Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2018-1-10 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 18-13/230-105
Karar Tarihi : 03.05.2018
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN, Adem BİRCAN, Şükran KODALAK, Mehmet AYAN
B. RAPORTÖRLER: Hilmi BOLATOĞLU, Musa ÇOKUR, Hande DAYAN
C. BAŞVURUDA
BULUNAN :- Berkay GÖKÇE
İzmir Cad. Ihlamur Sok. No: 9/15 Kızılay/Çankaya
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : - TURÇEF Yeminli Çevirmenlik Federasyonu
Kocatepe Mah. Bayındır-2 Sok. No: 20/4 Çankaya/Ankara
- TUÇEF Uluslararası Çevirmenler ve Çeviri Kuruluşları Federasyonu
Halaskargazi Cad. Koza Apt. No:113 Kat:3 D:5 34363
Osmanbey/İstanbul
(1) E. DOSYA KONUSU: TURÇEF Yeminli Çevirmenlik Federasyonu ve TUÇEF
Uluslararası Çevirmenler ve Çeviri Kuruluşları Federasyonunun fiyat listeleri
yayımlamak suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettikleri iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle; TURÇEF Yeminli Çevirmenlik Federasyonu
(TURÇEF) ve TUÇEF Uluslararası Çevirmenler ve Çeviri Kuruluşları Federasyonu’nun
(TUÇEF), herhangi bir oda ve birlik yasalarının olmayışı nedeniyle 5253 sayılı Dernekler
Kanunu çerçevesinde faaliyet gösterdikleri; TURÇEF ve TUÇEF’in düzenli aralıklarla fiyat
listeleri yayımladıkları ve fiyat listeleri yayımlamak için gerekli yetkiyi federasyon
tüzüklerinden aldıkları iddia edilmektedir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 16.02.2018 tarihinde giren başvuru
üzerine hazırlanan 12.03.2018 tarihli ve 2018-1-10/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu’nun
görüşülmesi sonucunda, 15.03.2018 tarih ve 18-08/146-M sayı ile önaraştırma
yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca düzenlenen 24.04.2018 tarih ve 2018-
1-10/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(4) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda özetle; TUÇEF ile TURÇEF tarafından
yayımlanan fiyat listelerinin tavsiye niteliğinde olduğu, uyulmasının zorunlu tutulmadığı
ve uyulması yönünde herhangi bir yaptırımın uygulanmadığı, dolayısıyla bu aşamada
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (4054 sayılı Kanun) 41. maddesi
uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı; ancak fiyat listesi yayımlanmasına
yönelik uygulamaların sona erdirilmesinin gerekli olduğu, bu çerçevede, TUÇEF ile
TURÇEF’e, başta fiyat listesi yayımlanması olmak üzere 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi
kapsamında değerlendirilebilecek karar ve uygulamaları sona erdirmeleri ve
tüzüklerindeki fiyat listesi hazırlanmasına ilişkin hükümleri kaldırmaları amacıyla 4054
sayılı Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca görüş bildirilmesinin yerinde
olacağı, ayrıca TUÇEF ile TURÇEF’e gönderilecek görüş yazısı hakkında İstanbul ve
Ankara Valiliklerine bilgilendirme yapılmasının uygun olacağı ifade edilmiştir.
18-13/230-105
2/12
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(5) Önaraştırma kapsamında, 27.03.2018 tarihinde İstanbul ilinde bulunan TUÇEF’te yerinde
inceleme yapılmıştır. TURÇEF yetkilileriyle 06.04.2018 tarihinde Kurum’da görüşülmüş
ve şikâyetçi ile telefon görüşmesi gerçekleştirilmiştir. Öte yandan TUÇEF ve TURÇEF’e
üye çeviri bürolarından bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur. Bu kapsamda
teşebbüslerce gönderilen cevabi yazılar, Anadil Tercüme Hizmetleri Bürosu’ndan
(ANADİL) 10.04.2018 tarih, 2940 sayı ve 13.04.2018 tarih, 3054 sayı; ATM Avcılar
Yeminli Tercümanlık Bürosu’ndan (ATM) 12.04.2018 tarih, 2999 sayı ve 13.04.2018 tarih,
3058 sayı; Konsolosluk Tercüme Bürosu’ndan (KONSOLOSLUK) 16.04.2018 tarih ve
3089 sayı ve Aktaş Grup Uluslararası Tercüme Dil Hiz. Rek. Tur. ve Tic. Ltd. Şti.’den
(AKTAŞ) 12.04.2018 tarih, 3011 sayı ve 13.04.2018 tarih, 3084 sayı ile Kurum kayıtlarına
intikal etmiştir.
I.1. Hakkında Önaraştırma Yürütülen Teşebbüs Birlikleri: TURÇEF ve TUÇEF
(6) Merkezi Ankara’da bulunan TURÇEF, çevirmenlik faaliyetleri içerisinde, hem çevirmen
hem de çeviri bürosu olarak eğitim, sertifika, sertifikasyon, standart ve normları yönünden
yeterli dil diploması, işletme ve eğitimle ilgili belgelerin yanı sıra Çalışma ve Sosyal
Güvenlik Bakanlığı’nın MYK Ulusal Çevirmenlik Standardı’na, Adalet Bakanlığı Bilirkişi
Yasası içindeki şartlara ve Bölge Adliye Mahkemeleri’nin yeminli çevirmen standardı
belgelerine sahip olup, “Çevirmenlik Meslek Sorumluluk Sigortası”na sahip olan çevirmen
ve çeviri bürolarınca ülke çapında kurulmuş dernekler arasında mesleki dayanışma,
işbirliği ve ortak çalışma yürütmek amacıyla kurulmuş bir federasyondur. Hâlihazırda
TURÇEF bünyesinde 15 dernek, 52 temsilcilik ve 3000’e yakın çevirmen bulunmaktadır.
(7) TUÇEF çeviri ve çeviri kuruluşları tarafından kurulmuş dernekler arasında dayanışma ve
işbirliği kurulması yönünde çalışmalar yapmak amacıyla faaliyet göstermektedir.
Mesleğin etkinleştirilmesi ile geliştirilmesini sağlamak ve bu konuda çalışma yapan kişi
ve kuruluşlara destek vermek, her türlü eser, seminer, uluslararası kongre, kitap, sözlük,
ansiklopedi, gazete, dergi, broşür ve dokümanların yazılı, yeminli yazılı ve simultane
sözlü çeviri işiyle uğraşan çevirmenler ile çeviri büroları ve kuruluşları, yabancı dil ile ilgili
kişi ve kuruluşları, çevirmenlik mesleği ile ilgili olarak, resmi ve özel kurum ve kuruluşlar
nezdinde temsil etmektedir.
I.2. Pazar Hakkında Genel Bilgi
(8) Başvuruya konu faaliyetler esas itibari ile tercümanlık faaliyetlerini ilgilendirmektedir. Bir
dilde yazılı bir metni başka bir dile çeviren kişiye “mütercim”, bir konuşmanın ya da metnin
söylenmesini ya da yazılmasını takiben çeviri yapan kişiye ise “tercüman” denilmektedir.
Bu iki terim birbiriyle karıştırılmakla ve çoğu zaman da birbiri yerine kullanılmakla birlikte,
genellikle bu terimleri kapsayacak şekilde “çevirmen” kavramı kullanılabilmektedir.
(9) Çevirmenler genellikle özel büro açarak faaliyet göstermektedir. Açılan çevirmenlik
bürolarında çalışan çevirmenler birden fazla notere giderek yemin zaptı almakta ve
yeminli tercüman olmaktadır. Çeviri bürolarının yeminli tercüman bulundurmasındaki
amaç, özel veya resmi belgenin tercümesine sadece yeminli tercümanın imza
atabilmesidir. Yemin belgesi olmayan tercümanın yaptığı tercümeleri noter
onaylamamakta ve resmi olarak bu tercümeler geçersiz belgeler olarak kabul
edilmektedir. Yeminli tercümanların dışında yemin belgesine sahip olmayan tercüman ve
mütercimler de bu bürolarda çalışmaktadır. Ayrıca bir yabancı dile hakimiyeti bulunan
öğrenciler ve üniversiteden yeni mezun kişiler de bu bürolarda çalışabilmektedir.
(10) Yargı alanında da “bilirkişilik müessesesi ve tercümanlık” başlığı altında çevirmenlik
mesleği icra edilmektedir. Hukuki uyuşmazlıkları çözmekle görevli yargı makamlarının
özellikle hakimin, hukuki bilgi ve tecrübesini aşan, ancak özel ve teknik bilgi ile
18-13/230-105
3/12
çözümlenebilecek nitelikte bulunan uyuşmazlıklarda farklı alanlarda bilgisine başvurulan
kişiye bilirkişi denilmektedir. Bilirkişiler (bazı durumlar hariç), il adli yargı adalet
komisyonları tarafından her yıl düzenlenen bir listede yer alan gerçek veya tüzel kişiler
arasından seçilirler. Yeminli tercümanlar da bilirkişi sayılmaktadır. İl adli yargı adalet
komisyonları tarafından her yıl düzenlenen listede yer alan tercümanlar ile bunların
dışında hâkimin bilgisine başvurduğu diğer yeminli tercümanlar bilirkişi sayılmaktadır.
(11) Çeviri bürolarının sunduğu hizmetler, yazılı çeviri, sözlü çeviri, multimedya tercümesi,
internet sitesi tercümesi, masaüstü yukarı yayın çevirisi, deşifre hizmetleri ve refakat
hizmetleri olarak gruplandırılabilir. Ülkemizde çevirmenlik mesleği ile ilgili doğrudan yasal
bir mevzuat bulunmasa da 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, 6100 sayılı Hukuk
Muhakemeleri Kanunu, 1512 sayılı Noterlik Kanunu, Noterlik Kanunu Yönetmeliği’nin
bazı maddelerinde bir takım düzenlemelere yer verilmiştir. Ayrıca Mesleki Yeterlilik
Kurumu tarafından yapılan çalışma sonucunda hazırlanan Çevirmen (Seviye 6) Ulusal
Meslek Standardı, 29.01.2013 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.
I.3. İlgili Pazar
(12) Dosyanın incelenmesi sonucunda, İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz’un 20.
paragrafında bulunan “inceleme konusu işlem, gerek ürün gerekse de coğrafi açıdan
olası alternatif pazar tanımları çerçevesinde rekabet açısından endişeler yaratmıyor ya
da alternatif tüm tanımlar açısından rekabeti bozucu bir etki söz konusu oluyorsa pazar
tanımı yapılmayabilir” ifadesi dikkate alınarak, ilgili ürün ve coğrafi pazarın
tanımlanmasına gerek duyulmamıştır.
I.4. Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
I.4.1. TUÇEF, TURÇEF ve Başvuru Sahibinden Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
(13) Önaraştırma kapsamında TUÇEF’’te yapılan yerinde incelemede alınan belgelerde ihlal
teşkil edebilecek herhangi bir unsura rastlanmamıştır. Ayrıca yerinde inceleme sırasında
TUÇEF Başkanı ile yapılan görüşmede;
“Federasyon olarak bilgilendirme amaçlı bir fiyat listesi yayınlıyoruz. Bu listenin amacı
piyasayı bilgilendirmek ve aynı zamanda mahkemelere bir rayiç bedel hakkında bilgi
sunabilmek. Çevirmenlik yasası olmadığı için bu konuda bir boşluk bulunmakta olup,
hangi dil ne kadardır kimsenin bilgisi olmadığından bilgilendirmek için ışık tutmaktadır.
Diğer yandan kimsenin bu listeye uyma yükümlülüğü yok, uymayanlara bir
yaptırımımız da bulunmamakta. Noterler sayfa başına (1000 karakter) 130 TL
civarında tasdik ücreti almakta, bu bağlamda çevirmenler de tüm sorumluluğu taşıdığı
için buna yakın bir ücret almalıdırlar. Ancak bir kere daha belirtmeliyim ki buna
kimsenin uyma zorunluluğu bulunmamaktadır.”
hususları ifade edilmiştir. Ayrıca 06.04.2018 tarih ve 4477 sayılı yazıda TUÇEF’e, fiyat
listesinin hazırlanma süreci, bu listeye uyma zorunluluğunun bulunup bulunmadığı, kara
liste uygulaması hakkında sorular sorulmuş ve buna ilişkin gelen 11.04.2018 tarih ve 2989
sayılı cevabi yazıda;
“- Dernek ve federasyonların yasal olarak yaptırım gücü bulunmamaktadır.
Çevirmenlik mesleği ile ilgili ülkemizde yasamız henüz çıkmadığından, piyasada
oluşan çelişkilere ışık tutmak ve federasyon tüzüğümüzün 3. maddesine istinaden
üyelerin çeviri mesleğinin icrası için gerekli görülen olmayıp genel bir fiyat listesi
tavsiye niteliğinde bilgi amaçlı olarak, çeviri hizmetinin çeşidine, diline, yazılı veya
sözlü durumuna göre Noterlik Kanununda belirtilen sayfa standardına istinaden
hazırlanarak adliyeler, hâkimler ve savcılar ile resmi ve özel kuruluşlarında bilgi
18-13/230-105
4/12
olarak yararlanabilmeleri için internet sitesinde yayımlanmakta olup, herhangi bir
yaptırımı bulunmamaktadır.
- Çevirmenlik yasamız olmadığından, piyasada mesleki dolandırıcılar ve
mağduriyetleri azaltabilmek amaçlı olarak düzenlendiği, sitemizde de belirtildiği
gibi üyelerden en az 3 kişinin şikâyeti veya vatandaşlardan 5 kişinin şikâyeti
üzerine şikâyet edilen kişi veya kuruluşla irtibata geçerek, mesleki olarak bunların
etik olmadığı mağduriyetin giderilmesi gerektiği konusu görüşülüyor, bu iyi
niyetlere rağmen yaptırımı ve kanunu bulunmayan mesleğimizi düzgün yapmayan
ve kişi veya kuruluşları mağdur edenleri bu listede ifşa etmeyi amaçlamaktadır.
Ancak henüz böyle bir olgu gerçekleşmemiş olup, herhangi bir ifşa yapılmaya
gerek duyulmamıştır.”
ifadelerine yer verilmiştir.
(14) Yapılan görüşmede TURÇEF yetkilileri tarafından özetle;
Federasyonun yayımladığı listenin tavsiye niteliğinde olduğu, herhangi bir
kanunlarının olmadığı, yayımlanan listenin resmiyetinin olmadığı, listede yazan
fiyatların piyasadaki ortalama fiyatlar olduğu, piyasada tamamen serbest piyasa
koşullarının olduğu, çok fahiş fiyatlara piyasada iş yapan çeviri bürolarının
bulunduğu, fiyat bütünlüğünü sağlamak adına böyle bir listenin olduğu ve herhangi
bir zorlamanın olmadığı,
Adli bilirkişilik işlerinde bakanlık fiyat listesi talebinde bulunduğu için böyle bir
listenin yayımlanmak zorunda olduğu,
Serbest çevirmenlerin fatura kesemediği onların adına büroların fatura kestiği veya
gider pusulası düzenlediği, çevirmenlerin vergiye tabi olmadığı ancak büronun
kendi maaşlı çalışanlarına maaş ödediği,
İşin önemine göre fiyatların belirlendiği ve bunun tamamen tercümanın
inisiyatifinde olduğu, vergi kanunu uyarınca mütercimlerin gelir vergisine tabi
olmadığı, serbest çalışan tercümanların fatura kesmediği, dolayısıyla bu fiyat
listesine uyulup uyulmadığının gözetilmesinin mümkün olmadığı,
Tercümanların derneğe üye olma zorunluluğunun bulunmadığı, ancak yeminli
tercüman olabilmek için notere kayıtlı olmaları gerektiği,
Kara liste uygulamalarının olmadığı, gelen şikâyetler doğrultusunda böyle bir liste
oluşturma teklifinin olduğu ancak kendilerinin bunu yapmadığı,
TURÇEF’in Ray Sigorta ile yaptığı anlaşma çerçevesinde yıllık (…..) TL’ye
çalışanlarına isteğe bağlı mesleki sorumluluk sigortası yapma imkânı tanıdığı,
böylece kendilerine duyulan güvenin arttığı, bu sigortanın (…..)TL’ye kadar olan
zararı karşıladığı ve bu uygulamanın yaklaşık bir sene önce uygulanmaya
başladığı
hususları ifade edilmiştir. Ayrıca TURÇEF’ten gelen 06.04.2018 tarih ve 2884 sayılı
yazıda özetle;
Kurum, kuruluş, vatandaşlar ve yabancıların mağdur olmaması için bir meslek
federasyonu olarak hakkaniyetin eşitliği ilkesine dayanarak her meslek örgütünün
yaptığı gibi tavsiye niteliğinde tanım ve ücret uygulamasının belirlendiği,
2016 yılından itibaren Adalet Bakanlığı Bilirkişi Dairesinin düzenlediği bilirkişi
tercümanlık toplantılarında da bu listenin Bakanlık talebiyle kendilerine arz edildiği,
18-13/230-105
5/12
Bu fiyat listesinin, savcılıklar, valilikler, güvenlik kurumları ile tüm kamu kurum ve
kuruluşlarının talep ettiklerinde bilgi açısından kendilerine yardımcı olması
amacıyla tavsiye niteliğinde iletildiği,
Yayımlanan listedeki tavsiye edilen çeviri ücretlerinin zorunlu olmadığı, sadece
193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 18. maddesindeki serbest çevirmen üyeleri
için olduğu,
Kendi adına çeviri işletmesi bulunan Türk Ticaret Kanunu’na göre gelir vergisi
mükellefi olan veya herhangi bir kurum ya da kuruluşta SGK’lı ve/veya asgari
ücretli çalışan hiçbir çevirmeni kapsamadığı
hususları belirtilmiştir.
(15) 06.04.2018 tarihinde başvuru sahibi ile gerçekleştirilen görüşmede özetle;
Kendisinin de çevirmenlik bürosu işlettiği,
Diğer TURÇEF üye çeviri bürolarından fiyat istediğinde asgari ücret tarifesi
üzerinden fiyat verildiği,
Bu tarifeye uymayanlara yönelik yaptırım uygulandığına dair bariz bir durumun
olmadığı ve bu hususta elinde herhangi bir belge bulunmadığı,
TURÇEF ve TUÇEF’in kendilerini meslek odası gibi göstermeye çalıştığı,
Aynı zamanda internet sitelerinde daha önce yayımlanan kara listeye gelen
tepkiler üzerine listenin boşaltıldığı
ifade edilmiştir.
I.4.2. Çeviri Bürolarından Gelen Bilgiler
(16) TURÇEF ve TUÇEF’e üye olan çeviri bürolarından 2017 yılına ilişkin her ay için 1000-
2000 karakter arası İngilizce’den Türkçe’ye yapılan çeviri işlemine ilişkin birer fatura
örneği ve yapılan çevirilerde fiyatların nasıl belirlendiği, TURÇEF ve TUÇEF’in internet
sitelerinde yayımlanan fiyat listesine uyma zorunluluğunun olup olmadığı hususlarında
bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur. Bu çerçevede ulaşan bilgilere aşağıda yer
verilmiştir.
I.4.2.1. AKTAŞ
(17) TUÇEF üyesi olan AKTAŞ tarafından gönderilen cevabi yazılarda özetle;
Fiyatın, çeviri yapılacak belge diline, istenen şekline (noter tasdiki olup
olmadığına), kullanılacağı yere ve verilecek hizmete göre, bir sayfa 20 satır, her
satır 50 vuruş olacak şekilde, noterlik kanununda belirtilen birim sayfa standardı
üzerinden, maliyete göre serbestçe belirlenmekte olduğu,
TUÇEF’in internet sitesinde belirtilen çeviri fiyat listesinin, tüm dillerin fiyatları
hakkında genel bilgi edinmeleri hakkında kendilerine ışık tuttuğu, asgari veya kesin
uyulacak bir liste olarak dikkate alınmadığı,
(…..), TUÇEF’in, kendi fiyatlarını belirleme konusunda herhangi bir bağlayıcılığı
veya yaptırım gücünün olmadığı,
Türkiye genelinde çeviri bürolarını ve çevirmenleri kapsayan herhangi bir
kanunlarının olmadığı ve bu nedenle çeviri hizmeti verme konusunda birçok
güçlükle karşılaştıkları
hususları ifade edilmiştir. AKTAŞ’tan gelen fatura örneklerine aşağıdaki tabloda yer
verilmiştir.
18-13/230-105
6/12
Tablo-1: AKTAŞ’a Ait Fatura Örnekleri1
Dönem Çeviri Dili Karakter Sayısı
2017 Yılı Çeviri Fiyat
Listesinde Yer Alan Fiyat
(TL) 2
Fatura
Tutarı (TL)
Ocak İngilizce (…..) 70 (…..)
Şubat İngilizce (…..) 70 (…..)
Mart İngilizce (…..) 70 (…..)
Nisan İngilizce (…..) 70 (…..)
Mayıs İngilizce (…..) 70 (…..)
Haziran İngilizce (…..) 70 (…..)
Temmuz İngilizce (…..) 70 (…..)
Ağustos İngilizce (…..) 70 (…..)
Eylül İngilizce (…..) 70 (…..)
Ekim İngilizce (…..) 70 (…..)
Kasım İngilizce (…..) 70 (…..)
Aralık İngilizce (…..) 70 (…..)
I.4.2.2. ATM
(18) TUÇEF üyesi olan ATM tarafından gönderilen cevabi yazılarda özetle;
Fiyatlandırmanın hiçbir zaman aynı olmadığı, bağlı bulundukları dernek ve
federasyonun kanunen yaptırım gücü olmadığından fiyat listelerinin yaptırım
gücünün olmadığı,
Kendilerinin de standart fiyat listelerinin olmadığı,
Fiyatlandırmanın belgenin diline, süresine, içeriğine bağlı olarak değerlendirildiği,
dolayısıyla bazen aynı dilin farklı fiyatlarda olabileceği
hususları ifade edilmiştir. ATM’den gelen fatura örneklerine aşağıdaki tabloda yer
verilmiştir.
Tablo-2: ATM’ye Ait Fatura Örnekleri
Dönem Çeviri Dili Karakter Sayısı
2017 Yılı Çeviri Fiyat
Listesinde Yer Alan Fiyat (TL)
Fatura
Tutarı (TL)
Ocak İngilizce (…..) 70 (…..)
Şubat
Fransızca,
Almanca, Arapça
(…..)
70, 1003
(…..)
Mart İngilizce (…..) 70 (…..)
Nisan İngilizce (…..) 70 (…..)
Mayıs İngilizce (…..) 70 (…..)
Eylül İngilizce (…..) 70 (…..)
Ekim İngilizce (…..) 70 (…..)
Kasım İngilizce (…..) 70 (…..)
Aralık İngilizce (…..) 70 (…..)
I.4.2.3. ANADİL
(19) TURÇEF üyesi olan ANADİL tarafından gönderilen cevabi yazılarda özetle, TURÇEF’in
internet sitesinde yazan fiyatlara uyma zorunluluklarının olmadığı, ancak azami ölçüde
bu duruma dikkat ettikleri ifade edilmiştir. ANADİL tarafından gönderilen fatura örnekleri
aşağıdaki tabloda yer almaktadır.
1 Tüm tablolarda belirtilen fatura tutarları net tutarlar olup KDV dâhil edilmemiştir.
2 Tüm tablolar açısından 1 sayfa=1000 karakter fiyatıdır.
3 Yayımlanan fiyat listesinde Almanca, Fransızca ve İngilizce’nin fiyatı 70 TL, Arapça, Farsça, Rusça,
İtalyanca ve Sırpça 100 TL olarak belirlenmiştir.
18-13/230-105
7/12
Tablo-3: ANADİL’e Ait Fatura Örnekleri
Dönem Çeviri Dili Karakter Sayısı
2017 Yılı Çeviri Fiyat
Listesinde Yer Alan Fiyat (TL)
Fatura
Tutarı (TL)
Ocak İngilizce (…..) 70 (…..)
Şubat İngilizce (…..) 70 (…..)
Mart İngilizce (…..) 70 (…..)
Nisan İngilizce (…..) 70 (…..)
Mayıs İngilizce (…..) 70 (…..)
Haziran İngilizce (…..) 70 (…..)
Temmuz İngilizce (…..) 70 (…..)
Ağustos İngilizce (…..) 70 (…..)
Eylül İngilizce (…..) 70 (…..)
Ekim İngilizce (…..) 70 (…..)
Kasım İngilizce (…..) 70 (…..)
Aralık İngilizce (…..) 70 (…..)
I.4.2.4. KONSOLOSLUK
(20) TURÇEF üyesi olan KONSOLOSLUK tarafından gönderilen cevabi yazıda özetle,
İngilizce’den Türkçe’ye bir karakter sayısına göre ortalama olarak (…..) ile (…..) kuruş
arasında fiyat değişmekle birlikte, karakter sayısı arttıkça fiyatın düştüğü ifade edilmiştir.
KONSOLOSLUK tarafından gönderilen fatura örnekleri aşağıdaki tabloda yer almaktadır.
Tablo-4: KONSOLOSLUK’a Ait Fatura Örnekleri
Dönem Çeviri Dili Karakter Sayısı
2017 Yılı Çeviri Fiyat Listesinde Yer
Alan Fiyat (TL)
Fatura
Tutarı (TL)
Haziran İngilizce (…..) 70 (…..)
Temmuz İngilizce (…..) 70 (…..)
Ağustos İngilizce (…..) 70 (…..)
Ekim İngilizce (…..) 70 (…..)
Kasım İngilizce (…..) 70 (…..)
Aralık İngilizce (…..) 70 (…..)
I.5. Değerlendirme
(21) 4054 sayılı Kanun’un 3. maddesinde teşebbüs; piyasada mal veya hizmet üreten,
pazarlayan, satan gerçek ve tüzel kişilerle, bağımsız karar verebilen ve ekonomik
bakımdan bir bütün teşkil eden birimler olarak, teşebbüs birliği ise; teşebbüslerin belirli
amaçlara ulaşmak için oluşturduğu tüzel kişiliği haiz ya da tüzel kişiliği olmayan her türlü
birlikler olarak tanımlanmıştır. Bu açıdan Dernekler Kanunu çerçevesinde kurulmuş olan
üst kuruluşlardan TUÇEF ve TURÇEF’in teşebbüs birliği niteliğinde olduğu
anlaşılmaktadır.
(22) Başvuru konusu iddialar, TUÇEF ve TURÇEF’in düzenli aralıklarla fiyat listeleri
yayımlamalarına yöneliktir. 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesinde “Belirli bir mal veya
hizmet piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da
kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan
teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve
eylemleri hukuka aykırı ve yasaktır” hükmü bulunmaktadır. Bu kapsamda (a) bendindeki
“mal veya hizmetlerin alım ya da satım fiyatının, fiyatı oluşturan maliyet, kâr gibi unsurlar
ile her türlü alım yahut satım şartlarının tespit edilmesi” yasaklanan hallerden biri olarak
sayılmıştır. Dolayısıyla, başvuru konusu iddialar bu hükümler çerçevesinde
değerlendirilebilecek niteliktedir.
18-13/230-105
8/12
I.5.1. Teşebbüs Birlikleri Tarafından Yayımlanan Fiyat Listeleri Hakkındaki Kurul
Kararları
(23) Teşebbüs birlikleri tarafından fiyat listesi yayımlandığına yönelik ihlal iddiaları yahut
yayımlanması planlanan fiyat listelerine yönelik menfi tespit/muafiyet başvuruları daha
önce birçok defa Kurul kararlarına konu teşkil etmiştir. Bu çerçevede bazı Kurul
kararlarına aşağıda yer verilmiştir.
(24) Kurul’un 02.08.2007 tarih ve 07-63/782-287 sayılı kararında4, Reklamcılar Derneğinin
1995-2001 döneminde her altı ayda bir güncelleyerek yayımladığı taban fiyat listesi
uygulamasıyla 4054 sayılı Kanun’u ihlal ettiği iddiası incelenmiştir. Anılan kararda, her ne
kadar ilgili pazarda etkisine ilişkin bir bulguya ulaşılamamış olsa da,
taban fiyat listesinin, gerek reklam ajansları gerekse reklam verenler tarafından üzerinden
pazarlık yapılacak bir kıstas olarak algılanmasının, piyasaya fiyatların ne doğrultuda
oluşması gerektiği yönünde bir sinyal gönderme potansiyeli taşıdığı, dolayısıyla söz
konusu liste yürürlükte kaldığı müddetçe, fiyatların listenin belirlediği skala etrafında
yoğunlaşarak uyumlu eyleme yol açma ihtimalinin bulunduğu tespiti yapılmış ve
Reklamcılar Derneğinin taban fiyat listesi hazırlamak suretiyle reklam ajanslarının
sunduğu hizmetlerden bir kısmının fiyatını şeklen de olsa belirleme yoluna gitmesinin,
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin (a) bendinde sayılan hale uygunluk gösterdiği
sonucuna ulaşılmıştır. Söz konusu kararda, herhangi bir teşebbüs ya da teşebbüs
birliğinin karar veya eyleminin rekabet ihlali olarak değerlendirilebilmesi için piyasada
mutlaka etkisine ilişkin bulguya ulaşmanın gerekli olmadığı ve Kanun’un lafzında da
geçtiği üzere söz konusu karar veya eylemin rekabeti bozma ya da kısıtlama etkisini
“doğurabilecek nitelikte” olmasının da anılan karar veya eylemin rekabet ihlali olarak
değerlendirilebilmesi için yeterli olduğu belirtilmiştir. Karar sonucunda 1995-2001
döneminde taban fiyat listesi yayımlaması nedeniyle Reklamcılar Derneğine idari para
cezası verilmesine hükmedilmiştir.
(25) Kurul’un 17.07.2003 tarih ve 03-51/576-252 sayılı kararında ise Reklamcılar
Derneğinin bazı taslak sözleşmeler ve tavan fiyat listesine ilişkin tavsiye niteliğindeki
kararlarına menfi tespit belgesi verilmesi veya muafiyet tanınması talebi incelenmiştir.
Kararda, tavsiye niteliğindeki kararların yatay eksende tüm reklam ajanslarının bir araya
gelip anlaşmaya varmaları ile benzer etkilere yol açabileceği, sektördeki teşebbüslerin
tavsiye niteliğindeki bu kararlara kendilerini bağımlı hissedebileceği ve tavsiye kararların
tavsiye olmaktan çıkarak teşebbüsleri bağlayıcı ve rekabeti sınırlayıcı kararlar haline
dönüşebileceği ifade edilmiştir. Görüldüğü üzere kararda, tavsiye niteliğindeki taslak
sözleşmelerin dahi içerikleri itibarıyla rekabetin sınırlanmasına yol açabileceği
vurgulanmıştır.
(26) Söz konusu kararda tavan fiyatların tavsiye edilmesine ilişkin olarak;
“Reklamcılar Derneği tarafından hazırlanan söz konusu tavan fiyat listesi, Derneğe üye
ajansların verdikleri reklam hizmetlerinin tavan fiyatlarını belirlemektedir. Tavsiye
niteliğinde olduğu belirtilen bu listenin, tavsiye taslak sözleşmelerde olduğu gibi, üye
ajanslar tarafından uygulanma zorunluluğu bulunmamaktadır. Ancak bu listeler…
rekabeti kısıtlayıcı etkiler yaratabilecek niteliktedir.
Bu nedenle tavan fiyat uygulaması, piyasada yaratabileceği etkiler bakımından,
Kanun’un 4. maddesinde özellikle belirtilen hallerden biri olan “Mal veya hizmetlerin alım
4 Söz konusu karar, Rekabet Kurulunun 25.07.2002 tarih ve 02-45/530-219 sayılı kararının Danıştay 13.
Dairesinin 12.07.2005 tarih, 2005/1758 E. ve 2005/3443 K. sayılı kararı ile iptal edilmesi üzerine ilgili
dosyanın tekrar değerlendirilmesine ilişkindir.
18-13/230-105
9/12
ya da satım fiyatının, fiyatı oluşturan maliyet, kar gibi unsurlar ile her türlü alım yahut
satım şartlarının tespit edilmesi” ile uygunluk göstermektedir.
Listenin tavsiye niteliğinde olması ve Dernek tarafından listeye uymayan ajanslara
herhangi bir yaptırım uygulanmaması, bu uygunluğu ve dolayısıyla Kanun’a aykırılığı
ortadan kaldırmamaktadır.”
değerlendirmeleri yapılarak, Reklamcılar Derneğinin tavan fiyata yönelik tavsiye kararına
menfi tespit belgesi verilemeyeceğine ve muafiyet tanınamayacağına karar verilmiştir.
(27) Kurul’un 04.01.2006 tarih ve 06-01/6-3 sayılı Gözlükçü Derneklerinin tavsiye niteliğinde
fiyat listesi yayımlama taleplerinin ele alındığı kararda aynen; “Bu listelerin temel amacı -
tavsiye niteliğinde olsalar da- piyasadaki fiyat rekabetini ortadan kaldırmaktır. ABD ve AB
uygulamalarında da yatay fiyat tespiti, tek başına hukuka aykırı olarak kabul edilmektedir.
Bu çerçevede, bildirime taraf dernekler tarafından hazırlanacak bir fiyat listesinin, ilgili
pazardaki rekabeti önemli derecede sınırlama potansiyeline sahip olduğu
anlaşılmaktadır.” ifadelerine yer verilerek, herhalükarda Kanun’un 5. maddesinde yer
verilen koşulların birlikte sağlanmasının mümkün olmadığı belirtilmiştir.
(28) Benzer şekilde, Tüm Optisyen ve Gözlükçüler Derneği tarafından gözlük camı fiyat listesi
yayımlanması işlemine muafiyet tanınması talebinin incelediği 17.04.2013 tarih ve 13-
22/308-144 sayılı kararda; anılan fiyat listesinin tavsiye niteliğinde olacağı belirtilmekle
birlikte, Bildirim Formu’nda bulunan ve ilgili kararda yer verilen ifadelerin Dernek üyeleri
arasında rekabeti ortadan kaldıracak nitelikte bağlayıcı bir liste çıkarılarak kartel benzeri
bir oluşum kurulmak istendiğine işaret ettiği vurgulanmış ve 4054 sayılı Kanun’un 5.
maddesinde sayılan koşulların sağlanmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
(29) Kurul’un Reklamcılar Derneği tarafından yayımlanması planlanan tavsiye edilen fiyat
listesine ve yaptırılması planlanan sektör araştırmasına menfi tespit belgesi
verilmesi/muafiyet tanınması talebi ve Ankara Reklamcılar Derneği, Grafikerler Meslek
Kuruluşu, Bursa Reklamcılar Derneği ve Anadolu Reklamcılar Derneğinin tavsiye fiyat
uygulamalarının 4054 sayılı Kanun çerçevesinde değerlendirilmesine yönelik 09.01.2014
tarih ve 14-01/1-1 sayılı kararında, Reklamcılar Derneğinin başvurusunda yer alan
tavsiye edilen fiyat listesi uygulamasının, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında
değerlendirilebileceği; rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama potansiyelinin
bulunduğu ve zaman içerisinde tavsiye niteliğinden uzaklaşarak fiyatların belirli bir skala
etrafında yoğunlaşması sonucunu doğurabileceği, fiyat rekabetinin, teşebbüsler
arasındaki rekabetin en önemli boyutunu oluşturduğu göz önünde bulundurulduğunda,
tavsiye fiyat listesi şeklinde uygulamaların fiyat rekabetinin ortadan kalkması ya da
azalması sonucunu doğurabileceği, bu bilgiler ışığında, bildirim konusu tavsiye edilen
fiyat listesi uygulamasına menfi tespit belgesi verilemeyeceği ve muafiyet de
tanınamayacağı sonucuna varılmıştır.
(30) Ayrıca kararın devamında Ankara Reklamcılar Derneği, Grafikerler Meslek Kuruluşu,
Bursa Reklamcılar Derneği ve Anadolu Reklamcılar Derneğinin yayımladıkları tavsiye
fiyat listelerinin, yatay olarak satış/hizmet fiyatını tavsiye eder nitelikte olduğu belirtilmiş,
bu çerçevede, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin (a) bendinde yer alan “Mal veya
hizmetlerin alım ya da satım fiyatının, fiyatı oluşturan maliyet, kar gibi unsurlar ile her türlü
alım yahut satım şartlarının tespit edilmesi” kapsamında değerlendirilebilecek söz konusu
uygulamaları sona erdirmeleri konusunda anılan teşebbüs birliklerine görüş
gönderilmesine karar verilmiştir.
(31) Kurul’un, Güvenlik Servisleri Organizasyon Birliği Derneği tarafından Türkiye’nin çeşitli
bölgelerinde görev yapan özel güvenlik görevlileri için belirli kriterler çerçevesinde tavsiye
niteliğinde emsal ücret listesi yayımlanmasına menfi tespit belgesi verilmesi/muafiyet
18-13/230-105
10/12
tanınması talebini incelediği 18.03.2015 tarih ve 15-12/166-78 sayılı kararda; anılan
uygulamanın, fiyatın rakipler arasında birlikte belirlenmesi niteliğine sahip olması
nedeniyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesine açıkça aykırılık teşkil ettiği, temel rekabet
parametrelerinden fiyatın, teşebbüsler arasında karşılıklı mutabakatla ve/veya söz
konusu teşebbüsler yerine onları temsilen meslek birlikleri tarafından belirlenmesinin,
4054 sayılı Kanun’a aykırı olduğu, rekabetin, rakip teşebbüsler tarafından üretilen mal ve
hizmetlerin, kamusal bir sınırlama olmadığı sürece, özgürce belirlenen miktar ve fiyat gibi
parametreler göz önüne alınarak tüketiciye sunumunu ifade ettiği, bu anlamda rekabetin
kendisinden beklenen toplumsal faydanın, kalitenin artması fiyatların düşmesi,
kaynakların en etkin biçimde dağılması ile ortaya çıkacağı belirtilerek, başvuru konusu
işleme menfi tespit belgesi verilemeyeceği ve muafiyet de tanınamayacağı sonucuna
ulaşılmıştır.
I.5.2. Önaraştırma Konusu İddiaların Değerlendirilmesi
(32) Önaraştırma kapsamında yapılan incelemeler ile görüşmelerde elde edilen bilgi ve
belgeler ışığında iki temel bulguya ulaşılmıştır;
- TUÇEF ve TURÇEF’in, çeviri işlerinden alınacak tutarları belirten fiyat listeleri
yayımladıkları,
- Bu fiyat listelerinin tavsiye niteliğinde olduğu, bağlayıcılığının bulunmadığı ve
dolayısıyla herhangi bir yaptırım uygulanmadığı.
(33) Yapılan incelemeler neticesinde TUÇEF ve TURÇEF’in fiyat listesi yayımlama yetkisini
kendi tüzüklerinden aldığı görülmüştür. Bu durum, TUÇEF tüzüğünde “Çalışma Konuları,
Çalışma Biçimleri ve Faaliyet Biçimleri” başlıklı bölümün, 28. paragrafında;
”Çeviri büroları, dil hizmeti veren kuruluşları ve çeviri işletmelerini bir çatı altında
toplamak, mesleki birlik ve beraberliği sağlamak için üye derneklerimizin üyelerinin
çeviri mesleğinin icrası için gerekli görülen fiyat listesi, faaliyet belgesi, tescil belgesi,
çevirmenlik yetki belgesi, başarı belgesi, yeminli tercüme bürosu sertifikası, kimlik
kartı ve benzeri belgeler vermek”
şeklinde belirtilmiştir. Söz konusu yetki TURÇEF tüzüğünün 2. maddesinde yer alan
“Çevirmenlik Asgari Ücret Tarifesinin veya Tarifelerinin Hazırlanması” başlıklı bölümünde;
“Her üye derneğin yönetim kurulu, her yıl, Mart ayı sonuna kadar, derneğin bulunduğu
Bölge Adliye Mahkemesi yargı çevresindeki işlemlerden alınacak çevirmenlik
ücretinin asgari hadlerini gösteren bir tarife hazırlayarak Federasyon Yönetim
kuruluna teklif eder.
Federasyon Yönetim Kurulu, üye derneklerin yönetim kurullarından süresinde gelmiş
olan teklifleri, süresinde bildirmemiş olan derneğin varsa önceki yıl teklifini de göz
önüne almak suretiyle
a) Derneklerin teklifleri arasında kıyaslama yapmak,
b) OECD - Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü’nün Türkiye haricindeki üyesi
ülkelerden üçünde uygulanan çevirmenlik ücretlerini emsal yöntemiyle
kıyaslama yapmak,
c) Her Bölge Adliye Mahkemesi yargı çevresindeki üye derneklere kayıtlı
çevirmenlerin yetkin oldukları dillerinin sayısının çevirmenlerin dillerinin bölgesel
olarak yaygın dil, nadir dil ve çok nadir dil şeklinde dil gruplarına ayırmak,
d) Çevirmenlik uygulama biçimlerini yazılı çevirmenlik, sözlü çevirmenlik, işaret
dili çevirmenliği, ardıl ve simültane çevirmenlik gibi gruplara ayırmak, ve
18-13/230-105
11/12
e) Çevirinin veya işin uzmanlık isteyen özelliği, zorluğu, uzunluğu gibi muhtelif
ücret artırıcı ya da indirici faktörleri de dikkate almak,
suretiyle her Bölge Adliye Mahkemesi yargı çevresi için geçerli olacak bölgesel
çevirmenlik öneri tarifelerini hazırlar.
Bu öneri tarifelerde belirlenecek olan yazılı çevirmenlik ücreti kaynak yani gelen
belgedeki boşluksuz 1.000 karakter üzerinden hesaplanacak olup en son yürürlükteki
Noterlik Ücret Tarifesinde noterlere takdir edilen çevirme (çeviri onaylama) ücretinin
altında olamaz.
Çevirmen ve iş sahibi arasındaki çevirmenlik ücretinin belirlenmesinde taraflar
arasında federasyonun öneri olarak hazırladığı öneri sözleşme kısas alınır.”
şeklinde belirtilmiştir.
(34) Dosya kapsamında yapılan görüşmelerde hem şikayetçi hem de TURÇEF ve TUÇEF
üyesi çevirmenlik büroları tarafından, yayımlanan fiyat listelerinin öneri niteliğinde olduğu
ve uyulması yönünde herhangi bir yaptırımının bulunmadığı ifade edilmiştir. Ayrıca
TURÇEF ve TUÇEF üyesi çevirmenlik büroları tarafından gönderilen faturaların
incelenmesinden, büroların yaptığı işlerin fiyat listesinde belirtilen tutarların altında
olduğu, ayrıca büroların benzer karakterde yapılan çeviri işlerinden aldığı tutarların
birbirinden oldukça farklılaştığı görülmektedir. Bu tespitler ışığında TUÇEF ve TURÇEF
tarafından yayımlanan fiyat listelerinin uygulanmasının zorunlu olmadığı sonucuna
ulaşılmıştır. Nitekim fiyat listelerinin alt bölümünde yer verilen notlarda da bu listelerin
öneri ve tavsiye niteliğinde olduğu açıkça ifade edilmiştir.
(35) Bununla birlikte, fiyat listesi yayımlanmasına yönelik teşebbüs birliği kararlarının, niteliği
ve yukarıda yer verilen geçmiş Kurul kararlarında yapılan değerlendirmeler çerçevesinde
ele alındığında, tavsiye niteliğinde olduğu ve uyulmasının zorunlu tutulmadığı ve
uyulması yönünde herhangi bir yaptırımın uygulanmadığı hallerde dahi 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesinin ihlaline yol açma riski taşıdığı dikkate alındığında, inceleme
konusu teşebbüs birliği kararlarının, mevcut durumda fiili olarak bir fiyat birlikteliğine yol
açmasa da potansiyel olarak her zaman için piyasada var olan rekabeti
sınırlandırabilecek nitelikte olduğu anlaşılmaktadır.
(36) Yukarıda yer verilen bilgi ve açıklamalar ışığında, TUÇEF ve TURÇEF’e 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesi kapsamında değerlendirilebilecek fiyat listesi yayımlanmasına
yönelik karar ve uygulamaları sona erdirmeleri, ayrıca tüzüklerindeki fiyat listesi
hazırlanmasına ilişkin hükümleri kaldırmaları konusunda 4054 sayılı Kanun’un 9.
maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca görüş bildirilmesinin yerinde olacağı kanaatine
varılmıştır.
J. SONUÇ
(37) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
1. Dosya konusu iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca
soruşturma açılmasına gerek olmadığına,
2. Bununla birlikte, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında değerlendirilebilecek
fiyat listesi yayımlanmasına yönelik karar ve uygulamaları sona erdirmeleri, ayrıca
tüzüklerindeki fiyat listesi hazırlanmasına ilişkin hükümleri kaldırmaları ve bu hususları
gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 90 gün içerisinde Kuruma tevsik etmeleri gerektiği,
aksi takdirde 4054 sayılı Kanun çerçevesinde haklarında işlem başlatılacağı yönünde
Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca TUÇEF Uluslararası Çevirmenler ve
Çeviri Kuruluşları Federasyonu ile TURÇEF Yeminli Çevirmenlik Federasyonuna görüş
bildirilmesi için Başkanlığın görevlendirilmesine
18-13/230-105
12/12
gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı
yolu açık olmak üzere, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy