Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2017-5-4 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 17-42/668-296
Karar Tarihi : 21.12.2017
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN, Adem BİRCAN,
Şükran KODALAK, Mehmet AYAN
B. RAPORTÖRLER: Hasan ADIYAMAN, Arın Özge HİMMETOĞLU
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Cenqiz ALTINSOY
Eğitim Mahallesi Abdibey Sokak No: 21 Daire:15
Kadıköy/İSTANBUL
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILANLAR : - Fikirtepe Kentsel Dönüşüm / Müteahhitler Platformu ve bu
platformun faaliyet gösterdiği dönemde platforma üye olan
teşebbüsler
(1) E. DOSYA KONUSU: Fikirtepe Kentsel Dönüşüm / Müteahhitler Platformu’na üye
müteahhitlerin aralarında anlaşmak suretiyle kentsel dönüşüme giren yerleri
rayiç bedelin altında belirleyerek 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği
iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Rekabet Kurumu (Kurum) Basın ve Halkla İlişkiler Müşavirliği
tarafından gönderilen 24.02.2017 tarihli yazının eklerindeki başvurularda özetle;
Fikirtepe Kentsel Dönüşüm / Müteahhitler Platformu’na (Fikirtepe Müteahhitler
Platformu) üye teşebbüslerin kendi aralarında anlaşmak suretiyle arsa sahiplerine
çoğunlukla arsa karşılığı %55 pay verdikleri ve bu nedenle söz konusu platforma üye
müteahhitlerin rekabete aykırı hareket ettikleri iddia edilmektedir. Diğer yandan Kurum
kayıtlarına 21.11.2017 tarihinde intikal eden ve başvuru sahibi tarafından gönderilen
şikâyet dilekçesinde, Fikirtepe’de ilgili adada yerleşik mal sahiplerinden oluşan bir
yönetimin olduğu, aslında görevlerinin adadaki vatandaşların haklarının müteahhide
karşı savunmak olmasına rağmen, müteahhitlerin adalardaki yönetimi ele geçirdikleri
ve rekabet şartlarının ortadan kalktığı iddia edilmektedir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Söz konusu başvurulara istinaden hazırlanan 05.04.2017 tarih,
2017-5-4/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu, Rekabet Kurulu’nun 20.04.2017 tarih ve 17-
13/182-M sayılı toplantısında görüşülmüş ve Kurul tarafından Fikirtepe Müteahhitler
Platformu ve bu platforma üye teşebbüsler hakkında önaraştırma açılmasına karar
verilmiştir.
17-42/668-296
2/11
(4) İlgili karar uyarınca başlatılan önaraştırma sürecinde; Baysaş İnşaat Turizm Özel
Sağlık Hizmetleri Petrol Sanayi Tic. A.Ş.’de (BAYSAŞ) 13.11.2017 tarihinde yerinde
inceleme, Pana Holding A.Ş. (PANA) ve Teknik Yapı Teknik Yapılar San. Tic. A.Ş.’de
(TEKNİK YAPI) 13.11.2017 tarihinde görüşme, SVR Gayrimenkul Yatırım San. ve Tic.
A.Ş.’de (SVR) 14.11.2017 tarihinde yerinde inceleme, Güral İnşaat A.Ş. (GÜRAL),
Nuhoğlu İnşaat San. ve Tic. A.Ş. (NUHOĞLU) ve Sefa İnşaat Proje Taahhüt Sanayi ve
Ticaret Ltd. Şti.’de (SEFA) 15.11.2017 tarihinde yerinde inceleme, Haldız İnşaat Ticaret
Otomotiv A.Ş. (HALDIZ) ve Emay İnşaat Taahhüt San. Tic. A.Ş.’de (EMAY) 16.11.2017
tarihinde yerinde inceleme gerçekleştirilmiştir.
(5) Ayrıca dosya kapsamında değerlendirilmek üzere teşebbüslerden talep edilen bilgi ve
belgeler, GÜRAL, EMAY, TEKNİK YAPI, NUHOĞLU, HALDIZ, SEFA, SVR tarafından
gönderilmiş ve Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.
(6) Önaraştırma sonucunda düzenlenen 08.12.2017 tarihli ve 2017-5-4/ÖA sayılı
Önaraştırma Raporu 21.12.2017 tarihli Kurul toplantısında görüşülmüş ve 17-42/668-
296 sayı ile karara bağlanmıştır.
(7) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: Dosya kapsamında; Fikirtepe Müteahhitler Platformu ve bu
platformun faaliyet gösterdiği dönemde platforma üye olan teşebbüsler hakkında 4054
sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı ifade
edilmiştir.
I. İNCELEME, GEREKÇE VE HUKUKİ DAYANAK
I.1. Hakkında İnceleme Yapılanlar
(8) Önaraştırma tarafları Fikirtepe Müteahhitler Platformu ve bu platforma üye olan
teşebbüslerden oluşmaktadır. Fikirtepe Müteahhitler Platformu, Fikirtepe Kentsel
Dönüşüm Derneği (Dernek) bünyesinde faaliyet gösteren, Dernek üyeleri tarafından
oluşturulan ve herhangi bir tüzel kişiliği olmayan bir yapıdır. Esasen tüzel kişiliğe sahip
oluşum Fikirtepe Kentsel Dönüşüm Derneğidir. Bu Dernek Eylül 2015’te faaliyetine
başlamış ve Kasım 2016’da Dernek’in feshine karar verilerek, bu durum Şubat 2017’de
İstanbul Valiliğine bir yazı ile bildirilmiştir.
(9) Fikirtepe Müteahhitler Platformu on beş üye ile kurulmuş ve sonrasında da platforma
dâhil olan teşebbüsler olmuştur. Bu teşebbüsler BAYSAŞ, SVR, TEKNİK YAPI, SEFA,
NUHOĞLU, PANA, HALDIZ, EMAY, GÜRAL, CC Yapı A.Ş. (CC YAPI), Dumankaya
İnş. San. Tic. A.Ş. (DUMANKAYA), Ekşioğlu Yapı Mak. San. ve Tic. San. ve Tic. A.Ş.
(EKŞİOĞLU), Erkan İnş. Mad. San. ve Tic. A.Ş. (ERKAN), Selimoğlu Yapı İnş. Tic.
A.Ş. (SELİMOĞLU), Selka NSK Gayrimenkul İnş. Tic. A.Ş. (SELKA NSK), Sinanlı Yapı
Fortis İnş. Ortak Gir. Adi Ort. (SİNANLI YAPI), SRP Konut İnş. A.Ş. (SRP), Vartaş,
Maritaş ve Şua’dan oluşmaktadır. Platform üyesi anılan teşebbüsler temel olarak ofis
ve konut yapımı gibi inşaat alanında faaliyet göstermektedirler.
17-42/668-296
3/11
I.2. Kentsel Dönüşüm Süreci Hakkında Bilgi
(10) Kentsel dönüşüm, bir şehirdeki sorunlu alanların belirlenip, sağlıklı ve yaşanılabilir hale
getirilmesi amacı ile yeniden yapılması, kentin dokusunu bozan sorunların
giderilmesidir. Bu şekilde de kaçak yapılaşmanın önüne geçilmesi, depreme dayanıklı
olmayan, ekonomik ömrünü doldurmuş binaların yeniden yapılarak olası doğal afetler
sonucu oluşacak zararların en aza indirilmesi amaçlanmaktadır. Kentsel dönüşüm
sürecinde genel olarak yeni konut yapılmakta, doğal afet riski olan bölgelerdeki veya
yapısı itibariyle riskli olan binalar yeniden inşa edilmekte, zayıf yapılı binaların
(gecekondu) yapımı engellenmekte, şehirler modern ve medeni ihtiyaçları (kongre ve
finans merkezleri, park ve eğlence alanları inşası gibi) karşılayacak hale getirilmektedir.
(11) Kentsel dönüşüm süreci ve bu süreçteki projeler öncelikle 31.05.2012 tarihinde Resmi
Gazete’de yayınlanan “6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi
Hakkında Kanun” ve “6306 sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliği”ne dayanmaktadır.
Söz konusu Kanun’a dayanılarak zemin yapısı veya üzerindeki yapılaşma sebebi ile
can ve mal kaybına yol açma riski taşıyan riskli alanlar ile ekonomik ömrünü
tamamlamış, yıkılma veya ağır hasar görme tehlikesi olan yapılar ve alanlar
belirlenmektedir. Yapılan risk tespitleri sonrasında başlanacak olan uygulamalar
“Kentsel Dönüşüm Eylem Planı” içerisinde yer almaktadır. Kentsel dönüşüm eylem
planlarının önceliği, birinci deprem bölgelerinde yer alan iller ve ikinci deprem
bölgesinde bulunup acil risk taşıyan yerlerdir. Zemin yapısı veya üzerindeki yapılaşma
sebebiyle can ve mal kaybına yol açma riski taşıyan ya da yeni yerleşim alanı olarak
kullanılmak üzere tespit edilen ve Bakanlar Kurulu kararı ile kararlaştırılan riskli alan ile
Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca belirlenen rezerv yapı alanlarına uygulama alanı
denilmektedir.
(12) Dosya konusu olan Fikirtepe Kentsel Dönüşüm Projesi’de anılan Kanun’a dayanılarak
Bakanlar Kurulunca karar alındıktan sonra başlatılmış ve uzun süredir dönüşümü
devam edegelen bir projedir. Bir başka ifadeyle söz konusu proje, müteahhit şirketlerin
kararları sonucu başlamış bir dönüşüm projesi niteliğinde değildir.
I.3. İlgili Pazar
(13) Önaraştırma konusunu, Fikirtepe Müteahhitler Platformu’na üye teşebbüslerin Fikirtepe
kentsel dönüşüm sürecinde arsa/bina sahiplerine verilecek pay oranlarını kendi
aralarında anlaşmak suretiyle belirledikleri iddiaları oluşturmaktadır. Platforma üye olan
teşebbüsler ofis ve konut yapımı gibi inşaat alanında faaliyet göstermektedirler.
Platform üyesi teşebbüslerin Fikirtepe dışında inşaat alanında faaliyetleri bulunsa da
başvuru konusu iddialar Fikirtepe kentsel dönüşüm projesindeki inşaat faaliyetlerine
ilişkindir. Bu çerçevede ilgili ürün pazarının “inşaat faaliyetleri”, ilgili coğrafi pazarın
“Fikirtepe” olarak belirlenebileceği anlaşılmakla birlikte, dosya özelinde herhangi bir
pazar tanımı yapılmasına gerek olmadığı sonucuna varılmıştır.
I.4. Yerinde İncelemelerde Elde Edilen Bilgiler ve Yapılan Tespitler
I.4.1. (…..) Yapılan Yerinde İncelemede Elde Edilen Belgeler
(14) Belge-1: 23.07.2015 tarihli “FİKİRTEPE PLATFORMU / TOPLANTI TUTANAĞI”
başlıklı belgede, “Toplantı Gündemi ve Tartışılan Konular:” başlığı altında “1. Fikirtepe
adına Danıştay’da devam eden dava, 2. Fikirtepe Master Planının yaptırılması, 3. PR
çalışmaları,” konularının tartışıldığı görülmektedir.
17-42/668-296
4/11
(15) Belge-2: 30.07.2015 tarihli “FİKİRTEPE PLATFORMU / TOPLANTI TUTANAĞI”
başlıklı belgede, “Toplantı Gündemi ve Tartışılan Konular:” başlığı altında “1. Master
Planın yaptırılmasına yönelik kurulan komitenin kararları, 2. …3. …” konularının
tartışıldığı görülmektedir.
(16) Belge-3: 03.06.2015 tarihli “FİKİRTEPE PLATFORMU / TOPLANTI TUTANAĞI”
başlıklı “Çevre ve Şehir Bakanlık Müsteşarına Master Plan sunumu…” konulu belgede,
toplantıya Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’ndan müsteşar dâhil bazı yetkililerin katıldığı,
“Toplantı Gündemi ve Tartışılan Konular:” başlığı altında “1. Master Planın
hazırlanması için çalışma takımının kurulması, 2. .., 3…” konularının tartışıldığı
anlaşılmaktadır.
(17) Belge-4: 03.06.2015 tarihli “FİKİRTEPE PLATFORMU / TOPLANTI TUTANAĞI”
başlıklı “Bakanlık Gündemi ve Fikirtepe Platformu Yapılanması” konulu belgede,
“Toplantı Gündemi ve Tartışılan Konular:” başlığı altında “1. Master plan, 2. Bakanlık
toplantısı gündemi, 3. Fikirtepe Platformu üyelerinin toplanması, 4. Dernek kuruluşu, 5.
…, 6. …” konularının tartışıldığı görülmektedir.
(18) Belge-5: 04.08.2015 tarihli “FİKİRTEPE PLATFORMU / TOPLANTI TUTANAĞI”
başlıklı “Master Planın Yaptırılması…” konulu belgede, “Toplantı Gündemi ve Tartışılan
Konular:” başlığı altında “Fikirtepe Master Planının yaptırılması,” konusunun tartışıldığı
görülmektedir.
I.4.2. (…..) Yapılan Yerinde İncelemede Elde Edilen Belgeler
(19) Belge-6: (…..) adresinden (…..) 30 Eylül 2015 tarihinde gönderilen e-postanın
“Fikirtepe Kentsel Dönüşüm Platformu Sorular & Cevaplar 20150930.docx” adlı ekinde
yer alan belgede;
“…
Fikirtepe Platformu’nun kuruluş amacı nedir?
Dernek, İstanbul İli Kadıköy İlçesi’nin Fikirtepe, Merdivenköy, Dumlupınar, Eğitim
ve Hasanpaşa Mahallelerinin bir kısmının kapsayan ve afet riski taşıyan mevcut
yapı stoğunun yenilenerek depreme dayanıklı yapılar inşa edilmesini öngören
Fikirtepe Kentsel Dönüşüm Projesi çerçevesinde faaliyet gösteren müteahhitlerin
karşılaştıkları ortak sorunların tespiti ve giderilmesi, bölgedeki malik ve hak
sahipleriyle ilişkilerin güçlendirilerek sürdürülmesi, malik ve hak sahiplerinin afet
riskleri hakkında bilinçlendirilmesi, afet riski altındaki mevcut yapı stoğunun
yenilenmesine yönelik mevcut veya müstakbel projelerin takibi, uygulama
bütünlüğünün ve proje değerliliğinin gözetilmesi, idarenin öngördüğü, standartlara
uyumun sağlanması, mevzuat uyarınca yetkili mahalli ve idari mercilerle ilişkilerin
geliştirilerek sürdürülmesi, bölge altyapısının ve sosyal donatıların
projelendirilmesine ve yapımına destek verilmesi, bölgenin piyasa algısının
iyileştirilmesine katkı sağlanması, bölgede yaşayacak yeni maliklerin sosyal
ihtiyaçlarına destek verilmesi ve benzeri amaçlar için kurulmuştur.
…
Bölgenin master planı neden gecikti? Ne zaman tamamlanacak?
Geçmiş dönemde başlatılan Bölgenin Master Plan çalışması, Çevre Şehircilik
Bakanlığındaki yönetim değişikliğinden ötürü gecikmiştir. Derneğin faaliyete
geçmesiyle Master Plan çalışmaları hızlandırılmıştır. 2 ay içerisinde Master Planın
Resmileştirilmesi planlanmaktadır.
17-42/668-296
5/11
…”
ifadeleri yer almaktadır.
I.4.3. (…..) Yapılan Yerinde İncelemede Elde Edilen Belgeler
(20) Belge-7:(…..) adresinden (…..) adresine 5 Ocak 2017 tarihinde gönderilen e-postanın
“fikirtepe Platform yeni yönetim.docx” adlı ekinde yer alan belgede şu ifadeler yer
almaktadır:
“Fikirtepe Platformu Yeni Başkanın Seçti
...
…(…..), bu kapsamda bölgedeki sorunların tespiti ve çözümlerinin üretilmesinin;
bakanlık ve yerel yönetim ile yapılan görüşmelerin platform tarafından yapılacağını
açıkladı.
Son aylarda Fikirtepe için olumsuz bir algı yaratılmak istendiğine dikkat çeken
(…..), “Fikirtepe’nin gelecek vaat ettiğini anlayan ancak ilk başlarda risk almaya
çekinen bazı çevreler tarafından oluşturulmak istenen bu algıyı göğüsleyecek bir
yapılanma kaçınılmaz oldu” şeklinde konuştu.”
(21) Belge-8: Tasfiye Halindeki Dernek Başkanı (…..) tarafından 22.02.2017 tarihli
İSTANBUL VALİLİĞİ İL DERNEKLER MÜDÜRLÜĞÜNE yönelik hazırlanan dilekçede
şu ifadeler yer almaktadır:
“34 - 217./044 kütük nolu Sahrayıcedit Mah. Halk Sok. No:31/6 Kadıköy İstanbul
adresinde bulunan Fikirtepe Kentsel Dönüşüm DERNEĞI’mizin 22.11.2016 tarihte
yapmış olduğu olağanüstü genel kurul toplantısında derneğin feshine karar
verilmiştir.
Gereğinin yapılmasını bilgilerinize arz ederim.”
(22) Belge-9: Fikirtepe Kentsel Dönüşüm Derneği Tüzüğü’nün ikinci maddesi şu şekildedir:
“Madde 2 – Derneğin Amacı ve Bu Amacı Gerçekleştirmek İçin Dernekçe
Sürdürülecek Çalışma Konuları ve Biçimleri İle Faaliyet Alanı
Dernek, İstanbul İli Kadıköy İlçesi’nin Fikirtepe, Merdivenköy, Dumlupınar, Eğitim
ve Hasanpaşa Mahallelerinin bir kısmını kapsayan ve afet riski taşıyan mevcut yapı
stoğunun yenilenerek depreme dayanıklı yapılar inşa edilmesini öngören Fikirtepe
Kentsel Dönüşüm Projesi çerçevesinde faaliyet gösteren müteahhitlerin
karşılaştıkları ortak sorunların tespiti ve giderilmesi, bölgedeki malik ve hak
sahipleriyle ilişkilerin güçlendirilerek sürdürülmesi, malik ve hak sahiplerinin afet
riskleri hakkında bilinçlendirilmesi, afet riski altındaki mevcut yapı stoğunun
yenilenmesine yönelik mevcut veya müstakbel projelerin takibi, uygulama
bütünlüğünün ve proje değerliliğinin gözetilmesi, idarenin öngördüğü standartlara
uyumun sağlanması, mevzuat uyarınca yetkili mahalli ve idari mercilerle ilişkilerin
geliştirilerek sürdürülmesi, bölge altyapısının ve sosyal donatılarının
projelendirilmesine ve yapımına destek verilmesi, bölgenin piyasa algısının
iyileştirilmesine katkı sağlanması, bölgede yaşayacak yeni maliklerin sosyal
ihtiyaçlarına destek verilmesi ve benzeri amaçlar için kurulmuştur.”
17-42/668-296
6/11
I.4.4. (…..) Yapılan Yerinde İncelemede Elde Edilen Belgeler
(23) Belge-10: (…..) adresinden (…..) adresine gönderilen 30 Mart 2015 tarihli ve “Fikirtepe
platformu toplantı bilgisi” konulu e-postada;
“Bakanlar Kurulu kararı ile Riskli Alan ilan edilen Fikirtepe Bölgesine ilişkin olarak,
09.03.2015 tarihinde saat 14:00'da Hilton Otelinde Altyapı ve Kentsel Dönüşüm
Genel Müdürü Sn. (…..)'in başkanlığında ve yaklaşık 25 firma katılımıyla
uygulamada yaşanan sorunlar ve çözüm önerileri tartışıldığı bir toplantı
gerçekleştirilmiş olup, toplantıda 11 adet firmanın temsilcilerinden kurulan bir
Fikirtepe platformu oluşturularak, düzenli olarak toplantılar düzenlenmek suretiyle
uygulamada yaşanan sorunlara yönelik çözüm üretilmesine katkı sağlanması
amaçlanmıştır.
Bu doğrultuda;
10.04.2015 tarihinde Cuma günü saat 10:00'da Sayın Müsteşarımızın
başkanlığında, Genel Müdürümüz Sn. (…..)'in, İl Müdürümüz Sn. (…..)'in
katılımıyla İl Müdürlüğümüz ana hizmet binasında (Barbaros Bulvarı No: 137
Balmumcu Beşiktaş/İSTANBUL) 6. Katta toplantı salonunda Fikirtepe Platformu ile
bir toplantı gerçekleştirilecek olup, toplantıya tartışılması gereken konular,
argümanlar ve önerilerinize ilişkin hazırlık yapılarak gerekli katılımın sağlanması
hususunda;
Gereğini rica ederim.
(…..)
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
(…..)”
ifadelerinin bulunduğu görülmüştür.
I.5. Yapılan Görüşmelerde Elde Edilen Bilgiler
(24) Önaraştırma sürecinde Fikirtepe Müteahhitler Platformu’na üye olan teşebbüsler ile
yapılan görüşmelerde;
- Fikirtepe kentsel dönüşüm kapsamında yaklaşık 30-40 inşaat şirketinin faaliyet
gösterdiği,
- Şirketler tarafından bölgede ruhsat, elektrik gibi sorunların ayrı ayrı dile
getirilmesini önlemek için platform çatısı altında birleşildiği,
- Platformun Fikirtepe hakkındaki olumsuz algı, tanıtım, altyapı, imar ve ruhsat
sorunlarını halledebilmek adına 2015 yılında oluşturulduğu,
- NUHOĞLU, EMAY, TEKNİK YAPI, BAYSAŞ ve Vartaş öncülüğünde platform
çatısı altında toplanıldığı ve platformun daha sonra Fikirtepe Kentsel Dönüşüm
Derneği olarak resmileştiği,
- Fikirtepe Kentsel Dönüşüm Derneğinin 17 firma ile kurulduğu, katılmayan
firmaların da Dernek üyesi firmalar tarafından hazırlanan master plandan
faydalandığı,
- Bazı firmaların giderlere katlanmak istemediklerinden platforma dâhil olmadığı,
platforma üye olmanın zorunlu olmadığı ve platformda hiçbir firmanın arsa
sahipleri ile olan anlaşmalarından bahsedilmediği, platformda herhangi bir
müteahhide farklı bir kazanç sağlamaya yönelik bir çalışmanın yapılmadığı,
17-42/668-296
7/11
- Platformun/Derneğin üyelerinin mali yükümlülüğünü yerine getirmemeleri
sebebiyle kapatıldığı, platformun zamanla şikâyet merci olarak görülmeye
başlandığı, zaman içinde çok da işlevinin kalmadığı, Derneğin Fikirtepe’nin
master planını tamamlayarak işlevini tamamladığı,
- Fikirtepe Kentsel Dönüşümünde altyapı bedelinin müteahhitler tarafından
karşılandığı, kira yardımının da başka dönüşüm projelerinde devlet tarafından
karşılanıyor olmasına rağmen, bu projede kendileri tarafından karşılandığı,
platformun master planının uygulanması adına yetkililerle muhatap olması
bakımından ve arsa sahipleri ile müteahhit arasındaki sorunların çözümü
yönünde faydaları olduğu,
- Önceden bir adada müteahhidin tevhit1 yapabilmesi için %100 vekalet alması ve
tüm arsa sahipleri ile sözleşme yapmış olması gerektiği, bunun bir çok firmayı
mağdur ettiği, artık Bakanlığın çıkarmış olduğu düzenleme ile %67 oranında
anlaşma yapıldıktan sonra kalan %33 için pay satışı yapılabildiği, bunun da
dönüşümün önündeki en büyük engeli ortadan kaldırdığı, Fikirtepe Kentsel
Dönüşümde faaliyet gösteren Vartaş, Anka, Selimoğlu, Rochel, Ceylan’ın süreci
iyi yönetemeyip projelerini İstanbul Büyükşehir Belediyesi’ne ait Kiptaş’a
devrettikleri,
- Yapılan konutların yanında hala gecekonduların da mevcut olması sebebiyle
medyada Fikirtepe projesine iyi şekilde bakılmadığı, Fikirtepe’de işlerin
yürümeyeceğine dair negatif bir algı oluşturulduğu, bölge dışındaki firmaların
sürecin tıkandığını ifade ettikleri, Fikirtepe dışındaki müteahhitlerin, müşterileri
kendi taraflarına çekmek için Fikirtepe’yi karalama yoluna gittikleri, medyada
olumsuz izlenim yaratıldığı, platformun asıl amacının Fikirtepe’deki oluşan bu
olumsuz algıyı ortadan kaldırmak, sürecin ilerlediğini anlatmak ve bölgeyi
tanıtmak olduğu, platformun donatı alanı ile ilgili düzenlemeler, reklam, yer üstü
raylı sistemin Fikirtepe’ye ulaşması için yapılan master planı gibi daha çok resmi
işlerle ilgilendiği, platformun amaçlanan işlevi tam olarak gerçekleştiremediği,
amacına kısmen ulaştığı,
- Platform kurulduğunda sözleşmelerinin çoğunluğunun veya hepsinin
tamamlanmış olduğu,
- Arsa/bina sahiplerine verilecek pay ve kiralarda sabit bir oran olmadığı, bu
payların genel olarak %50-60 arasında değişebildiği, ne kadar pay verileceğinin
tamamen müteahhit ile arsa sahibi arasındaki anlaşmaya bağlı olduğu,
güvenilirliğe, bölgedeki alana göre bunun değişebileceği, her bölgeye göre hatta
bölge içerisinde ve aynı müteahhidin kendi sözleşmeleri arasında dahi payın
değişebileceği
hususları ifade edilmiştir.
1 Birbirine bitişik birden çok parselin bir parsel haline dönüştürülmesini ifade etmektedir.
17-42/668-296
8/11
I.6. Teşebbüslerden Gelen Verilerden Elde Edilen Bilgiler ve Yapılan Tespitler
(25) Dosya kapsamında önaraştırma tarafları ile diğer teşebbüslerden, arsa/bina
sahipleriyle olan sözleşmelerine ilişkin bilgiler talep edilmiş ve talep edilen söz konusu
bilgiler muhtelif tarihlerde Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. Fikirtepe kentsel dönüşüm
projesi kapsamında, arsa/bina sahipleriyle yapılmış olan sözleşmelerde hak sahiplerine
verilen pay oranlarına ilişkin bilgilere aşağıda yer verilmektedir:
Tablo 1: Teşebbüslerin Fikirtepe Kentsel Dönüşümde Arsa / Bina Sahiplerine Verdikleri Pay Oranları
TEŞEBBÜS SÖZLEŞME TARİHİ ARSA/BİNA SAHİBİ PAY ORANI (%)
BAYSAŞ 16.08.2011 (…..)
EMAY
27.2.2012
(…..)
4.3.2013
GÜRAL
14.3.2017
(…..)
17.5.2017
HALDIZ
3.7.2013
(…..) 28.1.2014
21.5.2015
14.1.2016
NUHOĞLU
30.12.2011
(…..)
8.3.2012
28.8.2013
10.7.2014
SEFA
1.3.2012 (…..)
2.12.2014
27.2.2015 (…..)
7.3.2016 (…..)
SVR
11.4.2012
(…..)
27.3.2013
5.3.2014
8.4.2015
20.4.2016
6.6.2017
TEKNİK YAPI
9.9.2013
(…..) 14.2.2014
29.5.2015
Kaynak: Teşebbüslerce gönderilen, Fikirtepe kentsel dönüşümde arsa/bina sahipleri ile olan
sözleşmeleri
17-42/668-296
9/11
(26) Yukarıda yer verilen Tablo 1 incelendiğinde; Fikirtepe kentsel dönüşüm projesinde
faaliyet gösteren ve platform üyesi teşebbüslerin, arsa sahipleriyle yaptıkları ve farklı
yıllara ilişkin sözleşmelerinde hak sahiplerine farklı oranlarda pay verdikleri, verilen
payların (…..) arasında değiştiği; (…..)’nın aynı oranda (…..) pay verdiği; (…..) kendi
sözleşmeleri içerisinde dahi farklı oranlarda pay verdiği ve (…..) dışındaki diğer
teşebbüslerin genel itibarıyla 2011-2017 yılları arasında hak sahiplerine verdikleri
paylarda herhangi bir değişiklik olmadığı görülmektedir.
(27) (…..)’dan gelen ve Fikirtepe Platformu’nun tanıtımına yönelik hazırlanan “Fikirtepe
Master Plan” isimli belgede (Belge-11) platformun amaç ve misyonuna yönelik olarak;
“Fikirtepe Platformu, Fikirtepe Kentsel Dönüşüm Projesi kapsamında başarılı birçok
inşaat firmasının bir araya gelerek oluşturduğu bir platformdur. Fikirtepe Kentsel
Dönüşüm Derneği tarafından kurulan Fikirtepe Platformu, bugün Fikirtepe’nin
sözcülüğünü yapan 17 inşaat şirketinden oluşmaktadır. Platform, İstanbul’un en
merkezi ve dikkat çeken bölgelerinden biri olan Fikirtepe’nin kentsel dönüşüm
projesi ile yepyeni bir çehreye kavuşturulmasını, güvenli ve düzenli bir yapılaşma
ile daha yaşanası hale getirilmesini sağlamayı amaçlamaktadır. Platform, Fikirtepe
bölgesindeki bütün paydaşların katılımıyla Fikirtepe’ye hizmet etmeyi, kamu, sivil
toplum kuruluşları ve hedef müşteriler nezdinden Fikirtepe’nin sözcülüğünü
yapmayı misyon edinmiştir.”
ifadeleri yer almaktadır.
(28) (…..)’dan gelen, Fikirtepe kentsel dönüşümde hangi teşebbüsün hangi alanda inşaat
projesinin bulunduğunu gösteren “Anahtar Pafta” isimli belgede (Belge-12), “Sunja
İnşaat, Taş Yapı, Keleşoğlu, Başarır, Platin, Ceylan, Palmadoro, Sevgili Yapı,
Babacan, Başaran, Mist, Anka, Mutlu” gibi platform üyesi olmayıp da Fikirtepe kentsel
dönüşümde faaliyet gösteren teşebbüslerin de bulunduğu görülmekte ve Fikirtepe
kentsel dönüşümde faaliyet gösterebilmek için platforma üye olmanın zorunlu olmadığı
anlaşılmaktadır.
I.7. Hukuki Değerlendirme
(29) 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (4054 sayılı Kanun) 4. maddesi
uyarınca; “belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti
engelleme, bozma ya da kısıtlama amacı taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut
doğurabilecek olan teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ve teşebbüs
birliklerinin bu tür karar ve eylemleri” yasaklanmaktadır.
(30) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ihlalinden bahsedebilmek için teşebbüslerin
rekabeti kısıtlayıcı bir danışıklı ilişki içinde bulunmaları gerekmektedir. Bu danışıklı ilişki
anlaşma, uyumlu eylem ya da teşebbüs birliği kararı şeklinde ortaya çıkabilecek ve
varlığı birincil ve ikincil deliller şeklinde sınıflandırılabilecek delillerle ortaya
konulabilecektir.
(31) Birincil deliller, teşebbüsler arasında ya da teşebbüsler adına hareket eden şahıslar
arasında bir anlaşmanın ya da irade uyuşmasının gerçekleştiğini açıkça ortaya koyan
deliller olarak ifade edilebilir. Bu deliller, taraflar arasında fiyat politikası, ilgili pazar vb.
unsurların belirlenmesi için iletişim kurulduğuna ve iletişimin içeriğine ilişkin bilgileri
gösteren belgelerdir. Bu deliller taraflar arasındaki anlaşmayı gösteren toplantı
tutanakları, elektronik posta gibi yazılı metinler olduğu için ispat standardı bakımından
güçlü delillerdir.
17-42/668-296
10/11
(32) Birincil delillere kıyasla, daha düşük ispat gücüne sahip olan ikincil deliller ise, “iletişim
delilleri” ve “ekonomik deliller” olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. İletişim delilleri,
teşebbüslerin toplantı, telefon vb. suretle iletişim kurduğunu gösteren, ancak
anlaşmanın esasına ilişkin bilgi içermeyen delilleri ifade etmektedir. Bu delil türünün en
sık rastlanan örnekleri, telefon görüşmesi kayıtları, teşebbüslerin ortak bir varış
noktasına seyahat ettiklerini gösteren kayıtlar, belirli bir toplantı veya etkinliğe katılımı
gösteren deliller, konaklama veya toplantı salonu kiralanmasına ilişkin faturalar ile
rakiplerle ticari sır niteliğindeki hususların görüşüldüğüne ilişkin bilgi içeren ancak
uzlaşmanın sağlandığını tek başına ispatlayamayan toplantı notları ve iç yazışmalardır.
İspat gücü en yüksek ikincil delillerin iletişim delilleri olduğu kabul edilmektedir. İkincil
delillerin diğer türü olan ekonomik deliller ise, teşebbüslerin ilgili pazarda rekabet
etmediklerini gösteren “davranışsal deliller” ile pazar yapısının gizli bir uzlaşmanın
kurulmasına ve sürdürülmesine müsait olduğunu ortaya koyan “yapısal deliller”
başlıkları altında gruplandırılmaktadır.
(33) Bu açıklamalar ışığında başvuru konusu iddialar ve önaraştırma kapsamında elde
edilen ve yukarıda yer verilen bilgi ve belgeler birlikte değerlendirilmiştir. Dosya konusu
iddialar, Fikirtepe Müteahhitler Platformu'na üye teşebbüslerin kendi aralarında
anlaşmak suretiyle arsa sahiplerine arsa karşılığı %55 pay verdikleri ve bu nedenle söz
konusu platforma üye müteahhitlerin rekabete aykırı hareket ettiklerine ilişkindir.
(34) Bu noktada yukarıda yer verilen Belge-1, Belge-2, Belge-3, Belge-4 ve Belge-5
incelendiğinde; teşebbüslerin Fikirtepe Müteahhitler Platformu çatısı altında bir araya
gelerek toplandıkları ve bazı kararları ortak aldıkları anlaşılmaktadır. Ancak
toplantılardaki tutanakların incelenmesinden, rekabeti kısıtlayıcı nitelikte kararlar
alınmadığı, bu kararların Fikirtepe master planının hazırlanması gibi daha çok
Fikirtepe’deki kentsel dönüşümün hızlandırılmasına yönelik kararlar olduğu tespit
edilmiştir. Ayrıca Fikirtepe Kentsel Dönüşüm Derneğinin kurulmasına yönelik bazı
kararlar alındığı ve toplantıya katılan üyelerin de yaklaşık 2015 Eylül’den itibaren
faaliyete geçen Dernek’in üyelerinden oluştuğu anlaşılmaktadır.
(35) Belge-6, Belge-7, Belge-9 ve Belge-11 incelendiğinde; elde edilen bu belgelerin
esasen Fikirtepe Müteahhitler Platformu’nun oluşturulma amacını gösteren belgeler
olduğu, Fikirtepe Müteahhitler Platformu’nun kurulmasındaki amacın, Fikirtepe Kentsel
Dönüşüm Projesi çerçevesinde faaliyet gösteren müteahhitlerin karşılaştıkları ortak
sorunların tespiti ve giderilmesi, bölgedeki malik ve hak sahipleriyle ilişkilerin
güçlendirilerek sürdürülmesi, malik ve hak sahiplerinin afet riskleri hakkında
bilinçlendirilmesi, afet riski altındaki mevcut yapı stoğunun yenilenmesine yönelik
mevcut veya müstakbel projelerin takibi, uygulama bütünlüğünün ve proje değerliliğinin
gözetilmesi, idarenin öngördüğü standartlara uyumun sağlanması, mevzuat uyarınca
yetkili mahalli ve idari mercilerle ilişkilerin geliştirilerek sürdürülmesi, bölge altyapısının
ve sosyal donatılarının projelendirilmesine ve yapımına destek verilmesi, bölgenin
piyasa algısının iyileştirilmesine katkı sağlanması, bölgede yaşayacak yeni maliklerin
sosyal ihtiyaçlarına destek verilmesinden oluştuğu anlaşılmaktadır. Fikirtepe Kentsel
Dönüşüm Derneği Tüzüğünde de yer verilen platformun bu amaçlarının, yukarıda yer
verilen teşebbüslerin “Platformun Fikirtepe hakkındaki olumsuz algı, tanıtım, altyapı,
imar ve ruhsat sorunlarını halledebilmek ve Platform’un asıl amacının Fikirtepe’deki
oluşan olumsuz algıyı ortadan kaldırmak” gibi ifadeleriyle de benzerlik gösterdiği
değerlendirilmektedir.
17-42/668-296
11/11
(36) Belge-3, Belge-8 ve Belge-10 incelendiğinde; Fikirtepe Müteahhitler Platformu’ndan
başta T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı yetkilileri olmak üzere bazı kamu görevlilerinin
haberdar olduğu, yapılacak toplantılara “Fikirtepe Platformu” adıyla davet edildikleri ve
müsteşar gibi üst düzey yetkililerin toplantılara katıldıkları anlaşılmaktadır. Bu
belgelerin yukarıda yer verilen teşebbüslerin, sorunların ayrı ayrı dile getirilmesini
önlemek için platform çatısı altında birleşildiği, platformun Fikirtepe hakkındaki olumsuz
algı, tanıtım, altyapı, imar ve ruhsat sorunlarını halledebilmek adına 2015 yılında
oluşturulduğu ve master planı gibi daha çok resmi işlerle ilgilendiği yönündeki
ifadeleriyle de paralellik gösterdiği anlaşılmakta, elde edilen belgelerin ve teşebbüs
ifadelerinin birbirini desteklediği değerlendirilmektedir.
(37) Fikirtepe’deki platform üyesi inşaat şirketlerinin arsa/bina sahiplerine arsalarının
karşılığı olarak verilecek pay oranlarını birlikte belirledikleri iddiasına ilişkin olarak,
yukarıda yer verilen ve teşebbüslerin Fikirtepe kentsel dönüşümde hak sahiplerine
verdikleri pay oranlarını içeren Tablo 1 ele alındığında; platform üyesi teşebbüslerin
hak sahiplerine genel olarak (…..) arasında değişen farklı oranlarda pay verdikleri,
2011-2017 yılları arasında hak sahiplerine verdikleri paylarda (…..) hariç bir değişiklik
olmadığı, (…..) kendi sözleşmeleri içerisinde dahi farklı oranlarda pay verdiği
görülmektedir. Ayrıca teşebbüslerin yıllar itibarıyla hak sahiplerine verdikleri pay
oranlarında herhangi bir değişiklik olmamasından yola çıkılarak ve Fikirtepe
Müteahhitler Platformu’nun 2015 yılında oluşturulduğu dikkate alınarak, oluşturulan
platformun hak sahiplerine verilecek pay oranlarının belirlenmesi yönünde herhangi bir
etkisinin olmadığı ve platformun daha çok Fikirtepe’deki kentsel dönüşümde
teşebbüslerin karşılaştıkları problemlerin hızlı bir şekilde çözülmesi amacıyla
oluşturulduğu değerlendirilmektedir.
(38) Ayrıca yukarıda yer verilen Belge-12 ele alındığında, Fikirtepe kentsel dönüşüm
bölgesinde “Sunja İnşaat, Taş Yapı, Keleşoğlu, Başarır, Platin, Ceylan, Palmadoro,
Sevgili Yapı, Babacan, Başaran, Mist, Anka, Mutlu” gibi platform üyesi olmayan
teşebbüslerin de faaliyet gösterdiği, bölgede faaliyet gösterebilmek için platforma üye
olmanın zorunlu olmadığı anlaşılmaktadır.
(39) Yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler ışığında; Fikirtepe Müteahhitler
Platformuna üye teşebbüslerin Fikirtepe kentsel dönüşümde arsa/bina sahiplerine
verilecek pay oranlarını birlikte belirlediklerine ve 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini
ihlal ettiklerine yönelik olarak herhangi bir bilgi, belge ve bulguya ulaşılamamıştır.
J. SONUÇ
(40) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 4054 sayılı Kanun’un 41.
maddesi uyarınca şikayetin reddi ile soruşturma açılmamasına, gerekçeli kararın
tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak
üzere, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy