Rekabet Kurumu - Karar Sayı 18-33/550-271

Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2018-5-21 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 18-33/550-271
Karar Tarihi : 19.09.2018
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN, Adem BİRCAN, Mehmet AYAN,
Ahmet ALGAN, Hasan Hüseyin ÜNLÜ
B. RAPORTÖRLER: Cihan BİLAÇLI, Eren YALDIZLI, Furkan BAŞTÜRK
C. BAŞVURUDA
BULUNAN :- Gizlilik talebi bulunmaktadır.
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILANLAR : - P.P. Yalıtım Ambalaj Sanayi ve Tic. A.Ş.
Karacaömer Köyü Poyraz Mevki Köy Sok. No: 4-1/A Ordu
- Yavuz Tuna İnşaat Nakliye San. ve Tic. Ltd. Şti.
Cumhuriyet Mah. Atatürk Bulv. No.327 Atakum/Samsun
(1) E. DOSYA KONUSU: Yavuz Tuna İnş. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve P.P. Yalıtım
Amb. San. ve Tic. A.Ş.'nin aralarında anlaşarak ısı yalıtım ürünlerinin fiyatını
belirledikleri ve pazardaki rakiplerinin ticari faaliyetlerini zorlaştırarak 4054 sayılı
Kanun'un 4. ve 6. maddelerini ihlal ettikleri iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle; Samsun ilinde inşaat malzemeleri satışı
gerçekleştiren Yavuz Tuna İnş. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin (YAVUZ TUNA)
Poytherm Isı Yalıtım Sistemleri (POYTHERM) ürünlerinin belirli bir fiyatın altında
satılmaması hususunda P.P. Yalıtım Amb. San. ve Tic. A.Ş.’ye (PP YALITIM) baskı
yaptığı ve bu baskı sonucunda 01.05.2018 tarihinden itibaren PP YALITIM’ın
şikayetçiye ürün satışını durduğu ve POYTHERM markalı ürünleri satan bayiler
aracılığıyla dahi ürün tedarik edilemediği; YAVUZ TUNA’nın belli ürünlerin fiyatını
yüksek tutarak şikâyetçinin daha uygun fiyatlarla satışını engellediği ve ticari faaliyetini
zora soktuğu, böylelikle YAVUZ TUNA’nın Samsun ilinde hakim duruma geldiği iddia
edilmektedir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 28.05.2018 tarih ve 4185 sayıyla
giren başvurunun görüşülmesi sonucunda, 12.06.2018 tarih ve 18-19/346-M sayı ile
önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca düzenlenen 12.09.2018
tarih ve 2018-5-21/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(4) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; dosya konusu iddialara yönelik olarak 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (4054 sayılı Kanun) 41. maddesi
uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(5) Önaraştırma kapsamında 15.08.2018 tarihinde YAVUZ TUNA, 16.08.2018 tarihinde
PP YALITIM’da yerinde incelemeler gerçekleştirilmiştir.

18-33/550-271
2/9

(6) Dosya kapsamında talep edilen bilgilere YAVUZ TUNA tarafından gönderilen cevabi
yazılar 31.08.2018 tarih ve 6278 sayı ve 11.09.2018 tarih ve 6629 sayı, PP YALITIM
tarafından gönderilen cevabi yazı 11.09.2018 tarih ve 6627 sayı ile Kurum kayıtlarına
intikal etmiştir.
(7) Ayrıca şikâyetçiden ve ısı yalıtım malzemeleri üretimi alanında faaliyet gösteren bazı
teşebbüslerden bilgi talep edilmiş, İmamoğlu Çivi Tel San. Tic. A.Ş. (İMAMOĞLU)
tarafından gönderilen cevabi yazı 06.09.2018 tarih ve 6554 sayı; Ode Yalıtım Sanayi
ve Ticaret A.Ş. (ODE) tarafından gönderilen cevabi yazı 11.09.2018 tarih ve 6628 sayı;
Polisan Kansai Boya San. ve Tic. A.Ş. (POLİSAN) tarafından gönderilen cevabi yazı
11.09.2018 tarih ve 6631 sayı; Hititkim Yapı Kimyasalları Ltd. Şti. (HİTİTKİM)
tarafından gönderilen cevabi yazı 11.09.2018 tarih ve 6630 sayı, şikayetçi tarafından
gönderilen cevabi yazı 11.09.2018 tarih ve 6641 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal
etmiştir.
I.1. Hakkında Önaraştırma Yapılan Teşebbüsler
I.1.1. YAVUZ TUNA
(8) YAVUZ TUNA, inşaat sektöründe kullanılan birçok ürünün tedarikini doğrudan
üreticisinden yaparak 20 yıldır Karadeniz bölgesinde faaliyet göstermektedir.
Cirosunun büyük kısmını Seranit Granit Seramik San. ve Tic. A.Ş. ile bölge distribütörü
olarak elde etmekte ve aralarında uluslararası ve ulusal markalar bulunan birçok
ürünün ana bayiliğini yapmaktadır.
I.1.2. PP YALITIM
(9) PP YALITIM 2011 yılında Poyraz Poyraz Grup bünyesinde Ordu ilinde faaliyet
göstermekte olup, yıllık 400.000 m3 Expande Polistiren (EPS) ısı yalıtım levhası ve
EPS dolgu malzemesi üretme kapasitesine sahiptir. Bunun dışında EPS’den mamul
balık kasası, yerden ısıtma levhası, dekoratif board levha ve plastik varil, plastik balık
kasası üretimi de gerçekleştirmektedir. İhracat faaliyeti de gerçekleştiren PP YALITIM
genellikle Orta ve Doğu Karadeniz bölgelerine satış yapmaktadır.
I.2. Sektör Hakkında Bilgi
(10) Önaraştırma taraflarından YAVUZ TUNA’nın faaliyet alanı genel olarak inşaat
malzemelerinin satışı iken, PP YALITIM’ın faaliyet alanını EPS ısı yalıtım levhası ve
EPS dolgu malzemesi, EPS’den mamul balık kasası, yerden ısıtma levhası, dekoratif
board levha ve plastik varil, plastik balık kasası üretimi oluşturmaktadır. Şikâyette ilgili
ürün pazarından genel olarak ısı yalıtım malzemeleri olarak bahsedilmiştir.
(11) Isı yalıtım sektöründe şikâyete konu bölge olan Samsun iline yakın nitelikte Rize’de
Turpor İnş. Gıd. Turz. San. Tic. Ltd. Şti., Trabzon’da Politek İnşaat Ambalaj Gıda ve
Su Ürünleri Sanayi ve Tic. A.Ş., Giresun’da KSS Yalıtım İnşaat Sanayi A.Ş.,
Samsun’da Atakum Yapı İnş. Nak. Tic. Ltd. Şti. (ATAKUM) ve Campor Yapı
Malzemeleri San. Tic. A.Ş., Çorum’da HİTİTKİM ve Deniz Yalıtım ve Konut Sistemleri
San. ve Tic. Ltd. Şti., Sinop’ta iki üretici İMAMOĞLU ve İzole Yapı Malz. İmalat İnş.
San. Ltd. Şti. (İZOLE YALITIM) olmak üzere dokuz üretici teşebbüs bulunurken, ulusal
düzeyde satış gerçekleştiren Betek Boya Kimya ve Sanayi A.Ş.- Filli Boya, Saint
Gobain Weber Yapı Kimyasalları Sanayi ve Ticaret A.Ş., Austrotherm Yalıtım
Malzemeleri San. ve Tic. Ltd. Şti., Dyo Boya Fabrikaları San. ve Tic. A.Ş., Özgür
Atermit Sanayi ve Tic. A.Ş. gibi teşebbüsler de bayileri üzerinden satış
gerçekleştirmektedir. Türkiye’de ısı yalıtım sektöründe çok sayıda oyuncunun yer
18-33/550-271
3/9

aldığı, hammadde tedarikinin yoğunlukla ithal ürünlerle gerçekleştiği ve rekabetçi bir
yapının bulunduğu anlaşılmaktadır.
(12) Yalıtım genel olarak; yapıyı ve içinde yaşayanları su, ses, yangın, sıcak ve soğuğa
karşı korumak için alınan her türlü önlem olarak tanımlanmaktadır. Yalıtım, yapıda
korunmayı, dayanımı ve geçirimsizliği hedefleyen malzemeleri, teknik çözümleri, doğru
uygulamaları ve detayları içermektedir. Başlıca yalıtım çeşitleri; ısı ve tesisat yalıtımı,
su yalıtımı, ses yalıtımı ve yangın yalıtımıdır. İncelemeye konu sektör olan ısı yalıtımı
ise; yapılarda ısı kayıp ve kazançlarının uygun değerler düzeyinde tutulması için
yapılan işlemlerdir. Kısaca ısı yalıtımı, farklı sıcaklıklara sahip iki ortam arasındaki ısı
geçişini en aza indirmek için yapılan uygulamalardır. Isı yalıtım malzemelerinin en
temel özelliği ısı iletim katsayısıdır. Uluslararası Standartlar Örgütü (ISO) ve Avrupa
Standardizasyon Komitesi’ne (CEN) göre ısı iletim katsayısı 0,065 W/mK değerinden
küçük olan malzemeler ısı yalıtım malzemesi olarak tanımlanır. Diğer malzemeler yapı
malzemesi olarak kabul edilir. Ayrıca, yapıların ısıtılması veya soğutulması için
kullanılan mekanik tesisatın yalıtım malzemeleri yardımı ile sarılması işlemlerine
“tesisat yalıtımı” adı verilir. Isı yalıtımı ve tesisat yalıtımı bir bütün olarak adlandırılır.
Isı yalıtımı, cephe bölümleri, döşeme, çatı, teras, duvar ve pencere gibi bölümlerde ısı
geçişlerini durdurmak amacıyla yapılmaktadır. Isı yalıtım malzemeleri; ısı kayıp ve
kazançlarının azaltılmasında kullanılan yüksek ısıl dirence sahip özel malzemelerdir.
I.3. İlgili Pazar
(13) Dosya kapsamında yapılacak değerlendirmeyi değiştirmeyecek olması nedeniyle, İlgili
Pazarın Tanımlanmasına Dair Kılavuz’un 20. maddesi de dikkate alınarak, kesin bir
ilgili ürün ve coğrafi pazar belirlemesine gerek duyulmamıştır.
I.4. Taraflardan İstenen Bilgiler Çerçevesinde Yapılan Tespitler
(14) YAVUZ TUNA tarafından sunulan bilgilere aşağıda yer verilmiştir.
Tablo-1: YAVUZ TUNA’nın Isı Yalıtım Malzemelerini Tedarik Ettiği Teşebbüsler ve Tedarik Bedelleri1
Tedarikçi Unvanı Markası Ürün Türü
2017
Alımları
(TL)
2018 Alımları
(TL) (01.01.2018
- 30.04.2018)
2018 Alımları (TL)
(01.05.2018 –
31.07.2018)
PP YALITIM POYTHERM
Isı Yalıtım
Malzemeleri
(…..) (…..) (…..)
İMAMOĞLU İMPOR
Isı Yalıtım
Malzemeleri
(…..) (…..) (…..)
POLİSAN POLİSAN
Isı Yalıtım
Malzemeleri
(…..) (…..) (…..)
HİTİTKİM HİTİTKİM
Isı Yalıtım
Malzemeleri
(…..) (…..) (…..)
ODE ODE
Isı Yalıtım
Malzemeleri
(…..) (…..) (…..)
TOPLAM (…..) (…..) (…..)
(15) Tablodan görüleceği üzere YAVUZ TUNA, toptan ve perakende olarak satışını
gerçekleştirdiği ısı yalıtım malzemelerini 2017 ve 2018 (31.07.2018 tarihine kadar)
yıllarında PP YALITIM, İMAMOĞLU, POLİSAN, HİTİTKİM ve ODE olmak üzere beş
farklı üreticiden tedarik etmiştir.

1 Tablo 1 ve 2’deki değerler KDV hariç rakamlardır.
18-33/550-271
4/9

(16) YAVUZ TUNA tarafından ısı yalıtım malzemeleri tedariki için yapılan toplam
harcamalar içerisinde POYTHERM markalı ısı yalıtım malzemelerinin payı; 2017
yılında %(…..), 2018 yılının başından ihlalin gerçekleştiği tarih olduğu iddia edilen
01.05.2018 tarihine kadar olan ilk 4 aylık dönemde %(…..) ve bu tarihi takip eden üç
aylık dönemde %(…..) olarak gerçekleşmiştir.
(17) YAVUZ TUNA tarafından 2017 ve 2018 (31.07.2018 tarihine kadar) yıllarında
gerçekleştirilen ısı yalıtım malzemelerinin satışlarına Tablo-2’de yer verilmiştir.
Tablo-2:YAVUZ TUNA’nın Isı Yalıtım Malzemesi Satışları (TL)
Ay/Yıl
POYTHERM Marka Isı
Yalıtım Ürünü Satışları
Toplam Isı Yalıtım Ürünleri
Satışları
Toplam Diğer Ürün
Satışları
Oca.17 (…..) (…..)
Şub.17 (…..) (…..)
Mar.17 (…..) (…..)
Nis.17 (…..) (…..)
May.17 (…..) (…..)
Haz.17 (…..) (…..) (…..)
Tem.17 (…..) (…..)
Ağu.17 (…..) (…..)
Eyl.17 (…..) (…..)
Eki.17 (…..) (…..)
Kas.17 (…..) (…..)
Ara.17 (…..) (…..)
Oca.18 (…..) (…..)
Şub.18 (…..) (…..)
Mar.18 (…..) (…..) (…..)
Nis.18 (…..) (…..) (…..)
May.18 (…..) (…..) (…..)
Haz.18 (…..) (…..) (…..)
Tem.18 (…..) (…..) (…..)
(18) Tablo-2’den görüleceği üzere YAVUZ TUNA’nın 2017 ve 2018 (31.07.2018 tarihine
kadar) yıllarında ısı yalıtım malzemelerinin satışından elde ettiği toplam gelir diğer
malzemelerin satışından elde edilen toplam gelirin %(…..)’ine tekabül etmektedir.
Bununla birlikte aynı dönemde POYTHERM markalı ısı yalıtım malzemelerinin
satışından elde edilen gelir ısı yalıtım malzemelerinin satışından elde edilen toplam
gelirin de %(…..)’ini oluşturmaktadır.
(19) PP YALITIM tarafından gönderilen veriler neticesinde hazırlanan Tablo-3’e aşağıda
yer verilmiştir.




18-33/550-271
5/9

Tablo-3: PP YALITIM Tarafından Yapılan Isı Yalıtım Malzemesi Satışları (TL)
2017
2018 (01.01.2018 -
30.04.2018)
2018 (01.05.2018
- 31.07.2018)
Dolgu ve ısı yalıtım malzemelerinin
satışlarından elde edilen gelirler
(…..) (…..) (…..)
Isı yalıtım malzemelerinin satışlarından
elde edilen gelirler
(…..) (…..) (…..)
YAVUZ TUNA'ya yapılan ısı yalıtım
malzemesi satışlarından elde edilen
gelirler
(…..) (…..) (…..)
YAVUZ TUNA'ya yapılan ısı yalıtım
malzemesi satışlarının toplam ısı yalıtım
malzemesi satışları içindeki payı (%)
(…..) (…..) (…..)
(20) Tablo-3 incelendiğinde, PP YALITIM’ın YAVUZ TUNA’ya gerçekleştirdiği ısı yalıtım
malzemesi satışlarının toplam satışlar içindeki payının 2017 yılında %(…..), 2018
yılının ilk dört aylık döneminde %(…..) ve takip eden üç aylık dönemde ise %(…..)
olarak gerçekleştiği görülmektedir.
(21) PP YALITIM tarafından gönderilen cevabi yazıda; ısı yalıtım malzemelerinin tabiatı
gereği fazla hacim kaplaması nedeniyle nakliye açısından dezavantajlı olduğu, bu
nedenle kendi satış ve pazarlama alanını, (…..) illeri arasında kalan bölümü olarak
tanımladığı ifade edilmiştir. Bu bölge dışından gelen ürün taleplerinin yüksek nakliye
maliyetleri nedeniyle karşılanmadığı belirtilmiştir. Öte yandan PP YALITIM’ın kendi
tanımladığı satış ve pazarlama alanı içerisinde kalmış olsa dahi ürünü talep eden
teşebbüsün mali yapısının ve işlem hacminin göz önünde bulundurularak ürünün
tedarik edildiği belirtilmiştir. PP YALITIM’ın incelenen dönem olan 2017 ve 2018
(31.07.2018 tarihine kadar) yıllarında ısı yalıtım malzemesi tedarik etmeyi bıraktığı
teşebbüsler ve bu teşebbüslerle ticaretin sonlandırılmasının gerekçesine Tablo-4’te
yer verilmiştir.
Tablo-4: PP YALITIM’ın Isı Yalıtım Malzemesi Tedarikini Kestiği Teşebbüsler ve Gerekçeleri
MAL TEDARİKİNİN SONLANDIRILDIĞI TEŞEBBÜS SONLANDIRILMA NEDENİ
(…..) Başka bir firmanın bayiliği yapıyor.
(…..) Mali açıdan riskli teşebbüs.
(…..) Spot çalışıyor, uygun fiyat bulursa alıyor.
(…..)
Yerden ısıtma grubu ve özel malzeme
çalışıyor.
(…..) Aktif çalışan teşebbüs değil.
(…..) Teşebbüs yalıtım grubunu bıraktı
(…..) Aktif çalışan teşebbüs değil
(…..) Mali açıdan riskli teşebbüs
(…..) Kapandı
(…..) Kapandı
(…..) 2017’de tek seferlik malzeme aldı
(…..) 2017’de tek seferlik malzeme aldı
(…..) Teşebbüs yalıtım grubunu bıraktı
(…..) Teşebbüs alacaklı malzeme alacak
(…..) Kapandı
(…..) İhale usulü iş yapıyor
(…..) 2017’de tek seferlik malzeme aldı
(…..) 2017’de tek seferlik malzeme aldı
18-33/550-271
6/9

I.5. Değerlendirme
(22) Dosya konusu iddianın temelde. YAVUZ TUNA ve PP YALITIM’ın aralarında anlaşarak
şikâyetçinin POYTHERM markalı ısı yalıtım malzemesi taleplerini herhangi bir
gerekçeye dayanmaksızın karşılamamaları olduğu görülmektedir. Belirli bir mal veya
hizmet piyasasında rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacı taşıyan yahut
bu etkiyi doğuran veya doğurabilecek nitelikte olan anlaşma, uyumlu eylem veya
teşebbüs birliği kararları 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamındadır. Öte yandan
teşebbüslerin mal vermeyi reddetme eylemleri 4054 sayılı Kanun'un bir veya birden
fazla teşebbüsün hâkim durumlarını kötüye kullanmalarını yasaklayan 6. maddesi
çerçevesinde de ele alınmaktadır. Bu nedenle dosya konusu iddialar Kanun’un 4. ve
6. maddesi bakımından iki başlık halinde incelenmiştir.
I.5.1. 4054 Sayılı Kanun’un 4. Maddesi Kapsamında Yapılan Değerlendirme
(23) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi uyarınca “belirli bir mal veya hizmet piyasasında
doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacı
taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası
anlaşmalar, uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri”
yasaklanmaktadır.
(24) Dosya konusu önaraştırma çerçevesinde ihlalin varlığına işaret edebilecek deliller elde
edebilmek amacıyla teşebbüslerde yerinde incelemeler gerçekleştirilmiştir. Yapılan
incelemelerde dosya ile ilgili olabilecek herhangi bulguya rastlanılmamıştır.
(25) İncelenen dönem itibarıyla temin edilen ısı yalıtım malzemelerine ödenen bedellerin
incelendiği Tablo-1’de görüldüğü üzere YAVUZ TUNA 2017 yılında ısı yalıtım
malzemesi alımlarının %(…..)’sını ODE’den, %(…..)’sini POLİSAN’dan, %(…..)’sini
İMAMOĞLU’ndan, %(…..)’ini HİTİTKİMYA’dan ve %(…..)’lik kısmını da PP
YALITIM’dan gerçekleştirmiştir. 2018 yılının ilk dört aylık döneminde ise teşebbüs ısı
yalıtım malzemesi alımlarının %(…..)’sini İMAMOĞLU’ndan, %(…..)’sini ODE’den,
%(…..)’sini HİTİTKİM’den, %(…..)’sını PP YALITIM’dan ve %(…..)’sini POLİSAN’dan
yapmıştır. YAVUZ TUNA takip eden üç aylık dönemde de ısı yalıtım malzemesi
alımlarının %(…..)’ini ODE’den, %(…..)’ini POLİSAN’dan, %(…..)’ini HİTİTKİM’den,
%(…..)’ini PP YALITIM’dan gerçekleştirmiştir.
(26) Öte yandan Tablo-2’den görüleceği üzere incelenen dönem boyunca YAVUZ
TUNA’nın toplam ısı yalıtım malzemelerinin satışından elde ettiği gelirler tüm faaliyet
gelirlerinin yaklaşık %(…..)’lik bir kısmına tekabül etmektedir. Bunun yanında
POYTHERM markalı ısı yalıtım ürünlerinin satışından elde edilen gelirler ise toplam ısı
yalıtım ürünlerinin satışından elde edilen gelirlerin %(…..)’lik bir kısmını
oluşturmaktadır.
(27) Tablo-3’te ise PP YALITIM’ın incelenen dönem itibarıyla dolgu ve ısı yalıtım
malzemelerinin satışından elde ettiği gelirler görülmektedir. Genel olarak bu
satışlardan elde edilen gelirlerin %(…..)’si dolgu malzemelerinden %(…..)’si ise ısı
yalıtım malzemelerinden gelmekle birlikte, ısı yalıtım malzemelerinin satışından elde
edilen gelirin %(…..)’den daha az bir kısmı YAVUZ TUNA’ya yapılan satışlardan
kaynaklanmaktadır.
(28) Bununla birlikte, ilgili ürünlere yönelik fiyat belirlenip belirlenmediğine ilişkin olarak PP
YALITIM’ın ilgili ürünler bakımından bölgede YAVUZ TUNA dışında en çok satış
yaptığı teşebbüslerden üç tanesinin satış rakamları istenmiştir. Grafik-1’den görüleceği
üzere, teşebbüslerin ısı yalıtım malzemeleri satış fiyatlarında iddia edildiğinin aksine
bir yeknesaklık olmadığı anlaşılmıştır.
18-33/550-271
7/9

Grafik-1: Isı Yalıtım Malzemeleri Satış Fiyatları (TL)

(29) Yukarıda açıklanan değerlendirmeler ışığında, ısı yalıtım malzemesi özelinde PP
YALITIM ile YAVUZ TUNA’nın arasında düşük hacimli bir ticaretin söz konusu olması,
teşebbüsler arasında rekabeti kısıtlayıcı bir anlaşma ya da uyumlu eylem olduğuna
işaret eden herhangi bir delile ulaşılamaması ve teşebbüslerin pazarın farklı
seviyelerinde faaliyet göstermesi hususları göz önünde bulundurularak, başvuru
konusu iddiada belirtilen eylemlerle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ihlal edildiğine
ilişkin herhangi bir bilgi, belge ya da bulgunun mevcut olmadığı kanaatine varılmıştır.
I.5.2. 4054 Sayılı Kanun’un 6. Maddesi Kapsamında Yapılan Değerlendirme
(30) 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesinin ihlal edildiğinden bahsedebilmek için teşebbüsün
“hâkim durumda bulunması” ve “eylemin rekabet hukuku anlamında kötüye kullanma
teşkil etmesi” şeklindeki iki unsurun birlikte sağlanması gerekmektedir.
I.5.2.1.Hâkim Durumun Varlığı
(31) Hâkim durum, 4054 sayılı Kanun’un 3. maddesinde “Belirli bir piyasadaki bir veya
birden fazla teşebbüsün, rakipleri ve müşterilerinden bağımsız hareket ederek fiyatı,
arz, üretim ve dağıtım miktarı gibi ekonomik parametreleri belirleyebilme gücü” olarak
tanımlanmaktadır. Hâkim durumun belirlenmesinde ilgili teşebbüsün pazar payı,
pazarda faaliyet gösteren diğer firmaların sayısı ve pazar payları gibi nicel ölçütlerin
yanında, piyasaya giriş engelleri, fikri ve sınaî mülkiyetin varlığı, teknolojik üstünlük gibi
nitel ölçütler de kullanılmaktadır. Pazar payı hâkim durumun belirlenmesinde tek
başına yeterli bir ölçüt olmasa da, teşebbüsün pazar payının düşük olması, piyasanın
çok sayıda oyuncunun yer aldığı rekabetçi bir piyasa olması, giriş engellerinin
bulunmaması gibi durumlarda hâkim durumdan bahsetmek zorlaşmaktadır.
(32) Isı yalıtım malzemelerinin üreticisi konumunda olan PP YALITIM, söz konusu ürünlerin
hacim olarak fazla yer kaplaması nedeniyle nakliye açısından dezavantajlı ürünler
olduğunu belirtmiştir. Bu gerekçeyle PP YALITIM faaliyet alanını (…..) ile (…..)
arasında kalan bölümü olarak tanımlamıştır. Faaliyet gösterilen bölge nakliye
gerekçesiyle sınırlandırılmış olsa dahi anılan bu bölgede on adet ısı yalıtım malzemesi
üreticisi bulunduğu belirtilmiştir. Bu bağlamda, şikâyete konu ürünlerin sağlayıcısı
konumunda olan PP YALITIM’ın pazardaki ısı yalıtım malzemeleri üretici sayısı göz
önünde bulundurulduğunda hâkim durumda olduğunun ileri sürülmesi zorlaşmakla
birlikte aşağıda kötüye kullanma eyleminin varlığı değerlendirilmektedir.
0
10
20
30
40
50
60
70
80
90
100
Osmanlı Yapı Yalıpor İmamoğlu Yavuz Tuna
18-33/550-271
8/9

I.5.2.2. Mal Vermeyi Reddetmeye İlişkin Değerlendirme
(33) Mal vermeyi reddetme eylemi, temel olarak, bir teşebbüsün mal teminini doğrudan ve
herhangi bir gerekçe olmaksızın reddetmesi şeklinde ya da yüksek fiyat ve/veya düşük
kalitede mal temin etmek gibi olumsuz ticari koşullarda mal vermeyi teklif etmesi/mal
vermesi şeklinde ortaya çıkabilmektedir. Bununla birlikte, hâkim durumda olsun ya da
olmasın teşebbüslerin başka bir teşebbüs ile tedarik ilişkisi içerisine girmesi ya da
mevcut tedarik ilişkisine son vermesi çalışma ve sözleşme özgürlüğü prensibi
çerçevesinde korunduğundan, rekabet hukuku kapsamında sözleşme taraflarının
iradelerine ancak sınırlı koşullar dahilinde müdahale edilmektedir.
(34) Mal vermeyi reddetme eyleminin rekabet hukuku kapsamında ihlal olarak
nitelendirilebilmesi için birtakım şartların varlığı gerekmektedir. “Hâkim Durumdaki
Teşebbüslerin Dışlayıcı Kötüye Kullanma Niteliğindeki Davranışlarının
Değerlendirilmesine İlişkin Kılavuz”da belirtildiği üzere sözleşme yapmayı reddetme
iddiaları değerlendirilirken ihlalin tespiti için üç koşulun birlikte varlığı aranmaktadır.
Buna göre;
- Reddetme, alt pazarda rekabet etmek için vazgeçilmez bir ürüne ya da hizmete
ilişkin olmalı,
- Reddetmenin alt pazarda etkin rekabeti ortadan kaldırması muhtemel olmalı,
- Reddetmenin tüketici zararına yol açması muhtemel olmalıdır.
(35) Vazgeçilmezlik, diğer bir ifade ile nesnel olarak gerekli olma koşulu, alt pazardaki
rakiplerin reddetme eyleminin doğurduğu rekabetçi dezavantajları -en azından uzun
vadede- dengeleyecek fiilî veya potansiyel ikame imkânlarının olmaması olarak
yorumlanmalıdır. Verilmeyen malın/girdinin alternatifinin olmaması veya bu yokluk
nedeniyle rakiplerin hâkim teşebbüse alt pazarda rekabetçi baskı kuramamaları
halinde, sunumu reddedilen malın/girdinin gerekliliğinden söz edilebilecektir.
(36) Reddetmenin alt pazarda etkin rekabeti ortadan kaldırması unsurunun
değerlendirilmesi bakımından ise rekabet hukuku, temel olarak hâkim durumdaki bir
firmanın alıcısı konumundaki bir teşebbüsü dışlamak için bu teşebbüsün belli bir
girdiye erişimini reddetmesi durumuna ve özellikle de bu teşebbüsün girdinin gerekli
olduğu ekonomik faaliyet bakımından hâkim durumdaki teşebbüsün rakibi olduğu
olaylara yoğunlaşmaktadır. Nitekim mal vermeyi reddetme eylemi sonucunda anti-
rekabetçi etkilerin bu durumda ortaya çıkması beklenmekte ve yukarıda değinilen
kriterler temel olarak bu durumları analiz etmeye yönelmektedir. Ancak dağıtım ya da
yeniden satış seviyesindeki bir mal vermeyi reddetme eylemi bakımından aynı şeyleri
söylemek mümkün değildir. Yeniden satıcı hâkim durumdaki firmanın ürünlerini sadece
yeniden sattığından hâkim durumdaki firma ile yeniden satıcı arasında anlamlı bir
rekabet bulunmamaktadır.
(37) Mevcut dosya kapsamında incelenen taraflar arasındaki ilişkinin de, bir sağlayıcının alt
pazarda kendisine rakip olan bir teşebbüse belli bir girdiyi sağlamasını içeren bir
ilişkiden ziyade, tarafları arasında doğrudan rekabet olmayan bir yeniden satıcılık
ilişkisi olduğu görülmektedir. Aldığı ürüne herhangi bir katma değer katmayan sadece
bu ürünü alıp tekrar satan başvuru sahibine, PP YALITIM tarafından POYTHERM
markalı ısı yalıtım malzemelerinin sağlanmaması alt pazardaki etkin rekabeti ortadan
kaldırabilecek nitelikte değildir. Dolayısıyla iddia konusu eylemin 4054 sayılı Kanun’un
6. maddesi çerçevesinde bir kötüye kullanma olarak değerlendirilemeyeceği kanaatine
ulaşılmıştır.
18-33/550-271
9/9

J. SONUÇ
(38) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 4054 sayılı Kanun’un 41.
maddesi uyarınca şikayetin reddi ile soruşturma açılmamasına, gerekçeli kararın
tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak
üzere, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.



Full & Egal Universal Law Academy