Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2018-1-8 (Ortak Girişim)
Karar Sayısı : 18-08/135-61
Karar Tarihi : 15.03.2018
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN, Adem BİRCAN, Şükran KODALAK, Mehmet AYAN
B. RAPORTÖRLER: Emine TOKGÖZ, Ahmet YALÇIN
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Canadian Pension Plan Investment Board
Temsilcileri: Av. Gönenç GÜRKAYNAK, Av. K. Korhan YILDIRIM,
Av. Betül BAŞ ÇÖMLEKÇİ, Av. Ceren GÖKTÜRK,
Av. Kansu AYDOĞAN
Yıldız Mah. Çitlenbik Sok. No:12 Beşiktaş/İstanbul
(1) D. DOSYA KONUSU: Votorantim Geraçao de Energia S.A. ile Canada Pension
Plan Investment Board tarafından VTRM Energia Participaçoes üzerinde ortak
kontrol tesis edilmesi suretiyle bir ortak girişim kurulması işlemine izin verilmesi
talebi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 27.02.2018 tarihinde giren bildirim üzerine
düzenlenen 06.03.2018 tarih ve 2018-1-8/Öİ sayılı Ön İnceleme Raporu görüşülerek
karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, bildirime konu işleme izin verilmesinde sakınca
bulunmadığı ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(4) Bildirim kapsamında, Canadian Pension Plan Investment Board (CPPIB) ile Votorantim
Geraçao de Energia S.A. (Votorantim Energia) tarafından VTRM Energia Participaçoes
(VTRM) üzerinde ortak kontrol tesis edilmesi suretiyle bir ortak girişim (OG) kurulması
işlemine izin verilmesi talep edilmektedir.
(5) Dosyadaki bilgilere göre, CPPIB, Canada Pension Plan Fund (CPP Fund) tarafından
katkıda bulunulan ve hak sahibi 20 milyon kişi adına mevcut yatırımları ödemek için
ihtiyaç duyulmayan fonları yatırımda değerlendiren bir profesyonel yatırım kuruluşudur.
CPPIB’nin varlık portföyünün kapsamı şöyledir: kamu fonları, özel sermaye,
gayrimenkul, altyapı ve sabit gelir kıymetleri. CPPIB, CPP Fund’dan bağımsız
yönetilmektedir. Kanada-Toronto merkezli CPPIB’nin Londra, Hong Kong, Mubai,
Lüksemburg, New York, Sao Paulo ve Sidney’de ofisleri bulunmaktadır.
18-08/135-61
2/4
(6) CPPIB’nin ülkemizdeki varlığı (yatırımları) ise şöyledir:
Ascot Underwriting Ltd.: Reasürans konusunda uzman olan şirketin cirosu daha
çok İngiltere kaynaklıdır.
Dorna Sports Management: Uluslararası spor yönetimi, medya ve pazarlama
alanında faaldir.
Glencore Agriculture Limited (Glencore İstanbul Tarım Ltd. Şti.): Küresel olarak
tarım emtiası alanında faaliyet göstermektedir.
Glencore İstanbul: Tarım emtialarının çıkarılması, ambalajlanması, işlenmesi ve
pazarlanmasında faaldir.
Hotelbeds Grubu1: Kurumlar arası (B2B) otel aracılık hizmetleri yürütmektedir.
Informatica Corporation2: İşletmeler için yazılım geliştirmektedir.
Neiman Marcus Grubu: E-ticaret ve lüks ürünlerin perakendeciliği faaliyetinde
bulunmaktadır.
Ascend Learning Holdings: CPPIB ile Blackstone Group L.P. ortak girişimi olan
şirket eğitim sektöründe faaliyet göstermektedir.
(7) Ermirio de Moraes Ailesi tarafından kontrol edilen Votorantim, bildirim konusu işlemi
%100 hisse oranı ile tek kontrolünde bulunan Votorantim Energia üzerinden
gerçekleştirecektir. Votorantim, Brezilya’da kurulu ve Brezilya odaklı bir şirketler grubu
olup şu alanlarda faaldir: çimento, beton, madencilik, metalürji (alüminyum, çelik nikel,
çinko), kağıt hamuru ve kağıt, konsantre portakal suyu, özel kimyasal pazarları, elektrik
enerjisinin üretimi ve finansmanı.
(8) Dosyanın da konusu olan elektrik üretimi alanında Votorantim’in faaliyetlerinin ölçeğine
bakıldığında, grubun Brezilyada (…..) hidroelektrik santrali ve (…..) kojenerasyon ünitesi
işlettiği ve ayrıca elektrik ticareti ile iştigal ettiği görülmektedir. Brezilya’nın elektrik
üretiminde hidroelektrik ve diğer yenilenebilir kaynaklar önemli pay teşkil etmektedir3.
Votorantim de 2015 yılından beri rüzgar çiftlikleri projelerine yatırım yapmaktadır. Bu
kapsamda, Piaui I4, Piaui II, Piaui III ve Ventos III5 isimli rüzgar enerjisi projelerinde
varlıklar satın almıştır. Votorantim Energia da bu yatırımlar kapsamında satın alınmıştır.
Sayılan projelerden Ventos III, (…..) rüzgar santralini içermekte olup Kasım 2016’da
faaliyete geçmiştir. Dosya konusu işlemin tamamlanması ile bu projelerdeki varlıklar
OG’nin sermayesine dahil olacak ve OG tarafından işletilecektir.
(9) Votorantim, Türkiye’de %(…..) hisse ile tek kontrolündeki Votorantim Çimento San. ve
Tic. A.Ş. ve %(…..) hisse oranı ile tek kontrolündeki Yibitaş Yozgat İşçi Birliği İnşaat
Malzemeleri Tic. ve San. A.Ş. vasıtasıyla çimento ve hazır beton sektöründe faaliyet
göstermektedir. Ayrıca, Votorantim Nakliyecilik Ticaret ve Sanayi A.Ş. unvanlı ve
nakliye işlerini koordine eden bir iştiraki (%(…..) hissesine sahiptir) de bulunmaktadır.
1 Türkiye’de Travel Partner Turkey Turizm ve Seyahat A.Ş. ile Destination Services Turkey Turizm ve
Seyahat A.Ş.
2 Türkiye’de Informatica Turkey Yazılım Ürünleri ve Hizmetleri Ltd. Şti.
3 2015 verilerine göre kurulu gücün yaklaşık %60’ı hidroelektrik santrallerine, %16’sı diğer yenilenebilir
kaynaklara dayalıdır.
4 “Ventos do Piaui I”
5 “Ventos do Araripe III”
18-08/135-61
3/4
(10) VTRM ise, işlem öncesi %100 hisse oranı ile Votorantim’in tek kontrolünde olup
Brezilya’da rüzgar enerjisi ile iştigal etmektedir. Planlanan işlemin gerçekleşmesi ile
öncelikle Piaui I ve Ventos III rüzgar çiftlikleri yatırımlarını gerçekleştirecektir. Bunların
yanında zamanla elektrik üretim ve dağıtımındaki faaliyetlerini genişletmeyi
planlamaktadır. Bu kapsamda, hidroelektrik santralleri, küçük ölçekli HES’ler, rüzgar,
güneş ve biyokütle ile doğal gaz santrallerini odağına almıştır. Planlanan işlem sonucu
OG’nin hisseleri %50-50 oranında kuruculara geçecektir. VTRM Brezilya’da faaliyet
gösterecek olup Brezilya’nın elektrik ihracatı oldukça sınırlıdır.
(11) Bildirim konusu işlemin temelini taraflar arasında 13.12.2017 tarihinde imzalanan
Kapitalizasyon ve Yatırım Sözleşmesi (Sözleşme) oluşturmaktadır. Buna göre,
halihazırda Votorantim, Casa dos Ventos ve diğer küçük yatırımcıların kontrolündeki
Ventos III’ün OG’nin kontrolüne geçmesi için gerekli satın almalar gerçekleşecektir.
Ayrıca Piaui I, II ve III rüzgar projelerine ilişkin yatırımlar OG tarafından yapılacaktır.
Dolayısıyla hâlihazırda Votorantim’in kontrolündeki VTRM bir OG haline gelecek ve
sayılan rüzgar projelerini gerçekleştirecektir. Kısaca, planlanan işlem, kuruculardan
Votorantim’in rüzgar enerjisi işlerinin ortak girişim haline gelmesine ilişkindir.
(12) 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ’in (2010/4 sayılı Tebliğ) 5. maddesinin üçüncü fıkrası hükmü
çerçevesinde, bir ortak girişimin anılan Tebliğ kapsamında bir devralma işlemi
sayılabilmesi için i) ortak kontrol altında bir teşebbüsün bulunması ve ii) ortak girişimin
bağımsız bir iktisadi varlık (tam işlevsel) olarak ortaya çıkması unsurlarının birlikte
sağlanması gerekmektedir.
(13) i) Ortak kontrolün bulunması: Planlanan işlemin gerçekleşmesi ile OG’de kurucular
%50’şer hisse oranına sahip olacaktır. OG’nin yönetim kurulu, (…..)a dahil edilmiştir. Bu
iki hususta %(…..) sermaye onayı şart koşulmuştur. Bu düzenlemelerden OG’nin kurucu
şirketlerce ortak kontrol edileceği anlaşılmaktadır.
(14) ii) Bağımsız iktisadi varlık olarak kurulması: İktisadi bağımsızlık, OG’nin, stratejik
kararların alınması bakımından taraflarından tamamen ayrı hareket etmesini değil,
operasyonel anlamda bağımsız faaliyette bulunabilmesini ifade etmektedir. Zira ortak
kontrol altındaki bir varlığın stratejik olarak ana teşebbüslerden tamamen bağımsız
olması gerçekçi olmayacaktır. Bu sebeple OG’nin bağımsız iktisadi varlık olup olmadığı,
pazarda aktif bir rol üstlenmeye hazır bir durumda olup olmadığıyla ve devamlılık (en
azından pazarda kalıcı bir değişiklik meydana getirebilecek kadar devamlı) saikiyle
kurulup kurulmadığı ile ilgilidir. Dosya konusu OG’nin kaynakları işlemin temelini
oluşturan Sözleşme’de ayrıntılı olarak düzenlenmiştir (rüzgar enerjisi işi için gerekli
maddi ve maddi olmayan tüm varlıklar ayrıntılı olarak tanımlanmıştır). Ayrıca personeli
ve mali kaynakları da tanımlanmış olup Brezilya’da özelikle yenilenebilir elektrik enerjisi
alanında faaliyet göstermek üzere kurgulanmıştır. OG, ayrıca sınırsız bir süre için
kurulmaktadır.6 Dolayısıyla, dosya konusu OG’nin bağımsız bir iktisadi varlık olarak
kurulduğu anlaşılmaktadır.
(15) Yukarıdaki bilgi ve değerlendirmeler neticesinde, bildirime konu işlemin, tam işlevsel bir
ortak girişim oluşturulmasını içerdiği, dolayısıyla 2010/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesi
çerçevesinde bir devralma işlemi niteliğinde olduğu kanaatine varılmıştır. Öte yandan
ilgili tarafların cirolarının söz konusu Tebliğ’in 7. maddesinin birinci fıkrasında öngörülen
eşikleri aşması nedeniyle, işlemin Kurulumuzun iznine tabi olduğu görülmektedir.
6 Yasal sınır olan (…..) yıl, sınırsız kurulma rasyonelini ortadan kaldırmamaktadır.
18-08/135-61
4/4
(16) Dosyada yer alan bilgilere göre, kurucuların Türkiye’deki faaliyetlerinin yatay ya da
dikey olarak örtüşmediği görülmektedir. OG’nin kendisi de kurucuları gibi Brezilya
merkezli olup faaliyet alanı olan elektrik üretim ve satışının doğası gereği de işlem
ülkemizde bir etki doğurmayacaktır.
(17) Yapılan bu inceleme ve değerlendirmeler neticesinde, bildirime konu işlem ile herhangi
bir pazarda hâkim durum yaratılmasının veya mevcut hâkim durumun güçlendirilmesinin
ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığı kanaatine
varılmıştır.
(18) Diğer taraftan 2010/4 sayılı Tebliğ’in 13. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca bir ortak
girişim işleminin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi açısından rekabetçi davranışların
koordinasyonu riski taşıyıp taşımadığının değerlendirmesi de yapılmıştır. Dosya konusu
işlemde, OG’nin spesifik olarak Brezilya’da elektrik üretimi alanında faaliyet göstereceği
görülmektedir. Kurucular Votorantim ve CPPIB’nin bu alanda ve ilişkili alanlarda
yatırımları olsa da gerek ülkemizde gerekse de işlemin merkezi olan Brezilya’da
çakışma bulunmamaktadır. Ayrıca CPPIB esasen bir fon olup enerji-yoğun ya da emtia-
yoğun reel odağı bulunmamaktadır. Bu bağlamda bildirim konusu işlemin koordinasyon
riski taşıma olasılığı taşımadığı değerlendirilmektedir.
H. SONUÇ
(19) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin 4054
sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet
Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ
kapsamında izne tabi olduğuna; işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde yasaklanan
nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve
böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme
izin verilmesine, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare
Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy