Rekabet Kurumu - Karar Sayı 18-01/1-1

Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2017-1-64 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 18-01/1-1
Karar Tarihi : 04.01.2018
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN, Adem BİRCAN,
Şükran KODALAK, Mehmet AYAN
B. RAPORTÖRLER: Harun GÜNDÜZ, Dilan TOPRAK, Ahmet YALÇIN
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Nasuhbeyoğlu Otomotiv Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
Cumhuriyet Mah. M.K. Paşa Bulv. No 75/A Altınordu - ORDU
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILANLAR : - Mates Servis Ekipmanları Organizasyon Otomotiv Oto
Ekspertiz Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Serhat Mahallesi 1435. Cadde İvedik Organize Sanayi Bölgesi
No:15 Yenimahalle - ANKARA
- Atek Makina Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Kıraç Atatürk Mahallesi Hadımköy Yolu Üzeri No:14 Esenyurt -
İSTANBUL
(1) E. DOSYA KONUSU: Mates Servis Ekipmanları Organizasyon Otomotiv Oto
Ekspertiz Sanayi ve Ticaret A.Ş. ile Atek Makina Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin İtalyan
Corghi marka cihazların Türkiye’deki dağıtımı için yaptıkları anlaşmalarının 4054
sayılı Kanun’a aykırı olduğu iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 07.11.2017 tarihinde
intikal eden başvuruda;
- Mates Servis Ekipmanları Organizasyon Otomotiv Oto Ekspertiz Sanayi ve Ticaret
A.Ş. (MATES) ile tekerlek düzen ayar cihazı satın almak üzere anlaştıkları fakat
satıcı firmanın malın teslimi esnasında söz konusu cihaza ait iki adet elektronik
döner tabladan birini teslim ettiği,
- MATES tarafından söz konusu durumun sehven olduğunun belirtilerek ürünün
daha sonra teslim edileceğinin belirtildiği fakat söz konusu ürünün teslim
edilmeyerek aksine bedelin tekrar talep edildiği,
- Bu bedeli tekrar ödememek adına farklı bir tedarikçi olan Atek Makina Sanayi ve
Ticaret A.Ş.’den (ATEK) elektronik döner tabla almak üzere anlaşma yaptıkları,
- Fakat ürünün ithal edildiği İtalyan menşeili teşebbüs ile Türkiye’de faaliyet gösteren
distribütörleri MATES ve ATEK arasında anlaşma yapıldığı,
18-01/1-1
2/19


- Söz konusu anlaşmada MATES’in sadece yetkili servislere ürün satabileceğinin,
ATEK’in ise yetkili servisler dışındaki yerlere ürün satabileceğinin ve ayrıca bu iki
teşebbüsün birbirlerinin ürün sattığı yerlere servis ve yedek parça hizmetinde
bulunmayacaklarının hüküm altına alınması nedeniyle ATEK’ten söz konusu
ürünün satın alınamadığı
hususları ifade edilerek, MATES ve ATEK hakkında 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun (4054 sayılı Kanun) uyarınca gerekli işlemlerin yapılması talep
edilmektedir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Söz konusu başvuruya istinaden hazırlanan 16.11.2017 tarihli,
2017-1-64/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu, Rekabet Kurulunun (Kurul) 23.11.2017 tarihli
toplantısında ele alınmış olup, 17-38/615-M sayılı Kurul kararı ile dosya konusu
iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 40. maddesinin birinci fıkrası uyarınca
önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.
(4) Önaraştırma kapsamında; 28.11.2017 tarihinde MATES ve ATEK’te yerinde inceleme
yapılmış, ayrıca MATES ile ATEK’in yanı sıra lastik servis ekipmanı pazarında faaliyet
gösteren teşebbüslerden de bilgi talebinde bulunulmuş ve bu taleplere ilişkin cevabi
yazılar Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.
(5) Önaraştırma sonucunda düzenlenen 26.12.2017 tarihli ve 2017-1-64/ÖA sayılı
Önaraştırma Raporu 04.01.2018 tarihli Kurul toplantısında görüşülmüş ve 18-01/1-1
sayı ile karara bağlanmıştır.
(6) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; MATES ile ATEK’in Corghi ürünlerinin
yeniden satışında pasif satışların engellenmesine yönelik uygulamalarına ilişkin olarak
soruşturma açılmasına gerek olmadığı, bununla birlikte adı geçen teşebbüslere,
doğrudan ya da dolaylı olarak pasif satış yasağı tesis edilmesine yönelik
düzenlemelere ve uygulamalara son vermeleri, aksi takdirde haklarında 4054 sayılı
Kanun çerçevesinde işlem başlatılacağı yönünde, anılan Kanun’un 9. maddesinin
üçüncü fıkrası uyarınca görüş bildirilmesinin yerinde olacağı belirtilmiştir.
I. İNCELEME, GEREKÇE VE HUKUKİ DAYANAK
I.1. Hakkında İnceleme Yapılanlar
I.1.1. MATES
(7) 1987 yılında kurulan MATES, öncelikle materyal test cihazları alanında faaliyet
göstermiş ve 1991 yılında otomotiv sektörüne girerek Opel ve Toyota firmalarının yetkili
servislerine ekipman sağlamaya başlamıştır. MATES’in ana faaliyet alanlarını oto
ekspertiz cihazları, computest cihazları ve araç muayene cihazları ile otomobil servis
ekipmanı satış, servis ve kalibrasyon hizmetleri oluşturmaktadır. MATES’in esas
müşteri kitlesi ise otomobil servislerinden oluşmaktadır.
(8) MATES, Sun, Snap-On, Mad, Corghi, Ecotechnics, Spanesi, Dimtech, Vamag,
Midtronics, Ravaglioli, Technomotor, Alba, Cmo, Dwt, Riftek, Karl Deutsch gibi servis
ekipmanı üreticisi firmaların Türkiye distribütörü olarak faaliyet göstermektedir.
MATES'in distribütörlük ilişkileri kapsamında Türkiye'de satışı ve servis hizmetlerini
sağladığı ürünler ise; elektrik ve mekanik servis ekipmanı, oto ekspertiz ekipmanı,
lastik servis ekipmanı, karoseri onarım ekipmanı ve boyahane servis ekipmanıdır. Öte
yandan MATES İtalyan menşeli bir şirket olan Corghi SpA’nın (CORGHİ) lastik servis
ekipmanının Türkiye distribütörüdür.
18-01/1-1
3/19


I.1.2. ATEK
(9) 2004 yılında kurulan ATEK, başlangıçta otomotiv yan sanayi ve küçük çapta üretimler
olan ana faaliyet alanlarını, servis ve garaj ekipmanı üretimi, makine ve avadanlık
malzemeleri, muhtelif krikolar, otomobil ve hafif ticari araç liftleri ve oto yan sanayi
mamulleri üretimine genişletmiştir.
(10) ATEK, İtalya menşeli lastik servis ekipmanı üreticisi CORGHİ firmasının Türkiye
distribütörlüğünü yapmaktadır ve bu ürünleri lastik servis mağazalarına satmakla
yetkilendirilmiş satıcı konumundadır. Yine aynı pazarda Atek markası adı altında lastik
servis ekipmanı üretmekte ve bunları yurtiçi ve yurtdışına satmaktadır.
(11) Ayrıca ATEK yeni bir yatırım olan Atek Lift’i kurmuş olup, bu yatırım ile farklı araç
özellikleri için, geniş bir ürün yelpazesiyle faaliyet gösterirken, aynı zamanda bakım ve
onarımlar için teknik servis hizmeti vermektedir.
I.2. İlgili Pazar
I.2.1. İlgili Ürün Pazarı
(12) Dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelerden, hakkında önaraştırma yürütülen
teşebbüslerin faaliyet alanlarının temel olarak lastik servis ekipmanı olduğu ve bu
ekipmanın da lastik sökme takma makinası, balans makinası, rot makinası, liftler ve
diğer ürünlerden oluştuğu anlaşılmaktadır. Lastik sökme takma makinası binek
araç, kamyon, traktör, sanayi ve iş makinesi lastiklerinin jantlarından ayrılması ve
takılmasını sağlamaktadır. Balans ise yeni takılan lastiklerin veya jantın eğilmesinden
kaynaklı titreşim yapmaması amacıyla gerçekleştirilen dengeli dönüş ayarıdır. Rot
ayarı ise araç lastiklerinin sağa ve sola olan yön ayarlarıdır bu işlem ön ve arka
lastiklerin yolda ve yük altında aynı yöne bakmasını sağlayan ayardır. Bu ayarlar rot ve
balans ayarı makinaları aracılığı ile yapılmaktadır. Liftler ise araçları kaldırmaya
yarayan makinalardır.
(13) Görüldüğü üzere lastik servis ekipmanının her biri farklı işlemler için kullanılmaktadır ve
ürünlerin ikame edilebilirliği oldukça sınırlıdır. Diğer yandan pazardaki oyuncuların söz
konusu ürün gruplarından birçoğunda aynı anda faal oldukları dikkate alındığında arz
ikamesi temelinde ilgili ürün pazarının tüm bu pazarları kapsayacak şekilde
tanımlanabilmesi de mümkündür.
(14) Mevcut dosya bağlamında ilgili ürün pazarının yukarıda belirtilen alternatiflerden
herhangi biri temel alınarak belirlenmesi dosyada ulaşılan sonuçlar üzerinde etkili
olmadığından, kesin bir ilgili ürün pazarı tanımı yapılmasına gerek olmadığı sonucuna
varılmıştır.
I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
(15) Dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelerden, lastik servis ekipmanının tüm
Türkiye'de satışının yapıldığı ve ülke genelinde rekabet koşullarında bölgeler bazında
belirgin farklılıklar olmadığı anlaşılmaktadır. Bununla birlikte, ilgili ürün pazarının
tanımlanmasına ilişkin kısımda belirtildiği üzere, mevcut dosya bağlamında
yapılabilecek alternatif coğrafi pazar tanımları çerçevesinde ulaşılacak sonuçların
değişmeyeceği dikkate alınarak, kesin bir ilgili coğrafi pazar tanımı yapılmasına gerek
olmadığı sonucuna varılmıştır.
18-01/1-1
4/19


I.3. Değerlendirme
I.3.1. Yerinde İncelemelerde Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
I.3.1.1. MATES’te Yapılan Yerinde İncelemede Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
(16) 27.05.2013 tarihinde MATES çalışanı (…..) tarafından (…..) gönderilen e-postada şu
ifadeler yer almaktadır:
“Bizim kontrolümüz olmadan Türkiyede başka bir şirket ile anlaşırsanız otomotiv ve
lastik mağazalarında büyük bir prestij kaybı ve karışıklık yaşacağınızdan emin
olabilirsiniz.
…
Birçok otomotiv bayiinin aynı zamanda lastik mağazası sahibi olması nedeniyle,
lastik ve otomotiv mağazası müşterilerini ayırmak kolay değildir.
Lastik ve otomotiv mağazası müşterileri için ekipman modeli seçmek çok zor. Her iki
taraf tarafından model sunulması durumunda bir fiyat savaşı olacak ve otomobiv
mağazası satışları etkilenecektir.
Bir sürü çatışma ve karışıklık yaratmak yerine, belirli bir süre için sadece lastik
mağazalarındada uygulanacak yeni bir strateji oluşturmanızı rica ediyoruz.”
(17) 11.07.2013 tarihinde (…..) adresinden MATES çalışanı (…..) gönderilen e-postada şu
ifadeler yer almaktadır:
“Sizi anlıyoruz fakat sizinde anlayacağınız üzere bugün neredeyse varolmadığımız
lastik mağazası tarafında ticaretimizi geliştirmek zorundayız.
….
Endişeniz lastik dükkanları ile otomotiv müşterisi arasındaki ayrım fakat biz bu
ikisinin tamamen farklı ve ayrı kanallar olduğuna inanıyoruz. Birkaç ülkede iki satış
kanalıyla çalışıyoruz ve gelecekte bu yöntemin tüm dünyada aynı olacağına
inanıyoruz.
…
Lastik fabrikalarında kullanılan ekipman genellikle otomotiv servislerinde kullanılan
ekipmandan farklı olduğundan ekipman nedeniyle fiyat savaşı yapmak çok zor ya da
neredeyse imkansız olacak. Tabii ki diğer şirketle çalışabileceği ve çalışamayacağı
alanları belirleyecek bir sözleşme imzalayacağız ve bu anlaşma (…..) satışlarını
korumaya yönelik olacak.”
(18) 16.07.2013 tarihinde (…..) adresinden MATES çalışanı (…..) gönderilen e-postada şu
ifadeler yer almaktadır:
“Önerinizi takdir ediyoruz, ancak doğrudan değil, ikinci bir birim tarafından nihai bir
bayiyi takip etmenin yönetilemez olacağını düşünüyoruz. Bu, piyasada ve satıcıyla
ilgili yanlış anlamaya neden olacaktır.
Nihai yeni bayiyi (ATEK) destek ve eğitimle doğrudan destekleyeceğiz ve elbette her
türlü ihtiyaç için geniş bir yedek parça stokunun bulunmasını öneriyoruz.”
18-01/1-1
5/19


(19) 26.11.2013 tarihinde (…..) adresinden (…..) gönderilen e-postada şu ifadeler yer
almaktadır:
“Geçtiğimiz Mayıs ayında Bologna fuarında Türkiye pazarlarının bölünmesine ilişkin
tartışmalarımızın ardından bir şirketle anlaştık. Şirketin ATEK Makina olduğunu
muhtemelen bilirsiniz. Piyasaya yeni dağıtım yapısını duyurmaya hazırız ve böylece
karar verilen ürün gruplarını ortaya çıkaracağız. Web sitemizde pazarlama
departmanımız aracılığıyla bir açıklama yayınlayamayı planlıyoruz. Bazı yerel
yayınlarla ilgili bir şeyler yapmayı planlıyoruz, ancak bu noktada en iyi çözümün ne
olduğunu bulmak için önerilerinizi istiyoruz. Elbette daha önce de belirtildiği gibi
niyetimiz sizin pazarınızı %100 korumaktır ve bu konu karşı taraf tarafından %100
kabul edilene kadar kapsamlıca tartışılmıştır. Daha fazla bilgi edinmek ve mümkün
olan en iyi iletişimi sağlamak için bazı önerilerinizi bekliyoruz.
(…..)
(…..)”
(20) 12.12.2013 tarihinde MATES çalışanı (…..) tarafından (…..) gönderilen e-postada şu
ifadeler yer almaktadır:
“Goodyear Türkiye tarafından bir başka firmanın Corghi marka ekipman teklif ettiği
haberini aldık!
Goodyear bize o teklifin formatını gösteren bir resim gönderdi ve bizden daha ucuz
teklif ettiğini söyledi, örneğin EM7280 için monitörle (…..) €.
Son telefon görüşmesinde, Atek'in henüz Corghi ekipmanı sunmaya başlamadığını
söyledin. Bu durumda kim o şirket? Eğer o firma Atek ise neredeyse net fiyat olan
EM 7280 için nasıl (…..) € teklif sunabilirler?”
(21) 16.01.2014 tarihinde MATES çalışanı (…..) tarafından ATEK çalışanı (…..) gönderilen
e-postada şu ifadeler yer almaktadır:
“WEB sayfalanmizda asağidaki şekilde bir POP UP penceresi açılmasi sizin için de
uygun mudur?
DUYURU
Siz müşterilerimize daha iyi hizmet verebilmek amacıyla Ocak 2014 tarihinden
itibaren MATES A.Ş. Otomobil servisleri Araç Muayene ve test istasyonlarında
ATEK Makine Lastik servis ve satis, istasyonlarında CORGHI yetkili distribütörü
olarak faaliyet gösterecektir.
Daha fazla bilgi için;
Mates Tel: 0312 491 3813 Atek Tel: 0212 7713469
Biz bir firma içi sirküler yaymlayarak elemanlanmıza konuyu aşağıdaki şekilde
duyurmayi planlıyoruz. Sizce de uygunmudur ?
CORGHI, Mates ve Atek Makina olarak yaptığımız toplantıda alınan kararlar gereği,
Ocak 2014 tarihinden itibaren Mates A.Ş olarak CORGHI marka ürünlerin tüm yetkili
ve bağımsız çalışan Otomobil servislerine, Araç muayene istasyonlarına ve ikinci el
araç test merkezlerine (Computest) satış ve servis hizmetlerini yürüteceğiz.
18-01/1-1
6/19


Tüm yetkili ve bağımsız çalişan Lastik satış, servis ve değişim merkezlerine
CORGHI marka ürünlerin satiş ve servis hizmetlerini ise ATEK Makine yürütecektir.
Yapılan bu anlaşma Corghi tarafindan gönderilecek bir yazı ile birlikte müşteri
gruplarına yazılı olarak duyurulacaktır.
Bu nedenle bu tarihten sonra firmamızı arayan veya periyodik seyahatlerimiz
sırasında karşılaşacağımız tüm yetkili ve bağımsız Lastik servis, satış ve değişim
merkezi müşterilerinin iletişim bilgilerini alıp Atek Makinaya mail yoluyla bildirecegiz,
aynı zamanda ilgili müşteriye de Atek Makinanın iletişim bilgilerini verecegiz.
Aynı şekilde Atek Makina'da tüm yetkili ve bağımsız Otomobil servislerine, Araç
muayene istasyonlarına ve ikinci el araç test merkezlerine (Computest) firmamızın
yetkili oldugunu bildirecektir.
Bu çalismalar esnasında iki firma birbirini kesinlikle rakip olarak görmek yerine,
birlikte çalışan iki firma olarak hareket edecek, her türlü teknik destek, yedek parça
temini ve hatta stoklarımızda bulunan makinaların karşılıklı temini konusunda
birbirine yardımcı olacaktır.”
(22) 07.02.2014 tarihinde (…..) tarafından ATEK çalışanı (…..) ve MATES çalışanı (…..)
gönderilen e-postada şu ifadeler yer almaktadır:
“Özetlemek amacıyla
- Mates, araba hizmetleri ve araba satıcıları ile ilgilenecek;
- Atek, lastik mağazaları ve lastik üreticisi ile ilgilenecek;
-Mates otomobil bayilerinin bulunduğu alandan sorumlu olacak;
- Araba satıcıları tarafından ATEK’e yapılan talepler ya da lastik satıcıları tarafından
MATES’e yapılan talepler, pazar hattından sorumlu şirkete yönlendirilecektir.
Atek ve Mates arasındaki diğer işlerde (platformlar, jant makineleri) anlaşmalar
hakkında hiçbir şey söylemiyorum çünkü Corghi'nin alanı değil. İki şirket arasında ki
bu anlaşma için memnuniyetimi belirtmek isityorum. Bunun üç şirket için iyi bir adım
olacağına ve ortaklığımızın büyük beklentileri olan Türkiye pazarındaki büyümemize
yardımcı olacağına inanıyoruz.”
(23) 10.02.2014 tarihinde (…..) adresinden MATES çalışanı (…..) gönderilen e-postada şu
ifadeler yer almaktadır:
“Marka olmayan lastik firmalarına bizim cihaz satışımız mümkün mü?(Şu anda
benden haber bekleyen iki adet bagımsiz lastikçi var. Israrla bizden lastik sökme
takma istiyorlar)”
18-01/1-1
7/19


(24) 22.02.2014 tarihinde (…..) adresinden MATES çalışanı (…..) gönderilen e-postada şu
ifadeler yer almaktadır:
“En ciddi sıkıntıyı em 7280 de yasayacagiz.
Diğerlerinde ya corghi Atek makinaya iskontoyu düşük tutuyor yada Atek Corhgiyi
gözünde çok büyütmüş, karlılığını yüksek tutuyor. Birinci seçenekte onların da
yapacak bir şeyleri yok. İkinci seçenek doğru ise yakın zamanda ya fiyatlarını aşağı
çekecekler yada iskontolarını artıracaklar.
Fiyat listeleri çok detaylı olmadığı için satış fiyatlarını nasıl bir kombinasyonla
belirlediklerini bilmiyoruz.
….
Ne kadar özel fiyat alırlarsa alsınlar bizim maliyet rakamımıza satış yapmalarına
anlam veremedim. Mutlaka bir yanlışlık olmalı.”
(25) 10.03.2014 tarihinde MATES çalışanı (…..) tarafından (…..) adresine gönderilen e-
postada şu ifadeler yer almaktadır:
“EM 7280 ürünü için ATEK son kullanıcı fiyatı (…..) Euro ancak biz min (…..) Euro
teklif edebiliriz. Fark yaklaşık % (…..). Bu durum piyasada büyük bir sorun
oluşturacaktır.”
(26) 14.03.2014 tarihinde MATES çalışanı (…..) tarafından (…..) gönderilen e-postada şu
ifadeler yer almaktadır:
“Yeni kurulumun açıklaması için web sayfalarımızda açılır ekran hazırlayacağız.
İlgili makama:
CORGHI olarak, Türkiye genelinde daha yoğun destek ve hizmet sunmak için Mates
ve Atek ile birlikte çalışmaya karar verdik.
Mates, tüm otomobil bayileri, ithalatçılar, üreticiler, muayene merkezleri ve teşhis
ekipmanı gruplarından sorumlu olacak ve Atek, satış, kurulum, eğitim, servis ve
garanti işlemleri için tüm lastik üreticileri, ithalatçılar, bayiler ve Lastik
mağazalarından sorumlu olacaktır.”
(27) 19.03.2014 tarihinde (…..) adresinden MATES çalışanı (…..) gönderilen e-postada şu
ifadeler yer almaktadır:
“Sana bir süre önce yazmış olduğum gibi, Atek'in bu makinedeki satış miktarı yüksek
olduğundan özel bir fiyatı var. Bu sizin BT100 ve diğer ürünlere verdiğiniz fiyatlara
benzer bir durum.
Bu ürünü ve satımı planlayabileceğimiz anlamına geliyor.
Uzun dönemli anlaşmalarınız nedeniyle sattığınız ürünlerden diğer firmaya nazaran
daha iyi fiyatlara sahipsiniz.”
18-01/1-1
8/19


(28) 02.04.2014 tarihinde (…..) adresinden (…..) adresine gönderilen e-postanın ekinde şu
ifadeler yer almaktadır:
“İLGİLİLERE
Biz Corghi, Mates ve ATEK olarak sizlere daha iyi hizmet ve servis verebilmek
amacıyla tüm Türkiye genelinde birlikte çalışmaya karar verdik.
Mates, otomobil servisleri, bayileri, ithalatçıları, imalatçıları ve muayene
istasyonlarında kullanılan diagnosik ekipman grupları Atek ise, lastik servisleri,
imalatçıları ve ithalatçıları tarafından kullanılan ekipman gruplarının satış servis,
montaj ve garanti işlerinden sorumlu olacaktır.”
(29) 14.10.2014 tarihinde MATES çalışanı (…..) tarafından (…..) gönderilen e-postada şu
ifadeler yer almaktadır:
“Fiat bayisi olan Aydın Otomotiv balans cihazı değişimi icin bizden teklif istedi;
Em7280 (…..) € + KDV peşin teklifimiz oldu.
Müşteri ile görüşmeye gittiğimde 7280 cihazi (…..) tl KDV dahil ve kredi kartına 6
taksitle ATEK makineden aldığını öğrendim.
ATEK firmasından, müşterimize gelen teklifte (…..) beyin ismini gordüm.
Konuyu bilginize sunarım.”
(30) 14.10.2014 tarihinde MATES çalışanı (…..) tarafından ATEK çalışanı (…..) gönderilen
e-postada şu ifadeler yer almaktadır:
“Fiyat yetkili servisi olarak tarafımızdan teklif isteyen ve kendisine teklif verdiğimiz
Aydın Otomotivi ziyaret ettiğimizde, sizin tarafınızdan bu servise EM7280 model
cihaz teslim edildigini öğrenmiş bulunmaktayız.
Bu teslimatın Corghi-Mates-Atek arasında yapılan anlaşmaya aykırı olması
nedeniyle, durumun müşteriye açıklanarak, makinanın derhal geri alınmasını
saygılarımızla talep ederim.”
(31) 14.10.2014 tarihinde ATEK çalışanı (…..) tarafından (…..) gönderilen e-postada şu
ifadeler yer almaktadır:
“bahsi gecen bayi ye cumartesi bizim tarafımızdan satış yapıldığını sizin uyarınız
üzerine üzülerek fark etmiş bulunmaktayız.
üzülerek belirtmek isterim ki ctesi günü yurtdışında olmamız dolayısı ile bir lastikçi ile
beraber gelen müşterilere satış yapıldığını tespit ettik.
ne yazık ki kuruluma giden arkadaşımız da ilgili arkadaşların uyarmaması sonucu
aşırı şekilde üzerinde hassasiyetle durduğumuz bir konu yüzünden sizlere mahcup
olmuş bulunmaktayım.
hemen sizin uyarınız sorasında müşteri ile görüşüldü ve yarın makinanın geri
alınacağı ve yetkili servislere bizim atek makina a.ş. olarak kesinlikle fiyat teklifi dahi
vermememiz gerektiğini fakat ortada çok büyük bir yanlışlık yapıldığı beyan edildi.
yarın makinayi geri alacağız.
özellikle belirtmek isterim ki yılbaşından bugüne kadar karşılıklı hem sizin firmanız
hemde bizim firmamızın son derece nazik ve işbirliğine uyumlu sekilde bölgelerimize
duyarlı ve saygılı davrandiğimiz halde böyle bir olayın yaşanması sonucu son
derece üzgün olduğumu bilmenizi rica ederim.”
18-01/1-1
9/19


(32) 22.12.2014 tarihinde (…..) adresinden (…..) adresine gönderilen e-postada şu ifadeler
yer almaktadır:
“Honda Turkiye Fabrikasi , Yedek parça servisinde kullanılmak uzere , CORGHI
marka , 1 adet lastik balans makinası alınacaktır.
Ürün ile ilgili teslimat ve fiyat bilgisini göndermenizi rica ederim.”
(33) 22.12.2014 tarihinde ATEK çalışanı (…..) tarafından bir önceki yazışmanın ek yapıldığı
ve (…..) adresine gönderilen e-postada şu ifadeler yer almaktadır:
“Ekte ki mail de bu pazar için distribütörün biz olmadığı bildirilmiştir.
Bilginize sunarım.”
I.3.1.2. ATEK’te Yapılan Yerinde İncelemede Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
(34) 09.10.2013 tarihinde (…..) tarafından ATEK çalışanı (…..) gönderilen e-postada şu
ifadeler yer almaktadır:
“İşbirliğimizle ilgili olarak Corghi’nin pazar stratejisi hakkında muhtemelen yanlış bir
anlaşılma var. Bugün Türkiye’de sadece otomobil bayilerinde varlığımızı
sürdürüyoruz. Mates bu pazarda çok önemli bir geçmişe sahip. Corgi'nin amacı
lastik ve lastik üreticilerinin pazarına yaklaşmak ve Atek'in bunu yapmak için doğru
şirket olduğuna inanıyoruz. Bunun anlamı Mates’i dışlamak değil. Her zaman
söylediğimiz gibi ve bu büyük yanlış anlaşılmanın yaşandığını üzülerek
düşünüyoruz, bu fikir şu anda diğer pazarlarda başarılı bir şekilde yaptığımız gibi
pazarı bölmektir. Daha iyi satış yapmak için yaptığınız reklamcılık ve tanıtım
yatırımları ile ilgili endişelerinizi anlıyoruz ancak iki farklı pazar hakkında
konuştuğumuzu ve birbirinden ayrı pazarlar olduğunu tekrar ediyoruz. Web
sitemizde birçok ülkede (örneğin Japonya ve Norveç'te ikisi) çeşitli distribütörlerle,
bazen aynı pazarda bile farklı distrübütörlerle çalıştığımızı görebilirsiniz.”
(35) 07.02.2014 tarihinde (…..) tarafından ATEK çalışanı (…..) ve MATES çalışanı (…..)
gönderilen e-postada şu ifadeler yer almaktadır:
“Özetlemek amacıyla
- Mates, araba hizmetleri ve araba satıcıları ile ilgilenecek;
- Atek, lastik mağazaları ve lastik üreticisi ile ilgilenecek;
-Mates otomobil bayilerinin bulunduğu alandan sorumlu olacak;
- Araba satıcıları tarafından ATEK’e yapılan talepler ya da lastik satıcıları tarafından
MATES’e yapılan talepler, pazar hattından sorumlu şirkete yönlendirilecektir.
Atek ve Mates arasındaki diğer işlerde (platformlar, jant makineleri) anlaşmalar
hakkında hiçbir şey söylemiyorum çünkü Corghi’nin alanı değil. İki şirket arasında ki
bu anlaşma için memnuniyetimi belirtmek isityorum. Bunun üç şirket için iyi bir adım
olacağına ve ortaklığımızın büyük beklentileri olan Türkiye pazarındaki büyümemize
yardımcı olacağına inanıyoruz.”
18-01/1-1
10/19


(36) 30.06.2014 tarihinde ATEK çalışanı (…..) tarafından MATES çalışanı (…..) gönderilen
e-postada şu ifadeler yer almaktadır:
“tatsız bir konu için mail atmaktayım.
Edirne de bulunan FORD plaza için bizden bir dolaylıda olsa fiyat teklifi gitmiş (
edirnedeki good year bayisi vasıtası ile) durumu öğrendiğim anda müdahale ettim.
Ekibim adına kusuruma bakmayın lütfen.
teklif 2 adet proline 322
2 adet 7280 balans makinası
bizim tarafımızdan işlem durduruldu.”
(37) ATEK’te yapılan yerinde incelemede bulunan ve Corghi ile olan anlaşmanın kapsamını
oluşturan “Niyet Mektubu” başlıklı anlaşmada ise şu ifadeler yer almaktadır:
“Geçtiğimiz ay gerçekleşen görüşmeler çerçevesinde Correggio (RE) Italy at Strada
Statale 468 n. 9 adresinde kayıtlı bulunan ve CEO’su Mrs Cinzia Corghi olan Corghi
S.p.A. (Corghi) ile Atatürk Mah. Hadımköy yolu üzeri No:14, Esenyurt, İstanbul,
Türkiye adresinde kayıtlı ve Erkan KESER tarafından temsil edilen ATEK Makine
San. Tic. A.Ş (ATEK MAKİNA)’ya Corghi aşağıda sıralanan ürünler için
distribütörlük haklarını vermeyi amaçlamaktadır.
- Lastik değiştiriciler
- Tekerlek dengeleyici
- Tekerlek ayar cihazı,
- Asansör
Türkiye'de pazar satış kanalları:
- Lastik Üreticileri Mağazaları
- Lastik mağazaları
Mevcut mektubun geçerliliği, Corghi S.p.A ve Mates Türkiye arasındaki mevcut
dağıtım anlaşmasının değiştirilmesine tabi tutulmuştur.
Rekabet Etmememe Yükümlülüğü
ATEK MAKİNA, Ek B'de listelenen makineler hariç olmak üzere, doğrudan veya
dolaylı olarak, Türkiye'deki Corghi ürünleriyle rekabet eden veya benzer ürünlerin
satın alınması, alınması, satılması, dağıtımı veya başka bir şekilde işleme tabi
tutulması ve / veya tanıtılmamasını taahhüt eder.
ATEK MAKİNA, Corghi haricinde rakiplerden benzer herhangi bir ürün ve rakibin
olmadığı özel bir showroom kurmayı taahhüt eder.
….
Corghi, tekerlek dengelemesi cihazı EM7280 gibi bazı teçhizatları ATEK’e piyasada
rekabet etmesini kolaylaştırmak amacıyla için özel bir fiyatla sağlamayı taahhüt eder.
….
Mevcut niyet mektubu uyarınca yapılan sözleşmenin geçerliliği 1 Kasım 2014'te
sona erecektir.
25.10.2013”
18-01/1-1
11/19


I.3.2. Hukuki Değerlendirme
(38) Dosya konusu başvuruda temel olarak, MATES ve ATEK’in hem kendi aralarında hem
de CORGHİ ile yaptıkları anlaşmalar çerçevesinde pazarı müşteri gruplarına göre
böldükleri iddia edilmektedir. Yapılan yerinde incelemelerde elde edilen bilgi ve
belgeler neticesinde bu durumun, lastik servis ekipmanı sağlayıcısı olan ve İtalya’da
yerleşik CORGHİ’nin ürünlerinin Türkiye’deki satışına ilişkin olarak MATES ve ATEK’le
yaptığı anlaşmadan kaynaklandığı anlaşılmaktadır. Yine dosya kapsamında elde edilen
bilgi ve belgelerden, CORGHİ’nin MATES ve ATEK’e profesyonel oldukları alanlara
göre müşteri grupları belirlediği, ancak yapılan kimi yazışmalarda da pasif satışın
engellenmesine yönelik ifadeler olduğu dikkati çekmektedir. Bu çerçevede dosya
konusu iddiaları değerlendirmeye geçmeden önce, pasif satışların kısıtlanmasına ilişkin
geçmiş tarihli Kurul kararları incelenmiştir.
I.3.2.1. Benzer İddialara Yönelik Kurul Kararları
(39) Bu bölümde öncelikle, pasif satışların kısıtlanmasına ilişkin soruşturma kararlarına yer
verilecektir. Bu kararlardan ilki, 28.01.2010 tarihli ve 10-10/90-40 sayılı Kurul kararı
olup, Doğuş Otomotiv Servis ve Ticaret A.Ş. ile Doğuş Otomotiv Holding A.Ş.'nin
otomobil ve hafif ticari araç pazarı olarak belirlenen ilgili pazarda, bayilerin yeniden
satış fiyatı ve indirim oranlarını belirledikleri, filo satışlarda yeniden satış koşullarını
belirledikleri, bayilerin bölge dışı pasif satışlarını kısıtladıkları tespit edildiğinden, 4054
sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettikleri gerekçesiyle idari para cezası
uygulanmasına karar verilmiştir.
(40) Kurul’un 21.02.2007 tarihli ve 07-15/142-45 sayılı kararında, Alarko Carrier Sanayi ve
Ticaret A.Ş.’nin yetkili satıcıları ile yaptığı ve standart olan “Münhasır Yetkili Satıcı
Sirküleri”nde yer alan fiyat tespitine ve yetkili satıcılara yönelik aktif ve pasif satış
yasağına yönelik hükümlerin, yetkili servisleri ile akdettiği ve standart olan “Yetkili
Servis Sözleşmesi’nde yer alan fiyat tespitine, yetkili servislere yönelik aktif ve pasif
satış yasağına ve belirsiz süreli rekabet etme yasağına yönelik hükümlerin ve
bakım/onarım işleri ile ilgili olarak gerek yetkili servisleri arasındaki gerekse kendisiyle
yetkili servisleri arasındaki rekabeti kısıtlayıcı nitelikteki eylemlerinin 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesini ihlal ettikleri gerekçesiyle idari para cezası uygulanmasına
karar verilmiştir.
(41) Kurul’un 13.03.2007 tarihli ve 07-22/107-66 sayılı kararında, tıbbi sarf malzemeleri
pazarında faaliyet gösteren 3M Sanayi ve Ticaret A.Ş.nin, ilgili pazarda marka içi
rekabeti ortadan kaldırır nitelikte yeniden satış fiyatını ve indirim oranlarını belirlediği ve
yetkili satıcıların bölge dışı pasif satışlarını engellediği tespit edildiğinden, teşebbüs
hakkında 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği gerekçesiyle idari para cezası
uygulanmasına karar verilmiştir.
(42) Kurul’un yukarıda yer verilen soruşturma kararlarında, pasif satışların kısıtlanması
yönündeki uygulamaları da kapsayan ihlaller hakkında idari para cezası uyguladığı
görülmektedir. Ancak söz konusu soruşturmalardaki temel ihlal konusunun, en ağır
dikey ihlal olarak kabul edilen yeniden satış fiyatının tespiti uygulaması olduğu da
belirtilmelidir. Nitekim bu soruşturmalardan sonraki Kurul kararları incelendiğinde, pasif
satışın engellenmesi niteliğindeki eylemler hakkında soruşturma açılmasının tercih
edilmediği, bunun yerine 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca
teşebbüslere görüş yazısı gönderildiği anlaşılmaktadır. Bu yöndeki Kurul kararlarından
bazılarına aşağıda yer verilmektedir.
18-01/1-1
12/19


(43) Kurul, KWS Türk Tarım Ticaret A.Ş. hakkında yürütülen önaraştırma sonucunda alınan
25.11.2009 tarihli ve 09-57/1365-357 sayılı kararıyla, anılan teşebbüsün dikey
anlaşmaları ve uygulamaları yoluyla alıcılarının yeniden satış fiyatını belirleyerek ve
bölge dışı satışları engelleyerek 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği yönünde
ciddi ve yeterli deliller bulunduğuna, ihlalin dikey nitelikte olması, pazarın rekabetçi,
büyüyen ve dinamik yapısı, KWS Türk Tarım Ticaret A.Ş.’nin önemli bir pazar gücüne
sahip olmaması gibi unsurlar göz önünde bulundurulduğunda pazardaki rekabetçi
yapıda kısıtlı bir zararın ortaya çıkmasının bu aşamada kuvvetle muhtemel olması
nedeniyle 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek
bulunmadığına ve bununla birlikte yeniden satış fiyatlarını belirlemeye ve bölge dışı
satışları engellemeye yönelik sözleşme hükümlerinin ve uygulamalarının 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesi kapsamında ihlal teşkil etmesi nedeniyle, Kanun’un 9.
maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca ihlale konu sözleşme hükümlerinin alıcıların
özgürce fiyat belirlemesine imkan tanıyacak ve bölge dışına yapılacak satışların 2002/2
sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği (2002/2 sayılı Tebliğ) ile uyumlu
olacak şekilde yeniden düzenlenerek Kuruma tevsik edilmesine karar vermiştir.
(44) Kurul tarafından yürütülen önaraştırma sonucunda 27.05.2008 tarihli ve 08-35/462-162
sayılı karar ile Kuralkan Motorlu Araçlar Üretim San. ve Dış Tic. A.Ş. tarafından ilk defa
piyasaya sunulan motosiklet pazarında; bayilerin yeniden satış fiyatını tespit etmek,
bayilerine bölge dışı pasif satış yasağı getirmek suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesinin ihlal edildiğine, adı geçen teşebbüse bayilik sözleşme hükümlerinin ve bu
hükümlerin uygulamasının 2002/2 sayılı Tebliğ’e uygun hale getirilmesi konusunda
4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca görüş yazısı
gönderilmesine karar verilmiştir.
(45) Kurul tarafından yürütülen önaraştırma sonucunda 23.09.2010 tarihli ve 10-60/1251-
469 sayılı karar ile Yatsan Sünger ve Yatak Sanayi Ticaret Ltd. Şti.’nin (Yatsan) ve
içinde bulunduğu ekonomik bütünlüğün dikey uygulamaları yoluyla alıcılarının yeniden
satış fiyatını belirlemelerinin ve internet satışlarını yasaklamalarının 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesine aykırılık oluşturduğuna, ancak ihlalin dikey nitelikte olması,
pazarın rekabetçi, büyüyen ve dinamik yapısı, Yatsan’ın önemli bir pazar gücüne sahip
olmaması, rakiplerin pazardaki güçlü varlığı, ürünün niteliği ve ihlalin en fazla 4 ay gibi
kısa bir süre ile sınırlı kalması ve bayilerin satış fiyatının izlenmemiş olması gibi
unsurlar göz önünde bulundurulduğunda, Yatsan hakkında bu aşamada 4054 sayılı
Kanun kapsamında soruşturma açılmasına gerek bulunmadığına ve yeniden satış
fiyatlarını belirlemeye ve internet satışlarını yasaklamaya yönelik uygulamaların ihlal
teşkil etmesi nedeniyle, bahse konu uygulamalara son verilerek Kuruma aynı Kanun’un
9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca görüş yazısı yollanmasına karar verilmiştir.
(46) Kurul yürütülen önaraştırma sonucunda aldığı 21.04.2008 tarihli ve 08-69/1121-437
sayılı kararıyla, Xerox Büro Araçları Servis A.Ş. ile dağıtım kanalı ve bayileri
konumundaki teşebbüslere, söz konusu teşebbüslerin Xerox ürünlerinin yeniden
satışına ve bu ürünler için yetkili servis tayin edilmesine ilişkin bayilik sisteminde pasif
satışların engellenmesine yönelik düzenleme ve uygulamaları nedeniyle 4054 sayılı
Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığına, bununla
birlikte bayilerle yapılan bayilik sözleşmeleri ve müşterilerle yapılan sözleşmeler başta
olmak üzere her türlü sözleşmelerinde doğrudan ya da dolaylı olarak pasif satış yasağı
tesis edilmesine olanak tanıyan düzenlemelere ve bu düzenlemelere dayanılarak
yapılabilecek uygulamalara son verilmesine ilişkin Kanun’un 9. maddesinin üçüncü
fıkrası uyarınca görüş yazısı gönderilmesine hükmetmiştir.
18-01/1-1
13/19


I.3.2.2. Önaraştırmaya Konu İddiaların Değerlendirilmesi
(47) Bir önceki bölümde ifade edildiği üzere dosya konusu başvuru esas itibarıyla, İtalya
menşeli CORGHİ tarafından Corghi marka lastik servis ekipmanının satılmasında
ATEK’in lastik servis ve satış mağazalarında, MATES’in ise otomotiv bayilerine yapılan
satışlarda yetkilendirmesine ilişkindir1. Bu çerçevede başvuru konusuyla ilgili olarak,
anılan anlaşmanın 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi ile 2002/2 sayılı Tebliğ
karşısındaki durumunun değerlendirilmesi gerekmektedir.
(48) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde “Belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan
veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya
bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar,
uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri hukuka aykırı ve
yasaktır.” hükmü yer almaktadır. Söz konusu madde, aynı seviyede faaliyet gösteren
rakip teşebbüsler arasındaki rekabeti sınırlayıcı anlaşmaları (yatay anlaşmalar)
kapsadığı gibi rakip olmayan, başka bir ifadeyle arz zincirinin farklı seviyelerinde yer
alan teşebbüsler arasındaki anlaşmaları (dikey anlaşmalar) da kapsamaktadır.
(49) 2002/2 sayılı Tebliğ’in kapsamını belirleyen 2. maddesinde, “Üretim veya dağıtım
zincirinin farklı seviyelerinde faaliyet gösteren iki ya da daha fazla teşebbüs arasında
belirli mal veya hizmetlerin alımı, satımı veya yeniden satımı amacıyla yapılan
anlaşmalar” dikey anlaşmalar olarak tanımlanmıştır. 2002/2 Sayılı Dikey Anlaşmalara
İlişkin Grup Muafiyeti Tebliğinin Açıklanmasına Dair Kılavuz’da (Kılavuz) bir
anlaşmanın dikey anlaşma sayılabilmesi için anlaşmaya iki veya daha fazla
teşebbüsün taraf olması, tarafların üretim veya dağıtımın farklı seviyelerinde faaliyet
gösteriyor olması, anlaşmanın belirli mal ve veya hizmetlerin alımı, satımı veya yeniden
satımı amacıyla yapılmış olması gerekmektedir. Daha önce değinildiği üzere
CORGHİ’nin lastik servis ekipman ürünlerinin sağlayıcısı olduğu, Türkiye’de bu
ürünlerin satışını ilgili ürün bakımından alıcı konumunda bulunan MATES ve ATEK
aracılığı ile gerçekleştirdiği, dolayısıyla CORGHİ ile Türkiye distribütörleri olan MATES
ve ATEK arasında yapılan anlaşmaların, 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında birer dikey
anlaşma niteliği taşıdığı değerlendirilmektedir.
(50) Dikey anlaşmaların, 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi
hükümlerinin uygulanmasından grup olarak muaf tutulabilmesi için işbu Tebliğ’in
“Kapsam” başlıklı 2. maddesinin 2. paragrafında yer alan “sağlayıcının dikey anlaşma
konusu mal ve hizmetleri sağladığı ilgili pazardaki pazar payının %40’ı aşmaması”
koşulunu taşıması gerekmektedir. Corghi marka ürünlerin yalnızca MATES ve ATEK
tarafından satıldığı ve bu teşebbüslerin, Corghi markası özelinde tahmini pazar
paylarının sırasıyla (…..) ve (…..) olduğu, sağlayıcı konumunda olan CORGHİ’nin ise
Türkiye’de lastik servis ekipmanı pazarında sahip olduğu tahmini pazar payının (…..)
olduğu görülmektedir. Bu bilgiler doğrultusunda, dosya konusu dikey ilişkinin grup
muafiyeti açısından değerlendirilmesinde bir engel bulunmamaktadır.


1 Söz konusu anlaşma CORGHİ ile ATEK arasındaki e-postalarda yer verilen bir “niyet mektubu”
aracılığı ile gerçekleşmiştir. CORGHİ ile MATES arasında yapılan anlaşma ise herhangi bir belgeye
dayanmamaktadır. Bununla birlikte ilgili e-postalardan bu tür bir anlaşmanın fiilen var olduğu ve
MATES’in CORGHİ tarafından yetkilendirildiği görülmektedir.
18-01/1-1
14/19


(51) Yukarıda değinildiği üzere 2002/2 sayılı Tebliğ’in 2. maddesine göre dikey anlaşmalar
“Tebliğde belirtilen koşulları taşıması kaydıyla, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesindeki
yasaklamadan Kanunun 5 inci maddesinin üçüncü fıkrasına dayanılarak grup olarak
muaf” tutulmuştur. Anılan Tebliğin “Anlaşmaları Grup Muafiyeti Kapsamı Dışına
Çıkaran Sınırlamalar” başlıklı 4. maddesi, “Aşağıda sayılan, rekabeti doğrudan veya
dolaylı olarak engelleme amacı taşıyan sınırlamaları içeren dikey anlaşmalar bu Tebliğ
ile tanınan muafiyetten yararlanamaz” hükmünü içermektedir. Dolayısıyla söz konusu
maddede sayılan kısıtlamaları içermeyen dikey anlaşmalar grup muafiyetinden
yararlanabilmektedir.
(52) 2002/2 sayılı Tebliğ’in 4. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde ise, yine aynı bentte
sayılan haller dışında, alıcının sözleşme konusu mal veya hizmetleri satacağı bölge
veya müşterilere ilişkin kısıtlamalar getirilebileceği ifade edilmektedir. Bu bentte sayılan
hallerden ilki, alıcının müşterilerince yapılacak satışları kapsamaması kaydıyla,
sağlayıcı tarafından kendisine veya bir alıcıya tahsis edilmiş münhasır bir bölgeye ya
da münhasır müşteri grubuna yapılacak aktif satışların kısıtlanmasıdır. Dolayısıyla
alıcının, sözleşme konusu mal veya hizmetleri satacağı bölge veya müşterilere ilişkin
olarak münhasır bir bölge veya müşteri grubu tayin edilmesi durumunda aktif satışlar
kısıtlanabilirken, pasif satışların kısıtlanması mümkün olmamaktadır. Kılavuzun 24.
paragrafında; başka bir alıcının bölgesindeki veya müşteri grubundaki müşterilerden
gelen ve alıcının aktif çabaları neticesi olmayan talepleri karşılamanın, alıcı, malın
teslimatını müşterinin adresine götürerek yapsa dahi, “pasif satış” olarak
nitelendirileceği belirtilmektedir.
(53) Dosya kapsamında elde edilen bilgi ve belgeler incelendiğinde, CORGHİ’nin ürettiği
lastik servis ekipmanı distribütörlüklerini her bir bayiye profesyonel olduğu alana göre
(lastik mağazaları ya da otomotiv mağazaları) paylaştırdığı görülmektedir.
CORGHİ’nin bu yaklaşımı ürünlerini sattığı tüm ülkelerde uyguladığı bir pazarlama
stratejisi haline gelmiş ve bu amaçla Türkiye’de ATEK’i lastik mağazalarına, MATES’i
ise uzun yıllardan beri faaliyetlerini sürdürdüğü otomotiv mağazalarına yönelik
satışlarda yetkilendirmiştir. Bu çerçevede CORGHİ tarafından MATES ve ATEK
bakımından münhasır müşteri grupları tayin edildiği anlaşılmaktadır. Dolayısıyla bu
müşteri gruplarına yapılacak satışlarda, MATES ve ATEK’in birbirlerinin müşteri
gruplarına yapacakları aktif satışlar kısıtlanabilecekken, pasif satışların kısıtlanması
durumunda ilgili dikey anlaşma, 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden
yararlanamayacaktır.
(54) MATES ve ATEK’de gerçekleştirilen yerinde incelemelerde elde edilen yazışmalardan
biri olan ve CORGHI tarafından 07.02.2014 tarihinde MATES ile ATEK’e gönderilen e-
postada, “…araba satıcıları tarafından ATEK’e yapılan talepler ya da lastik satıcıları
tarafından MATES’e yapılan talepler, pazar hattından sorumlu şirkete
yönlendirilecektir.” ifadeleri yer almaktadır. Bu çerçevede otomotiv mağazalarından
ATEK’e gelen tekliflerin MATES’e, lastik mağazalarından MATES’e gelen tekliflerin ise
ATEK’e yönlendirilmesinin CORGHI tarafından talep edildiği anlaşılmaktadır.
18-01/1-1
15/19


(55) Yine yerinde incelemede elde edilen yazışmalardan biri olan ve 14.10.2014 tarihinde
MATES çalışanı (…..) tarafından MATES çalışanı (…..) gönderilen e-postada “…Fiat
bayisi olan Aydın Otomotiv balans cihazı değişimi için bizden teklif istedi; Em7280
(…..) € + KDV pesin teklifimiz oldu. Müşteri ile görüşmeye gittiğimde 7280 cihazı (…..)
tl KDV dahil ve kredi kartına 6 taksitle ATEK makineden aldığını öğrendim…” ifadeleri
yer almaktadır. Bu işlemle ilgili olarak 14.10.2014 tarihinde (…..) tarafından ATEK
çalışanı (…..) “Fiyat yetkili servisi olarak tarafımızdan teklif isteyen ve kendisine teklif
verdiğimiz Aydın Otomotivi ziyaret ettiğimizde, sizin tarafınızdan bu servise EM7280
model cihaz teslim edildigini öğrenmiş bulunmaktayız. Bu teslimatın Corghi-Mates-Atek
arasında yapılan anlaşmaya aykırı olması nedeniyle, durumun müşteriye açıklanarak,
makinanın derhal geri alınmasını saygılarımızla talep ederim.” ifadelerinin yer aldığı e-
posta gönderilmiştir. Söz konusu uyarı üzerine (…..) tarafından (…..) gönderilen e-
postada ise şu ifadeler yer almaktadır:
“… hemen sizin uyarınız sorasında müşteri ile görüşüldü ve yarın makinanın geri
alınacağı ve yetkili servislere bizim atek makina a.ş. olarak kesinlikle fiyat teklifi dahi
vermememiz gerektiğini fakat ortada çok büyük bir yanlışlık yapıldığı beyan edildi.
yarın makinayi geri alacağız.”
(56) Bu konuya benzer bir diğer yazışma ise 30.06.2014 tarihinde ATEK çalışanı (…..)
tarafından MATES çalışanı (…..) gönderilmiştir. Söz konusu e-postada şu ifadeler yer
almaktadır:
“…Edirne de bulunan FORD plaza için bizden bir dolaylıda olsa fiyat teklifi gitmiş
(edirnedeki good year bayisi vasıtası ile) durumu öğrendiğim anda müdahale
ettim…”
(57) Bu yazışmalar çerçevesinde ATEK’in, MATES’in müşteri grubunda yer alan Fiat ve
Ford bayilerine teklif verdiği, bu durumun CORGHİ ile yapılan anlaşmaya aykırı olması
nedeniyle ATEK’in fiyat tekliflerini geri çektiği anlaşılmaktadır.
(58) Yerinde incelemelerde elde edilen bir diğer yazışma ise 22.12.2014 tarihinde (…..)
adresinden (…..) gönderilmiştir. Söz konusu e-postada şu ifadeler yer almaktadır.
“Honda Turkiye Fabrikasi , Yedek parça servisinde kullanılmak üzere , CORGHI
marka , 1 adet lastik balans makinası alınacaktır.”
(59) Otomotiv bayisi Honda tarafından gelen bu talep üzerine 22.12.2014 tarihinde ATEK
çalışanı (…..) tarafından MATES’e bu talebin ek yapıldığı ve “Ekte ki mail de bu pazar
için distribütörün biz olmadığı bildirilmiştir…” ifadesini içeren bir e-posta gönderilmiştir.
Söz konusu e-postalardan ATEK’in otomotiv bayisi Honda’dan gelen corghi marka
lastik servis ekipmanı satış talebini içeren teklifi MATES’e yönlendirdiği
anlaşılmaktadır.
(60) Bütün bu hususlar bir arada ele alındığında, CORGHİ tarafından MATES ve ATEK için
münhasır müşteri grupları tayin edildiği ve tayin edilen münhasır müşteri gruplarına
yapılacak aktif ve pasif satışların kısıtlandığı, bu çerçevede taraflar arasındaki dikey
anlaşmaların 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında olduğu anlaşılmaktadır.
İlgili anlaşmalar çerçevesinde pasif satışların da kısıtlanıyor olması, taraflar arasındaki
dikey anlaşmaları 2002/2 sayılı Tebliğ’in 4. maddesi çerçevesinde aynı Tebliğ ile
tanınan grup muafiyetinin kapsamı dışına çıkarmaktadır.
18-01/1-1
16/19


(61) Kılavuz’un 86. paragrafında 2002/2 sayılı Tebliğ’in 4. maddesinde belirtilen
sınırlamaların “ağır kısıtlama” olarak nitelendirildiği görülmektedir2. Türkiye
uygulamasında model alınan ve Avrupa Birliği (AB) Komisyonu tarafından çıkarılan
Dikey Sınırlamalara İlişkin Rehber’in 47. paragrafında da, bahsi geçen sınırlamalar
“ağır kısıtlama” olarak nitelendirilmektedir.
(62) Bu noktada değerlendirilmesi gereken husus, 2002/2 sayılı Tebliğ’in 4. maddesindeki
sınırlamaları içeren anlaşmaların 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi karşısındaki
durumudur. Kurul’un konuyla ilgili önceki tarihli kararları incelendiğinde, pasif satışların
kısıtlanmasına ilişkin uygulamalar hakkında herhangi bir bireysel muafiyet analizi
yapılmayan kararlar olduğu gibi3, bu kısıtlamaların genel olarak bireysel muafiyetten
yararlanamayacağının belirtildiği kararlar da bulunmaktadır4. Kimi kararlarda da ayrıntılı
bir bireysel muafiyet analizi yapılmadan sadece istisnai bazı durumlarda bu tür
kısıtlamaları içeren anlaşmaların bireysel muafiyet alabileceği ifade edilmektedir5. Bu
çerçevede örneğin, birtakım tehlikeli maddelerin sağlayıcısı konumundaki teşebbüsler,
güvenlik ve sağlık gibi nedenlere dayanarak alıcılarının bu tür malları belirli müşterilere
satmalarını engelleyebilecek ya da yeni coğrafi pazar açılımının söz konusu olduğu
durumlarda sağlayıcı, diğer coğrafi pazarlarda bulunan alıcılarının yeni girilen coğrafi
pazara aktif ya da pasif olarak ürün satmasını belirli bir süre boyunca
yasaklayabilecektir6.
(63) AB uygulamasındaki duruma bakıldığında, Dikey Sınırlamalara İlişkin Rehber’in 47.
paragrafında, söz konusu sınırlamaları içeren anlaşmaların ABİDA’nın 101. maddesinin
üçüncü fıkrasındaki koşulları sağlamasının, bir başka deyişle bireysel muafiyet
almasının muhtemel olmadığı karine olarak kabul edilmektedir. Yapılan bu
değerlendirmeler ışığında, taraflar arasındaki dikey anlaşmaların, bu anlaşmalar
çerçevesinde uygulanan pasif satış sınırlamaları yukarıda yer verilen istisnai haller
kapsamında olmadığından, 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi bağlamında bireysel
muafiyetten yararlanmasının da mümkün olmadığı kanaatine varılmıştır.
(64) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi yatay anlaşmaları kapsadığı gibi, dikey anlaşmaları
da kapsamaktadır. Ancak dikey rekabet sınırlamalarının bazı olumlu rekabetçi etkiler
içermesi nedeniyle yatay rekabet ihlalleri ile aynı şekilde değerlendirilmediği dikkate
alınmalıdır. Nitekim şu ana kadarki Kurul uygulamasında, dikey rekabet ihlallerini
değerlendirirken olay bazında değerlendirme yapılarak, pazarın rekabetçi yapısı, ihlâlin
pazardaki potansiyel ve güncel rekabet üzerindeki etkisi, sağlayıcının ve alıcıların
pazardaki konumu, pazara giriş engelleri gibi hususların göz önünde bulundurulduğu
ve soruşturma açılmasının tercih edilmediği çok sayıda örnek bulunmaktadır.


2 Kurul’un 25.11.2009 tarihli ve 09-57/1365-357 sayılı, 05.02.2015 tarihli ve 15-06/70-28 sayılı,
04.12.2008 tarihli ve 08-69/1121-437 sayılı, 27.05.2008 tarihli ve 08-35/462-162 sayılı kararları.
3 Kurul’un 27.05.2008 tarihli ve 08-35/462-162 sayılı, 14.07.2011 tarihli ve 11-43/953-307 sayılı,
09.06.2011 tarihli ve 11-36/757-234 sayılı, 04.12.2008 tarihli ve 08-69/1121-437 sayılı, 02.05.2013
tarihli ve 13-25/331-150 sayılı kararları.
4 Kurul’un 25.11.2009 tarihli ve 09-57/1365-357 sayılı kararı.
5 Kurul’un 23.09.2010 tarihli ve 10-60/1251-469 sayılı kararı.
6 Kurul’un 25.11.2009 tarihli ve 09-57/1365-357 sayılı kararı ile Kılavuz’un 20. ve 94. paragrafları.
18-01/1-1
17/19


(65) Bu kapsamda değinilmesi gereken ilk husus, (…..) gelen cevabi yazının ekinde yer
alan ve (…..), Corghi marka lastik servis ekipmanının satışını, anlaşmaya göre (…..)
müşteri grubunda olan (…..) gerçekleştirdiğini gösteren fatura örneklerinin varlığıdır.
Söz konusu fatura örnekleri incelendiğinde, fiiliyatta pasif satış yasağının mutlak
surette uygulanmadığı, bir başka ifadeyle sistematik bir uygulamanın varlığından söz
edilemeyeceği anlaşılmaktadır. Hatta (…..) tarafından sunulan çok sayıda örnek fatura
bulunmasına karşın, pasif satışların engellendiğini gösteren az sayıda yazışmanın elde
edildiği ve bu yazışmaların ikisinde MATES ve ATEK’in birbirlerinin müşteri gruplarına
satış teklifi yapmaları nedeniyle diğeri tarafından uyarıldığı dikkate alındığında, pasif
satışların engellenmesine dönük uygulamaların istisnai nitelik taşıyan, bir başka
ifadeyle münferit olaylardan ibaret olduğu değerlendirilmektedir.
(66) Bu kapsamda değinilmesi gereken bir diğer husus, pasif satışın kısıtlanmasının
MATES ve ATEK arasında yapılan bir anlaşmadan kaynaklanmaması, aksine lastik
servis ekipmanı sağlayıcısı olan CORGHİ tarafından MATES ve ATEK’e empoze
edilmesidir. Dosya kapsamında yapılan yazışmalardan da anlaşılacağı üzere, her iki
tarafın da satış yapması bu koşula bağlanmış olup tarafların bu yönde bir talebi
bulunmamaktadır. Dikey anlaşmalarda sağlayıcının alıcı karşısındaki üstün konumu7
da dikkate alındığında, MATES veya ATEK’in bu talimata uymaması durumunda
distribütörlük yetkilerinin ellerinden alınmasının muhtemel olduğu değerlendirilmektedir.
(67) Bu noktada değinilmesi gereken bir başka husus, tarafların lastik servis ekipmanı
pazarında ve Corghi marka lastik servis ekipmanı özelinde sahip oldukları konumdur.
Dosya konusu uygulamaları gerçekleştiren teşebbüslerden alınan bilgiler çerçevesinde,
lastik servis ekipmanının, lastik mağazaları ile otomotiv mağazalarına satılabildiği,
Türkiye’de satış kanalı olan bu mağazaların çok sayıda olduğu, her servis mağazasının
ilgili ürün pazarını oluşturan ürünlerden en az bir tane bulundurması gerektiği ve
ürünlerin ortalama ömrünün yedi yıl olduğu anlaşılmaktadır.
(68) Lastik servis ekipmanı ürün grubunda MATES ve ATEK ile aynı pazarda faaliyette
bulunan 26 teşebbüsten satış rakamları yüksek olan Barış Makina, Teknik Balans
(Messmatic) ve Kibaroğlu’nun 2016 yılına ait satış adedi ve pazar payları aşağıdaki
tablolarda yer almaktadır:
Tablo 1: 2016 Yılı Satış Adetleri
Teşebbüsler
Lastik Servis
Ekipmanı
(Toplam)
Lastik
Sökme
Makinası
Rot Ayar
Makinası
Balans
Ayar
Makinası
Lastik
Servis Lifti
Cihazı
Rot Ayar
Lifti
Cihazı
MATES (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
ATEK (Diğer Markalar) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
ATEK (Corghi) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Barış (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Messmatik (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Kibaroğlu (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
TOPLAM (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)



7 Kılavuzun 108. paragrafında, 4054 sayılı Kanunun 5. maddesi çerçevesinde yapılacak
değerlendirmelerde dikkate alınacak ölçütlerin yanı sıra “Diğer Faktörler” başlığı altında “Belirli bir
sınırlamanın değerlendirilmesinde diğer faktörlerin de dikkate alınması gerekebilir. Bu faktörler arasında
… anlaşmaların empoze edilip edilmediği (esas olarak bir taraf sınırlamalara ve yükümlülüklere tabidir)
…” hususuna da yer verilmektedir.
18-01/1-1
18/19


Tablo 2: 2016 Yılı Tahmini Pazar Payları
Teşebbüsler Lastik Servis Ekipmanı
(Büyük teşebbüsler içindeki payı (%))
Lastik Servis Ekipmanı
(Tüm pazardaki tahmini payı (%))
MATES (…..) (…..)
ATEK (Diğer Markalar) (…..) (…..)
ATEK (Corghi) (…..) (…..)
Barış Makina (…..) (…..)
Messmatik (…..) (…..)
Kibaroğlu (…..) (…..)
Diğer (…..) (…..)
(69) Tablo 1 ve Tablo 2 incelendiğinde, ATEK’in 2016 yılında lastik servis mağazası ve
otomotiv servis mağazası ayrımı gözetmeksizin (…..) adet lastik grubu servis ekipmanı
satışı gerçekleştirdiği, ancak ATEK’in bu satışlarının sadece (…..) adedinin Corghi
marka ürünlerden oluştuğu görülmektedir8. Pasif satışların kısıtlanmasına yönelik
uygulamaların sadece Corghi marka ürünlere ilişkin olduğu dikkate alındığında,
ATEK’in satışını yapmış olduğu Corghi marka ürünlerin, pazardaki büyük oyuncuların
toplam satışları içindeki payının (…..) olduğu anlaşılmaktadır. Corghi markasının
MATES’in tüm satışlarını oluşturduğu göz önüne alındığında ise MATES’in (…..) adet
lastik servis ekipmanı satışı yaptığı, bu satışların pazardaki büyük oyuncuların toplam
satışları içindeki payının (…..) olduğu görülmektedir.
(70) Dosya kapsamında bilgi alınan üçüncü taraf teşebbüslerden ise Barış Makina'nın (…..)
adet, Messmatik’in (…..) adet ve Kibaroğlu’nun (…..) adet satış yaptığı tespit edilmiştir.
Çok sayıda oyuncunun bulunduğu lastik servis ekipmanı pazarında, Tablo 1’de yer
alan satış adetlerinden de anlaşılacağı üzere, üçüncü taraf olarak bilgi istenen
teşebbüslerin pazarda ciddi bir paya sahip olduğu, ATEK ve MATES’in ise lastik servis
ekipmanı pazarındaki payının oldukça düşük olduğu görülmektedir. Bu tespitin, ATEK
ve MATES’in her bir ürün özelinde gerçekleştirdiği satış miktarları ve pazar payları
bakımından da geçerli olduğu anlaşılmaktadır.
(71) Yukarıda yer verilen açıklamalar çerçevesinde, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi
kapsamında olduğu değerlendirilen CORGHİ ile MATES ve ATEK arasında yapılan
dikey anlaşmaların, pasif satışı yasaklayacak şekilde uygulandığı ve bu sebeple grup
muafiyetinden yararlanamadığı ve 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde sayılan
koşulları karşılamasının mümkün olmadığı, ancak bu uygulamaların CORGHİ
tarafından MATES ve ATEK’e dayatıldığı, ayrıca (…..) tarafından gönderilen faturalar
incelendiğinde, (…..) çok sayıda satış yapıldığı ve pasif satış yasağına ilişkin
uygulamaların istisnai nitelik taşıdığı, zira pasif satışın kısıtlandığına yönelik az sayıda
yazışma bulunurken (…..), kendi müşteri grubunda olmayan (…..) satış
gerçekleştirdiğini gösteren çok sayıda fatura örneklerinin bulunduğu ve son olarak da
lastik servis ekipmanı pazarında Corghi markasının pazar payının düşüklüğü göz
önüne alındığında MATES ve ATEK hakkında bu aşamada bir soruşturma açılmasına
gerek olmadığı değerlendirilmektedir. Bununla birlikte, Kurul’un pasif satış yasağına
ilişkin geçmiş tarihli kararları da dikkate alınarak, 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin
üçüncü fıkrası uyarınca, MATES ve ATEK’in Corghi marka lastik servis ekipmanının
pasif satışının engellenmesi anlamına gelebilecek uygulamalardan kaçınmalarına
yönelik görüş yazısı gönderilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.


8 Ayrıca ATEK’in, kendi üretimini yaptığı ve bu ürünleri Atek markası altında sattığı da belirtilmelidir.
18-01/1-1
19/19


J. SONUÇ
(72) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
1. 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek
olmadığına,
2. Bununla birlikte Mates Servis Ekipmanları Organizasyon Otomotiv Oto
Ekspertiz Sanayi ve Ticaret A.Ş. ile Atek Makina Sanayi ve Ticaret A.Ş.’ye
doğrudan ya da dolaylı olarak pasif satış yasağı tesis edilmesine yönelik
düzenlemelere ve uygulamalara son vermeleri, aksi takdirde haklarında 4054
sayılı Kanun çerçevesinde işlem başlatılacağı yönünde, anılan Kanun’un 9.
maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca görüş bildirilmesi için Başkanlığın
görevlendirilmesine
gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde
yargı yolu açık olmak üzere, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.




Full & Egal Universal Law Academy