 yılında Daimler-Benz AG’nin %36 ortaklığı ile Otomarsan Otobüs ve Motorlu
Araçlar A.Ş. unvanıyla İstanbul'da kurulmuştur. “0 302” tipi otobüslerin üretimi ile
faaliyete başlayan şirket daha sonra Mercedes-Benz Türkiye Genel Mümessili olmuştur.
Daimler AG, %67’lik sermaye payı ile MBT’nin en büyük ortağıdır. Teşebbüs İstanbul’da
Hoşdere Fabrikası’nda şehirlerarası ve belediye tipi otobüsler üretirken Aksaray
Fabrikası’nda hafif, orta ağır ve ağır sınıf kamyonlar ve çekiciler imal etmektedir.
MBT’nin 51 yetkili satış noktası, 71 yetkili servis noktası bulunmaktadır. Hafif ticari araç
için ise hizmet veren 56 yetkili servisi, 41 yetkili satış noktası bulunmaktadır.
I.2. İnceleme Sürecinde Elde Edilen Bilgiler
Önaraştırma kapsamında MBT Genel Müdürlüğünde yerinde incelemede bulunulmuş,
şikayetçi ile görüşme gerçekleştirilmiş ve Koluman Motorlu Araçlar Ticaret ve Sanayi
A.Ş. Samandıra Şubesi (KOLUMAN) ile Gülsoy Otomotiv Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Anadolu Şubesi’ne (GÜLSOY OTOMOTİV) gidilmiş ve görüşme yapılmıştır. Ayrıca
sektörde faaliyet gösteren Mengerler Bursa Yetkili Bayi (BURSA MENGERLER) ve Has
Susurluk Yetkili Bayileri (HAS SUSURLUK) ile kampanyaya konu Bursa Servis Aracı
İşletmecileri ve Halk Otobüsçüleri Odasından (BURSA SERVİSÇİLER ODASI) bilgi
istenmiştir.
I.2.1. MBT’den Elde Edilen Bilgiler
MBT Genel Müdürlüğünde yapılan görüşmede özetle;
- Hafif ticari araçların minik, orta ve büyük olarak segmentlere ayrıldığı, MBT’nin orta
hafif ticari araç segmentinde Vito, büyük hafif ticari araç segmentinde ise Sprinter
marka araçlarıyla faaliyette olduğu, diğer segmentte satışının olmadığı orta ve büyük
hafif ticari araç segmentinde da pazar payının tahmini %(…..) civarında olduğu,
- Minibüs müşterilerinin özellikle fiyata duyarlı olduğu ve araç satın almadan mümkün
olduğu kadar çok bayiden fiyat bilgisi sorduğu; zaman zaman ilgili bayilerin talebi
doğrultusunda minibüsçü ya da servisçi odalarına yönelik kampanyalar tanımlandığı
ve bu kampanyaların tüm MBT bayilerine açıldığı,
- Filo müşterilerine ise, baştan alım taahhüdünde bulundukları için daha farklı indirim
avantajları uygulanabildiği, BURSA SERVİSÇİLER ODASI’nın ise filo müşterisi
olmadığı, müşterilerin alımlarını bireysel olarak yaptıkları, perakende satışlarda bazı
müşteriler servisçiler odası mensubu olduğu için onlara tek tek alımlarında indirim
yapıldığı, Bursa’daki servisçilere diğer illerdekinden daha fazla indirim yapılması gibi
bir durumun söz konusu olmadığı,
17-41/650-288
3/9

- BURSA SERVİSÇİLER ODASI’nın MBT’den BURSA MENGERLER Bayisi aracılığıyla
2012-2016 yılları arasında her yıl BURSA SERVİSÇİLER ODASI üyelerine indirim
yapılmasını talep ettiği ve BURSA SERVİSÇİLER ODASI üyelerine tüm bayileri
kapsayacak şekilde indirim yapıldığı,
- İndirim avantajlarının Mercedes Benz Finansman tarafından tanınan uygun koşullar,
ücretsiz bakım ya da takas desteği olabileceği, bakım veya servisin sürekli ücretsiz
olması gibi bir durumun söz konusu olamayacağı ancak yılda birkaç tanesinin ücretsiz
olabileceği, duruma göre bakım daha önemliyse indirim paketine bakımın konulacağı
ve toplamda müşteriler için yaratılan faydanın değişmeyeceği,
- MBT tarafından kampanyaların tüm bayilere açıldığı, bayiler arasında hiçbir şekilde
ayrımcılık yapılmadığı, herhangi bir bayinin diğerlerinin aleyhine olacak şekilde
desteklenmesinin bayilerinin MBT’ye olan güvenlerini sarsacağı; ancak bayilerin kendi
kâr marjları çerçevesinde yaptıkları indirimlere ve araçların satış ücretlerine
karışılmadığı,
- BURSA SERVİSÇİLER ODASI üyelerine yapılacak satışları Bursa Bayisinin yapacağı
servis hizmetini de Bursa Bayisinin vereceği gibi bir sınırlama getirmedikleri, BURSA
MENGERLER’e özel bir indirim tanımlanmadığı, zaten indirimin bayilere değil kişilere
tanımlandığı, BURSA MENGERLER kendisi indirim vermişse bunu bilmedikleri ve
buna karışamayacakları,
- BURSA SERVİSÇİLER ODASI üyelerine tanınan indirimin BURSA MENGERLER’in
yanında örneğin, HAS SUSURLUK ve KOLUMAN İSTANBUL bayilerinde de geçerli
olduğu, buna benzer başka örneklerin de bulunduğu ve bu beyanlarını destekler
nitelikte belgelerin sunulduğu,
belirtilmiştir.
(6) Yukarıda özeti verilen görüşmeye ilişkin tutanakta ayrıca teşebbüs yetkililerinin
cevaplaması için sorulara da yer verilmiştir. Bu sorulara verilen cevaplarda özetle;
- BURSA SERVİSÇİLER ODASI üyelerine tanınan kampanya koşulları,
- BURSA SERVİSÇİLER ODASI üyelerinin faaliyet gösterdikleri ilde bulunan BURSA
MENGERLER’den çoğunlukla alım yapmalarının normal olduğu, ancak bağımsız
bireylerin herhangi bir başka ildeki bayiden araç satın almak istemesi halinde hangi
bayi olduğu ayırt edilmeksizin aynı indirim koşullarından yararlanabileceği,
- 2015 yılında ticari nedenlerle herhangi bir kampanya yapılmadığı, BURSA
SERVİSÇİLER ODASI’nın bir filo müşterisi olmadığı ve üyelerinin kendi nam ve
hesaplarına araç alımı yaptıkları, MBT Hafif Ticari Araç İş Birimi’nin ülke genelinde
yapılan genel kampanya ve indirimlerini tüm bayi ve müşterilerine duyurduğu,
- İlgili oda üyelerine uygulanacak, maliyeti MBT tarafından karşılanan ve tüm bayilerde
geçerli olacak kampanya koşullarının müşterinin herhangi bir bayiye başvurması
halinde ve bayinin MBT’ye kampanya koşullarını sorması halinde bildirildiğini, bu
indirimin minimum indirim olduğu, bayinin daha fazla indirim de yapmasının mümkün
olduğu,
- MBT’nin hafif ticari araç pazarındaki pazar payının %(…..) civarında olduğu,
bilgileri verilmiştir. Yanı sıra farklı kooperatif ve odalardan gelen fiyat tekliflerinin MBT
tarafından bayilerine iletildiğini gösterir belgeler de ek olarak sunulmuştur.
17-41/650-288
4/9

I.2.2. Şikâyetçiden Elde Edilen Bilgiler
(7) Yapılan görüşmede başvuru sahibi tarafından;
- 2010 yılından itibaren BURSA SERVİSÇİLER ODASI üyelerine özel kampanyalar
tanımlanmaya başlandığı, bu dönemde satılan toplam 1500 hafif ticari aracın
%90’dan fazlasının BURSA MENGERLER tarafından satıldığı, bunun temel sebebinin
MBT tarafından BURSA SERVİSÇİLER ODASI üyelerine tanımlanan indirimin ve
ücretsiz (…..) servis hakkının yalnızca BURSA MENGERLER’den alınan araçlar için
geçerli olması olduğu,
- BURSA SERVİSÇİLER ODASI Başkanının “Araçlarınızı MENGERLER BURSA 'dan
alırsanız ilk (…..) bakım bedava verilecektir.” şeklinde ibarelerin yazdığı bir kâğıt
imzalayıp, bu kâğıdı BURSA SERVİSÇİLER ODASI’na kayıtlı minibüsçülere verdiği,
bu şekilde normalde zaten müşteriye tanımlı olan bir kampanyadan sadece BURSA
MENGERLER üzerinden yapılan satışlarda yararlanılabileceği izleniminin verildiği,
BURSA MENGERLER Satış Müdürü (…..)’ın da bu yanlış algıyı desteklediği, MBT
Hafif Ticari Araçlar Satış ve Pazarlama Direktörü (…..) ve Hafif Ticari Araç Satış
Müdürü (…..)’ın da olaydan haberdar oldukları halde MENGERLER BURSA bayisi ile
aralarındaki muammalı ilişkilerden dolayı sessiz kaldıkları, hatta bayiler arasındaki
söz konusu ayrımcılığı teşvik ettikleri,
- BURSA SERVİSÇİLER ODASI’nın bazı üyelerinin HAS SUSURLUK Bayisi’nden araç
almak istedikleri ancak buradan alınan araçlar için %(…..) indirim oranının ve ücretsiz
(…..) bakımın olmadığını gördükleri ve HAS SUSURLUK’un da bunun üzerine
durumu anladığı,
- MBT’nin kampanyalarını ve indirim oranlarını tüm bayilerine duyurmadığı, başka
bayilerden aynı indirim oranını alsa da ücretsiz servis hakkını alamayan müşterilerin
araçlarını o bayilerden almayı tercih etmedikleri,
- HAS SUSURLUK ile MBT arasında çıkan tartışmalar sonucunda birkaç aracın
ücretsiz bakım hakkıyla birlikte HAS SUSURLUK Bayisi’nden satıldığı, BURSA
SERVİSÇİLER ODASI üyelerine yapılan satışlardan çoğunun BURSA
MENGERLER’den yapıldığı, KOLUMAN Hafif Ticari Araç Satış Müdürünün BURSA
MENGERLER’e verilen kampanyaların kendilerine verilmemesinden birçok defa
şikâyet ettiği,
ifade edilmiştir.
I.2.3. KOLUMAN’dan Elde Edilen Bilgiler
(8) Yapılan görüşmede KOLUMAN yetkilileri özetle;
- İstanbul Avrupa Yakasında Mengerler, Has Otomotiv, Gülsoy Otomotiv Florya;
Anadolu Yakası’nda ise Koluman Sancaktepe, Mengerler Bostancı, Gülsoy Kurtköy
olmak üzere hafif ticari araç satışı yapan toplam altı MBT bayisi olduğunu, İstanbul
Taşımacılar Birliği Derneği (İSTAB) ve İstanbul Umum Servis Aracı İşletmecileri Esnaf
Odası (İSAROD) bünyesindeki minibüs ve servisçilere yönelik özel kampanyalar
tanımlandığında merkez tarafından sayılan bayilerin hepsine bu kampanyaların ilan
edildiğini, ancak örneğin Sakarya, İzmit veya Bursa gibi illerde kampanyalar yapıldığı
zaman bu kampanyaların bölge bayilerine duyurulduğu için diğer bayilerin bu
kampanyalardan haberinin olmadığını, bu nedenle potansiyel bir alıcı kampanya
hakkında kendilerini bilgilendirmedikçe ya da kendileri bizzat MBT’ye sormadıkça bu
kampanyalardan yararlanmak isteyen alıcılara satış yapamadıklarını,
17-41/650-288
5/9

- Her bayinin kendi kar marjından da indirim yaparak müşteri çekebilmesi için MBT’nin
bu tür kampanyaları otomatik olarak tüm bayilerle paylaşmasının rekabeti
güçlendireceğini düşündüklerini,
- BURSA SERVİSÇİLER ODASI üyelerine yönelik BURSA MENGERLER üzerinden
indirim ve (…..) ücretsiz servis hakkı içeren kampanyalar yapıldığının bilgileri
dâhilinde olduğunu ancak kampanya detaylarının bilgileri dâhilinde olmadığını,
- BURSA MENGERLER’in bu kampanyayı kendi insiyatifiyle MBT’ye teklif ettiklerini
düşündüklerini, kendilerinden fiyat soran BURSA SERVİSÇİLER ODASI üyelerinin
belirttikleri fiyatlara kendilerinin MBT’den teyit almadan inemedikleri ve kendilerine
böyle bir müşteri başvurusu olmadığı için bu fiyatların gündeme gelmediğini,
- MBT’nin bu özel tanımlanmış kampanya koşullarını tüm bayilere ilan etmemesinin
nedeninin, hafif ticari araçlarda kar marjının düşük olmasından dolayı diğer bayilerin
indirim yapmaya isteksiz olacağını düşünmesi olabileceği kanaatinde olduklarını,
- BURSA SERVİSÇİLER ODASI üyeleri için tanımlanan kampanyadaki ücretsiz (…..)
servis uygulamasını sonradan müşterilerinden öğrendiklerini
belirtmişlerdir.
I.2.4. GÜLSOY OTOMOTİV’den Elde Edilen Bilgiler
(9) Yapılan görüşmede GÜLSOY OTOMOTİV yetkilisi tarafından özetle;
- MBT’nin indirim kampanyalarını aynı bölgedeki diğer bayilere duyurduğunu ancak tüm
Türkiye’deki bayilere duyuru yapılmadığını, bu durumun bölgelere göre farklı
indirimler ayarlanmasının ve bu indirimlerin tüm bayilere duyurulmasının güç
olmasından kaynaklanabileceğini,
- Kendilerine müşteri geldiğinde önce filo müşterisi olup olmadığının ve onlara özel
herhangi bir kampanya olup olmadığının öğrenildiğini, bu bilgilerin MBT tarafından da
teyit edilmesinin ardından aynı indirimi kendilerinin de verebildiğini ve bunun için
genel bir duyuruya ihtiyaç duymadıklarını,
- Bayilerin yeni talepleri toplayıp MBT’ye bildirdiğini, MBT’nin de bunun üzerine indirim
yapması durumunda burada müşteri çekmek için özel çaba sarf eden bayinin bu
kampanyalardan en fazla yararlanacak bayi olmasının doğal olduğu, bunların dışında
merkez tarafından yapılan genel indirimlerin tüm bayilere duyurulduğu,
- Yapılan tüm kampanyaların duyurulamamasından kendilerinin bir rahatsızlık
duymadığı,
- BURSA SERVİSÇİLER ODASI üyelerine tanımlanan kampanyadaki ücretsiz (…..)
servis hakkından haberinin olmadığı,
ifade edilmiştir.
17-41/650-288
6/9

I.2.5. BURSA MENGERLER’den Elde Edilen Bilgiler
(10) BURSA MENGERLER’den edinilen bilgilerde;
- MBT tarafından BURSA SERVİSÇİLER ODASI üyelerine 2010-2016 yılları arasında
tanımlanan kampanyalar kapsamında (…..) adet hafif ticari araç satıldığı,
- Kampanyaların MBT Hafif Ticari Araçlar Satış Bölümü tarafından duyurulup
kendilerine bildirildiği, bu tür kampanyaların zaman zaman ve süreli olarak yapıldığı,
- Kooperatif ya da odaların üyeleri için talep ettiği kampanyaların MBT’ye iletildiği ve
MBT’nin stok durumu ve hedeflediği müşteri kitlesine göre kampanyaları belirlediği,
bu durumun bayilerle bir alakasının olmadığı,
- BURSA SERVİSÇİLER ODASI üyelerinin kendilerine tanımlanan kampanya dâhilinde
HAS SUSURLUK ve KOLUMAN İstanbul bayilerinden de alım yaptıklarını bildikleri,
- Kampanyaların MBT tarafından kooperatif, oda vs. müşterilere tanımlanıp tüm
bayilere açık olduğu, bayiye özel kampanya tanımlanması gibi bir durumun söz
konusu olmadığı,
- Kendilerinin Türkiye’nin tüm bölgelerine ve tüm müşterilere araç satabileceği gibi
müşterilere tanımlanan tüm kampanyalardan da yaralanabilecekleri
ifade edilmiştir.
I.2.6. HAS SUSURLUK’tan Elde Edilen Bilgiler
(11) HAS SUSURLUK’tan edinilen bilgilerde özetle;
- Bursa ve civarından gelen alım taleplerinde müşterinin BURSA SERVİSÇİLER
ODASI üyesi olup olmadığının belgelendiği evrakın MBT’ye gönderilmesi akabinde
MBT’den gelen cevap doğrultusunda müşterilere oda üyesiyse indirim yapıldığı,
- 2010-2016 yılları arasında BURSA SERVİSÇİLER ODASI üyelerine toplam (…..) adet
hafif ticari aracın üyelere tanımlanan indirimler üzerinden satıldığı,
- Kendilerine gelen müşterilerin herhangi bir oda, kooperatif üyesi ya da indirimi daha
önceden tanımlanmış müşteri olup olmadığını bilmedikleri için tüm talepleri MBT’ye
iletip bu müşteriye bir indirim yapıp yapmayacaklarının sorgusunun yapıldığı ve gelen
cevaba göre hareket edildiği,
- BURSA SERVİSÇİLER ODASI üyelerine tanımlanan kampanyanın tüm bayilere ilan
edilmemesinin oda üyelerine yapılan satışlarda kendilerine bir zorluk çıkartmadığı,
- Bahsi geçen kampanya özelinde başka bayilere MBT tarafından tanımlanan
kampanya olup olmadığı hakkında bilgilerinin olmadığı, bu kampanya kapsamında
Has Otomotiv bayileri hariç, diğer bayiler tarafından satış yapılıp yapılmadığını
bilmedikleri
ifade edilmiştir.
I.2.7. BURSA SERVİSÇİLER ODASI’ndan Elde Edilen Bilgiler
(12) Söz konusu Oda’dan edinilen bilgilerde;
- Oda üyeleri ve sektör çalışanlarına yönelik araç alım taleplerinin BURSA
SERVİSÇİLER ODASI tarafından toplanıp ilgili markaların bayilerinden fiyat istendiği,
indirim taleplerinin yüksek olmasından dolayı bayilerin genel müdürlüklerini
bilgilendirdiği ve gerekirse tekliflerin değerlendirilmesi için oda merkezine davet
edildikleri, fiyatta anlaştıkları takdirde araç değişimi yapacak üyelerin bilgilendirildiği,
17-41/650-288
7/9

- 2010-2016 yılları arasında araç değişimi yapan 731 üyelerinin bulunduğu ve bu
üyelerin araç alımı yapmaları için herhangi bir MBT bayisine yönlendirilmelerinin söz
konusu olmadığı,
- Ancak araç alımlarında oda indirimi dışında daha fazla indirim yapan bayilerin tercih
edilmesinin doğal olduğu ve odanın bununla ilgili bir yönlendirmesinin olmadığı,
- Tanımlanan indirimlerin bayiye değil oda üyelerine tanımlı olduğu, üyelerin bu
indirimleri istedikleri MBT bayisinden araç alırken kullanabilecekleri, bu konuda oda
üyelerine bir yönlendirme yapılmadığı, ancak üyelerin kendilerine en yakın ve
kampanyadan hariç en uygun fiyat veren bayiyi tercih ettikleri,
- BURSA MENGERLER dışındaki bayilerden araç ve servis hizmeti alımı yapan
üyelerinin olduğunu bildikleri, ancak bu üyelerinin kayıtlarının ellerinde bulunmadığı
ifade edilmiştir.
I.3. Değerlendirme
(13) Dosya konusu başvurunun temelini, MBT’nin hafif ticari araçların satışı için belirlediği
indirim sistemlerinin ve sunduğu ücretsiz servis imkânlarının 4054 sayılı Kanun’un 6.
maddesini ihlal ettiği iddiası oluşturmaktadır.
(14) 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi “Bir veya birden fazla teşebbüsün ülkenin bütününde
ya da bir bölümünde bir mal veya hizmet piyasasındaki hâkim durumunu tek başına
yahut başkaları ile yapacağı anlaşmalar ya da birlikte davranışlar ile kötüye
kullanması”nı hukuka aykırı bulmakta ve yasaklamaktadır. Aynı maddenin ikinci
fıkrasının bentleri ise örnekleme yoluyla özellikle belli uygulamaların bu madde
kapsamında yasak olduğunu ifade etmektedir. Bu hallerden biri de (b) bendinde yer alan
ayrımcılık yasağıdır. Bu bende göre “Eşit durumdaki alıcılara aynı ve eşit hak,
yükümlülük ve edimler için farklı şartlar ileri sürerek, doğrudan veya dolaylı olarak
ayırımcılık yapılması” hukuka aykırı ve yasaktır.
(15) Diğer yandan Hâkim Durumdaki Teşebbüslerin Dışlayıcı Kötüye Kullanma Niteliğindeki
Davranışlarının Değerlendirilmesine İlişkin Kılavuz’un (Hâkim Durum Kılavuzu) 7.
paragrafında “Kanun’un 6. maddesi kapsamında incelenen bir davranışın ihlal teşkil
edebilmesi için davranışı gerçekleştiren teşebbüsün ilgili pazarda hâkim durumda olması
ve davranışın bir kötüye kullanma niteliği taşıması gerekmektedir. Kurul, bu iki temel
unsurdan birinin bulunmadığının açıkça gösterilebildiği durumlarda diğer unsura ilişkin
analize yer vermeyebilir.” ifadesi yer almaktadır. Bu açıklamalar çerçevesinde şikâyet
konusu dosya kapsamında yapılacak değerlendirmede öncelikle MBT tarafından
bayilere uygulanan indirimlerin kötüye kullanma teşkil edip etmediği incelenmiştir.
(16) Dosya konusu şikâyette MBT’nin tüm bayilere duyurduğu %(…..) indirime ek olarak
diğer bayilerden gizli olarak BURSA MERGERLER bayisine BURSA SERVİSÇİLER
ODASI üyelerine uygulanmak üzere ilave %(…..) indirim ve ücretsiz (…..) bakım hizmeti
sunduğu ve bu yolla bayiler arasında ayrımcılık yaparak BURSA MERGERLER lehine,
dolayısıyla diğer bayiler aleyhine, yaklaşık 2.250.000 Euro menfaat sağladığı iddia
edilmektedir.
17-41/650-288
8/9

(17) MBT’den ve bayilerinden elde edilen bilgilere göre, MBT merkezce yapılan indirimleri
tüm bayilere duyurmaktadır. Ancak bunun dışında MBT’nin müşteri özelinde indirim
uygulamaları da bulunmaktadır. İnceleme konusu hafif ticari araçlar pazarında müşteri
kitlesi özellikle servisçiler, kooperatif üyeleri, turizmciler olabilmektedir. Bu kampanyalar
belirli dönemlerde, belirli bir süre için, belirli bir müşteri grubuna yönelik olmaktadır.
Kooperatifler ya da odalar, üyeleri için istediği kampanya şartlarını bayiler aracılığıyla
MBT’ye iletmekte ve MBT de müşteri profili ve stok durumu çerçevesinde kampanya
şartlarını belirlemektedir. Bu sistemde bayi MBT ile müşteriler arasında aracılık
yapmaktadır. Dolayısıyla belirlenen indirim bayiye özel olmamakta, müşteri özelinde
gerçekleşmektedir.
(18) Bu kapsamda MBT tarafından BURSA SERVİSÇİLER ODASI üyelerine tanımlanan
kampanyaların koşulları aşağıdaki tabloda belirtilmiştir:
Tablo: 2016-2017 Yılları BURSA SERVİSÇİLER ODASI Kampanyaları1
Kampanya Başlangıç-Bitiş Tarihi Kampanya Koşulları
19.08.2016-02.09.2016 (…..)
02.09.2016-04.01.2017 (…..)
04.01.2017-31.01.2017 (…..)
31.01.2017-31.05.2017 (…..)
31.05.2017-17.10.2017 (…..)
17.10.2017- (…..)
(19) Tablodan da görüldüğü üzere MBT BURSA SERVİSÇİLER ODASI’na yönelik olarak
2016-2017 tarihleri arasında (…..) ila (…..) arasında değişen indirimlere ek olarak belirli
dönemlerde ücretsiz bakım onarım hizmeti de sunmaktadır.
(20) Benzer şekilde MBT’den elde edilen bilgiler çerçevesinde benzer kampanyaların farklı
bölgelerde farklı müşteriler için de uygulandığı görülmüştür. Bu kapsamda Ölüdeniz
(Fethiye) bölgesinde faaliyet gösteren kooperatifle yapılan anlaşma çerçevesinde
gerçekleşecek alımlara ilişkin fiyat teklifleri bölgedeki diğer bayilere de iletilmiştir. Aynı
şekilde Yeni Şehir Kooperatifi (Bursa) için öngörülen koşulların farklı bayilere de iletildiği
görülmektedir. Yine Datça Kooperatifi (Muğla) için alınan teklifin İzmir ve Antalya’da
bulunan bayilere iletildiği MBT tarafından Kurumumuza ulaştırılan e-posta örneklerinde
görülmektedir.
(21) Paylaşılan bilgilerden görüldüğü üzere, müşteri bazında uygulanan indirimler bölgedeki
diğer bayilere bildirilmesine rağmen tüm Türkiye çapında bir bildirim yapılmamaktadır.
Bu durumun temel nedeninin, MBT’nin farklı bölgelerde, farklı müşteri gruplarına ve
bunların ihtiyaçlarına yönelik koşullar öne sürmesi olabileceği değerlendirilmektedir.
GÜLSOY OTOMOTİV yetkilisi tarafından, bu farklılıklar nedeniyle her indirimin tüm
Türkiye çapında duyurulmasının güç olacağı ifade edilmektedir. Diğer yandan müşteri
kazanımında bayiler pasif konumda kalarak sadece aracılık faaliyeti yürütmemekte,
bulundukları bölgelerde satış yapabilecekleri müşterileri bulabilmek ve anlaşma
yapabilmek için kaynak harcamaktadırlar.
(22) Her ne kadar indirimlerin duyurulması bölgesel olarak yapılsa da MBT, müşteriye
tanımlanan indirimlerin tüm ülkedeki bayiler için geçerli olduğunu ifade etmektedir.
Bayilerde yapılan yerinde incelemelerde ve görüşmelerde elde edilen bilgilere göre
bayilerin, müşterilerin öncelikle filo müşterisi olup olmadıklarını ve özel bir indirime sahip
olup olmadıklarını öğrendikleri, daha sonra bu bilgilerin MBT tarafından teyit edilmesi
halinde müşteri hangi bölgeden gelirse gelsin tanımlı indirimin uygulandığı
görülmektedir.

1 2015 yılında ticari nedenlerle herhangi bir kampanya yapamadıklarını belirtmişlerdir.
17-41/650-288
9/9

(23) Dosyadaki bilgilere göre, BURSA SERVİSÇİLER ODASI üyelerinin başta Bursa (BURSA
MENGERLER, (…..)) olmak üzere Balıkesir (HAS SUSURLUK, (…..)), İstanbul (HAS
İSTANBUL, (…..)), İzmir (HAS İZMİR, (…..)), Kocaeli (KOCAELİ MENGERLER, (…..))
ve Muğla’da (MİLAS MENGERLER, (…..)) bulunan MBT bayilerinden toplam (…..) adet
araç alımı gerçekleştirdiği görülmektedir. Belirli bölgede faaliyet yürüten müşterilerin
bulundukları bölgeye yakın bayilerden alım gerçekleştirmesi de doğal bir müşteri tercihi
olarak değerlendirilmektedir.
(24) Son olarak belirtmek gerekir ki, şikâyet konusu uygulamalar MBT’nin bayileri arasında
ayrımcılık yaparak bir bayisi lehine gizli ilave indirim uyguladığına yöneliktir. Yerinde
inceleme ve bilgi isteme yoluyla muhatap olunan bayiler, MBT’nin bölgesel olarak
müşteri bazında indirim uyguladığının bilindiğini belirtmekte ve bu uygulamadan
herhangi bir şikâyetlerinin olmadığını dile getirmektedir. MBT bayilerinden konu ile
alakalı kurum kayıtlarına intikal etmiş bir şikâyetin bulunmaması durumu destekler
niteliktedir. Ayrıca MBT’de gerçekleştirilen yerinde incelemede, MBT yetkilileri tarafından
bayiler arasında herhangi bir ayrımcılık yapılmasının bayilerin MBT’ye olan güvenini
sarsacağı ifade edilmiştir. Bunlara ek olarak MBT’nin büyük bayilerinden biri olan
KOLUMAN’ın aynı zamanda MBT’de hisse sahibi olduğu düşünüldüğünde böyle bir
bayiyi dışarıda bırakacak bir uygulamanın gerçekleşemeyeceği değerlendirilmektedir.
(25) Yukarıda yer verilen bilgiler ve yapılan değerlendirmeler doğrultusunda özetle; MBT’nin
ülke genelinde yapılan genel kampanya ve indirimlerini tüm bayi ve müşterilerine
duyurduğu, ancak müşteri bazında yapılan bölgesel indirimleri sadece o bölgede yer
alan bayilere ilettiği, bu tür indirimlerin tamamının tüm bayilere duyurulmasının güç
olduğu, özel tanımlanmış gruplara verilen indirimlerin tüm bayiler açısından geçerli
olduğu, her bayinin gelen müşteriye özel indirimi olup olmadığını sorarak MBT
tarafından onay aldıktan sonra bu indirimleri uygulayabildiği, müşteri tercihi olarak da en
yakın MBT bayisinden alım yapılmasının makul olduğu, MBT bayilerinin bu indirim
sisteminden haberdar olduğu ve herhangi bir şikâyetlerinin bulunmadığı
değerlendirilmektedir. Bu çerçevede MBT’nin Mercedes marka hafif ticari araçların
satışına ve bu araçlara yönelik satış sonrası hizmetlere ilişkin indirim sisteminin 4054
sayılı Kanun’un 6. maddesi kapsamında kötüye kullanma teşkil etmediği kanaatine
varılmıştır.
J. SONUÇ
(26) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 4054 sayılı Kanun’un 41.
maddesi uyarınca şikayetin reddi ile soruşturma açılmamasına, gerekçeli kararın
tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak
üzere, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.


Full & Egal Universal Law Academy