Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2017-5-37 (Devralma)
Karar Sayısı : 18-08/143-72
Karar Tarihi : 15.03.2018
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN, Adem BİRCAN,
Şükran KODALAK, Mehmet AYAN
B. RAPORTÖRLER : Ayşe Özlem Uzun, Esra KÜÇÜKİKİZ, Merve BİROĞLU
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - ArcelorMittal S.A.
Temsilcisi: Av. Kayra ÜÇER
Büyükdere Caddesi 199 34394 Levent İSTANBUL
(1) D. DOSYA KONUSU: ILVA Group kontrolündeki bazı İtalyan çelik iş birimlerinin
taraflar arasında akdedilen İşkolu Kira ve Alım Anlaşması hükümleri çerçevesinde
ArcelorMittal InvestCo Italy S.r.l. tarafından devralınması işlemine izin verilmesi
talebi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 18.10.2017 tarihinde giren
ve eksiklikleri 20.02.2018 tarihinde tamamlanan bildirim üzerine düzenlenen 07.03.2018
tarihli ve 2017-5-37/Öİ sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu görüşülerek karara
bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, bildirim konusu işleme izin verilmesinde
sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir.
G. İNCELEME, GEREKÇE VE HUKUKİ DAYANAK
(4) Bildirim ile ILVA Group (ILVA) tarafından kontrol edilen bazı İtalyan çelik iş birimlerinin
ArcelorMittal S.A. (ARCELORMITTAL) tarafından kiralama yoluyla devralınmasına
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun (4054 sayılı Kanun) ve 2010/4 sayılı
Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ
(2010/4 sayılı Tebliğ) çerçevesinde izin verilmesi talep edilmektedir.
(5) Başvuru konusu işlemin detaylı olarak incelenebilmesi adına sektörde faaliyet gösteren
rakip teşebbüslerden, müşterilerden ve Çelik İhracatçıları Birliğinden bilgi talebinde
bulunulmuştur. Talep edilen bilgiler, ilgili teşebbüsler tarafından Kurum kayıtlarına intikal
ettirilmiştir. Bunun yanı sıra, konuya ilişkin olarak 05.12.2017 tarihinde Türkiye Çelik
Üreticileri Derneğinde (TÇÜD) bir görüşme yapılmıştır.
G.1. İşleme İlişkin Bilgiler
(6) Bildirim konusu işlem, ILVA’nın sadece Taranto, Genova ve Novi Ligure’deki
tesislerinin, Salerno ve Sénas’taki çelik hizmet merkezlerinin, ILVA’nın denizcilik
filosunun, Taranto tesisindeki güç istasyonunun, İtalya ve Fransa’daki bazı dağıtım
noktalarının devrine ilişkindir. Taraflar 28.06.2017 tarihinde, İşletme Birimlerini Satın
Alma Yükümlülüğü Getiren Kira Sözleşmesi’ni (Kira ve Alım Sözleşmesi)
imzalamışlardır.
18-08/143-72
2/18
(7) Bildirim Formunda, ILVA’nın ticari, endüstriyel ve çevresel zorluklar sebebiyle 2015’in
başında olağanüstü yönetim altına alındığı, o tarihten bu yana İtalyan hükümeti
tarafından atanmış üç temsilci tarafından yönetildiği, temsilcilerin ekonomik ve finansal
düzelmenin sağlanması için 2016 başında ILVA’ya ait belirli işletmelerin satışı için bir
açık artırma düzenlediği belirtilmektedir. Bu açık artırma kapsamında
ARCELORMITTAL, %85 hisse oranı ile tek başına kontrol ettiği AM InvestCo Italy S.r.l
(A.M INVEST) aracılığıyla, ILVA’ya ait işletme birimlerinin devralınması için bağlayıcı
bir teklif sunmuştur. A.M INVEST’in geri kalan %15 hissesi ILVA’nın en büyük
alıcılarından Marcegaglia Carbon Steel S.p.A’ya (MARCEGAGLIA) aittir. Bildirim
Formunda İtalyan hükümetinin devir işlemine ilişkin ihaleyi 05.06.2017’de A.M INVEST
lehine sonuçlandırdığı ve nihai Kira ve Alım Sözleşmesi’nin 28.06.2017’de imzalandığı
belirtilmektedir. Ayrıca işlemin gerçekleşmesi akabinde ARCELORMITTAL’in A.M
INVEST’in yaklaşık %90’ına sahip olacağı, geriye kalan bölümde ise MARCEGAGLIA
ve Intesa Sanpaolo S.p.A’nın1 %5,5 oranında küçük hissedar konumuna geleceği,
ancak söz konusu hisselerin ILVA üzerinde ortak kontrol sağlamayacağı ve ILVA’nın
devre konu birimlerinin nihai olarak ARCELORMITTAL kontrolünde olacağı ifade
edilmektedir.
G.2. Taraflara İlişkin Bilgiler
G.2.1. Devralan - ARCELORMITTAL
(8) ARCELORMITTAL, asıl faaliyet konusu çelik ürünlerinin imalatı, dağıtımı, pazarlaması
ve satışı olan küresel bir çelik ve madencilik şirketidir. Ürün portföyünde yarı
tamamlanmış ve tamamlanmış yassı ve uzun karbon çelik mamulleri bulunmaktadır.
Bunun yanı sıra demir cevheri ve kömür üretimi ile de iştigal etmektedir.
ARCELORMITTAL ürünleri inşaat, otomotiv, ev aletleri, paketleme ve enerji dâhil olmak
üzere birçok endüstride kullanılmaktadır.
(9) Bildirim Formunda yer alan bilgilere göre, ARCELORMITTAL’in Türkiye faaliyetleri
doğrudan dış ticaret vasıtasıyla gerçekleştirdiği satışlardan ve Türkiye’de kurulmuş olan
bağlı kuruluşları ile ortak girişimleri vasıtasıyla gerçekleştirdiği satışlardan oluşmaktadır.
ARCELORMITTAL’in Türkiye’de faaliyet gösteren bağlı kuruluşları ve ortak girişimlerine
aşağıda yer verilmektedir.
G.2.1.1. Arcelormittal Ambalaj Çeliği Sanayi ve Ticaret A.Ş. (A.M AMBALAJ)
(10) A.M AMBALAJ İstanbul’da kuruludur. Şirket, ARCELORMITTAL’in tek kontrolü altında
bulunan bir bağlı kuruluştur ve teneke levha kesim işlemi ve ambalaj çeliği üzerine
uzmanlaşmış olan bir çelik hizmet merkezi olarak faaliyet göstermektedir. Diğer çelik
hizmet merkezlerinden farklı olarak ince malzemelerin (teneke levhaların) kesimi için
gerekli olan özel hatta sahiptir.
G.2.1.2. AM Çelik Dış Ticaret A.Ş. (A.M ÇELİK)
(11) A.M ÇELİK ARCELORMITTAL’in tek kontrolü altında bulunan bir bağlı kuruluştur.
ARCELORMITTAL’in uzun karbon çelik ve yassı karbon çelik ürünlerinin Türkiye,
Ortadoğu, Mısır ve Hazar Denizi bölgelerindeki satışı alanında faaliyet göstermektedir.
1 ILVA’nın alacaklısı olan bir İtalyan bankası.
18-08/143-72
3/18
G.2.1.3. Bamesa Çelik Servis Sanayi ve Ticaret A.Ş. (BAMESA)
(12) BAMESA, ARCELORMITTAL ile Bamesa Aceros S. L. tarafından ortak kontrol edilen
ve asıl olarak otomotiv sektörünün çelik talebini karşılayan bir ortak girişim şirketidir ve
çelik hizmet merkezi olarak faaliyet göstermektedir. Şirket, Bamesa Muradiye Demir
Çelik Sanayi ve Ticaret A.Ş. (BAMESA MURADİYE) ve Bami Çelik Servis Sanayi ve
Ticaret A.Ş. (BAMİ)’nin hisselerinin tamamına sahiptir. BAMESA MURADİYE Manisa’da
kurulu olup çelik hizmet merkezi olarak faaliyet göstermektedir. BAMİ ise ölçülü kaynaklı
levha üreticisidir.
G.2.1.4. Borçelik Çelik Sanayi ve Ticaret A. Ş. (BORÇELİK)
(13) ARCELORMITTAL ve Borusan Holding2 (BORUSAN) tarafından ortak kontrol edilen bir
ortak girişimdir. BORÇELİK soğuk haddelenmiş yassı karbon çelik ve galvanizli çelik
ürünlerinin üretimi alanında faaliyet göstermektedir. Bildirim Formunda yer verilen
bilgilere göre ARCELORMITTAL, galvanizli çelik ürünlerini BORÇELİK’ten temin
etmekte, rakiplerden temin etmemektedir. BORÇELİK aynı zamanda Türkiye’de çelik
hizmet merkezi olarak faaliyet gösteren Kerim Çelik Mamulleri İmalat ve Ticaret A.Ş.’nin
(KERİM ÇELİK) %99,98’ine sahiptir.
G.2.1.5. Arcelormittal RZK Çelik Servis Merkezi Sanayi ve Ticaret A. Ş. (A.M RZK
ÇELİK)
(14) A.M RZK ÇELİK, ARCELORMITTAL ve RZK Çelik Servis Merkezi Sanayi ve Ticaret
A.Ş.’nin ortak kontrolü altında bulunan bir ortak girişimdir. A.M RZK ÇELİK çelik
toptancısı ve çelik hizmet merkezi olarak faaliyet göstermektedir. Bildirim Formunda yer
verilen bilgilere göre A.M RZK ÇELİK, ARCELORMITTAL’in münhasırlık anlaşması ile
bağlanmış dağıtım kanalıdır.
G.2.1.6. Ereğli Demir ve Çelik Fabrikaları T.A.Ş (ERDEMİR)
(15) ARCELORMITTAL bağlı kuruluşları Expert Placements Services Limited ve Arcelor
Investment Services S.A. aracılığıyla ERDEMİR’de borsa kanalıyla edindiği (…..) paya
sahiptir. Bildirim Formunda ERDEMİR’deki hissedarlığın ARCELORMITTAL’e herhangi
bir kontrol hakkı sağlamadığı belirtilmektedir. ERDEMİR, yassı çelik üreticisi olarak
faaliyet göstermektedir ve bu pazarda ARCELORMITTAL’in rakibi konumundadır.
G.2.3. Devre Konu – ILVA’nın Bazı Çelik İş Birimleri
(16) ILVA karbon çelik ürünlerinin üretimi, işlenmesi ve dağıtımı alanlarında faaliyet
göstermektedir. Önceki sahiplerinin düzenleyici izinleri uzun süre ihlal etmesi nedeniyle
sebep olunan sağlık ve çevre sorunları sonrasında 2012 tarihli bir mahkeme kararıyla
ILVA’nın bazı iş birimlerinde üretimi durdurması ve çeşitli çevre problemlerini telafi
etmesi talep edilmiştir.
(17) Bildirim Formunda yer verilen bilgilere göre ILVA’nın Türkiye’deki satışları dış ticaret ve
satış için aracı konumunda olan Demir Metal Dış Tic. Ltd. Şti. vasıtasıyla
gerçekleştirilmektedir. Türkiye’de ILVA’nın bir bağlı kuruluşu veya ortak girişimi
bulunmamaktadır.
2 BORUSAN, çelik sektöründe çelik boru üretimi özelinde faaliyet göstermektedir.
18-08/143-72
4/18
G.3. İlgili Pazar
G.3.1. Pazara İlişkin Genel Bilgiler3
(18) Demir çelik sektörü, başta inşaat olmak üzere altyapı, otomotiv, dayanıklı tüketim
malları ve makine sanayii gibi birçok sektöre girdi sağlaması sebebiyle ülke
ekonomisinin ve sanayileşmenin lokomotif sektörü olarak nitelendirilmektedir. Nitekim
ülkelerin kalkınmışlık düzeyinin ölçülmesi bakımından kişi başına ham çelik tüketimi bir
gösterge niteliği taşımaktadır.
(19) 2000’li yıllardan itibaren sektöre yapılan yatırımlar ile birlikte, Türkiye’de demir çelik
sektörü, küresel gelişmelere paralel olarak kapasite ve üretim artışında ivme
kazanmıştır. 2000 yılında 20 milyon ton civarında olan üretim kapasitesi 2016 yılı
itibarıyla 51,5 milyon tona yükselmiştir. Bununla birlikte, gerçekleşen üretim miktarı tam
kapasiteye ulaşamamıştır. 2016 yılında Türkiye çelik üretimi 33,2 milyon ton
civarındadır ve kapasite kullanım oranı %65 olarak gerçekleşmiştir. Türkiye hâlihazırda
dünya çelik üretiminin yaklaşık %2,1’ini karşılamakta ve bu konuda dünyada sekizinci
sırada yer almaktadır.
G.3.2. İlgili Ürün Pazarları
G.3.2.1. Çelik Üretimi ile İlgili Ürün Pazarları
G.3.2.1.1. Yatay İlişkili Pazarlar
(20) Rekabet Kurulunun (Kurul) sektöre ilişkin vermiş olduğu kararlar4 incelendiğinde ilgili
ürün pazarının uzun demir çelik ürünleri pazarı, yassı demir çelik ürünleri pazarı ve
vasıflı çelik ürünleri pazarı olarak üç temel gruba ayrıldığı görülmektedir.
(21) Demir çelik sektörüne yönelik Avrupa Komisyonunun (Komisyon) vermiş olduğu
kararlara bakıldığında ise demir çelik ürünlerinin kimyasal bileşimlerine ve fiziksel
şekillerine göre iki farklı biçimde sınıflandırıldığı görülmektedir5. Çelik ürünleri kimyasal
bileşimlerine göre karbon çelik, paslanmaz çelik, vasıflı çelik ve silikon çelik ürünleri
olmak üzere dört kategoriye ayrılmaktadır. Fiziksel özelliklerine göre ise uzun ürünler,
yassı ürünler ve borumsu (düz ve uzun) ürünler olarak sınıflandırılmaktadır6.
(22) Öte yandan, gerek Kurul gerekse Komisyon tarafından çeliğin bitirme aşamaları ve
şekillerindeki farklılığa göre yassı karbon çelik; sıcak haddelenmiş yassı çelik mamulleri,
soğuk haddelenmiş yassı çelik mamulleri, quarto levhalar, galvanizli mamuller, teneke
levhalar ve organik kaplamalı mamuller şeklinde farklı sınıflandırmalara tabi tutulduğu
görülmektedir7.
3
4 16.06.2009 tarih ve 09-28/600-141 sayılı, 14.07.2011 tarih ve 11-43/924-293 sayılı, 07.12.2011 tarih ve
11-60/1568-559 sayılı, , 13.10.2016 tarih ve 16-33/578-254 sayılı Kurul kararları.
5 COMP/M.7839-OUTOKUMPU/HERNANDEZ EDELSTAHL para.18,19,21, COMP/M.7273-GERDAU
EUROPE/ASCOMETAL para.20,21,24
6COMP/M.6974-METINVEST/LANEBROOK/SOUTHERN GOK para.27. COMP/M.4890-
ARCELOR/FERNGAS para.15., COMP/M.4225-CELSA/FUNDIA para.10-13.
7 03.08.2006 tarih ve 06-57/730-217 sayılı, 29.04.2009 tarih ve 09-20/408-102 sayılı, 16.06.2009 tarih ve
09-28/600-141 sayılı Kurul kararları. Komisyon’un 29.01.2016 tarihli COMP/M.7762 kararı ile 20.03.2015
tarihli COMP/M.7461 kararı.
18-08/143-72
5/18
(23) Bildirim Formunda yer alan bilgilere göre ARCELORMITTAL ve ILVA’nın Türkiye’deki
faaliyetleri yatay olarak yassı karbon çelik ürünlerinde çakışmaktadır. Alt pazarlar
bakımından ise ARCELORMITTAL ve ILVA’nın Türkiye’deki faaliyetleri sıcak
haddelenmiş yassı karbon çelik ürünleri, soğuk haddelenmiş yassı karbon çelik ürünleri,
galvanizli mamuller, teneke levhalar ve quarto levhalar alanlarında örtüşmektedir. Bu
sebeple, dosya kapsamında ilgili ürün pazarı genel olarak “yassı karbon çelik ürünleri
pazarı” olarak belirlenebilecektir. Bu pazarın alt pazarları ise “sıcak haddelenmiş yassı
karbon çelik ürünleri”, “soğuk haddelenmiş yassı karbon çelik ürünleri”, “galvanizli
mamuller”, “teneke levhalar” ve “quarto levhalar” olarak tanımlanmıştır.
G.3.2.1.2. Dikey İlişkili Pazarlar
(24) Gerek ARCELORMITTAL’in ve gerekse ILVA’nın çelik sektöründe daha farklı alanlarda
da faal olmaları sebebiyle dosya kapsamında yassı karbon çelik pazarının üst
pazarlarında herhangi bir örtüşmenin bulunup bulunmadığı da incelenmelidir. Yassı
karbon çelik ürünleri; demir cevheri, kok kömürü, pik demiri, PCI8 & koklaşabilir kömür
veya hurdadan üretilen sıvı çeliğin sürekli döküm yöntemiyle katılaştırılması sonucu
meydana gelen dikdörtgen kesitli ara ürünün (slab) haddehanelerde haddelenmesi ile
üretilmektedir.
(25) Bildirim Formunda ARCELORMITTAL’in karbon çelik üretiminde kullanılan demir
cevheri, kok kömürü, pik demiri, PCI & koklaşabilir kömür ve hurda çelik
hammaddelerinin üretimi ve satışı ile iştigal ettiği belirtilmektedir. Öte yandan
ARCELORMITTAL’in Türkiye’de söz konusu hammaddelerden yalnızca pik demir
ürününün satışını gerçekleştirdiği, ILVA’nın ise küresel ölçekte kok kömürü ve hurda
çelik ticareti alanında faaliyetleri bulunmakla birlikte Türkiye’de herhangi bir hammadde
faaliyetinin bulunmadığı ifade edilmektedir. Dolayısıyla “pik demir” pazarı, dosya konusu
devralma işleminde Türkiye’de dikey olarak ilişkili pazarlardan biri olarak tespit
edilmektedir.
(26) ARCELORMITTAL’in Türkiye’de yarı tamamlanmış levha satışı da bulunmaktadır.
ILVA’nın ise 2015 ve 2016 yıllarında Türkiye’de yarı tamamlanmış levhaya yönelik bir
satışı bulunmamakla birlikte ILVA söz konusu ürünün üreticisidir. Bildirim Formunda yer
verilen bilgilere göre yarı tamamlanmış levhalar quarto levhalara ve diğer yassı karbon
çelik mamullerine dönüştürülmektedir. Dolayısıyla yarı tamamlanmış levhalar nihai
ürünlerin üretiminde kullanılan bir ara mamul niteliğindedir. Bu çerçevede, “yarı
tamamlanmış levha” pazarı bildirilen işlem kapsamında Türkiye’de bir diğer dikey ilgili
ürün pazarı olarak tanımlanmıştır.
G.3.2.2. Çelik Dağıtımı ile İlgili Ürün Pazarları
(27) ARCELORMITTAL’in çelik ürünlerinin üretimi ve satışı dışında bağlı kuruluşları veya
ortak girişimleri aracılığıyla çelik dağıtımı alanında da faaliyetleri bulunmaktadır. Öte
yandan Bildirim Formunda, ILVA’nın Türkiye’de herhangi bir bağlı kuruluşu veya ortak
girişimi bulunmadığı belirtilmektedir.
8 Pulverize kömür enjeksiyonu (pulverized coal injection)
18-08/143-72
6/18
(28) Çelik dağıtım kanalları çelik ürünlerinin üretimi ve dağıtımında özel önem arz
etmektedir. Zira farklı çelik türleri farklı dağıtım merkezlerini gerektirebilmektedir.
Örneğin, quarto levhalar sadece oksijenle kesim merkezlerinde satılmaktadır. Bildirim
Formunda yer alan bilgilere göre çelik ürünleri fabrika satışlarına ilave olarak üç tahsisli
dağıtım kanalı üzerinden satılmaktadır. Tarafların faaliyetlerinin yatay anlamda
örtüştüğü yassı karbon çelik ürünlerinin dağıtımı aşağıdaki kanallar üzerinden
gerçekleşmektedir:
- Toptan Satış Merkezi (TSM): Bu tesislerde, üreticilerden toptan olarak ürün
alınıp daha küçük miktarlarda tekrar satış yapılmaktadır. TSM’lerde ürüne
yönelik herhangi bir işlem yapılmamakta yalnızca alışılagelmiş toptancılık
faaliyetleri yürütülmektedir. ARCELORMITTAL ortak girişimi A.M RZK ÇELİK
ile TSM pazarında faaliyet göstermektedir.
- Çelik Hizmet Merkezleri (ÇHM): ÇHM’lerde çelik üreticilerinden şerit hadde
mamulleri alınarak müşterilerin ihtiyaçlarına göre malzeme kesilmektedir. Bu
tesislerde, TSM’lerden farklı olarak çelik ürünlerini işleme faaliyeti de
bulunmaktadır. ÇHM’lerde çoğu yassı çelik ürünleri işlenebilmekte ancak ağır
levhalar, quarto levhalar ve teneke levhalar işlenememektedir.
ARCELORMITTAL ortak girişimleri A.M RZK ÇELİK, BAMESA ve KERİM
ÇELİK aracılığıyla ÇHM pazarında faaliyet göstermektedir.
- Teneke Levha ÇHM: Teneke levha ÇHM’leri, 0,50 mm’den ince materyalleri
kesebilecek hatlar ile donatılmaktadır. Bildirim Formunda teneke levha
ÇHM’lerinin donanımından dolayı diğer ÇHM’lerin aksine kaplanmış veya
kaplanmamış çelik ürünlerini kalınlıkları nedeniyle işleyemediği belirtilmektedir.
ARCELORMITTAL bağlı kuruluşu A.M AMBALAJ aracılığıyla teneke levha
ÇHM pazarında faaliyet göstermektedir.
- Oksijenle Kesim Merkezleri (OKM): ÇHM’lerde işlenmesi mümkün olmayan
ağır levhalar, quarto levhalar ve ağır plakalar farklı teknikler kullanılarak
OKM’lerde işlenebilmektedir. Bildirim Formunda OKM’lerin müşteri ile yakinen
ve küçük miktarda çelik ile çalıştığı belirtilmektedir. ARCELORMITTAL’in ve
ILVA’nın Türkiye’de OKM alanında faaliyetleri bulunmamaktadır.
(29) ARCELORMITTAL’in Türkiye’de ÇHM ve TSM alanındaki faaliyetleri dikkate
alındığında “toptan satış merkezleri”, “çelik hizmet merkezleri” ve “teneke levha çelik
hizmet merkezleri”nin bildirilen işlem kapsamındaki dikey ilgili ürün pazarlarından
olduğu değerlendirilmektedir. Nitekim Kurul’un Rozak Demir Profil Ticaret Sanayi
A.Ş.’nin kontrolünün ARCELORMITTAL tarafından devralınması işlemine izin
verilmesini konu edinen kararında her bir dağıtım segmentinin ayrı bir ürün pazarı
oluşturduğu belirtilmiştir9.
9 08.11.2007 tarih ve 07-85/1048-408 sayılı karar.
18-08/143-72
7/18
(30) Yukarıda yer verilen bilgiler bir bütün olarak değerlendirildiğinde, işbu dosya
kapsamında tarafların faaliyetlerinin örtüştüğü yatay ve dikey ilgili ürün pazarlarını
aşağıdaki şekilde özetlemek mümkündür.
Tablo 1: Yatay ve Dikey İlgili Ürün Pazarları
Yatay İlgili Ürün Pazarları Dikey İlgili Ürün Pazarları
Sıcak Haddelenmiş Yassı Karbon Çelik Ürünleri Pik Demir
Soğuk Haddelenmiş Yassı Karbon Çelik Ürünleri Yarı Tamamlanmış Levhalar
Galvanizli Mamuller Toptan Satış Merkezleri
Teneke Levhalar Çelik Hizmet Merkezleri
Quarto Levhalar Teneke Levha Çelik Hizmet Merkezleri
G.3.3. İlgili Coğrafi Pazar
(31) Kurul’un yassı çelik ürünlerini konu edindiği kararlarda, sektörde teşebbüslerin hemen
hemen tüm bölgelere satış yapabildikleri ve pazarın küresel özellikler içerdiği dikkate
alınarak ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak belirlenmiştir.10 İşbu dosya bakımından da
ARCELORMITTAL ve ILVA’nın faaliyetlerinin Türkiye geneline yayıldığı göz önüne
alınarak ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak tanımlanmıştır.
G.4. Bildirim Konusu İşleme İlişkin Üçüncü Kişilere Ait Görüşler
(32) (…..) tarafından ARCELORMITTAL’in ILVA’yı devralmasıyla daha da güçleneceği,
ILVA’nın hâlihazırda aktif olmayan ve iflasın eşiğinde olan bir üretici olduğu,
Komisyon’un devralma işlemine endişeyle baktığı, ancak Türkiye pazarının bu işlemden
çok fazla etkilenmeyeceği, yine de çelik üreticilerinin bildirim konusu işlemden hoşnut
olmayacağı ifade edilmiştir.
(33) Sektörde faaliyet gösteren teşebbüsler ve müşterilerin görüşlerine ise aşağıda yer
verilmektedir:
- (…..) tarafından (…..), bildirim konusu işlemin yassı ürün pazarını etkileyecek
olmasından ötürü kendilerinin işlemden etkilenmeyeceği ifade edilmiştir.
- (…..) tarafından, devralma sonucu ARCELORMITTAL’in Avrupa’daki sıvı çelik
üretim kapasitesinin %51’ine sahip olacağı, bu durumda özellikle Güney
Avrupa’daki hâkimiyetini artırarak piyasada net fiyat yapıcı haline geleceği ve
küçük ölçekli firmaların ekonomik faaliyetlerine zarar vereceği, devralma
sonucunda ARCELORMITTAL’in pazardaki hâkimiyetinin rekabeti bozacağı,
(…..) alanlarında faaliyet gösterdiği ifade edilmiştir.
- (…..) tarafından devralma işleminin uygun bulunduğu ifade edilmiştir.
- (…..) tarafından, devralma sonucu ithalatta alternatiflerin azalacağı,
hammadde maliyetlerinin artarak ihracatın olumsuz etkileneceği, kozmetik ve
endüstriyel pazar gibi ardıl pazarların da bundan olumsuz etkileneceği ifade
edilmiştir.
- (…..) tarafından, ARCELORMITTAL’in ortak olduğu şirketlere öncelik vererek
menfaat sağladığı, benzer alanda faaliyet göstermekte olan firmalara
hammadde tedarik etmediği, kapasite avantajıyla tekel gibi hareket ettiği, bu
nedenle devralma işlemine ilişkin görüşlerinin olumsuz olduğu ifade edilmiştir.
- (…..) tarafından, devralma işleminin kendilerini etkilemeyeceği ifade edilmiştir.
10 12.06.2001 tarih ve 01-27/260-74 sayılı karar, 16.06.2009 tarihli ve 09-28/600-141 sayılı karar.
18-08/143-72
8/18
- (…..) tarafından, devralma sonucu İtalyan ürünlerinin yerel fiyatlarında artış
beklendiği, bunun yassı ürün ithalatını azaltacağı, ülkemizde yapılan yassı
sıcak sac yatırımları için alternatiflerin azalacağı, yerli sıcak sac üreticilerinin
artan talebi karşılayamayacağı, öte yandan ithal ürünlere ilişkin fiyat artışının
Avrupa’ya yapılan nihai ürün ihracatını artırma açısından fırsat olabileceği ifade
edilmiştir.
- (…..) tarafından, İtalya’nın en büyük ihracat pazarının Türkiye olduğu, ILVA’nın
devralınmasıyla birlikte İtalya’dan Türkiye’ye yapılan ihracatın artacağı, zira
ARCELORMITTAL’in üretiminin 6 milyon ton’dan 9,5 milyon ton’a artacağı,
dolayısıyla ARCELORMITTAL’in pazar payının ve gücünün artacağı, pazarın
global yapısı ve Türkiye’nin ithalatçı konumu göz önüne alındığında demir çelik
ithalatının Türkiye’de faaliyet gösteren şirketler üzerinde ciddi rekabetçi baskı
yaratacağı, Türkiye’nin 2015 yılındaki yassı çelik ithalatının yarısının
ARCELORMITTAL’in Romanya ve ILVA’nın İtalya’daki tesislerinden yapıldığı,
ILVA’nın sıvı çelik üretiminde İtalya’da ilk sırada olduğu, İtalya’dan AB dışına
gerçekleştirilen ihracatta Türkiye’nin %30’luk pay ile ilk sırada yer aldığı ifade
edilmiştir.
- (…..) tarafından, ellerinde konuyla ilgili bilgi belge bulunmadığı ifade edilmiştir.
- (…..) tarafından, ILVA’nın sıradan bir üretici olmadığı, ARCELORMITTAL’in
2015 sonrasında levha ürünlerinde tekelleşmeye gittiği, sıcak haddelenmiş
sacda da tekelleşmeye yakın bir strateji izlediği, üreticiler olarak soğuk
haddelenmiş sac ve galvaniz sacı için sıcak haddelenmiş saca ihtiyaç
duyulduğu ve ARCELORMITTAL’in sıcak haddelenmiş sacdaki tekelci
yapısının soğuk haddelenmiş saca da sirayet etmesinden endişe edildiği ifade
edilmiştir.
- (…..) tarafından, işlem sonucunda ARCELORMITTAL’in AM RZK ÇELİK
aracılığıyla yassı çelik satışlarında artış olacağı, mali yapısı bozuk olan
ILVA’nın bazı birimlerini devralmasıyla ARCELORMITTAL’in piyasadaki
etkinliği hissettireceği ve rekabeti artıracağı ifade edilmiştir.
- (…..) tarafından, ARCELORMITTAL ile rakip oldukları ürün grupları
bakımından (…..) Türkiye şubesinin devralma işleminden etkilenmeyeceği
ifade edilmiştir.
- (…..) tarafından, çelik sektöründe AB ile Türkiye pazarının birbirine entegre
olduğu, dolayısıyla devralma işlemi sonucunda ARCELORMITTAL’in artan
üretim kapasitesi nedeniyle pazar gücünde önemli oranda artış yaşanacağı,
kapasite artırımı sonucunda maliyet avantajı ile daha saldırgan bir fiyatlama ve
pazarlama politikası izleyebileceği, alt ve üst pazarda hâkimiyet sağlayacağı,
dolayısıyla Türkiye’deki rekabetçi ortamın olumsuz yönde etkileneceği ve yerel
üreticilerin pazar dışına çıkacağı ifade edilmiştir.
- (…..) tarafından, piyasa yapısından kaynaklanan aşırı kapasite nedeniyle
devralma işleminin rekabetçi yapıyı etkilemeyeceği, yassı ürünlerde özellikle
Asya ülkelerinden yapılan ithalat nedeniyle yüksek fiyat rekabeti olduğu, bu
nedenle işlemin yapısal değişikliklere yol açmayacağı ifade edilmiştir.
- (…..) tarafından, işleme ilişkin itirazlarının olmadığı ifade edilmiştir.
- (…..) tarafından, devralma işlemi sonucunda tarafların toplam ithalat pazar
paylarının rekabetçi yapıyı bozacak seviyede olmadığı ifade edilmiştir.
18-08/143-72
9/18
- (…..) tarafından, sağlıklı bir analiz yapılabilmesi için Komisyon’un nihai
inceleme sonucunun gerekli olduğu ifade edilmiştir.
- (…..) tarafından, devralma işleminin sektördeki rakiplerin alternatif kaynaklara
ulaşmasında herhangi bir kısıt yaratmayacağı ifade edilmiştir.
- (…..) tarafından, devir işleminin alcosta (alusi) çelik üretimi ile ilgili olduğunun
bilindiği, Türkiye’de ise bu çelik türünde üretimin yapılmadığı, bu sebeple yerel
üreticilerin bundan etkilenmeyecekleri ancak devir işleminin
ARCELORMITTAL’e güç katacağı ifade edilmiştir.
- (…..) tarafından devralmadan etkilenmeyecekleri ifade edilmiştir.
- (…..) tarafından devralma sonucunda ILVA’nın atıl durumdaki 3 milyon tonluk
kapasitesinin tekrar kullanılması olasılığı ile arzın artacağı, yassı çelik talep
eden Türk üreticiler için ilave bir tedarik imkânı oluşabileceği, AB piyasasındaki
üretici sayısının azalmasının fiyat disiplini ve piyasa istikrarı açısından olumlu
olacağı, öte yandan yassı çelik üreticisi ve ihracatçıları için AB ve diğer ihraç
pazarlarında ilave rekabet ortamı oluşacağı ve yarı mamul fiyatlarının yukarı
yönlü hareket edebileceği ifade edilmiştir.
(34) İlgili pazardaki oyunculara ait yukarıda sunulan görüşler incelendiğinde, sektörde
faaliyet gösteren teşebbüslerden bazılarının devralma işlemi hakkında olumsuz
görüşleri olduğu ve işlemin pazardaki rekabeti kısıtlayıcı etkiler yaratabileceğinden
endişe edildiği görülmektedir. Bu konuda (…..) ortak görüşü, devralma işlemi ertesinde
ARCELORMITTAL’in Avrupa’da artan üretim hacmi ile Türkiye’ye yapılan ithalatın
artacağı, bu durumun yerli üreticiler üzerinde ithalat baskısı yaratacağı ve devir işlemi
ile alternatif tedarik kaynaklarından birinin ortadan kalkacağı yönünde olmuştur. Söz
konusu endişelerin devir işlemi ertesinde ARCELORMITTAL’in yurt içindeki potansiyel
rekabeti engelleyici eylemlerinden ziyade yurt dışı kaynaklı olduğu anlaşılmaktadır. Öte
yandan sadece (…..) tarafından dile getirilen ve ARCELORMITTAL’in ortak olduğu
şirketlere öncelik verdiği ve kapasite fazlası sebebiyle tekel gibi davrandığı görüşüne
yönelik olarak ise bu şüphelere işaret edecek nitelikte ek bir bilgi veya belge Kuruma
gönderilmemiştir.
G.5. Değerlendirme
(35) Bildirim konusu işlem ARCELORMITTAL’in ILVA’nın Taranto, Genova ve Novi
Ligure’deki tesislerinin, Salerno ve Sénas’taki çelik hizmet merkezlerinin, ILVA’nın
denizcilik filosunun11, Taranto tesisindeki güç istasyonunun, İtalya ve Fransa’daki bazı
dağıtım noktalarının devralmasına ilişkindir. Dolayısıyla devralma işlemi sonucunda
ILVA’nın belirli iş birimlerinin tek kontrolü ARCELORMITTAL’e geçecektir. Bu tespitler
çerçevesinde başvuru konusu işlemin 2010/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesi çerçevesinde
bir devralma işlemi olduğu anlaşılmaktadır.
(36) Tarafların 2016 yılı Türkiye ve dünya ciroları incelendiğinde, 2010/4 sayılı Tebliğ’in 7.
maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde ve (b) bendinde öngörülen ciro eşiklerinin
aşıldığı anlaşılmaktadır. Bu bilgiler ışığında, bildirim konusu işlemin Kurul’un iznine tabi
bir devralma işlemi olduğu sonucuna varılmaktadır.
11 ARCELORMITTAL tarafından gönderilen ek bilgi yazısında denizcilik filosunun ILVA’nın yarı işlenmiş
ürünlerini ve nihai ürünlerini taşımak amacıyla münhasıran Taranto/Genoa ve Taranto/Ravenna (İtalya)
arasındaki güzergâhlarda kullanıldığı belirtilmektedir. Bunun yanı sıra ARCELORMITTAL’in de kendisine
ait bir denizcilik filosuna sahip olduğu, ancak Türkiye’ye tüm gönderilerini seferlik taşıma ile edinilen harici
filolarla yaptığı, bildirime konu işlem sonrasında da maliyet unsurları göz önünde bulundurularak harici
filo kullanmaya devam edeceği ifade edilmektedir.
18-08/143-72
10/18
(37) 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi uyarınca “Bir ya da birden fazla teşebbüsün hâkim
durum yaratmaya veya hâkim durumlarını daha da güçlendirmeye yönelik olarak,
ülkenin bütünü yahut bir kısmında herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki rekabetin
önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak şekilde birleşmeleri veya herhangi bir
teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün mal varlığını yahut ortaklık paylarının
tümünü veya bir kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren
araçları, miras yoluyla iktisap durumu hariç olmak üzere, devralması” hukuka aykırı ve
yasaktır.
(38) Buna göre, bildirim konusu işlemin ilgili pazarda hâkim durum yaratmak veya mevcut
bir hâkim durumu daha da güçlendirmek sonucunu doğurup doğurmayacağının
değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu doğrultuda, dosya konusu işlem bakımından
tarafların faaliyet alanlarının yatay ve dikey olarak örtüştüğü pazarlar ayrı ayrı
değerlendirilecektir.
G.5.1. Yatay Olarak Örtüşen Pazarlar Bakımından Değerlendirme
(39) Tarafların faaliyetleri, yassı karbon çelik ürünleri pazarının alt pazarları olan “sıcak
haddelenmiş yassı karbon çelik ürünleri”, “soğuk haddelenmiş yassı karbon çelik
ürünleri”, “galvanizli mamuller”, “teneke levhalar” ve “quarto levhalar” pazarlarında yatay
olarak örtüşmektedir. Bu bağlamda tarafların her bir ilgili ürün pazarındaki pazar
paylarına aşağıdaki tabloda yer verilmektedir.
Tablo 2: İşlem Taraflarının 2016 Yılı Pazar Payları (%)
İlgili Ürün Pazarı ARCELORMITTAL ILVA Toplam
Sıcak Haddelenmiş Yassı Karbon Çelik Ürünleri (…..) (…..) (…..)
Quarto Levhalar (…..) (…..) (…..)
Soğuk Haddelenmiş Yassı Karbon Çelik Ürünleri (…..) (…..) (…..)
Galvanizli Mamuller (…..) (…..) (…..)
Teneke Levhalar (…..) (…..) (…..)
(40) Tablodan görüldüğü üzere tarafların toplam pazar payları sıcak haddelenmiş yassı
karbon çelik ürünleri, soğuk haddelenmiş yassı karbon çelik ürünleri ve teneke levhalar
pazarlarında %20’nin altında kalmaktadır. Yatay Birleşme ve Devralmaların
Değerlendirilmesi Hakkında Kılavuz’da (Yatay Kılavuz) da ifade edildiği üzere birleşik
teşebbüslerin ilgili pazardaki paylarının toplamının %20’nin altında olması halinde söz
konusu birleşmenin rekabet bakımından olumsuz etkilerinin incelemenin
derinleştirilmesini ve birleşmenin yasaklanmasını gerektirecek düzeyde olmadığı
varsayılabilecektir.
G.5.1.1. Sıcak Haddelenmiş Yassı Karbon Çelik Ürünleri
(41) Sıcak haddelenmiş yassı karbon çelik ürünlerinde bildirime konu işlem taraflarının ve
rakiplerinin pazar paylarına aşağıdaki tabloda yer verilmektedir.
Tablo 3: İşlem Taraflarının ve Rakiplerinin Pazar Payları (%)
Teşebbüs 2014 2015 2016
ERDEMİR (…..) (…..) (…..)
ÇOLAKOĞLU METALURJİ (…..) (…..) (…..)
ARCELORMITTAL (…..) (…..) (…..)
ILVA (…..) (…..) (…..)
ARCELORMITTAL+ILVA (…..) (…..) (…..)
Tosçelik Profil ve Sac Endüstrisi A.Ş. (TOSÇELİK) (…..) (…..) (…..)
HABAŞ (…..) (…..) (…..)
18-08/143-72
11/18
(42) Tablo 2 ve Tablo 3’teki veriler incelendiğinde ILVA’nın sıcak haddelenmiş yassı karbon
çelik ürünleri pazarındaki payının ihmal edilebilir düzeyde olduğu, dolayısıyla devralma
işlemi sonrasında ARCELORMITTAL’in pazar gücündeki artışın çok sınırlı olacağı
anlaşılmaktadır. ERDEMİR üzerinde sahip olduğu %(…..) hisse sebebiyle
ARCELORMITTAL’in 2014-2016 döneminde bu pazardaki gücünün %(…..)-%(…..)
aralığının biraz ötesinde olduğu, dolayısıyla bu etkinin ARCELORMITTAL ve ILVA’nın
pazar gücünü de artıracağını öngörmek mümkün olmakla birlikte, her halükarda devir
işlemi ertesinde ERDEMİR’in pazar lideri olacağı söylenebilmektedir. Bunun yanı sıra,
ilgili pazarda ÇOLAKOĞLU METALURJİ, TOSÇELİK ve HABAŞ gibi yerli üreticilerin de
faaliyet gösterdiği anlaşılmaktadır.
G.5.1.2. Teneke Levhalar
(43) Teneke levhalar pazarında bildirime konu işlem taraflarının ve rakiplerinin pazar
paylarına aşağıdaki tabloda yer verilmektedir.
Tablo 4: İşlem Taraflarının ve Rakiplerinin Pazar Payları (%)
Teşebbüs 2014 2015 2016
ERDEMİR (…..) (…..) (…..)
ARCELORMITTAL (…..) (…..) (…..)
ILVA (…..) (…..) (…..)
ARCELORMITTAL+ILVA (…..) (…..) (…..)
(44) Tarafların pazar payları incelendiğinde gerek ILVA’nın gerek ARCELORMITTAL’in
teneke levhalar pazarındaki payının çok sınırlı düzeyde olduğu, toplam pazar paylarının
(…..)’in oldukça altında kaldığı ve pazarda ERDEMİR’in hâkimiyetinin bulunduğu
görülmektedir.
G.5.1.3. Soğuk Haddelenmiş Yassı Karbon Çelik Ürünleri
(45) Soğuk haddelenmiş yassı karbon çelik ürünlerinde bildirime konu işlem taraflarının ve
rakiplerinin pazar paylarına aşağıdaki tabloda yer verilmektedir.
Tablo 5: İşlem Taraflarının ve Rakiplerinin Pazar Payları (%)
Teşebbüs 2014 2015 2016
ERDEMİR (…..) (…..) (…..)
BORÇELİK (…..) (…..) (…..)
ARCELORMITTAL (…..) (…..) (…..)
ILVA (…..) (…..) (…..)
ARCELORMITTAL+ILVA (…..) (…..) (…..)
GAZİ METAL (…..) (…..) (…..)
TEZCAN (…..) (…..) (…..)
(46) ILVA’nın soğuk haddelenmiş yassı karbon çelik ürünleri pazarındaki faaliyetleri sınırlı
olup bu pazardaki payı %(…..) altındadır. Bu sebeple devralma işlemi sonrasında
ARCELORMITTAL’in pazardaki sıralaması değişmemektedir.
(47) Öte yandan soğuk haddelenmiş yassı karbon çelik ürünleri pazarında
ARCELORMITTAL ve BORUSAN’ın ortak kontrolünde bir ortak girişim olan
BORÇELİK’in de faaliyet gösterdiğinin belirtilmesinde fayda görülmektedir. Rekabet
hukukunda bir ortak girişimin unsurları, ana teşebbüslerin ortak kontrolü altında olması
ve ana teşebbüslerden bağımsız bir iktisadi varlık olarak faaliyet göstermesidir.
BORÇELİK’in de tam işlevsel bir ortak girişim olduğu göz önüne alındığında pazarda
ARCELORMITTAL’den bağımsız olarak faaliyet göstermesi beklenmektedir. Ancak
BORÇELİK pazarda ARCELORMITTAL’den bağımsız olarak faaliyet gösterse dahi
ARCELORMITTAL’in ortak kontrolünde olan bir teşebbüsün aynı pazarda faaliyet
gösteriyor olması ARCELORMITTAL’in pazar gücünü artırmaktadır.
18-08/143-72
12/18
(48) Birleşme ve Devralma Sayılan Haller ve Kontrol Kavramı Hakkında Kılavuzun 80.
paragrafında da ortak girişim ile ana teşebbüsler arasındaki menfaat bağına işaret
edecek şekilde; “Bir ortak girişimin tam işlevsel bir teşebbüs olabilmesi için operasyonel
bakımdan iktisadi bağımsızlığa sahip olması gerekmekte olup bu durum stratejik
kararların alınmasında da ana teşebbüslerden bağımsız hareket edebileceği anlamına
gelmez” ifadelerine yer verilmektedir.
(49) Nitekim Kurul’un 19.07.2017 tarih ve 17-23/371-162 sayılı Unmaş Unlu Mamüller San.
ve Tic. A.Ş. kararında da işlem taraflarının faaliyet gösterdiği pazarda olan ortak
girişimin pazar payının tamamı devralma kapsamında dikkate alınmıştır. Bunun yanı
sıra Kurul’un 16.06.2009 tarihli ve 09-28/600-141 sayılı kararında da BORÇELİK’in
faaliyet gösterdiği pazarlardaki payı ARCELORMITTAL’in pazar payına dâhil edilerek
değerlendirme yapılmıştır12.
(50) BORÇELİK’in pazar payının tamamı eklendiğinde ARCELORMITTAL’in devralma
işlemi sonucunda soğuk haddelenmiş yassı karbon çelik pazarında 2014-2016
dönemindeki payının %(…..)-%(…..) aralığında kaldığı ve %40 eşiğinin altında olduğu
görülmektedir.
(51) Bir pazardaki yoğunlaşma seviyeleri pazarın rekabetçi yapısı hakkında bilgi
sunmaktadır. Yatay Kılavuz’un 20. paragrafına göre pazardaki yoğunlaşma seviyesini
ölçmeye yarayan HHI endeksinin birleşme sonrası 1.000 ile 2000 arasında olması ve
işlem neticesinde HHI endeksindeki değişimin 250’nin altında olması veya birleşme
sonrası HHI endeksinin 2.000’in üzerinde olması ancak endeks değerindeki değişimin
150’nin altında kalması durumlarında işlemin rekabetçi kaygılar oluşturma ihtimalinin
düşük olduğu belirtilmektedir. Tarafların ve pazardaki diğer oyuncuların 2016 yılı pazar
payları dikkate alındığında, işlem öncesi HHI endeksinin 2.950 olduğu, işlem
sonrasında endeksin 2.962’ye ulaşacağı, dolayısıyla değişim değerinin 12 olacağı
anlaşılmaktadır13.
(52) Devralma işlemi neticesinde tarafların elde edeceği pazar gücünün değerlendirilmesi
bakımından rakiplerin pazardaki konumu da önem arz etmektedir. İşlem neticesinde
taraflar üzerinde rekabetçi baskı uygulayabilecek nitelikte rakiplerin var olması
durumunda, işlem dolayısıyla ortaya çıkacak rekabetçi endişelerin azalacağı
söylenebilir.
(53) Tablo 5’ten görüldüğü üzere ilgili dönemde pazar lideri olan ERDEMİR’in pazar payı
%(…..) pazar aralığındadır. Bunun yanı sıra pazarda ERDEMİR dışında küçük çaplı
üreticilerin de bulunduğu görülmektedir. ERDEMİR tarafından Kuruma gönderilen
cevabi yazıda, pazara %40-45 civarında ithal ürün girişi olduğu. Dolayısıyla devralma
ertesinde ARCELORMITTAL’in üzerinde potansiyel olarak rekabetçi baskı
yaratabilecek rakiplerin bulunduğu görülmektedir.
12 İlgili karar ARCELORMITTAL, ERDEMİR, A.M AMBALAJ ve ARCELORMITTAL FCE Çelik Ticaret
A.Ş.’nin yassı demir çelik ürünleri pazarında 4054 sayılı Kanun’u ihlal edip etmediğini konu edinmektedir.
Bahse konu kararda ERDEMİR’in BORÇELİK üzerinde %9,34 ve A.M AMBALAJ üzerinde %25 oranında
azınlık hissesi bulunduğu belirtilmektedir. Bu nedenle taraflar arasında yapısal bağ bulunduğu sonucuna
varılmış olup ERDEMİR, ARCELORMITTAL ve BORÇELİK’in pazar payları birlikte değerlendirilmiştir.
Karar sonucunda ERDEMİR, A.M AMBALAJ ve BORÇELİK üzerindeki hisselerini elden çıkarmıştır.
13 Pazarda faaliyet gösteren diğer teşebbüslerin payının tam olarak bilinmemesinden ötürü tabloda
belirtilemeyen diğer rakiplerin pazar paylarının tek bir teşebbüse ait olduğu kabul edilmiştir.
18-08/143-72
13/18
G.5.1.4. Galvanizli Mamuller
(54) Galvanizli mamuller pazarında bildirime konu işlem taraflarının ve rakiplerinin pazar
paylarına aşağıdaki tabloda yer verilmektedir.
Tablo 6: İşlem Taraflarının ve Rakiplerinin Pazar Payları (%)
Teşebbüs 2014 2015 2016
ARCELORMITTAL (…..) (…..) (…..)
ILVA (…..) (…..) (…..)
ARCELORMITTAL+ILVA (…..) (…..) (…..)
TEZCAN (…..) (…..) (…..)
MMK Metalurji San. Tic. ve Liman İşletmeciliği A.Ş. (…..) (…..) (…..)
BORÇELİK (…..) (…..) (…..)
ERDEMİR (…..) (…..) (…..)
TATMETAL (…..) (…..) (…..)
(55) Galvanizli mamuller pazarı incelendiğinde, teşebbüslerin pazar paylarının birbirine
yakın olduğunu söylemek mümkündür. Öte yandan BORÇELİK, galvanizli mamuller
pazarında da faaliyet göstermektedir. BORÇELİK’in pazar payının tamamı eklendiğinde
devralma sonrası ARCELORMITTAL’in pazar payı 2016 yılında %(…..)’e ulaşmaktadır.
Söz konusu pazar payı ile ARCELORMITTAL pazar lideri konumuna gelecek olsa da
pazar payının hâkim durum değerlendirmelerinde esas alınan kritik eşik olarak bakılan
%40 eşiğinin altında kalacağını ve pazardaki rakip teşebbüslerin pazar paylarının
rekabetçi baskı yaratacak büyüklükte olduğunu söylemek mümkündür.
(56) Pazardaki HHI endeksine ve endeksin değişim değerine bakıldığında, işlem öncesi
1.807 olan endeksin işlem sonrasında 2.043’e ulaşacağı, dolayısıyla değişim değerinin
236 olacağı anlaşılmaktadır.14 Bu çerçevede, işlem sonucunda pazardaki HHI
endeksinin kritik eşik olarak kabul edilebilecek 2.000 seviyesinin çok az miktarda
üzerine çıkacağı görülmektedir. Öte yandan pazarın geri kalanı incelendiğinde rekabetçi
baskı yaratabilecek nitelikte üreticilerin de faaliyet gösterdiği değerlendirilmektedir.
G.5.1.5. Quarto Levhalar
(57) Quarto levhalar pazarında bildirime konu işlem taraflarının ve rakiplerinin pazar
paylarına aşağıdaki tabloda yer verilmektedir.
Tablo 7: İşlem Taraflarının ve Rakiplerinin Pazar Payları (%)
Teşebbüs 2014 2015 2016
ERDEMİR (…..) (…..) (…..)
ARCELORMITTAL (…..) (…..) (…..)
ILVA (…..) (…..) (…..)
ARCELORMITTAL+ILVA (…..) (…..) (…..)
METINVEST (…..) (…..) (…..)
SSAB (…..) (…..) (…..)
DUFERCO (…..) (…..) (…..)
POSCO (…..) (…..) (…..)
14 Pazarda faaliyet gösteren diğer teşebbüslerin payının tam olarak bilinmemesinden ötürü tabloda
belirtilemeyen diğer rakiplerin pazar paylarının tek bir teşebbüse ait olduğu kabul edilmiştir.
18-08/143-72
14/18
(58) Quarto levhalar pazarı incelendiğinde, ERDEMİR’in pazar lideri olduğu ve devir işlemi
öncesinde ARCELOMITTAL’in ikinci teşebbüs konumunda bulunduğu anlaşılmaktadır.
Devralma işlemi sonrasında ARCELORMITTAL’in pazardaki sıralamasında herhangi bir
değişiklik olmamakla birlikte pazar payı ERDEMİR’e yaklaşmaktadır. Pazardaki HHI
endeksine ve endeksin değişimine bakılacak olduğunda 2016 yılı için işlem öncesinde
HHI değerinin 1.845 olduğu, işlem sonrasında endeks değerinin 2.077’ye ulaşacağı,
dolayısıyla değişim değerinin 232 olacağı anlaşılmaktadır15. Bu çerçevede, işlem
sonucunda pazardaki HHI endeksinin yine kritik eşik olarak kabul edilebilecek 2.000
seviyesinin çok az miktarda üzerine çıkacağı görülmektedir. Öte yandan,
ARCELORMITTAL’in ERDEMİR’deki sınırlı hissesi sebebiyle pazar gücünde meydana
gelecek artış dikkate alındığında bile devralma işlemi ertesinde tarafların toplam pazar
payının %40’ın oldukça altında kalması ve pazarın geri kalanında ERDEMİR dışında
rekabetçi baskı yaratabilecek küçük ölçekli yabancı üreticilerin de faaliyet göstermesi
sebebiyle devralma işlemi ile hâkim durum yaratılmayacağı değerlendirilmektedir.
G.5.1.6. Yatay Pazarlara İlişkin Genel Değerlendirme
(59) 2010/4 sayılı Tebliğ’in “Birleşme ve Devralmaların Değerlendirilmesi” başlıklı 13.
maddesinde birleşme ve devralma işlemleri değerlendirilirken özellikle; ilgili pazarın
yapısı, ülke içinde veya dışında yerleşmiş olan teşebbüslerin fiili ve potansiyel rekabeti,
teşebbüslerin pazardaki durumu, ekonomik ve mali güçleri, sağlayıcı ve müşteri
bulabilme alternatifleri, arz kaynaklarına ulaşabilme imkânları, pazarlara giriş engelleri,
arz ve talep eğilimleri, tüketicilerin menfaatleri, tüketici yararına olan etkinlikler ve diğer
hususların göz önünde tutulacağı belirtilmiştir. Bu doğrultuda, Kurul tarafından
yapılacak değerlendirme neticesinde tek başına ya da birlikte hâkim durum yaratmaya
veya mevcut hâkim durumu daha da güçlendirmeye yönelik olarak, ülkenin bütünü
yahut bir kısmında rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuran birleşme
veya devralmalara izin verilmeyeceği hükme bağlanmıştır.
(60) Kurul’un yerleşik uygulamasında ise genel olarak %40’ın altında pazar payına sahip
olan teşebbüslerin hâkim durumda olması ihtimalinin düşük olduğu kabul edilmekte16,
bu oranın üzerinde pazar payına sahip teşebbüsler bakımından ise yukarıda arz edilen
konular bakımından ilave değerlendirmelere gidilmektedir.
(61) Bildirime konu devralma işlemi sonrasında ARCELORMITTAL’in en yüksek pazar
payına galvanizli mamuller pazarında sahip olacağı anlaşılmaktadır. İlgili işlem
ertesinde, pazar lideri haline geleceği bu pazarda dahi ARCELORMITTAL’in payı
%(…..) olarak gerçekleşecektir. Öte yandan galvanizli mamuller haricinde tüm alt
pazarlarda ERDEMİR’in pazar lideri konumunda olmaya devam edeceği görülmektedir.
ARCELORMITTAL’in devralma işlemi sonrasında elde edeceği pazar payı %40’ın
altında kalmaktadır. Bunun yanı sıra tüm alt pazarlarda küçük montanlı teşebbüsler de
bulunmaktadır. Gerek ERDEMİR gerekse küçük montanlı üreticilerin ilgili pazarlarda
rekabetçi baskı yaratma potansiyeli bulunmaktadır.
15 Pazarda faaliyet gösteren diğer teşebbüslerin payının tam olarak bilinmemesinden ötürü tabloda
belirtilemeyen diğer rakiplerin pazar paylarının tek bir teşebbüse ait olduğu kabul edilmiştir.
16 12.05.2010 tarihli ve 10-36/575-205 sayılı, 05.08.2010 tarihli ve 10-52/956-335 sayılı kararlar.
18-08/143-72
15/18
(62) Bu noktada, Türkiye demir çelik sektörünün yapısından bahsetmekte fayda
görülmektedir. Sektörün uzun yıllardan beri süregelen yapısal sorunu, uzun ürün-yassı
ürün dengesizliğidir. Uzun ürünlerde arz fazlası, yassı ürünlerde ise talep fazlası
bulunmaktadır. Söz konusu problemin giderilmesi için atılan adımlardan biri İskenderun
Demir ve Çelik A.Ş.’nin yassı ürün üretmek şartıyla 2002 yılında ERDEMİR’e
devredilmesi olmuştur. Bunun dışında yassı ürün kapasitesinin artırılması adına 2006
yılından sonra önemli yatırımlar yapılmıştır. Bununla birlikte, çelik sektörü özellikle Uzak
Doğu ve Avrupalı üreticilerin ithalat baskısına maruz kaldığından 2016 yılında yassı
ürünlerde kapasite kullanım oranı %55 civarında gerçekleşmiştir17.
(63) İlave olarak Türkiye çelik sektörü küresel piyasalar ile bütünleşmiş durumdadır.
Dolayısıyla yurtiçi fiyatlar küresel piyasalarda oluşan fiyatlar tarafından
şekillenmektedir. Bir başka deyişle çelik piyasasındaki rekabet küresel çapta
olmaktadır. Bu durum da alıcıların gerek yurtiçinden gerek yurtdışından sağlayıcı bulma
şansını artırmaktadır. Bildirim Formunda işlemin kapanışının ardından
ARCELORMITTAL ürünlerinin ILVA Grubunun da ürünlerini içerecek şekilde Türkiye’ye
ithal edilen ürünler olarak satılmaya devam edeceği, zira her iki grubun da Türkiye’de
üretim kapasitesinin olmadığı belirtilmektedir. Dolayısıyla devralma işlemi sonrasında
ARCELORMITTAL’in yerli üreticilerin yanında küresel piyasadaki oyuncular tarafından
da potansiyel olarak rekabetçi baskıya maruz bırakılabileceği değerlendirilmektedir.
(64) Bu kapsamda yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, söz konusu
devralma işleminin yatay ilgili ürün pazarlarında rekabetin önemli ölçüde azaltılması
sonucunu doğuracak şekilde hâkim durumun meydana gelmesine ya da mevcut hâkim
durumun güçlenmesine neden olacak nitelikte bir işlem olmadığı anlaşılmaktadır.
G.5.2. Dikey Olarak Örtüşen Pazarlar
(65) Yassı karbon çelik ürünlerinin üst pazarı olan “pik demir” ve “yarı tamamlanmış levhalar”
ile alt pazarı olan “toptan satış merkezleri”, “çelik hizmet merkezleri” ve “teneke levha
çelik hizmet merkezleri” işbu dosya kapsamında dikey ilgili ürün pazarlarını
oluşturmaktadır. Daha önceki bölümlerde de belirtildiği üzere “pik demir” ve “yarı
tamamlanmış levhalar” pazarları karbon çelik ürünlerinin üretimi; “toptan satış
merkezleri”, “çelik hizmet merkezleri” ve “teneke levha çelik hizmet merkezleri” ise
karbon çelik ürünlerinin dağıtımı ile ilişkili pazarlardır.
(66) ARCELORMITTAL Türkiye’de karbon çelik üretiminde kullanan pik demir ürününün
satışını gerçekleştirmektedir. Aşağıdaki tabloda ARCELORMITTAL’in ve rakiplerinin pik
demir pazarındaki pazar paylarına yer verilmektedir. Tablo 8’de görüldüğü üzere bu
pazarda ARCELORMITTAL’in dışında KARDEMİR ve ithalatçı firmalar rekabetçi baskı
yaratma potansiyeline sahiptir.
Tablo 8: Pik Demir Pazar Payları (%)
Teşebbüs 2014 2015 2016
İthalat (…..) (…..) (…..)
ARCELORMITTAL (…..) (…..) (…..)
KARDEMİR (…..) (…..) (…..)
17 TOBB 2016 Demir ve Demirdışı Metallar Meclisi Raporu
18-08/143-72
16/18
(67) ARCELORMITTAL ayrıca quarto levha ve diğer yassı karbon çelik mamullerinin
üretiminde kullanılan bir ara ürün olan yarı tamamlanmış levha satışı
gerçekleştirmektedir. Aşağıdaki tabloda ARCELORMITTAL’in ve rakiplerinin yarı
tamamlanmış levha pazarındaki paylarına yer verilmektedir. Tablo 9’da görüldüğü üzere
ARCELORMITTAL’in pazardaki payı sınırlıdır. Pazarda ARCELORMITTAL dışında
sadece ithalatçı firmalar bulunmaktadır. Çelik sektöründeki küresel fiyat rekabeti göz
önüne alındığında söz konusu firmaların bu pazarda rekabetçi baskı yaratma
potansiyeli bulunduğu değerlendirilmektedir.
Tablo 9: Yarı Tamamlanmış Levha Pazar Payları (%)18
Teşebbüs 2014 2015 2016
İthalat (…..) (…..) (…..)
ARCELORMITTAL (…..) (…..) (…..)
(68) Öte yandan yassı karbon çelik ürünlerinin alt pazarı olan çelik dağıtım kanalları
pazarlarında da ARCELORMITTAL ortak girişimleri ve bağlı kuruluşu aracılığıyla
faaliyet göstermektedir. İşlem taraflarının gönderdiği cevabi yazıya göre Türkiye’de
yassı karbon çelik ürünlerinin %36’sı üreticiler tarafından doğrudan nihai kullanıcı
niteliğindeki müşterilere satılmakta, %54’ü ise ÇHM ve TSM olmak üzere çeşitli dağıtım
kanalları üzerinden satılmaktadır. Aşağıdaki tabloda Türkiye toplam yassı karbon çelik
tüketimi ve dağıtımına ilişkin bilgilere yer verilmektedir.
(69) ARCELORMITTAL’in ortak girişimi A.M RZK ÇELİK’in ve rakiplerinin TSM pazarındaki
paylarına Tablo 11’de yer verilmektedir. Görüldüğü üzere A.M RZK ÇELİK’in ilgili
pazardaki payı sınırlıdır.
Tablo 11: TSM Pazar Payları (%)
Teşebbüs 2014 2015 2016
Metal Market International (…..) (…..) (…..)
TOSÇELİK (…..) (…..) (…..)
ERSEM (ERDEMİR) (…..) (…..) (…..)
A.M RZK ÇELİK (…..) (…..) (…..)
DUFERCO (…..) (…..) (…..)
Ekin Metal A.Ş. (…..) (…..) (…..)
(70) ARCELORMITTAL’in ortak girişimleri BAMESA ve A.M RZK ÇELİK, ÇHM pazarında
faaliyet göstermektedir. Bunun yanı sıra, ARCELORMITTAL’in ortak girişimi olan
BORÇELİK’in kontrolünde bulunan KERİM ÇELİK de ÇHM pazarında faaliyet
göstermektedir. Teşebbüslerin ÇHM pazarındaki pazar paylarına aşağıda yer
verilmektedir. İlgili teşebbüslerin pazar payları toplamı alınsa dahi %40 eşiğinin altında
olduğu Tablo 12’de görülmektedir.
Tablo 12: ÇHM Pazar Payları (%)
Teşebbüs 2014 2015 2016
BAMESA (…..) (…..) (…..)
ERSEM (…..) (…..) (…..)
KERİM ÇELİK (…..) (…..) (…..)
A.M RZK ÇELİK (…..) (…..) (…..)
18 Yerli üretimin çok büyük bir kısmı yerli üreticiler tarafından nihai mamul üretiminde kullanılmaktadır.
Tablo 10: Türkiye Yassı Çelik Tüketimi ve Dağıtımı (%)
Teşebbüs 2014 (kt) 2015 (kt) 2016 (kt)
Doğrudan Satışlar 5.256 5.922 6.230
TSM Satışları 4.844 5.828 6.075
ÇHM Satışları 4.500 4.700 5.000
Toplam (Tüketim) 14.600 16.450 17.305
18-08/143-72
17/18
(71) ARCELORMITTAL bağlı kuruluşu A.M AMBALAJ aracılığıyla teneke levha ÇHM
pazarında faaliyet göstermektedir. Aşağıdaki tabloda teneke levha ÇHM pazarında
faaliyet gösteren teşebbüslerin pazar paylarına yer verilmektedir. İlgili pazarda
SARTEN’in lider olduğu Tablo13’te görülmektedir.
Tablo 13: Teneke Levha ÇHM Pazar Payları (%)
Teşebbüs 2014 2015 2016
SARTEN (…..) (…..) (…..)
A.M AMBALAJ (…..) (…..) (…..)
KONTENSAN (…..) (…..) (…..)
Başak Teneke Kutu Metal
Ofset San. Tic. AŞ (BAŞAK)
(…..) (…..) (…..)
Arkın Metal San. ve Tic. Ltd.
Şti. (ARKIN)
(…..) (…..) (…..)
(72) Yukarıda yer verildiği üzere işlem dolayısıyla “pik demir” ve “yarı tamamlanmış levhalar”
pazarları ile “toptan satış merkezleri”, “çelik hizmet merkezleri” ve “teneke levha çelik
hizmet merkezleri” pazarlarında dikey bir örtüşmenin olduğu anlaşılmaktadır. Yatay
Kılavuz’a göre dikey birleşmelerin tek taraflı etkilerinin girdi kısıtlaması ve müşteri
kısıtlaması olarak ortaya çıkması mümkündür. Girdi kısıtlaması birleşme sonrasında
birleşik teşebbüsün alt pazardaki rakiplerin ihtiyacı olan önemli girdilere erişimini
kısıtlaması ve bu yolla rakiplerin maliyetini artırmasını; müşteri kısıtlaması da birleşme
sonrasında birleşik teşebbüsün üst pazardaki rakiplerin yeterli müşteri tabanına
erişimini kısıtlamasını ifade etmektedir.
(73) Yassı karbon çelik ürünlerinin üst pazarı olan “pik demir” ve “yarı tamamlanmış levha”
açısından değerlendirildiğinde her iki pazarda da ithal ürünlerin pazarda hâkimiyetinin
bulunduğunu söylemek mümkündür. Yine Türkiye’nin küresel piyasalar ile entegre
olduğu, çelik sektöründe küresel geçişkenliğin yüksek olduğu ve ILVA’nın Türkiye’de
herhangi bir üretim faaliyetinin bulunmadığı göz önüne alındığında
ARCELORMITTAL’in pik demir pazarındaki %(…..) ve yarı tamamlanmış levha
pazarındaki %(…..) pazar paylarının girdi kısıtlaması açısından herhangi bir rekabetçi
endişeye sebebiyet vermeyeceği değerlendirilmektedir.
(74) Yassı karbon çelik ürünlerinin alt pazarları olan “toptan satış merkezleri”, “çelik hizmet
merkezleri” ve “teneke levha çelik hizmet merkezleri” pazarlarında ise
ARCELORMITTAL ortak girişimleri ve bağlı kuruluşu aracılığıyla faaliyet
göstermektedir.
(75) ARCELORMITTAL’in TSM pazarında faaliyet gösteren ortak girişimi A.M RZK ÇELİK’in
pazar payı %(…..) seviyesindedir. ÇHM pazarında faaliyet gösteren ortak girişimleri
BAMESA ve A.M RZK ÇELİK’in pazar payları sırasıyla %(…..) ve %(…..) civarındadır.
BORÇELİK’in bağlı kuruluşu KERİM ÇELİK’in ÇHM pazarındaki payı ise %(…..)’tür.
Dolayısıyla ARCELORMITTAL’in doğrudan veya dolaylı olarak kontrol ettiği ortak
girişimlerin TSM pazarındaki toplam pazar payı %(…..) ve ÇHM pazarındaki toplam
pazar payı %(…..) olup %40 eşiğinin altındadır. Daha önce de ifade edildiği üzere söz
konusu ortak girişimlerin faaliyetleri ARCELORMITTAL’in alt pazarlarda da belirli bir
pazar gücü elde etmesini sağlamaktadır. Bununla birlikte, TSM ve ÇHM pazarlarında
faaliyet gösteren ortak girişimlerin toplam pazar payları dikkate alınsa dahi gerek
müşteri kısıtlama imkânı gerek müşteri kısıtlama güdüsü bakımından herhangi bir
rekabetçi endişe doğmayacağı değerlendirilmektedir. İlave olarak bildirime konu
devralma işlemi sonrasında hiçbir üst pazarda ARCELORMITTAL’in pazar payında
önemli bir artış meydana gelmemektedir. Bu sebeple, üst pazardaki teşebbüslerin, alt
18-08/143-72
18/18
pazar olan çelik dağıtımı alanında da faaliyetlerinin kısıtlanmayacağı
değerlendirilmektedir.
(76) Teneke levha ÇHM pazarında ARCELORMITTAL bağlı kuruluşu A.M AMBALAJ
aracılığıyla faaliyet göstermektedir. A.M AMBALAJ’ın ilgili pazardaki payı %(…..) olarak
gerçekleşmiştir. Aşağıdaki tabloda A.M AMBALAJ’ın üst pazardaki üreticilerden yaptığı
alımların oranına yer verilmektedir.
Tablo 14: A.M AMBALAJ Üst Pazar Alımları (%)
Teşebbüs 2014 2015 2016
ERDEMİR (…..) (…..) (…..)
A.M AMBALAJ (…..) (…..) (…..)
(77) Tablo 14’te görüldüğü üzere A.M AMBALAJ’ın alımlarının %(…..)’ı rakip teşebbüs olan
ERDEMİR’den, %(…..)’ı ARCELORMITTAL’den oluşmaktadır. Zira Tablo 4’te yer
verildiği üzere ERDEMİR’in teneke levhalar pazarındaki payı 2014-2016 döneminde
%(…..) -%(…..) aralığındadır. Öte yandan hem ARCELORMITTAL’in hem de ILVA’nın
Türkiye teneke levha satışı alanındaki faaliyetleri çok sınırlı düzeydedir. Bunun yanı sıra
teneke levha ÇHM pazarında SARTEN’in pazar lideri olduğu, ayrıca pazarda
KONTENSAN, BAŞAK ve ARKIN gibi küçük montanlı teşebbüslerin de faaliyet
gösterdiği anlaşılmaktadır. Dolayısıyla bildirime konu işlemin TSM ve ÇHM pazarlarına
benzer şekilde teneke levha ÇHM pazarında da müşteri kısıtlama güdüsü ve imkânı
bakımından rekabetçi endişe yaratmaktan uzak olduğu değerlendirilmektedir.
(78) Yukarıda yer verilen bilgi ve değerlendirmeler doğrultusunda, bildirime konu devralma
işleminin ilgili pazarlarda hâkim durum yaratan ya da mevcut bir hâkim durumu
güçlendiren nitelikte olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
H. SONUÇ
(79) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin 4054
sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet
Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ
kapsamında izne tabi olduğuna; işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde yasaklanan
nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve
böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme
izin verilmesine, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare
Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy