Rekabet Kurumu - Karar Sayı 18-10/196-92

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2011-4-280 (Soruşturma)
Karar Sayısı : 18-10/196-92
Karar Tarihi : 05.04.2018
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN, Dr. Metin ARSLAN, Adem BİRCAN,
Şükran KODALAK, Mehmet AYAN
B. RAPORTÖRLER: Kerem TOMUR, Mehmet Yavuz GÜNER
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Ahmet KAPOĞLU
Temsilcileri: Av. Ayla SONGÖR, Av. Tuncay SONGÖR
Hoşdere Cad. No: 202/7 Çankaya/ANKARA
D. HAKKINDA SORUŞTURMA
YAPILAN : - Karsan Otomotiv Sanayi Mamulleri Pazarlama A.Ş.
Temsilcisi: Av. Oğuzhan BUHUR
Büklüm Sokak Şafak Apartmanı No: 46/7 Kavaklıdere/ANKARA
(1) E. DOSYA KONUSU: Karsan Otomotiv Sanayi Mamulleri Pazarlama A.Ş.’nin yetkili
satıcılarının yeniden satış fiyatlarını ve uygulayacakları indirim oranlarını
belirlediği, yetkili satıcıların farklı fiyatlardan araç satmalarını ve bölge dışı pasif
satışlarını engellediği, pazarı şeffaf hale getirerek rekabeti ortadan kaldırdığı ve
yetkili satıcılar arasında ayrımcılık yaptığı iddiasına ilişkin 07.12.2011 tarih ve 11-
60/1561-554 sayılı Kurul kararının Danıştay 13. Dairesinin 25.10.2016 tarihli ve E.
2012/1097, K. 2016/3414 sayılı kararı ile iptali üzerine 4054 sayılı Kanun’un ihlal
edilip edilmediğinin tespiti.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 26.08.2011 tarih ve 6178
sayı ile intikal eden başvuruda özetle;
- 2009 yılından itibaren Karsan Otomotiv Sanayi Mamulleri Pazarlama A.Ş.’nin
(KARSAN) yetkili satıcılığını yaptığı,
- KARSAN’ın, yetkili satıcıların araç fiyatlarını belirleyebilme serbestisini kısıtlayarak
yeniden satış fiyatlarına müdahale ettiği, tavsiye fiyat adı altında uygulama ve
yazışmalar vasıtasıyla fiyatları kendisinin belirlediği,
- Satılan araçların fatura ve müşteri bilgilerinin (müşterilerin isim, adres, telefon,
satılan araç sayısı, cinsi, fatura tutarı gibi) zorunlu olarak KARSAN’a gönderilmesinin
istendiği, bu sayede yetkili satıcılar ve fiyatları üzerinde kontrolün sağlandığı, ayrıca
bu bilgilerin KARSAN tarafından belirlenen diğer yetkili satıcılarla da paylaşıldığı,
- Bununla birlikte KARSAN’ın, bulunduğu bölge dışından gelen müşterilere satış
yapan yetkili satıcıları uyararak bu satıcıların pasif satışlarını engellediği, pasif satış
gerçekleştirenleri indirim vermemek, geç araç teslim etmek gibi yöntemlerle
cezalandırdığı,
- Her ay doldurulması zorunlu hak ediş bilgileri ve verdiği destekler vasıtasıyla yetkili
satıcılar arasında ayrımcılık yaptığı
18-10/196-92
2/21

iddia edilmiştir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Anılan başvuruya istinaden hazırlanan 04.10.2011 tarihli ve
2011-4-280/11-11-197-HHÜ sayılı Önaraştırma Raporu, Rekabet Kurulunun (Kurul)
07.12.2011 tarihli toplantısında görüşülmüş ve 11-60/1561-554 sayılı Kurul kararıyla,
başvuru dilekçesinde ifade edilen hususların ve gönderilen belgelerin, 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (4054 sayılı Kanun) 4. maddesinin ihlal
edildiğini göstermeye yeterli olmadığı kanaatine varılmış ve düzenlenen rapora ve
incelenen dosya kapsamına göre, söz konusu iddialara yönelik olarak 4054 sayılı
Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığına karar
verilmiştir.
(4) Öte yandan mezkur Kurul kararı, Danıştay 13. Dairesinin 25.10.2016 tarihli ve
E.2012/1097, K.2016/3414 sayılı kararıyla iptal edilmiştir. Mahkemenin iptal kararı
üzerine konuya ilişkin olarak hazırlanan 25.05.2017 tarihli ve 2011-4-280/BN-1 sayılı
Bilgi Notu, Kurul’un 01.06.2017 tarihli toplantısında görüşülerek 17-18/265-M sayı ile
4054 sayılı Kanun’un ihlal edilip edilmediğinin tespitine yönelik olarak aynı kanunun 41.
maddesi uyarınca KARSAN hakkında soruşturma açılmasına karar verilmiştir.
(5) Kurul’un 01.06.2017 tarihli ve 17-18/265-M sayılı kararı ile hakkında soruşturma açılan
KARSAN’a 12.06.2017 tarihli yazıyla soruşturma bildirimi gönderilmiş, soruşturma
bildirimi KARSAN tarafından 14.06.2017 tarihinde tebellüğ edilmiştir. KARSAN’ın birinci
yazılı savunması 13.07.2017 tarihinde yasal süresi içinde Kurum kayıtlarına intikal
etmiştir.
(6) Dosya konusu iddialar çerçevesinde soruşturma kapsamında, KARSAN’da yerinde
inceleme yapılmış ve anılan teşebbüsten bilgi talebinde bulunulmuştur. Yerinde inceleme
tutanağı ile KARSAN’a bırakılan sorulara ilişkin cevaplar 18.09.2017 tarihinde Kurum
kayıtlarına intikal etmiştir. Ayrıca soruşturma döneminde, şikâyetçi ile görüşülmüş,
önaraştırma döneminde bayilik yapan ve soruşturma sürecinde bayiliği devam eden
KARSAN bayilerinden Gürsözler Otomotiv Ticaret Limited Şirketi (GÜRSÖZLER
OTOMOTİV) ve Aydın Otomotiv Ticaret Ltd. Şti. (AYDIN OTOMOTİV) yetkililerinin yanı
sıra, yine önaraştırma döneminde KARSAN bayiliği yapan ancak soruşturma
döneminden önce bayiliği sona ermiş bulunan Batu Motorlu Araçlar Sanayi Ticaret Ltd.
Şti. (BATU MOTORLU ARAÇLAR) yetkilisi ile görüşme gerçekleştirilmiştir.
(7) Soruşturma Heyetince hazırlanan 28.12.2017 tarihli ve 2011-4-280/SR sayılı Soruşturma
Raporu Kurul üyelerine ve hakkında soruşturma yürütülen teşebbüse 4054 sayılı
Kanun’un 45. maddesi gereğince tebliğ edilmiş ve soruşturma tarafının ikinci yazılı
savunması talep edilmiştir. Hakkında soruşturma yürütülen teşebbüs tarafından
gönderilen ikinci yazılı savunma, 31.01.2018 tarihinde yasal süresi içinde Kurum
kayıtlarına intikal etmiştir.
(8) Tarafın ikinci yazılı savunması üzerine hazırlanan 14.02.2017 tarihli ve 2011-4-280/EG
sayılı Ek Yazılı Görüş, Kurul üyeleri ile hakkında soruşturma yürütülen tarafa tebliğ
edilmiştir. Hakkında soruşturma yürütülen teşebbüs, Kurum kayıtlarına 09.03.2018
tarihinde intikal eden yazısında sözlü savunma talebinin bulunmadığını beyan etmiş,
ayrıca 12.03.2018 tarihinde Kurum kayıtlarına intikal eden yazısında başka bir savunma
yapmayacağını ifade etmiştir.
(9) Kurul, yürütülen soruşturma ile ilgili olarak düzenlenen Rapor’a, Ek Görüş’e, toplanan
delillere, yazılı savunmalara ve incelenen dosya kapsamına göre 05.04.2018 tarihli ve
18-10/196-92 sayılı nihai kararını vermiştir.
18-10/196-92
3/21

(10) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler ile verilen
açıklamalar ışığında KARSAN’ın 4054 sayılı Kanun’u ihlal etmediği kanaat ve sonucuna
ulaşıldığı ifade edilmektedir.
I. İNCELEME, GEREKÇE VE HUKUKİ DAYANAK
I.1. Hakkında Soruşturma Yapılan Teşebbüs: KARSAN
(11) KARSAN, 1966 yılında kurulmuş 1977 yılından itibaren hafif ve ağır ticari araç üretimi
yapmaktadır. KARSAN'da başlayan değişim sürecine paralel olarak Şubat 2009'da
kurulan Karsan Pazarlama A.Ş. (KARSAN PAZARLAMA), Hyundai Truck markasının
pazarlama, satış ve satış sonrası hizmet faaliyetlerini sürdürmenin yanı sıra ilgili
markanın uygun bölgelere ihracatı ve kamu satışlarından da sorumludur. Kıraça
Holding’in iştiraki olan KARSAN PAZARLAMA, 1966 yılından bu yana Türk otomotiv
sanayinde faaliyet gösteren KARSAN’ın yurt genelinde toplam 117 yetkili satıcı ve servis
noktası bulunmaktadır.
I.2. Başvuru Sahibi: Ahmet KAPOĞLU
(12) Şikayetçi Ahmet KAPOĞLU, Naz Motor ve Servis Hizmetleri Ltd. Şti’nin (NAZ MOTOR)
sahibidir. Teşebbüs 2009-2011 yılları arasında KARSAN’ın bayiliğini yapmış ve daha
sonra bayilik ilişkisi sonlandırılmıştır. Mevcut durumda NAZ MOTOR faaliyetlerine devam
etmemektedir. Bu çerçevede kararda, Ahmet KAPOĞLU’dan şikâyetçi, sahibi olduğu
teşebbüsten ise NAZ MOTOR olarak bahsedilecektir.
I.3. İlgili Pazar
I.3.1. İlgili Ürün Pazarı
(13) Şikâyete konu ürünün, KARSAN tarafından üretilen ve yolcu taşımacılığında kullanılan
hafif ticari araçlar sınıfında yer alan, 15 ilâ 21 arasında değişen yolcu taşıma kapasitesine
sahip J9 ve J10 model olduğu dikkate alınarak ilgili ürün pazarı, "Karsan marka yeni,
yolcu taşımacılığında kullanılan hafif ticari araçların dağıtımı, satışı ve pazarlaması
hizmet pazarı" olarak tanımlanmıştır.
I.3.2. İlgili Coğrafi Pazar
(14) KARSAN’ın ülke çapında faaliyet gösteren bayi ağına sahip olması ve yapılan
incelemelerde bu bayilerin bölgeleri dışından gelen müşterilere de satış yapabildiği
belirlendiğinden ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak tanımlanmıştır.
I.4. Kurul Kararları ve Danıştay 13. Dairesinin İptal Kararı
(15) Bu bölümde öncelikle, iptal edilen Kurul kararından yaklaşık beş ay önce yine KARSAN
hakkında alınmış olan 14.07.2011 tarihli ve 11-43/913-283 sayılı Kurul kararına,
ardından ise 07.12.2011 tarihli ve 11-60/1561-554 sayılı Kurul kararına ve son olarak da
bu karara ilişkin Danıştay 13. Dairesinin 25.10.2016 tarihli ve E.2012/1097, K.2016/3414
sayılı iptal kararına değinilecektir.
I.4.1. Kurul’un 14.07.2011 Tarihli ve 11-43/913-283 Sayılı Kararı
(16) Kurum kayıtlarına 24.03.2011 tarihinde intikal eden ve Bursa’da servis ve minibüs
işletmeciliği yapan başvuru sahibinin KARSAN’dan araç almak istediği, ancak bayilerin
fiyatlarının yüksek olması nedeniyle başka bir bölgeden talepte bulunduğu, söz konusu
bölgedeki bayilerin Bursa’da KARSAN bayisi olduğu gerekçesiyle kendilerine araç
satmadıkları, bir bayinin başka yere araç satması durumunda ceza kesildiği iddialarını
içeren başvurusu üzerine gerçekleştirilen önaraştırma kapsamında, o dönem
KARSAN’ın İstanbul bayilerinden Atalay Otomotiv Dayanıklı Tüketim Malları İnşaat
Sanayi ve Tic.Ltd.Şti. (ATALAY OTOMOTİV), AYDIN OTOMOTİV, GÜRSÖZLER
18-10/196-92
4/21

OTOMOTİV, Bursa bayilerinden Kahyaoğulları Otomotiv Pazarlama Tic.Ltd.Şti.
(KAHYAOĞULLARI OTOMOTİV), Şentürksan Otomotiv Ağır Vasıta İş Makinaları ve
Takım Tezgahları Sanayi ve Tic. A.Ş. (ŞENTÜRKSAN OTOMOTİV), Ankara bayisi Karsa
Otomotiv Pazarlama ve Ticaret A.Ş. (KARSA OTOMOTİV), Konya bayisi Mehmet Özkan
Elektrik Elektronik Otomasyon Turizm ve Otomotiv San.Tic. Ltd. Şti.’de (MEHMET
ÖZKAN OTOMOTİV) yerinde inceleme yapılmış, bu çerçevede hazırlanan önaraştırma
raporu Kurul tarafından görüşülerek, KARSAN ile bayileri arasında akdedilen örnek
bayilik anlaşmalarına göre KARSAN’ın niceliksel seçici dağıtım sistemini benimsediği,
sözleşme hükümleri incelendiğinde bayilerin kendi aralarında ya da son kullanıcıya
yaptıkları aktif/pasif satışlarda herhangi bir kısıtlamanın bulunmadığı belirlenmiş ve
yapılan yerinde incelemelerde tüm bayilerin bulundukları il dışına, bir başka ifadeyle
KARSAN’ın başka bayilerinin bulunduğu bölgelere satış yaptıklarına karar verilmiştir.
I.4.2. Kurul’un 07.12.2011 Tarihli ve 11-60/1561-554 Sayılı Kararı
(17) KARSAN tarafından yetkili satıcıların uygulayacakları satış fiyatlarının ve indirim
oranlarının belirlendiği, farklı fiyatlardan araç satışları ile bölge dışı pasif satışların
engellendiği, pazarın şeffaf hale getirilerek rekabetin ortadan kaldırıldığı ve yetkili
satıcılar arasında ayrımcılık yapıldığı iddiası ile Kurum kayıtlarına 26.08.2011 tarihinde
intikal eden şikâyet neticesinde Kurul önaraştırma yapılmasına karar vermiş ve
hazırlanan rapor çerçevesinde 07.12.2011 tarih ve 11-60/1561-554 sayılı kararıyla
soruşturma açılmasına gerek olmadığına karar vermiştir.
(18) Bahsi geçen kararda yer alan değerlendirmeler incelendiğinde, KARSAN’ın yeniden satış
fiyatını belirlediği ve yetkili satıcıların bölge dışına yaptıkları pasif satışları engellediği
iddialarının Kurul’un 14.07.2011 tarih ve 11-43/913-283 sayılı kararına da konu olduğu,
bu karara esas önaraştırma sürecinde İstanbul, Bursa, Ankara ve Konya’daki tüm
bayilerde ve ayrıca KARSAN PAZARLAMA’da yerinde incelemeler yapıldığı, yapılan
incelemelerde bayilerin farklı fiyatlar uygulayabildiklerinin ve bulundukları iller dışına da
satış gerçekleştirebildiklerinin tespit edildiği, KARSAN PAZARLAMA’da yapılan yerinde
incelemelerde ana dağıtıcı olan KARSAN PAZARLAMA’nın neden olduğu herhangi bir
rekabete aykırılık tespit edilemediği ifade edilmiştir.
(19) Aynı kararda, şikâyetin ekinde yer alan bazı belgelerde bulunan “araç fiyatlarını beraber
karar aldığımız üzere” ifadesinin, devamında yer verilen fiyatların tavsiye edilen satış
fiyatı olarak değerlendirilebileceği, sağlayıcı KARSAN’ın tavsiye fiyat listesi
yayımlamadan önce bayilerinin görüşünü alabileceği veya araçların yeniden satıcılar
tarafından satışının teşvik edilmesi ile ilgili olabileceği dikkate alınarak, bayilerin fiyatına
müdahale edilmek suretiyle bir rekabet ihlalini ispat eder nitelikte olmadığı
değerlendirilmiştir.
(20) Yine elde edilen belgelerden birinin KARSAN ile NAZ MOTOR arasında ticari ihtilafın
bulunduğu bir dönemde taraflar arasında geçen yazışmaları içerdiği ve genel bir yeniden
satıcı veya müşteri şikâyeti olarak değerlendirilmesi gerektiği kararda belirtilmektedir.
(21) Pınar Süt Mamulleri San. A.Ş. (PINAR) firması ile KARSAN arasında gerçekleştirilen
görüşmelere ilişkin olarak tarafların araç satışına dair mutabakata vardığı ve KARSAN’ın
satışları bayilere yönlendirerek indirim oranları konusunda bilgilendirdiği, ancak yeniden
satış fiyatının tespitine yönelik herhangi bir rekabete aykırı ifadede bulunmadığı tespitine
yer verilmiştir. Ayrıca kararda söz konusu satış işleminin gerçekleşmediği de ifade
edilmiştir.
(22) Başka bir belgede ise yeni yıl öncesi mevcut kampanyaların sonlandırılarak yeni
yayımlanan fiyat sirkülerinin dikkate alınmasının ifade edildiği, ancak bu ifadelerin sabit
18-10/196-92
5/21

fiyat belirlenmesi ya da indirimlerin engellenmesi niteliğinde olmadığı fiyat değişimlerine
yönelik bir hatırlatma niteliğinde olduğu değerlendirilmiştir.

18-10/196-92
6/21

(23) Kararda yer alan bir başka değerlendirme ise NAZ MOTOR’un sorduğu soru üzerine
KARSAN’ın verdiği cevapta Gürsöz bayisinin belirtilen fiyattan satış yapması halinde kar
marjının düşeceği ancak bunun bayinin kendi takdirinde olduğunun ifade edildiği, bu
belgenin de KARSAN’ın bayilerini yeniden satış fiyatları konusunda serbest bıraktığına
yönelik delil olduğu belirtilmiştir.
(24) İmaj/Aydın isimli satıcının NAZ MOTOR’un bölgesindeki durak/müşterilere fiyat teklifi
vermesi üzerine uyarılmasının istenmesine yönelik belgeye ilişkin değerlendirmede ise
İmaj isimli yeniden satıcının KARSAN’ın yetkili satıcısı olmadığı, KARSAN’ın 2005/4
sayılı Motorlu Taşıtlar Sektöründeki Dikey Anlaşmalar ve Uyumlu Eylemlere İlişkin Grup
Muafiyeti Tebliği’ne (2005/4 sayılı Tebliğ) göre seçici dağıtım sistemini benimsediği,
seçici dağıtım sistemine göre ise, yetkili olmayan bir yeniden satıcıya aktif olarak dâhi
satış yapılmasının yasaklanmasının mümkün olduğu, dolayısıyla yetkili olmayan bir
yeniden satıcının, aktif satış yapmasının engellenmesine ilişkin işlem ve eylemlerin,
muafiyet kapsamında değerlendirilebileceği ve ihlal olarak kabul edilemeyeceği ifade
edilmiştir.
(25) KARSAN’ın bayilerden topladığı müşteri bilgilerini yine bayilerle paylaşarak pazarı
şeffaflaştırdığı iddiasına yönelik olarak ise sağlayıcının markaya ait satış rakamlarını ve
müşteri bilgilerini toplamasının ilgili sektör bakımından ticari hayatın bir gereği olduğu ve
yapılan incelemelerde bu bilgilerin bayilerle paylaşıldığına ilişkin bir bulguya
rastlanılmadığı, ayrıca yıl sonundaki yetkili satıcı performansı ve primlerinin
hesaplanması için sağlayıcının bu bilgilere ulaşımının son derece normal ve diğer
otomobil firmaları tarafından da kullanılan bir uygulama olduğu belirtilmiştir.
(26) Kararda son olarak KARSAN’ın yetkili satıcılarına ödediği prim tutarlarını, yetkili satıcının
geçmişteki performansına, bulunduğu bölgeye ve çok çeşitli kriterlere göre belirlediği, bu
nedenle ihlal niteliği taşıyacak bir bulguya rastlanmadığı ifade edilmiştir.
I.4.3. Danıştay 13. Dairesinin 05.10.2016 tarihli ve E.2012/1097, K.2016/3414 Sayılı
İptal Kararı
(27) Kurul’un 07.12.2011 tarih ve 11-60/1561-554 sayılı kararına karşı şikâyetçi tarafından
açılan iptal davası, Danıştay 13. Dairesinin 05.10.2016 tarih ve E.2012/1097,
K.2016/3414 sayılı kararıyla kabul edilerek söz konusu Kurul kararının iptaline karar
verilmiştir.
(28) Danıştay kararında özetle; davacı tarafından ileri sürülen iddiaların 4054 sayılı Kanun’un
4. maddesi anlamında ciddi iddialar olduğu, bu doğrultuda söz konusu iddiaların hem
4054 sayılı Kanun hem de 2005/4 sayılı Tebliğ hükümlerine göre değerlendirilmesi
gerektiği, ancak bu iddiaların ve sunulan belgelerin KARSAN tarafından yapılan
açıklamalar ve savunmalarla değerlendirildiği, bir belgede yer alan ‘araç fiyatlarını
beraber karar aldığımız üzere’ ifadesinin ve devamında yer verilen fiyatların tavsiye
edilen satış fiyatı olabileceği belirtilmesine rağmen anılan fiyatların uygulamada ne
şekilde gerçekleştiğine ilişkin detaylı bir incelemenin yapılmadığı, KARSAN'ın bayilerin
fiyatına müdahale edip etmediğinin fiyat listeleri incelenmek suretiyle uygulamada bayiler
arasında bir fiyat yakınlaşması olup olmadığının değerlendirilmesi gerektiği, markaya ait
satış rakamlarının ve müşteri bilgilerinin toplanarak pazarın şeffaf hale getirildiği
iddiasının belirtilen şüpheler giderildikten sonra değerlendirilmesi gerektiği, KARSAN’ın
bayilerine gönderdiği satış fiyatlarının tavsiye niteliğini aşar boyutunun, bayilerden
toplanan bilgi ve belgeler çerçevesinde rekabet ihlali amaç ya da etkisinin olup olmadığı,
müşteri ve bölge kısıtlamalarıyla pasif satışların engellenip engellenmediği gibi konuların
tespiti için Kurum tarafından yeterli incelemenin ve değerlendirmenin yapılmadığı, bu
nedenle Kurul kararında hukuka uygunluk görülmediği ifade edilmiştir.
18-10/196-92
7/21

I.5. Soruşturma Sürecinde Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
I.5.1. Şikayetçiden Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
(29) Yürütülmekte olan soruşturma kapsamında 15.08.2017 tarihinde şikâyetçi Ahmet
KAPOĞLU ile yapılan görüşmede özetle;
- Şikâyetçinin 2005-2006 yılından bu yana, önce İsotlar Grup A.Ş. (İSOTLAR)1, devir
işleminden sonra da KARSAN’ın bayiliğini yaptığı,
- O dönemde KARSAN’ın bayilere araçları -örnek vermek gerekirse- 45.000 TL’ye
sattığı, ancak yayımladığı fiyat listelerinde bu arabaların müşteriye anahtar teslim
50.000 TL’ye satılmasını istediği, vergi, tescil masrafları gibi giderler de eklenince
bayilerin zararının yaklaşık (…..) TL’yi bulduğu, oluşan zararın bir kısmının KARSAN
tarafından karşılandığı ancak tamamen kapatılmadığı ve durumun bayiyi KARSAN’a
bağımlı hale getirdiği, bu durumun ticari hayatın akışına aykırı olmasına rağmen
aralarındaki ilişkinin güven ilişkisine dayandığı, bu nedenle zararına satışlara devam
ettikleri,
- 2009 yılındaki krize rağmen bayinin satış rakamlarının iyi olması nedeniyle,
KARSAN’ın Hyundai marka araçları da satmasını istediği, 2010 yılında Hyundai
araçların satışından yaklaşık (…..) TL, KARSAN minibüslerin satışından yaklaşık
(…..) TL zarar edildiği, sonraki dönemde KARSAN yetkilileri ile yapılan görüşmelerde
KARSAN’a borçlu olduğunun söylendiği, şikâyetçinin 2009 yılı hesapları da dâhil
edildiğinde (…..) milyon TL alacaklı olduğunu belirtmesi üzerine (…..) TL banka ve
(…..) TL nakit teminat verilmesi karşılığında çalışılmaya devam edileceğinin ve ek
bayilik primi verilerek üç yıllık bir periyotta zararın karşılanacağının söylendiği
ifade edilmiştir.
I.5.2. AYDIN OTOMOTİV’den Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
(30) Dosya kapsamında 17.08.2017 tarihinde KARSAN bayisi AYDIN OTOMOTİV ile yapılan
görüşmede özetle;
- KARSAN ile çalışmanın karlı olmadığı, bir dönem servis araçları için J serisi araçların
satışının çok fazla olduğu, ancak zamanla piyasanın doygunluğa ulaştığı ve ithalat
yoluyla Mercedes ve Volkswagen gibi markaların piyasaya girmesiyle satışların
gerilediği,
- NAZ MOTOR’un servis satışlarının son döneminde piyasaya girdiği, plansız
büyüdüğü ve çok fazla zararına satış yaparak zarara uğramış olabileceği, sonrasında
hatlı minibüs satışlarına yönelmesine rağmen başarılı olamadığı,
- KARSAN tarafından ne eski dönemde ne de şimdiki dönemde zararına satış
yapılmasına yönelik yönlendirme yapılmadığı, yayımlanan fiyat listelerinin tavsiye
niteliğinde olduğu, fiyatların merkez tarafından belirlenmesi bayilerin avantajına olsa
da rekabet ortamı nedeniyle bayilerin fiyatlarını kendileri belirlediği, bayilerin çoğu
zaman kar marjlarının düşük olduğu, KARSAN bayileri arasında rekabetin çok fazla,
müşterilerin de bilinçli olduğu ve bunun rekabeti teşvik ettiği
ifade edilmiştir.

1 2009 yılından önce, Karsan Otomotiv Sanayii ve Ticaret A.Ş.’nin distribütörlüğünü İSOTLAR
gerçekleştirmekteyken, 2009 yılının Mart ayından itibaren bu faaliyet Karsan Otomotiv Sanayi Mamulleri
Pazarlama A.Ş. tarafından yürütülmeye başlamıştır.
18-10/196-92
8/21

I.5.3. GÜRSÖZLER OTOMOTİV’den Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
(31) Dosya kapsamında 17.08.2017 tarihinde KARSAN bayisi GÜRSÖZLER OTOMOTİV ile
yapılan görüşmede özetle;
- İSOTLAR döneminden itibaren KARSAN ile çalışıldığı ve bilindiği kadarıyla araç
satışı yapan en eski bayinin kendileri olduğu, KARSAN’ın her bayiye aynı fiyat
tarifesini yolladığı ve bayiye özel mail atma gibi uygulamasının olmadığı, kendi
bayilerinin pasif satış yapabildiği, örnek olarak Bursa’ya satışlarının bulunduğu,
- Zararına satış yapılmasına yönelik bir telkinle karşılaşmadıkları, KARSAN’ın
kurumsal bir firma olduğu ve bölge müdürlerinin kendi başlarına hareket
edemeyeceği, netice itibarıyla bütün işlemlerin faturalı olarak gerçekleştirildiği, ancak
diğer bayiler hakkında bir bilgiye sahip olunmadığı,
- Tavsiye fiyatların genel olarak yüksek belirlendiği, ancak bayilerin bu fiyatların altına
satış yaptığı, tavsiye fiyatlara ÖTV ve KDV’nin dahil edildiği ancak tescil bedelinin
bulunmadığı, İSOTLAR’dan KARSAN’a geçiş döneminde KARSAN’ın bayilere düşük
teminatlar karşılığında araçlar verdiği, bu süreçte yaşanan zorluklar ve ekonomik
krizin etkisiyle KARSAN’ın elinde pek çok J9 model aracın kaldığı ve bütün bayilerin
bu araçlardan aldığı, daha sonra krizin etkisinin azalmasıyla bu araçların tamamının
satıldığı, ancak bu araçların alımı ya da satımıyla ilgili herhangi bir baskı ile
karşılaşılmadığı,
ifade edilmiştir.
I.5.4. BATU MOTORLU ARAÇLAR’dan Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
(32) Dosya kapsamında 16.08.2017 tarihinde eski KARSAN bayisi BATU MOTORLU
ARAÇLAR ile yapılan görüşmede özetle;
- İSOTLAR’dan KARSAN’a geçişten sonra 3-4 ay kadar KARSAN bayiliğine devam
edildiği, bu dönemde hem geçiş sürecinde yaşanan zorluklar hem de ekonomik kriz
nedeniyle stokta kalan J serisi araçlar ve Hyundai Truck araçların satışı için bayilerin
zararına satışa teşvik edildiği,
- Bu uygulama nedeniyle (…..) TL zarar edildiği, fatura kesilmesine rağmen bu zararın
karşılanmadığı, bu nedenle sonraki dönemde KARSAN ile olan ilişkinin
sonlandırıldığı, bilindiği kadarıyla o dönem tüm KARSAN bayilerinin zarar ettiği, NAZ
MOTOR’un belirtilen dönemde en fazla satış yapan bayi olması nedeniyle çok fazla
zarara uğradığı
ifade edilmiştir.
I.5.5. KARSAN’dan Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
(33) 16.08.2017 tarihinde KARSAN’da yerinde inceleme yapılmasının ardından, soruşturma
konusu dönemde teşebbüste yöneticilik yapan ve şu an KARSAN’ın satış müdürü olarak
görevine devam eden Kaan ERKIRTAY ile görüşülmüştür. Yapılan görüşmede;
- 2009 yılına kadar İSOTLAR’ın, KARSAN’ın distribütörlüğünü yaptığı, ancak 2009 yılı
Mart ayından sonra distribütörlük faaliyetlerinin KARSAN PAZARLAMA’ya geçtiği ve
İSOTLAR’ın bayiliğini yapan pek çok teşebbüsün KARSAN PAZARLAMA ile
sözleşme imzalayarak KARSAN PAZARLAMA’nın bayisi olarak faaliyetlerine devam
ettiği,

18-10/196-92
9/21

- Bayilerin siparişlerini bayi otomasyon sistemi aracılığıyla verdiği, satış bilgilerinin de
bu sisteme girildiği, müşterilerin ürün ve araçları satın alındığı bayilerden
memnuniyetlerinin belirlenmesi ve kampanyalar hakkında bilgilendirilmesi amacıyla
müşteri bilgilerinin toplandığı, son dönemde toplanan bu veriler kullanılarak
müşterilere sadakat kartı gönderildiği, KARSAN’ın esas müşteri kitlesinin hatlı
minibüs sahipleri olduğu, çoğunluğu esnaf olan bu kişilerin ürünlerle ilgili zaman
zaman merkezi muhatap almak istediği, ayrıca araç geri çağırma işlemlerinde
doğrudan müşteriye ulaşma ihtiyacının bulunduğu bu nedenle müşteri bilgilerine
sahip olunması gerektiği,
- NAZ MOTOR ile KARSAN arasındaki uyuşmazlığın (…..) TL’lik faturalı borca
dayandığı, şikâyetçi tarafa belirtilen borcun ödenmesi için çeşitli defalar noter
aracılığıyla ihtarname gönderildiği, ödemenin gerçekleşmemesi nedeniyle
22.03.2011 tarihinde İstanbul 12. İcra Müdürlüğünün 4123 esas sayılı dosyasından
icra takibi başlatıldığı, icra takibine yapılan itiraz neticesinde İstanbul 20. Asliye
Ticaret Mahkemesinde açılan davanın KARSAN lehine sonuçlanarak kesinleştiği,
dosya konusu şikâyetin de söz konusu uyuşmazlığın ortaya çıkmasından sonra
yapıldığı,
- Zararına satış yapılmasına yönelik bir politikanın hiçbir zaman olmadığı, bayilerin alış
fiyatları ile tavsiye fiyatlar arasında %(…..)’lik bir kar marjı olduğu ancak piyasa
şartları çerçevesinde kar marjının %(…..)’ya gerilediğinin bayilerce ifade edildiği
belirtilmiştir.
I.6. Değerlendirme
(34) Soruşturmaya konu şikâyette, KARSAN’ın fiyat listeleri aracılığıyla bayilerinin fiyatlarına
müdahale ettiği ve bayilerin yeniden satış fiyatlarını belirlediği, belirlenen fiyatların
araçların bayilere satış fiyatlarından düşük olduğu ve bu nedenle bayilerin zarar ettiği,
bayilerden rekabete duyarlı ve detaylı müşteri bilgileri topladığı, bu bilgileri diğer bayilerle
paylaşarak pazarın şeffaflığını artırdığı, bölge dışından gelen müşterilere satış yapan
bayileri uyararak pasif satış yapmalarını engellediği, pasif satış yapan firmaları
cezalandırdığı iddiaları yer almaktadır.
(35) Şikâyet dilekçesinde yer alan bu iddialara ilişkin olarak elde edilen bilgi ve belgeler
çerçevesinde yapılan değerlendirmelere aşağıda sırasıyla yer verilmektedir.
I.6.1. KARSAN’ın Yeniden Satış Fiyatını Belirlediği Yönündeki İddialar
(36) 4054 sayılı Kanunun 4. maddesi “belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan veya
dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi
doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu
eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri” yasaklamaktadır. Aynı
maddenin ikinci fıkrasının (a) bendi, “Mal veya hizmetlerin alım ya da satım fiyatının...
tespit edilmesi”ni bu hallere örnek olarak göstermektedir. Bu hükümle paralel bir hükmün,
önaraştırma döneminde yürürlükte bulunan 2005/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinin birinci
fıkrasının (a) bendinde yer aldığı ve dağıtıcıların kendi satış fiyatını belirleme
serbestisinin engellenmesini anlaşmanın grup muafiyetinden yararlanmasını engelleyen
bir sınırlama olarak belirlendiği görülmektedir. Yine belirtilen maddede, “taraflardan
herhangi birinin baskısı veya teşvik etmesi sonucu sabit veya asgari satış fiyatına
18-10/196-92
10/21

dönüşmemesi koşuluyla, sağlayıcının azami satış fiyatını belirlemesi veya satış fiyatını
tavsiye etmesi”nin mümkün olduğu ifade edilmektedir2.
(37) Şikâyetçi, KARSAN’ın yetkili satıcıların araç fiyatlarını belirleyebilme serbestisini
kısıtlayarak yeniden satış fiyatlarına müdahale ettiği, tavsiye fiyat adı altında uygulama
ve yazışmalar vasıtasıyla fiyatları kendisinin belirlediğini iddia ederek KARSAN ile
yapılan bazı e-posta yazışmalarını delil olarak sunmuştur. Bu yazışmalarda “beraber
karar aldığımız üzere” ifadesi ile birlikte araç modellerine göre kampanyalı ya da
kampanyasız satış fiyatlarının yer aldığı, bir e-postada ise bayinin düşük fiyata satış
yaptığının duyulmasının sıkıntı yarattığı, İstanbul müşterileri ve bayilerinin durumla ilgili
bilgi aldığı, müşterilerin durumdan rahatsız olduğu, İstanbul hatlarına girmek için
harcanan çabalardan sonra bu fiyatların daha fazla duyulmayacağının ümit edildiği ifade
edilmiştir. Aynı e-postaya bayi tarafından verilen cevapta ise anahtar teslim fiyatların
makul düzeyde olduğu iletilmiştir. Bir diğer e-postada ise PINAR ile devam eden
görüşmeler doğrultusunda 120 adet PINAR bayisine araç satışı için fiyat teklifi bayilere
iletilmiş ve gelen taleplerinin bu fiyatlar dikkate alınarak değerlendirilmesi rica edilmiştir.
(38) Söz konusu iddianın doğruluğunun tespiti amacıyla KARSAN’dan 2009-2011 yılları
arasında bayilere verilen tavsiye satış fiyatları listesi ve bayilerin satışlarına ilişkin
faturalar talep edilmiş ve bu çerçevede 14+1,14+1 CITY, 14+1 CITY LONG, 16+6+1
CITY, 18+1, 8+1 OKUL, 18+1 LONG, 21+1, 21+1 OKUL, 18+1 LONG model araçların
satışına ait toplam 6195 fatura sureti gönderilmiştir. Şikâyetçi tarafından iletilen e-posta
yazışmalarından özellikle “beraber karar aldığımız üzere” ifadesinin yer aldığı belgelerin
J9 18+1L ve 21+1 araçlarla ilgili olduğu ve 2010 yılının Şubat ve Mart aylarında
gönderilen e-postalar olduğu görülmektedir. Bu çerçevede aşağıda, özellikle J9 18+1L
ve 21+1 araçların 2009 yılının son dört ayı ile 2010 yılının ilk dört ayına ait 207 satış
faturası ve tavsiye fiyat listelerinden yola çıkılarak hazırlanan tablolara yer verilmiştir:
Tablo 1: J9 18+1 Long Model Araçlar İçin Tavsiye Edilen Fiyatlar ve Satış Bedelleri
Ay-Yıl Tavsiye Edilen Satış Fiyatı (TL) Bayi Satış Fiyatı (TL)
Eylül-2009 (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
Ekim-2009 (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
Kasım-2009 (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
Aralık-2009 (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)

2 Şikâyet konusu dönemde yürürlükte olan 2005/4 sayılı Tebliğ, 2017 yılında yürürlükten kaldırılmış ve
yerine 24.02.2017 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 2017/3 sayılı Motorlu Taşıtlar Sektöründeki Dikey
Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği (2017/4 sayılı Tebliğ) yürürlüğe girmiştir. 2017/4 sayılı Tebliğ ile
birlikte 6. maddenin başlığı “Anlaşmaların grup muafiyetinden yararlanmasını engelleyen sınırlamalar”
olarak, birinci fıkrasının (a) bendi ise “Dağıtıcının kendi satış fiyatını belirleme serbestisinin engellenmesi.
Ancak, taraflardan herhangi birinin baskısı veya teşvik etmesi sonucu sabit veya asgari satış fiyatına
dönüşmemesi koşuluyla, sağlayıcının veya ağ kurucusu teşebbüsün azami satış fiyatını belirlemesi veya
satış fiyatını tavsiye etmesi mümkündür.” şeklinde değiştirilmiştir.
18-10/196-92
11/21

(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
Ocak-2010 (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
Şubat-2010
(…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) 3
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
Mart-2010 (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)

3 Faturalarda yapılan incelemelerde 2010 yılı Şubat ayından itibaren J9 araçlarla birlikte J9 Classic model
araçların da tavsiye fiyat listelerinde yer aldığı ve satıldığı görülmektedir.
18-10/196-92
12/21

(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
Nisan-2010 (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
Kaynak: Teşebbüsten gelen bilgiler


18-10/196-92
13/21

Tablo 2: J9 21+1 Model Araçlar İçin Tavsiye Edilen Fiyatlar ve Satış Bedelleri
Ay-Yıl Tavsiye Edilen Satış Fiyatı (TL) Bayi Satış Fiyatı (TL)
Eylül-2009 (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
Ekim-2009 (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
Kasım-2009 (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
18-10/196-92
14/21

(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
Aralık-2009 (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
Ocak-2010 (…..) (…..) (…..)
Şubat-2010 (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
Mart-2010 (…..) (…..) (…..)
Nisan-2010 (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Teşebbüsten gelen bilgiler
(39) Yukarıdaki tablolarda görüldüğü üzere 18+1 Long ve 21+1 araçlara ilişkin satışlarda
bayilerin satış rakamları birbirinden farklılık arz etmektedir. Örneğin 2009 yılı Kasım ayı
incelendiğinde, MİT OTOMOTİV’in (…..) TL’ye sattığı J9 18+1 araçların aynı dönemde
KAHYAOĞULLARI OTOMOTİV tarafından (…..) TL’ye satıldığı görülmektedir. Benzer
şekilde 21+1 araçlar için 2009 yılı Aralık ayına bakıldığında bayi satış fiyatlarının (…..)
ile (…..) TL arasında değiştiği görülmektedir. Ayrıca bayi satış fiyatları KARSAN
tarafından yayımlanan tavsiye satış fiyatlarından önemli ölçüde farklılaşmaktadır.
(40) Seçilen dönemde bayi satış fiyatlarının, tavsiye fiyatların altında kaldığı görülmektedir.
18+1 araçlarda Eylül 2009 ile Ocak 2010 arasında tavsiye fiyat ile bayi satış fiyatları
arasındaki fark (…..) TL ile (…..) TL arasında değişmektedir. 18+1 Classic araçlarda ise
Şubat 2010’dan sonra aradaki fark kapanmakla birlikte bu fiyatın altında ya da üstünde
satışlar da gerçekleştirilmiştir. Bayiler tek tek incelendiğinde bayi içinde araç fiyatlarının
değişiklik gösterdiği de dikkati çekmektedir. Bazı aylarda bir bayinin tüm satışları aynı
fiyattan gerçekleşirken bazı aylarda satışı gerçekleştirilen her aracın satış bedelinin
birbirinden farklı olduğu görülmektedir. Tablolardan çıkarılabilecek bir diğer sonuç ise
bayiler arasında sıkı bir fiyat rekabeti olduğudur. Zira tavsiye fiyatlar satış fiyatlarının
üzerinde olsa da bayiler bu fiyat düzeyine çıkamamıştır.

18-10/196-92
15/21

(41) Her ne kadar yukarıda sekiz aylık bir dönem incelenmiş olsa da elde edilen sonuçların
2009-2011 yılları arasını kapsayan tüm araç modelleri için geçerli olduğu gönderilen
faturalardan görülebilmektedir. Ayrıca bayilerin kendi içinde fiyat farklılıklarının
bulunması alıcıların pazarlık yapabilme imkânına sahip olduğuna işaret etmekte ve bu
durumun da yine bayiler arası rekabetten kaynaklandığı değerlendirilmektedir. Aynı
husus KARSAN bayilerinden AYDIN OTOMOTİV ile yapılan görüşmede de ifade
edilerek, KARSAN bayileri arasında büyük bir fiyat rekabeti olduğu ve bilinçli müşterilerin
bu rekabeti daha da artırdığı dile getirilmiştir.
(42) Şikâyet ile birlikte kuruma iletilen bazı e-postalarda yer alan “beraber karar aldığımız
üzere” ifadesi üzerinde durmak gerektiği değerlendirilmektedir. Hakkında soruşturma
yürütülen taraf olan KARSAN’ın beyanlarına göre bu ifadenin bir pazarlama politikası
olarak düşünülebileceği ifade edilmektedir. Zira üreticinin temel gayelerinden biri
ürünlerinin en etkin şekilde satılmasıdır. Bayiler ise dağıtım ilişkisinde müşteri ile
doğrudan temasta ve satış koşulları hakkında birinci derecede fikir sahibi olup, tavsiye
satış fiyatlarının direk muhatabı konumundadırlar. Bu çerçevede tavsiye fiyatlar
belirlenirken bayilere danışılmasının doğal olduğu değerlendirilmektedir. Teşebbüs
tarafından yapılan savunmada, belirtilen ifadeye dair getirilen açıklama şu şekildedir:
"...yetkili satıcıların aracın pazarlanması sürecine dâhil olduğunun, bu ürünleri satma
konusunda cesaretlendirildiklerinin ve yetkili satıcıların pazara ilişkin aktardıkları
bilgilerin de bu süreçte değerlendirildiğinin belirtilmesi anlamında kullanıldığını tahmin
etmekteyiz."
"Karsan tavsiye edilen fiyat listesini, kendi üretim maliyetleri, piyasa koşulları ve ticari
hedefleri çerçevesinde belirlemektedir. Piyasa koşullarına ilişkin olarak zaman zaman
yetkili satıcılardan da bilgi ve talep gelmektedir."
(43) KARSAN tarafından benzer bir açıklamanın önaraştırma döneminde gönderilen
02.11.2011 tarihli yazıda da yer aldığı vurgulanmaktadır. Söz konusu açıklama şu
şekildedir:
“Bahse konu listeler tavsiye niteliği taşımakta olup, yetkili satıcıların bu fiyatların
altında ya da üstünde satmasına ilişkin olarak Karsan tarafından uygulanan bir
yaptırım bulunmamaktadır. Kaldı ki yapılan açıklamaları desteklemesi adına Ek 9 'da
sunulan J9 Klasik 2010 Mart ayı faturaları, yetkili satıcıların satış fiyatlarını serbestçe
belirlediğini ortaya koymaktadır."
"İhracat amacıyla üretimi gerçekleşen ancak muhtelif sebeplerle ihraç pazarlarına
satışı gerçekleştirilemeyen Karsan J9 Klasik araçların 2010 'un ilk çeyreğinde iç pazar
için pazarlanmasına başlanmıştır. İlgili araçların stokta bekleme süresi ve seri sonu
statüsünde olmaları sebebiyle yetkili satıcıların ürüne ilişkin güvenlerinin oluşturulması
amacıyla çalışmalar yapılmış olup, bahse konu elektronik postada geçen "beraberce
karar verdiğimiz" ifadesinin de; yetkili satıcıların aracın pazarlanması sürecine dâhil
olduğunun, bu ürünleri satma konusunda cesaretlendirildiklerinin ve yetkili satıcıların
pazara ilişkin aktardıkları bilgilerin de bu süreçte değerlendirildiğinin belirtilmesi
anlamında kullanıldığını tahmin etmekteyiz."
(44) KARSAN tarafından iletilen faturalar aracılığıyla oluşturulan yukarıdaki tabloların, bu
savunmayı doğrular nitelikte olduğu değerlendirilmektedir.

18-10/196-92
16/21

(45) Değerlendirilmesi gereken bir diğer husus ise 16.01.2011 tarihinde (…..) tarafından
gönderilen "Karasu'ya satılan araçlarla ilgili detay bilgi" konulu elektronik postadır. Bu
yazışmada KARSAN, bayinin düşük fiyata satış yaptığının duyulmasının sıkıntı
yarattığını, İstanbul müşterileri ve bayilerinin durumla ilgili bilgi aldığını, müşterilerin
durumdan rahatsız olduğunu, İstanbul hatlarına girmek için harcanan çabalardan sonra
bu fiyatların daha fazla duyulmayacağının ümit edildiğini bayiye bildirmiştir. NAZ MOTOR
tarafından e-postaya verilen cevapta ise bir maliyet analizi yapılarak aracın satış fiyatın
düşük olmadığı iletilmiştir. KARSAN tarafından gönderilen e-postadaki ifadelerde müşteri
ve diğer bayilerden merkeze gelen şikâyetlerin muhatap bayiye iletilmesinden ibaret
olduğu, satış fiyatlarına ilişkin bir zorlama ya da yaptırım tehdidi içermediği
görülmektedir. Ayrıca NAZ MOTOR tarafından verilen cevapta gerekli hesaplamalar
ortaya konularak satış fiyatının makul olduğu karşı tarafa iletilmiştir. Buna göre KARSAN;
NAZ MOTOR ve diğer bayilerinin satış fiyatlarını sektör genelinde olduğu gibi takip
etmektedir. Yazışmalardan da görüldüğü gibi KARSAN ve NAZ MOTOR fiyat konusunda
sadece değerlendirmelerde bulunmuştur. Bu durum KARSAN’ın fiyatlar hususunda
baskı yapmadığını, bayinin bağımsız fiyat politikası uyguladığını göstermektedir.
(46) Şikâyet dilekçesinde yeniden satış fiyatının belirlenmesine ilişkin olarak öne sürülen
delillerden biri de PINAR firmasına gerçekleştirilmesi planlanan satışlara ilişkindir.
KARSAN yetkilisi (…..) tarafından bayilere gönderilen 20.01.2011 tarihli e-postada şu
ifadeler yer almaktadır:
“Sn, Yetkili Satıcılarımız
Pınar ile devam eden görüşmelerimizde 120 adet Pınar Bayisine sunulmak üzere
indirimli fiyat teklifi hazırlanmıştır. Bu teklif Pınar Merkez üzerinden tüm bayilerine
yayımlanacaktır. Size gelen talepleri bunu dikkate alarak değerlendirmenizi rica
ederiz.
…”
(47) Söz konusu e-postada PINAR firmasına ait 120 bayinin araç ihtiyaçlarını karşılamak
üzere doğrudan KARSAN Genel Merkezi ile görüşmeler gerçekleştirildiği ve bu
görüşmelerin e-postanın atıldığı tarih itibarıyla devam ettiği, görüşmeler neticesinde
uzlaşılan fiyatların PINAR tarafından bayilerine iletileceği ve KARSAN bayilerinin bu
firmadan gelen taleplerde, uzlaşılan bedeli dikkate alması iletilmiştir. Dağıtım
sistemlerinde seçilen yöntem ve yapılan anlaşmalara göre sadece dağıtıcı tarafından
satış yapılabileceği gibi bayilerle birlikte merkezden de satış gerçekleştirilmesi
mümkündür. Bununla birlikte alım gücü bulunan müşterilerin daha avantajlı teklifler elde
edebilmek için tek tek bayilere gitmek yerine doğrudan sağlayıcıyla temasa geçmesi
sektörde sıklıkla görülen bir durumdur. İncelenen olayda KARSAN tarafından bayilere
tavsiye fiyat listesi gönderilmektedir. E-postada ifade edilen durum da müşteri özelinde
bir tavsiye fiyat yayımlama işlemi şeklinde değerlendirilmektedir.
(48) Yazılı savunmasında KARSAN konuya ilişkin olarak, alıcının yüksek miktarda alım
nedeniyle doğabilecek olası fiyat avantajının yanı sıra, ürünün niteliklerini ve kendi alım
amaçları ile uyuşup uyuşmadığını en sağlıklı üretici/distribütör ile iletişime geçerek tespit
edilebileceğini ifade etmektedir. Ayrıca KARSAN, yetkili satıcılık sözleşmelerinde
doğrudan satış yapma yetkisi bulunmakla birlikte satış talebini bayilere yönlendirerek
bayileri ve bayiler arası rekabeti desteklediğini belirtmektedir. Bununla birlikte PINAR
firmasıyla yapılan görüşmeler neticesinde, söz konusu satışın gerçekleşmediği
anlaşılmıştır.

18-10/196-92
17/21

(49) Gerek taraf beyanları gerek yerinde yapılan incelemelerde elde edilen bilgiler gerekse
teşebbüs tarafından gönderilen satış faturaları incelendiğinde, KARSAN’ın tavsiye fiyat
listesi açıklamakla birlikte bayilerin satış fiyatlarına müdahale etmediği ve bayilerin
araçların satış fiyatlarına kendilerinin karar verdiği sonucuna ulaşılmıştır.
I.6.2. KARSAN’ın Yetkili Satıcıların Bölge Dışına Yaptıkları Pasif Satışları
Engellediği Yönündeki İddialar
(50) 2005/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine göre, belirli haller
dışında “dağıtıcı veya yetkili satıcının anlaşma konusu mal veya hizmetleri satacağı
bölge ya da müşterilere ilişkin kısıtlamalar getirilmesi” anlaşmaları grup muafiyeti
kapsamı dışına çıkaran sınırlamalar arasındadır. Ancak yine aynı hükümde, “dağıtıcı ya
da yetkili servisin müşterilerince yapılacak satışları kapsamaması kaydıyla, seçici
dağıtım sisteminin uygulandığı pazarlarda, yeni motorlu taşıtların ve yedek parçaların,
seçici dağıtım sistemi üyeleri tarafından yetkili olmayan dağıtıcılara satışının
kısıtlanması”nın mümkün olduğu, dolayısıyla grup muafiyeti açısından bir sınırlama teşkil
etmediği belirtilmiştir. 2005/4 sayılı Tebliğ’in 3. maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde
seçici dağıtım sistemi; “sağlayıcının, anlaşma konusu malları veya hizmetleri sadece
belirlenmiş kriterlere dayanarak seçtiği dağıtıcılara veya yetkili servislere doğrudan veya
dolaylı olarak satmayı taahhüt ettiği, bu dağıtıcıların veya yetkili servislerin de söz konusu
malları veya hizmetleri yetkilendirilmemiş dağıtıcılara veya servislere satmamayı taahhüt
ettiği bir dağıtım sistemi” şeklinde tanımlanmıştır4.
(51) KARSAN Yetkilisi (…..) tarafından KARSAN PAZARLAMA Güney Marmara Bölge
Müdürü (…..)’e gönderilen 22.01.2010 tarihli ve “Imaj-Aydın Oto İstanbul Hat çalışması”
konulu e-postada özetle, 14+1C araçların İstanbul’a satılabileceğinin belirlendiği ve bu
araçların İstanbul’da satılabilmesi için çok çaba sarf edildiği, İmaj-Aydın Oto’nun
İstanbul’da durakları dolaşarak fiyat teklifi sunduğu, dışarıdan bayilerin pazara girerek
satış yapmasının bedavacılık sorunu oluşturduğu, bu nedenle İmaj Oto’nun İstanbul
içinde aktif satış yapmaması konusunda uyarılması gerektiği belirtilmiştir.
(52) Bu konuya ilişkin olarak KARSAN tarafından yapılan yazılı savunmalarda özetle;
- İmaj Oto’nun hiçbir zaman KARSAN’ın yetkili satıcısı olmadığı,
- KARSAN’ın seçici dağıtım sistemini benimsediği, buna göre dağıtım sistemi
içerisinde aranan kriterleri sağlayan ve bu nedenle yetkili kabul edilen satıcıların
diledikleri bölgeye aktif veya pasif olarak satış gerçekleştirebildiği,
- İmaj Oto’nun bu yetkili satıcılardan olmadığı ve dağıtım sistemi içinde hiçbir surette
yer almadığı,
- İptal edilen Kurul kararına konu inceleme tarihinde yürürülükte bulunan 2005/4 sayılı
Tebliğ’in 3. maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca yetkili olmayan bir
satıcının aktif satış yapmasının yasaklanabileceği,


4 2017/3 sayılı Tebliğ’in 6. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi, “Seçici dağıtım sistemi üyelerinin yetkili
olmayan dağıtıcılara, bu sistemin işletilmesi için sağlayıcı tarafından ayrılmış olan bölge içinde satış
yapmalarının kısıtlanması.” şeklinde düzenlenmiştir.
18-10/196-92
18/21

- Nitekim Danıştay kararı ile iptal edilen Kurul kararına konu önaraştırma kapsamında
KARSAN tarafından gönderilen 04.11.2011 tarihli cevap yazısında belirtildiği üzere,
2005/4 sayılı Tebliğ kapsamında seçici dağıtım sistemini uygulayan KARSAN’ın
yetkisiz satıcılar aracılığıyla satış gerçekleştirmesinin ilgili Tebliğ'e aykırı olacağı,
- Bahse konu dönemde söz konusu belgede adı geçen şahsın, KARSAN’ın yetkili
satıcılarından AYDIN OTOMOTİV’in çalışanı olmadığından bu kişinin aktif satış
yapma yetkisinin de bulunmadığı,
- Bu nedenle ilgili olayda yetkili satıcının bordrolu çalışanı olmayan birinin yetkili satıcı
personeli gibi aktif satış yapmaya çalışmasına itirazın söz konusu olduğunun
düşünüldüğü,
- Aktif satışın, KARSAN’ın yetkili satıcıları tarafından sıklıkla gerçekleştirilen ve
KARSAN’ın da desteklediği bir satış biçimi olduğu,
- Zira eklerde yer alan belgelerden de görüleceği üzere aktif satıcı priminin KARSAN’ın
sirkülerlerinde de düzenlenen bir husus olduğu,
- Ancak yetkisiz bir şirket, kuruluş, teşebbüs yahut tüzel kişinin buna rağmen
portföyünde mevcut olmayan bir aracı satmaya çalışmasının müşterilerin aldatılması
sonucunu doğuracağı,
- Bu durumun da KARSAN’ın müşteri nezdindeki imajını olumsuz etkileyeceği, ilgili
belgede yer alan konunun, aktif satışın yetkisiz bir kişi tarafından ve portföyünde
olmayan bir araç üzerinden yapılması olduğunu öngördükleri
ifade edilmiştir.
(53) Ayrıca mevcut dosya konusu şikâyetten kısa süre önce KARSAN’ın bayilerin pasif
satışlarını engellediğine dair iddialara yönelik önaraştırma gerçekleştirilmiş ve
14.07.2011 tarih ve 11-43/913-283 sayılı Kurul kararı ile soruşturma açılmasına gerek
olmadığına karar verilmiştir. Söz konusu dosya kapsamında KARSAN’ın İstanbul, Bursa
ve Konya bayilerinden toplam yedi teşebbüste yerinde inceleme gerçekleştirilmiş ve
bayilerin genel olarak toplam satışlarının yaklaşık %10-15’ini bulundukları şehrin dışına
yaptıkları tespit edilmiştir.
(54) KARSAN tarafından gönderilen 04.11.2011 tarihli cevap yazısında, AYDIN OTOMOTİV
tarafından 2010 yılında 12 adet, 2011 yılında ise söz konusu cevap yazısı tarihine kadar
yedi adet aracın bayinin bulunduğu bölge olan Yalova dışına satışına ilişkin fatura
örnekleri ibraz edilmiştir. Yine şikâyetçi NAZ MOTOR'un, Ankara, Bursa, Çorum, Kocaeli
gibi kendi bölgesi dışındaki ve KARSAN bayisi bulunan şehirlere satışlar gerçekleştirdiği,
yazılı savunma eklerinde gönderilen fatura örneklerinden görülmektedir.
(55) Bu değerlendirmeler ışığında, KARSAN’ın yetkili satıcıların bölge dışına yaptıkları pasif
satışları engellemediği, şikâyetçi dâhil tüm bayilerin kendi bölgeleri dışındaki müşterilere
de satışlar gerçekleştirebildiği, İmaj Oto’nun KARSAN tarafından yetkilendirilen
satıcılardan biri olmadığı, bu çerçevede 4054 sayılı Kanun kapsamında bir ihlal
bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
I.6.3. KARSAN'ın Pazarın Şeffaflaşmasını Sağlayarak Yetkili Satıcılar Arasındaki
Rekabeti Ortadan Kaldırdığı İddiası
(56) Şikâyet dilekçesinde yer alan iddialardan bir diğeri, KARSAN’ın detaylı müşteri ve satış
bilgilerini topladığı, bu bilgileri diğer bayilerle paylaşarak pazarı şeffaflaştırdığı, ayrıca
topladığı bu bilgiler sayesinde bayiler arası rekabeti ve piyasayı kontrol ettiğidir.

18-10/196-92
19/21

(57) KARSAN yazılı savunmasında, bayilere performanslarına göre prim ve destek verildiğini,
bu nedenle bayilere verilecek teşviklerin belirlenmesi ve performans düzeyinin tespiti
amacıyla satış rakamları ve müşteri bilgileri gibi verilerin toplandığını ifade etmektedir.
Buna göre söz konusu veriler performans hesaplamalarında kullanılmakta ve yıl sonunda
verilecek primler için temel teşkil etmektedir. Bununla birlikte toplanan verilerin hiçbir bayi
ile paylaşılmadığı vurgulanmaktadır. Soruşturma evresinde yapılan incelemelerde
KARSAN tarafından toplanan müşteri bilgilerinin diğer bayilerle paylaşıldığına ilişkin
iddiaların doğruluğuna yönelik bir delil bulunmadığı gibi, şikâyetçi tarafından iletilen e-
postalarda da bu bilgilerin diğer bayilerle paylaşıldığına ilişkin bir veri bulunmamaktadır.
Ayrıca KARSAN tarafından bu bayilere gönderilen e-postalarda açıkça “performans
değerlendirmelerinde kullanılmak üzere” bilgilerin iletilmesi gerektiği belirtilmektedir.
(58) Diğer yandan KARSAN tarafından yapılan yazılı savunmalarda, müşteri bilgilerini
toplamadaki amaçlarından birinin de müşteri memnuniyeti değerlendirmeleri yapabilmek,
araç geri çağırma işlemlerinde ya da araçlarla ilgili duyuru yayımlama durumlarında
müşteriyle temasa geçebilmek olduğunu belirtmektedir. Araçlarla ilgili yaşanan kronik
sorunlarda araç sahibine doğrudan ulaşmanın gerekli olduğu, ayrıca indirim, promosyon
gibi bilgilendirmeler ile periyodik müşteri memnuniyeti araştırmalarının yapılmasının
teşebbüs açısından önemli ve ticari hayatın bir gereği olduğu vurgulanmaktadır.
(59) Verilen bilgiler ışığında KARSAN’ın müşteri bilgilerini toplamasının, bu verileri diğer
bayilerle paylaştığına ilişkin delil bulunmadığı da göz önüne alınarak, 4054 sayılı Kanun
kapsamında bir ihlal oluşturmadığı değerlendirilmektedir.
I.6.4. KARSAN PAZARLAMA’nın Yetkili Satıcıları Arasında Ayrımcılık Yaptığı
İddiası
(60) 4054 sayılı Kanunun 4. maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendi, “Münhasır bayilik hariç
olmak üzere, eşit hak, yükümlülük ve edimler için eşit durumdaki kişilere farklı şartların
uygulanması”nı hukuka aykırı bularak yasaklamaktadır. Başvuru dilekçesinde,
KARSAN’ın eşit hak ve yükümlülük altında bulunan yetkili satıcıları arasında doğrudan
veya dolaylı olarak farklı uygulamalar yaptığı dile getirilmektedir. Dilekçenin ekinde yer
alan hak ediş tablolarındaki ödenen prim farklılıklarından bu durumun açıkça
görülebileceği de belirtilmektedir.
(61) KARSAN tarafından yapılan savunmalarda özetle; bayilere ödenen primlerin önceden
belirlenen objektif kriterler uyarınca hesaplandığı, dağıtıcılar arasında performans
değerlendirmesi baz alınarak farklı miktarlarda primler verilmesinin ayrımcılık teşkil
etmediği, zira primler tespit edilirken göz önünde bulundurulan kriterlerin eşit durumdaki
her yetkili satıcı için aynı ve objektif olduğu, primlerle amaçlananın yetkili satıcıların
performanslarının ödüllendirilmesi ve satış hedefleri konusunda teşvik edilmeleri olduğu,
bu çerçevede yetkili satıcıların objektif kriterlerle belirlenen primlere, yaptıkları satışlar
doğrultusunda hak kazanmalarının ticari hayatın bir gerekliliği olduğu, bu durumun
rekabet ihlaline vücut vermediği, tam tersine pazarda rekabeti artırıcı ve de dolaylı olarak
tüketici memnuniyetini artırıcı bir uygulama olduğu ifade edilmiştir.

18-10/196-92
20/21

(62) Yukarıdaki bölümde ifade edildiği gibi yapılan incelemede KARSAN’ın, bayilerin
performanslarına göre tüm bayilere açık ve objektif kriterlere dayanarak prim dağıtımı
gerçekleştirdiği görülmüştür. Performansa dayalı prim sistemi açık ve objektif olduğu
takdirde bayiler arası rekabeti ve bayi verimliliğini artırıcı etkiye sahiptir. Dolayısıyla
performansa dayalı şeffaf ve objektif prim sistemi olduğu tespit edilen KARSAN’ın
sisteminin, aksine delillerin de bulunmadığı göz önünde bulundurularak, 4054 sayılı
Kanun kapsamında bir ihlal niteliği taşımadığı değerlendirilmektedir.
I.6.5. KARSAN ile NAZ MOTOR Arasındaki Ticari İlişkiye Dönük Diğer İddialar
(63) Şikâyetçi tarafından dile getirilen iddialardan biri de, KARSAN’ın bayileri zararına satışa
teşvik ettiği, yıl sonunda ise oluşan zararların KARSAN tarafından karşılanacağının vaat
edildiği, ancak bu vaatlerin gerçekleşmemesi neticesinde şikâyetçinin zarara uğradığıdır.
(64) Öncelikle şikâyet konusu dönemde yaşanan gelişmelere kısaca değinilmesi
gerekmektedir. 2009 yılından önce, Karsan Otomotiv Sanayii ve Ticaret A.Ş.’nin
distribütörlüğünü İSOTLAR gerçekleştirmekteyken, 2009 yılının Mart ayından itibaren ise
bu faaliyet KARSAN tarafından yürütülmeye başlamıştır. Bu geçiş sürecinde İSOTLAR’ın
bayileri ile yeni sözleşmeler imzalanarak devam etmek isteyen bayilerle bayilik ilişkisi
sürdürülmüştür. Geçiş döneminin zorlukları ile birlikte 2008 yılında ülke ekonomisinde
yaşanan sıkıntıların hem KARSAN’ı hem de bayilerin satışlarını etkilediği taraflarla
yapılan görüşmelerde vurgulanmıştır.
(65) KARSAN tarafından 01.03.2010 tarihinde (…..) tarafından gönderilen "Mart J9 Klasik
İstanbul Kampanyası" konulu elektronik postaya ilişkin yapılan savunmada, ihracat
amacıyla üretilen ancak çeşitli sebeplerle satışı gerçekleşmeyen J9 Klasik marka
araçların 2010 yılında iç piyasaya sunulmaya başlandığı dile getirilmiştir. Bu ifadeyi
tamamlayıcı nitelikte bir açıklamanın ise GÜRSÖZLER OTOMOTİV tarafından yapıldığı
görülmektedir. Buna göre geçiş döneminin zorlukları ve ekonomik krizin etkisiyle
KARSAN’ın elinde kalan J9 model araçların bayiler tarafından alındığı ve krizin etkilerinin
azalmasıyla araçların tamamının satıldığı belirtilmektedir.
(66) Bu dönemde araçların stokta bekleme süresi ve seri sonu ürün statüsünde bulunması
nedeniyle yetkili satıcıların ürüne yönelik güvenlerini artırmaya yönelik çalışmalar
yapıldığı KARSAN tarafından beyan edilmiştir. Ancak gerek bayilerle yapılan
görüşmelerde gerekse yapılan incelemelerde KARSAN’ın bayileri zararına satışa
zorladığına yönelik bir delile rastlanmamıştır. Yine AYDIN OTOMOTİV yetkilisi ile yapılan
görüşmelerde bir dönem J serisi araçların satışların çok fazla olduğu ancak piyasanın
yeterli doygunluğa ulaşarak satışların gerilediği, ayrıca ithal rakiplerin piyasa girmesinin
de bunda etkili olduğu belirtilmiştir. Anılan dönemde NAZ MOTOR ve birkaç bayinin daha
fazla satış yapabilmek ve pazarda güçlenebilmek adına düşük fiyatlarla satışlar
gerçekleştirdiği bunun sonucu olarak da zarara uğradığı değerlendirilmektedir.
(67) Soruşturma döneminde şikâyetçi ile yapılan görüşmelerde 2009 yılında ekonomik krize
rağmen satışlarının iyi olduğu belirtilerek zararına satış gerçekleştirmenin ticari hayatın
olağan akışına aykırı olmasına rağmen KARSAN ile aralarındaki güven ilişkisine
dayanılarak verilen sözlü taahhütlere güvenildiği ifade edilmiştir.

18-10/196-92
21/21

(68) İlgili dönemin sonunda KARSAN, şikâyetçiden (…..) TL’lik faturaya dayanan alacağı
olduğunu iddia ederek hukuki takibat başlatmıştır. KARSAN’ın savunmasında, Ahmet
KAPOĞLU’nun Kurum’a yaptığı şikâyetin, KARSAN tarafından söz konusu borcun tahsili
için gerçekleştirilen girişimlerin sonucu olduğu belirtilmektedir. Söz konusu borcun tahsili
amacıyla KARSAN tarafından noter aracılığıyla gönderilen ihtarnamelere rağmen
ödemenin yapılmaması neticesinde 22.03.2011 tarihinde İstanbul 12. İcra Müdürlüğünün
4123 E. sayılı dosyasından icra takibi başlatıldığı, icra takibine yapılan itiraz neticesinde
İstanbul 20. Asliye Ticaret Mahkemesinde açılan davanın KARSAN lehine sonuçlanarak
kesinleştiği KARSAN tarafından yapılan savunmalarda ifade edilmiş ve Asliye Ticaret
Mahkemesinin kararı soruşturma dosyasına gönderilmiştir.
(69) Sonuç itibarıyla 2008-2010 yılları arasındaki dönemde şirket içi ve ekonomik nedenlerle
stokta kalan J9 model araçların satışı için KARSAN tarafından bayilerin teşvik edildiği,
bu teşviklerin zorlama ve baskı içermediği ve zararına satış yapılması gibi bir talebin
bulunmadığı, bayilerin kendi inisiyatifleri ve ticari kararları doğrultusunda satışlarını
gerçekleştirdiği, bununla birlikte NAZ MOTOR’un satışlarını artırmak adına, kendi
ifadesiyle, KARSAN’a güvenerek zararına satışlar gerçekleştirdiği, ancak bu zararların
KARSAN tarafından üstlenilmediği, bu durumun bir tacir olarak alınan riskin realize
olması anlamına geldiği, zira KARSAN’ın şikâyetçiye baskı/zorlama yaptığına dair
herhangi bir delilin bulunmadığı değerlendirilmektedir.
(70) Sonuç olarak, özellikle şikâyet konusu dönemde KARSAN’ın, elde kalan J9 model
araçların satılabilmesi için belirli pazarlama politikaları uygulamakla ve tavsiye fiyat listesi
açıklamakla birlikte bayilerin satış fiyatlarına müdahale etmediği ve bayilerin araçların
satış fiyatlarına kendilerinin karar verdiği, yetkili satıcıların bölge dışına yaptıkları pasif
satışları engellemediği, şikâyetçi dâhil tüm bayilerin kendi bölgeleri dışındaki müşterilere
de satışlar gerçekleştirebildiği, çeşitli nedenlerle bayilerden müşteri bilgilerini topladığı
ancak bu verileri diğer bayilerle paylaştığına ilişkin bir delil bulunmadığı, performansa
dayalı prim sistemi uyguladığı ve tüm bayilere açık ve objektif kriterlere dayanarak prim
dağıtımı gerçekleştirdiği, bu nedenle söz konusu uygulamaların 4054 sayılı Kanun’u ihlal
etmediği kanaatine varılmaktadır.
J. SONUÇ
(71) 01.06.2017 tarih ve 17-18/265-M sayılı Kurul kararı uyarınca yürütülen soruşturma ile
ilgili olarak düzenlenen Rapor’a, Ek Görüş’e, toplanan delillere, yazılı savunmalara ve
incelenen dosya kapsamına göre; Karsan Otomotiv Sanayi Mamulleri Pazarlama
A.Ş.’nin 4054 sayılı Kanun’u ihlal etmediğine, dolayısıyla aynı Kanun’un 16. maddesi
uyarınca adı geçen teşebbüse idari para cezası uygulanmasına gerek olmadığına,
OYÇOKLUĞU ile gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare
Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere, karar verilmiştir

18-10/196-92
22/21

Dr. Metin ARSLAN’ın 05.04.2018 tarih ve 18-10/196-92 sayılı Kararın Toplantı
Tutanağında Yer Alan Karşı Oy Gerekçesi

05.04.2018 tarih ve 18-10/196-92 sayılı Rekabet Kurulu kararına ilişkin kısa karar
tutanağında Dr. Metin ARSLAN karşı oy gerekçesini;

“Kurul toplantılarına ait görüşmelerin Rekabet Kurumunun çalışma ilkelerinden olan
şeffaflık ve açıklık ilkeleri doğrultusunda kayıt altına alınması gerekirken, bu yapılmadan
alınan kararlara usul yönünden karşıyım.”

şeklinde ifade ederek imzalamıştır.


KARŞI GÖRÜŞ
30.07.2018
(18.10 ve 18.11 Sayılı Toplantılar)

Şeffaflık ve hesap verilebilirlik kamu adına denetim ve gözetim görevini yerine getiren
kurumların temel çalışma esaslarındandır. Söz konusu prensiplerin Rekabet Kurulu
tarafından sıklıkla göz ardı edilmek suretiyle ülke ekonomisi ve kamu menfaatleri
açısından telafi edilemez tahribatlara yol açtığı müşahade edilmektedir.
Görev yaptığım gerek Nurettin Kaldırımcı gerekse de Ömer Torlak’ın başkanlık
dönemleri boyunca, enflasyon, kurum organizasyonu ve FETÖ ile ilgili ısrarla dile
getirdiğim hususlar dikkate alınmamıştır. Hatta 15 Temmuz akabinde dahi, FETÖ’nün
Kurum ve Kurul içindeki mensupları hakkında gerekli işlemlerin yapılmamış olması
nedeniyle Kurul toplantılarının meşru bir zeminde devam edemeyeceği ve bu kapsamda
süreç tamamlanıncaya kadar Kurul toplantılarına katılmayacağım hususunda başkanlık
makamına verdiğim 09.08.2016 tarihli dilekçem üzerine dahi konuyla ilgili gerekli adımlar
atılmamıştır.
Serdettiğim görüşlerden duyulan rahatsızlık sebebiyle, Ömer Torlak’ın başkanlığı
döneminde Kuruldaki görev süremi tüketmeyi amaçlayan bir buçuk yıla kadar uzanan bir
yargı tuzağı kurulmuştur. Söz konusu yargı tuzağına zemin hazırlamak amacıyla, milletin
temsilcisi olan Bakanlar Kurulu ve Cumhurbaşkanı’nın uhdesinde olan bir yetkiyi
pervasızca ve aleni bir şekilde gasp ederek, şahsımın kurul üyeliğini sona erdirme
zehabıyla Kurul tarafından utanç verici bir karar alınmıştır.
Bahse konu hazin kararla ilgili olarak, Kalkınma Bakanlığı’nın yoklukla muallel olduğunu
belirten cevabi yazısı (11.11.2016) ve Devlet Personel Başkanlığı’nın yetki gaspı
yapıldığı şeklindeki tespiti (24.01.2017) kale alınmamıştır.
Mahkeme kayıtlarına girmiş ekteki 05.12.2016 tarihli kendi tutanağımda tafsilatıyla
açıklandığı üzere, Ömer Torlak tarafından Kurula davet edilmem ve şahsımın söz konusu
davete icabet etmesi kapsamında yapılan görüşmede 09.08.2016 tarihli dilekçemi geri
çekmem durumunda kurul toplantılarına katılabileceğim tarafıma bildirilmiştir. Söz
konusu dilekçeyi geri çekmeyi reddetmem üzerine, Kurul tarafından o gün yaşananlarla
ilgili olarak yalan beyan niteliğinde bir tutanak tutulmuştur.
Diğer taraftan, eski bir Kurul üyesinin de ortağı olduğu FETÖ ile irtibatlı ve iltisaklı
avukatlık şirketinin Kurul içindeki uzantısı gibi faaliyet gösteren Fevzi Özkan’ın, oğlunun
Bank Asya’da üst düzey yönetici olması hasebiyle gözaltına alınması akabinde, olayın
üzerini örtmek maksadıyla hakkında gerekli işlem yapılmaksızın Temmuz/2017’de
emekli edilmesine müsaade edilmiştir. Bir önceki yönetimin son iki promosyonunda işe
alınan 30 uzman yardımcısından 25’inin by-lock gerekçesiyle Kurumdan
uzaklaştırılmasına rağmen, bunları planlı bir biçimde işe alan Kurumun eski yöneticileri
hakkında da herhangi bir işlem tesis edilmemiştir.
Kurumun varlık sebebi olan rekabeti bozucu eylemlerin engellenmesi ve sonuçta tüketici
refahının artırılması amacı çerçevesinde, 2016 yılı başında enflasyon henüz %8
düzeyinde iken enerji ve tarım sektörüne yapılacak müdahalelerle %5’lere çekilmesinin
mümkün olduğunu, aksi takdirde yıl içinde %10’u geçme tehlikesinin bulunduğunu dile
18-10/196-92


getiren ikaz ve önerilerim Kurul gündemine alınmamıştır. Nitekim, tarım sektörüne dahi
müdahale edemeyen, sadece bir ön araştırma yaptırmakla yetinen aciz durumdaki
Rekabet Kurulu mevcut durumda enflasyonun %15 bandına dayanmasından mesuldür.
Kasıtlı bir şekilde işlenen ve çoğu da esasında ceza hukukunun kapsamına giren hukuk
ihlallerine ilaveten, Kurul çarpık mantığı ile istifa ettiğimi varsaymasına rağmen,
Kurumdan ayrılmam ile ilgili SGK Hizmet Takip Programına (HİTAP) “İstifa nedeniyle
ilişiğin kesilmesi” yönünde bilgi girişi yapılmamış, sicilimi bozma anlamına gelen
“Mahkeme Kararı Gereği İlişik Kesme” şeklinde gerçeğe aykırı bildirimde bulunulmuştur.
Ne hazindir ki, tüm bu süreçlerden haberdar olan sözde ilişkili Bakanlık, hakemlik görevini
yerine getireceğine, Cumhurbaşkanı’nın ve Bakanlar Kurulu’nun iradesini hiçe sayan,
yalancı şahitlik yapan, gerçeğe aykırı yazılı beyanda bulunan ve karakter katliamı yapan
Rekabet Kuruluyla beraber hukuk ihallerinin tarafı olmuştur.
Asli amacına hizmet etmeyen, gelecek nesillere de maliyetler yükleyen, görevlerini ihmal
eden ve kötüye kullanan sorumluların, kamuoyu nezdinde sorgulanıp hesap vermeleri
gerekir. Bürokrasi tarihinde benzeri görülmeyen bu hukuk rezaletinin tekrarının
yaşanmaması için Kurumda şeffaflık ve hesap verilebilirlik ilkelerinin hayata geçirilmesi
elzemdir. Bu anlamda Rekabet Kurulu toplantılarının kayıt altına alınması gerekmektedir.




Dr. Metin ARSLAN
Kurul Üyesi

Ek : 05.12.2016 Tarihli Kendi Tutanağım



Full & Egal Universal Law Academy