Rekabet Kurumu - Karar Sayı 18-40/645-315

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2018-5-27 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 18-40/645-315
Karar Tarihi : 25.10.2018
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK (Başkan)
Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan), Adem BİRCAN, Mehmet AYAN,
Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Şükran KODALAK,
B. RAPORTÖRLER: Murat AYBER, Hasan ADIYAMAN, Osman AYAR,
Tülay ŞİMŞEK SARI
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Gizlilik talebi bulunmaktadır (2 başvuru).
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILANLAR : - ETS Ersoy Turistik Servisleri A.Ş.
Merdivenköy Mah. Nur Sokak 1I/11 C BlokKadıköy/İSTANBUL
- Club Jolly Turizm ve Ticaret A.Ş.
Hikâye Sokak No:11 34394 Esentepe, Şişli/İSTANBUL
Temsilcileri: Av. Şahin ARDIYOK, Dilara YEŞİLYAPRAK,
Av. Gediz ÇINAR
- Tatilbudur Seyahat Acenteliği ve Turizm A.Ş.
Tatlısu Mah. Çetin Cad. Nurettin Duman Sokak No:7
Ümraniye/İSTANBUL
- Özaltun Otelcilik Turizm ve Tic. A.Ş.
Ergenekon Mah. Cumhuriyet Cad. Adlıhan Apt. No:173, 34373
Harbiye, Şişli/İSTANBUL
- Anı Turizm Yatırım Ticaret ve Sanayi A.Ş.
Vedat Günyol Cad. No:8 Ataşehir/İSTANBUL
- Setur Servis Turistik A.Ş.
Saray Mah. Site Yolu Cad. No:4/1 34768 Ümraniye/İSTANBUL
(1) E. DOSYA KONUSU: Türkiye yurtiçi turizm / konaklama sektöründe “acentelik”
alanında faaliyet gösteren ETS Ersoy Turistik Servisleri A.Ş., Club Jolly Turizm
ve Ticaret A.Ş., Tatilbudur Seyahat Acenteliği ve Turizm A.Ş., Özaltun Otelcilik
Turizm ve Tic. A.Ş., Anı Turizm Yatırım Ticaret ve Sanayi A.Ş. ve Setur Servis
Turistik A.Ş.’nin Akdeniz ve Ege bölgelerinde bulunan otellerin pazarlanması
hususunda müşteri paylaşmak, otellerin oda fiyatlarını birlikte belirlemek ve
paylaşılan otellere münhasırlık ve benzeri rekabeti kısıtlayıcı çalışma şartları
getirerek diğer seyahat platformlarının piyasaya girmelerini engellemek suretiyle
4054 sayılı Kanun’u ihlal ettikleri iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 25.06.2018 tarih ve 4783
sayı ile giren gizlilik talepli başvuruda özetle; ETS Ersoy Turistik Servisleri A.Ş.
(ETSTUR), Club Jolly Turizm ve Ticaret A.Ş. (JOLLYTUR), Tatilbudur Seyahat
Acenteliği ve Turizm A.Ş. (TATİLBUDUR), Özaltun Otelcilik Turizm ve Tic. A.Ş.
(TATİL.COM) ve Anı Turizm Yatırım Ticaret ve Sanayi A.Ş. (ANITUR) unvanlı seyahat
acentelerinin Akdeniz ve Ege Bölgelerinde bulunan otellerin pazarlanması hususunda
aralarında anlaşarak müşteri paylaşımı yaptıkları, otellerin oda fiyatlarını belirledikleri
ve bu otellere münhasır çalışma şartları getirerek diğer seyahat platformlarının
18-40/645-315
2/24


piyasaya girmelerini engelledikleri iddia edilmiştir. Ayrıca Kurum kayıtlarına 02.07.2018
tarih ve 4925 sayı ile giren bir diğer gizlilik talepli şikâyette de özetle; TATİL.COM’un
taraf olduğu sözleşmeye münhasır çalışma şartı getirdiği, başka hiçbir kurum, kuruluş
ya da kişiye kendisine verilen hak ve yetkilerden daha az ya da daha genişinin
verilemeyeceğini sözleşmede belirttiği ve bu hususa ilişkin cezai şart getirdiği, diğer bir
sözleşme hükmü ile de sözleşme tarafı otelin “son tüketicilere kapıda vermiş olduğu
fiyatların kendisine verilen fiyatlardan en az %15 fazla olması” koşulunu getirdiği, iddia
edilerek 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun (4054 sayılı Kanun)
kapsamında gereğinin yapılması talep edilmiştir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Söz konusu şikâyetler üzerine hazırlanan 11.07.2018 tarih ve
2018-5-027/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu Rekabet Kurulunun (Kurul) 18.07.2018 tarihli
toplantısına görüşülmüş ve 18-23/414-M sayılı karar ile ETSTUR, JOLLYTUR,
TATİLBUDUR, TATİL.COM, ANITUR ile Setur Servis Turistik A.Ş. (SETUR) hakkında
4054 sayılı Kanun’un 40. maddesinin birinci fıkrası uyarınca önaraştırma yapılmasına
karar verilmiştir.
(4) Önaraştırma sonucunda düzenlenen 16.10.2018 tarih ve 2018-5-27/ÖA sayılı
Önaraştırma Raporu 25.10.2018 tarihli Kurul toplantısında görüşülmüş ve karara
bağlanmıştır.
(5) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: Dosya kapsamında; ETSTUR, JOLLYTUR, TATİLBUDUR,
TATİL.COM, ANITUR ile SETUR hakkında soruşturma açılmasına gerek olmadığı,
teşebbüslerin otellerle akdettikleri sözleşmelerin 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin
Grup Muafiyeti Tebliği (2002/2 sayılı Tebliğ) kapsamında grup muafiyetinden
yararlanabileceği ifade edilmiştir.
I. İNCELEME, GEREKÇE VE HUKUKİ DAYANAK
(6) Önaraştırma sürecinde 17.09.2018 tarihinde ETSTUR, TATİL.COM, ANITUR ve
SETUR’da, 18.09.2018 tarihinde JOLLYTUR ve TATİLBUDUR’da yerinde
incelemelerde bulunulmuştur. Ayrıca 18.09.2018 tarihinde Türkiye Otelciler Birliği
(TÜROB) yetkilileri, 27.09.2018 tarihinde Çeşme Turistik Otelciler Birliği (ÇEŞTOB)
başkanı ve Çeşme’de bulunan bazı otellerin yetkilileri, 05.10.2018 tarihinde Antalya’da
Gloria Hotels & Resorts Hotel yetkilisi ile görüşmeler gerçekleştirilmiştir.
I.1. Hakkında Önaraştırma Yapılan Teşebbüsler
I.1.1. ETS Ersoy Turistik Servisleri A.Ş. (ETSTUR)
(7) Aynı grupta yer alan ETSTUR ve Didim Turizm Seyahat Acentesi (DİDİMTUR) unvanlı
iki adet Türkiye Seyahat Acentaları Birliği (TÜRSAB) üyesi A grubu seyahat acentesi
bulunmaktadır. ETSTUR, konaklama hizmetleri, yurtiçi ve yurtdışı paket tur hizmetleri,
gemi turları satışı ve organizasyonu, uçak bileti satış hizmetleri, kurumsal seyahat
hizmetleri gibi alanlarda faaliyet göstermektedir. Aynı tüzel kişilik bünyesindeki bir diğer
marka olan “ODAMAX” ise, tüketicinin rezervasyon yaptığı ancak ödemeyi doğrudan
otelde gerçekleştirdiği bir sistem olarak 2017 yılından beri faaldir. ETSTUR ayrıca
Belek, Kemer ve Bodrum’da sekiz farklı oteli ile otelcilik alanında da faaliyette
bulunmaktadır.
I.1.2. Club Jolly Turizm ve Ticaret A.Ş. (JOLLYTUR)
(8) 31.01.1995 tarihinde kurulan JOLLYTUR, tur operatörü niteliğine sahip, çevrimiçi
(online) ve çağrı merkezi, acenteler vb. aracılığı ile çevrimdışı (offline) olarak ulaştırma
ve konaklama faaliyetlerinde bulunan A grubu TÜRSAB üyesi bir turizm şirketidir.
18-40/645-315
3/24


Ayrıca JOLLYTUR’un, sunduğu hizmetleri acente niteliğinde sunan UTS Turizm ve Tic.
Ltd. Şti. isimli bir iştiraki bulunmaktadır.
I.1.3. Tatilbudur Seyahat Acenteliği ve Turizm A.Ş. (TATİLBUDUR)
(9) 07.05.1997 tarihinde kurulan TATİLBUDUR, bireysel hizmetlerden kitle turizmine kadar
çeşitli alanlarda faaliyet gösteren TÜRSAB üyesi A grubu bir turizm şirketidir.
TATİLBUDUR, konaklama alanında faal M4 Otelcilik ve Turizm A.Ş. ile aynı ekonomik
bütünlük içerisinde yer almaktadır.
I.1.4. Özaltun Otelcilik Turizm ve Tic. A.Ş. (TATİL.COM)
(10) MetGlobal Şirketler Grubu bünyesinde yer alan TATİL.COM, 1998 yılında kurulmuş
olup faaliyetlerini yurtiçi/yurtdışı otel, paket programlar ve uçak bileti hizmetlerini,
teknolojik altyapılarla çevrimiçi (online) ve çevrimdışı (offline) olarak Türkiye
genelindeki 71 yetkili acentesi aracılığı ile gerçekleştiren, A grubu TÜRSAB üyesi bir
turizm şirketidir. Ayrıca yerel düzeyde binin üzerinde acente ile çalışmaktadır.
I.1.5. Anı Turizm Yatırım Ticaret ve Sanayi A.Ş. (ANITUR)
(11) ANITUR, yurt içinde tüm bölgelerde beş yüzden fazla anlaşmalı tesis ile hizmet
vermektedir. Aynı zamanda Türkiye’nin yedi bölgesine düzenlenen kültür turları,
dünyanın birçok ülkesi için hazırlanan gezi programları, yurt dışı için münferit otel
seçenekleri, Kıbrıs’ta bulunan birtakım oteller için paket tur programları da bünyesinde
bulunmaktadır.
I.1.6. Setur Servis Turistik A.Ş. (SETUR)
(12) Koç Holding A.Ş. bünyesinde 1964 yılında kurulan, paket turları oluşturmaya, turizm
amaçlı konaklama, ulaştırma, gezi, spor ve eğlence hizmetlerini görmeye yetkili olan,
oluşturduğu ürünü kendi veya diğer seyahat acenteleri vasıtasıyla pazarlayabilen, A
grubu TÜRSAB üyesi SETUR’un bir diğer önemli faaliyet alanı da gümrüksüz satış
mağazacılığıdır. Bu kapsamda SETUR, Türkiye'ye gelen veya Türkiye'den giden
yolcular ile transit yolculara, diplomatik muafiyetten yararlananlara, yabancı basın
yayın organlarının yabancı uyruklu mensuplarına, İstanbul Boğazı ve Çanakkale
Boğazı'ndan transit geçen gemilere ve Ticaret Bakanlığınca belirlenecek diğer kişilere
satış yapmak üzere gümrüksüz satış mağazaları ve bunların depolarının açılışına,
işleyişine ve buralardan eşya satışına yetkilidir. Koç Holding A.Ş. kontrolünde olan
Divan Turizm işletmeleri A.Ş., Türkiye’nin çeşitli illerinde “Divan Otel” adı altında, Altın
Yunus Turistik Tesisler A.Ş. ise İzmir ili Çeşme ilçesinde “Altın Yunus Resort & Termal
Otel” adı altında konaklama faaliyeti yürütmektedir.
I.2. İlgili Pazar
I.2.1. İlgili Ürün Pazarı
(13) “Seyahat acentesi”, 1618 sayılı Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği
Kanunu’nun (1618 sayılı Kanun) 1. maddesinde “kâr amacı ile turistlere turizm ile ilgili
bilgiler vermeye, … turizm amaçlı konaklama, ulaştırma, gezi, spor ve eğlence
hizmetlerini görmeye yetkili olan, oluşturduğu ürünü kendi veya diğer seyahat
acenteleri vasıtası ile pazarlayabilen ticari kuruluş” olarak tanımlanmıştır. Bu çerçevede
seyahat acentelerinin faaliyetlerine ilişkin usul ve esaslar temel olarak 1618 sayılı
Kanun ile belirlenmiş olup sair mevzuatlar ile de düzenlenmiştir.
(14) 1618 sayılı Kanun’un 3. maddesine göre, seyahat acenteleri verdikleri hizmetlere göre
üç grupta toplanmaktadırlar. A grubu seyahat acenteleri, kâr amacı ile turistlere turizm
ile ilgili bilgiler vermeye, paket turları ve turları oluşturmaya, turizm amaçlı konaklama,
18-40/645-315
4/24


ulaştırma, gezi, spor ve eğlence hizmetlerini görmeye yetkili olan, oluşturduğu ürünü
kendi veya diğer seyahat acenteleri vasıtası ile pazarlayabilme yetkilerine sahip
teşebbüslerdir. B grubu seyahat acenteleri, uluslararası kara, deniz ve hava ulaştırma
araçları ile (A) grubu seyahat acentelerinin düzenleyecekleri turların biletlerini satarlar.
(C) grubu seyahat acenteleri ise yalnız Türk vatandaşları için yurt içi turlar
düzenleyebilmektedir. (B) ve (C) grubu seyahat acenteleri kendi hizmetleri dışında
kalan diğer seyahat acenteliği hizmetlerini göremezler. Ancak kendilerine (A) grubu
seyahat acentelerinin verecekleri hizmetleri görebilirler.
(15) TÜRSAB’a kayıtlı 9.920 A grubu, 60 B grubu ve 119 C grubu olmak üzere toplam
10.099 seyahat acentesi bulunmaktadır. Önaraştırma tarafı seyahat acenteleri de
TÜRSAB’a kayıtlı A grubu seyahat acenteleri olup 1618 sayılı Kanun’da sayılan tüm
faaliyetleri yerine getirebilmekte olduğundan, söz konusu teşebbüslerce sağlanan
hizmetler talep ve arz yönünden birbirine ikame olabilecek niteliktedir. Bu nedenle ilgili
ürün pazarının “A grubu seyahat acenteliği hizmetleri” pazarı olarak tanımlanabileceği
değerlendirilmektedir.
I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
(16) Dosya konusu seyahat acenteliği hizmetlerinin tüm Türkiye’de verilebiliyor olması ve
rekabet koşullarının ülke genelinde farklılık arz etmemesi sebebiyle ilgili coğrafi pazar
“Türkiye” olarak tespit edilmiştir.
I.3. Dosya Kapsamında Yapılan İnceleme ve Tespitler
I.3.1. Yerinde İncelemelerde Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
I.3.1.1. ETSTUR’dan Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
(17) Belge 1: 01.04.2017-31.10.2017 tarihleri arasında geçerli olmak üzere ETSTUR ile
(…..) arasında imzalanan sözleşmenin 11. bölümünün (n) bendinde aşağıdaki ifade yer
almaktadır:
“Acenta, herhangi bir satış için, otelin direkt satış fiyatlarına en az %15
eklemeden oda satış fiyatlarını 3. kişilere gösteremez ya da tanıtamaz.”
(18) Belge 2: 01.01.2017-31.12.2017 tarihleri arasında geçerli olmak üzere ETSTUR
bünyesinde faaliyet gösteren DİDİMTUR ile (…..) arasında imzalanan sözleşmenin 10.
maddesinin (l) bendinde aşağıdaki ifade yer almaktadır:
“Tesis iç pazarda sadece DİDİMTUR ile çalışacağını bildirmiştir. Şayet tesis, iç
pazarda başkaca seyahat acenteleri ile odalarının satış ve pazarlanması
hususunda çalışma yapması halinde DİDİMTUR’a sözleşmede yazılı
komisyonların haricinde, tüm sezonda yapılan (E/B ve Normal) satışlar üzerinden
doğacak komisyon alacaklarına ayrıca satış bedeli üzerinden +%(…..) daha ek
komisyon ödemeyi kabul ve taahhüt etmiştir.”
(19) İlgili sözleşmenin 18. ve 19. maddelerinde ise aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“Tesis DİDİMTUR’a diğer seyahat acenteleri veya kapalı gruplar ile tanıtım
kuruluşlarına uyguladığı satış, pazarlama, fiyat, komisyon vb. gibi satış ve
pazarlamayı kolaylaştıran tüm avantajları, aynen yansıtmayı kabul ve taahhüt
eder. Ayrıca DİDİMTUR’a bildirilen geçerli fiyatlar dışında başka bir fiyatın,
aksiyonun veya haksız rekabet doğurabilecek bir avantajın farklı bir firma, acente
ya da kapalı gruplarda kullanılması veya yazılı veya görsel olarak gazete, dergi,
radyo, tv, internet gibi farklı mecralarda yayımlanması halinde, tesise öncelikle
bu kampanyaya ve aksiyona DİDİMTUR’un da aynen yapılacak duyurulara dâhil
18-40/645-315
5/24


edilerek katılımı sağlanacaktır. Bu yapılmadığı takdirde DİDİMTUR aynı
kampanya, aksiyon ve fiyatları işbu kontratta geçerli olan komisyon oranları saklı
kalmak kaydıyla kendiliğinden uygulamaya hak kazanır.”
(20) Belge 3: 01.01.2017-31.12.2017 tarihleri arasında geçerli olmak üzere ETSTUR
bünyesinde faaliyet gösteren DİDİMTUR ile (…..) arasında imzalanan sözleşmenin 9.
bölümünün (k) bendinde aşağıdaki ifade yer almaktadır:
“Tesis, online olarak çalıştığı internet sitelerine DİDİMTUR’dan daha uygun fiyat
vermeyecek veya online şirketlerin DİDİMTUR’dan daha uygun fiyat afişe
etmelerine izin vermeyecektir. Şayet tesisin böyle bir uygulaması olduğunun
DİDİMUR tarafından tespit edilmesi durumunda aynı fiyat DİDİMTUR’a %(…..)
komisyonlu veya %30 indirimli olarak uygulanacaktır.”
I.3.1.2. JOLLYTUR’dan Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
(21) Belge 4: 30.01.2018 tarihinde İç Turizm Müdürü (…..) tarafından (…..)’a gönderilen,
“(…..) otel fiyatlarımız hakk.” konulu iç yazışma niteliğindeki elektronik postada
aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“(…..) selam,

…..(TİCARİ SIR)…..,

Kolay gelsin”
(22) Belge 5: 07.03.2017 tarihinde İç Turizm Müdürü (…..) tarafından (…..)’a gönderilen,
(…..)’e, (…..)’e , JOLLYTUR Akdeniz Grubuna, JOLLYTUR Ege Grubuna bilgi verilen
“(…..) fiyatları Hakkında/ (…..)” konulu elektronik postada aşağıdaki ifadeler yer
almaktadır:
“(…..) merhaba,

…..(TİCARİ SIR)…...

İyi çalışmalar dilerim
Saygılarımla”
(23) Belge 6: 07.03.2017 tarihinde İç Turizm Departmanı çalışanı (…..) tarafından “(…..)”
hesabına gönderilen, Akdeniz, (…..), “(…..)”'a bilgi verilen “(…..) fiyatları Hakkında
(…..)” konulu elektronik postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“(…..) bey merhaba,

…..(TİCARİ SIR)…...

İyi çalışmalar dilerim
Saygılarımla”
18-40/645-315
6/24


(24) Söz konusu elektronik postaya aynı tarihte “(…..)” hesabından cevaben İç Turizm
Departmanı çalışanı (…..)’e gönderilen, ‘(…..)’ hesabına, İç Turizm Müdürü (…..)’e ,
‘(…..)’ hesabına, (…..)’ye, ‘(…..)’ hesabına bilgi verilen “(…..) fiyatları Hakkında (…..)”
konulu elektronik postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“(…..),
Konu, her hangi bir satış kanalının satışa kapatılıp kapatılmamasından öte şu
ana kadar göstermiş olduğumuz performansın bizleri tatmin etmemesi.
Bu çerçeveden bakıldığında bizler anlayışla karşılayacağınızı umardık ancak
sizlere telefonda da aktardığım gibi, üzerimizdeki satış baskısı devam ederken
sadece partnerliğimizin gereği olarak “(…..)”yi şimdilik satışa kapatmış
bulunuyoruz.
Umarız bu süreci iyi değerlendirerek, bu tür konulara takılmadan güzel bir sezon
geçiririz.
Sevgi ve saygılarımızla.”
(25) Belge 7: 09.03.2017 tarihinde İç Turizm Departmanı çalışanı (…..) tarafından (…..)’a
gönderilen, (…..)’e, (…..)’e, ‘(…..)’, ‘(…..)’, ‘(…..)’ hesaplarına bilgi verilen “(…..) fiyatları
Hakkında/ (…..)” konulu elektronik postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“(…..) merhabalar,

…..(TİCARİ SIR)…...

(…..) iyi çalışmalar dilerim.”
(26) Söz konusu elektronik postaya aynı tarihte (…..) adına (…..) hesabından cevaben İç
Turizm Departmanı çalışanı (…..)’e gönderilen, (…..)’e, (…..)’e, ‘(…..)’, ‘(…..)’, ‘(…..)’
hesaplarına ve (…..)’a bilgi verilen “(…..) fiyatları Hakkında (…..)” konulu elektronik
postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“Merhaba (…..),

…..(TİCARİ SIR)…..

Kolay gelsin”
(27) Belge 8: 26.07.2017 tarihinde (…..) tarafından “(…..)” hesabına gönderilen “(…..) fiyat
farkı” konulu elektronik postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“(…..) Hanım merhaba,
(…..). Rezervasyon yaptırmış olan misafirlerimiz iade talebinde bulunmaktadır.
Konu ile ilgili yardımlarınızı rica eder, iyi çalışmalar dileriz.”
(28) Belge 9: 29.01.2018 tarihinde Ege Bölge Kontrat Müdür Yardımcısı (…..) tarafından
(…..) ‘(…..)’ hesabına gönderilen, (…..)’un Satış ve Pazarlama Direktörü (…..) bilgi
verilen “(…..)” konulu elektronik postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“(…..) Bey Merhaba
18-40/645-315
7/24


(…..)Bey Merhaba
(…..) fiyatlar yayınlanmakta acil kaldırılmasını sağlamanızı rica ediyorum.”
(29) Söz konusu elektronik postaya aynı tarihte cevaben (…..)’un Satış ve Pazarlama
Direktörü (…..)’a tarafından Ege Bölge Kontrat Müdür Yardımcısı (…..)’e gönderilen,
(…..)’a bilgi verilen “(…..)” konulu elektronik postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“(…..) Bey merhaba,
(…..)dan fiyatlar kaldırılmıştır. Ayrıca EMIT fuarında yapmış olduğumuz
görüşmeye istinaden çocuk yaşlarında max 1 ay’a kadar esneklik
sağlayabileceğiz. Bu konularda bir standart koymamız gerekiyordu ve bunda
mutabık kaldığımızı düşünüyorum.
Ücretli olması gereken çocuklarda 1 ay’ı geçen yaşlar için talepte
bulunulmamasını önemle rica ediyorum. Anlayışınız ve desteğiniz için teşekkür
ederim.
Saygılarımla,”
(30) Belge 10: 13.09.2018 tarihinde (…..) tarafından ‘(…..)’ isimli hesaba gönderilen, ‘(…..)’
ve ‘(…..)’ hesaplarına bilgi verilen “(…..)fiyat farkı” konulu iç yazışma niteliğindeki
elektronik postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“Arkadaşlar Merhaba,
Konu ile ilgili (…..)lerine uyarı maili atılmasını rica ederim. %15’ten fazla indirime
çıkmamaları gerekiyor.
İyi çalışmalar”
(31) Belge 11: 13.09.2018 tarihinde JOLLYTUR’un yetkili acentesi (…..) çalışanı (…..)
tarafından ‘(…..)’ hesabına gönderilen ‘Jolly sisteminden daha ucuz fiat veren tesisler’
konulu elektronik postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“REIS AŞAGIDA YASANANLAR..
BU ARADA (…..) HANIMA ULAŞAMADIK.. BANA YAZILAN NOT ŞU..
(…..)Bey merhaba,
Jolly turda ki fiatlardan daha ucuz fiat bilgisi veren aşağıda yazıyorum. Bilginizi
rica ederim.
1- (…..). (Aradaki farkı (…..)beyle konuşarak kapattık bu sefer misafirin (…..)na 9
taksit yaparak işi aldılar. Bizde 6 taksit vardı.3 oda satış gitti)
2- (…..)dublex oda 11.9.2018 giriş 4 gece bizde (…..)TL.otel (…..) TL. fiat verdi
(Misafirin verdiği bilgi)
3- (…..) evi 5+1 kişi otel (…..) TL verdi bizde de (…..)TL civarında çıkmaktaydı.”
(32) Belge 12: (…..) tarihleri arasında geçerli olmak üzere JOLLYTUR ile (…..) arasında
imzalanan Otel Kontenjan & Fiyat & Tanıtım Sözleşmesi’nin 4. bölümünün “Fiyatlar”
başlığı altında aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“Otelin kendi bağımsız ticari kararları çerçevesinde belirleyeceği satış fiyatları
(Otelin telefon, çağrı merkezi, internet sayfası vb. kendisine ait yahut Tur
Operatörü dışındaki sair satış kanallarından yaptığı satışlardaki fiyatları dâhil
olmak üzere), Tur Operatörüne sunmuş olduğu fiyatlardan daha düşük
olmamalıdır. Aksi bir durumun tespiti halinde, Otel, belirlemiş olduğu fiyatları
18-40/645-315
8/24


aynen Tur Operatörünün kendi misafirleri için sunmuş olduğu fiyatlara
yansıtmakla ve geçerli kılmakla yükümlüdür. Ayrıca; Otelin telefon, çağrı
merkezi, internet sayfası vb. kendisine ait yahut Tur Operatörü dışındaki sair
satış kanallarında ve/veya otelin satış ve pazarlamasını yapan vb.
online satış sitelerinde (kamuya açık yahut ilgili sitenin üyelerine özgü
kampanyalar veya sair surette üye girişi yapmak suretiyle üyelerin erişebileceği
şekilde) fiyat afişe edilmesi ve bu şekilde afişe edilen TL fiyatın veya yabancı
para üzerinden ilan edilen fiyatın ilan tarihindeki TL karşılığının Tur Operatörüne
uygulanan fiyatlardan daha düşük olduğunun tespiti durumunda Tur
Operatörünün uğrayacağı maddi ve manevi zararı Otel tazmin etmekle
yükümlüdür. Ayrıca söz konusu akde aykırılık ve Tur Operatörünün uğradığı
prestij kaybı nedeniyle Otel, Tur Operatörüne ((…..)) TL tutarında sözleşmesel
ceza ödemeyi kayıtsız şartsız kabul ve taahhüt eder.”
(33) Söz konusu ifadelere JOLLYTUR’un başka otellerle yaptığı sözleşmelerde de
rastlanmıştır. Aynı sözleşmenin 6. bölümünün (D) bendinde ise aşağıdaki ifadeler yer
almaktadır:
“Otel, Tur Operatörünün ekte listesi verilmiş olan yetkili satış acenteleriyle (Ek-5)
hiçbir şekilde çalışamaz ve doğrudan iletişime geçemez. Aksi durumda Otel, Tur
Operatörünün yapmış olduğu tüm ödemelerin (…..) fazlasını Tur Operatörüne
cezai şart olarak ödeyeceği gibi, ayrıca Tur Operatörünün, mahrum kaldığı kar
da dâhil olmak üzere, uğradığı tüm zararları tazmin etmekle yükümlüdür.”
(34) Belge 13: (…..) tarihleri arasında geçerli olmak üzere JOLLYTUR ile (…..) arasında
imzalanan Tek Yetkili Otel Kontenjan & Fiyat & Tanıtım Sözleşmesi’nin 7. bölümünün
(A) bendinde aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“Tur Operatörü, ((…..)) tarihleri arasında, Otelde Türkiye ve Kıbrıs pazarı için tek
yetkilidir. Belirtilen dönem içinde Türkiye, Kıbrıs ve/veya online pazardaki hiçbir
acente veya tur operatörü veya internet üzerinden pazarlama yapan acente
ve/veya kuruluşlar ile diğer hiçbir ticari kurum, bahsi geçen dönemlerde Oteli
pazarlayamaz, tanıtamaz, reklam ve benzerlerini yayınlayamaz, yayınlatamaz ve
satış yapamaz. Otele Tek Yetkililik anlaşması gereği ön ödeme yapıldığından,
yukarıda sayılanların aksine Otelin hareket ettiğinin tespiti halinde; başkaca
herhangi bir koşul aramaksızın, her hal ve şartta Otel, Tur Operatörünün
yapacağı (ön ödeme tutarının (…..) katını) cezai şart bedeli olarak Tur
Operatörüne ödemeyi kayıtsız şartsız kabul, beyan ve taahhüt etmiştir. Otelin
haberi ve inisiyatifi dışında art niyetli olarak başka bir acente tarafından Otelin
reklamı, satış ve pazarlaması yapılırsa, Otel bu duruma derhal müdahale edip en
geç (1 hafta) içinde söz konusu eyleme son verecektir. Aksi durumda, yukarıda
belirtilen cezai şartı Tur Operatörüne ödemekle yükümlüdür.”
I.3.1.3. TATİLBUDUR’dan Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
(35) Belge 14: 15.09.2017 tarihinde Kontrat Müdürü (…..) tarafından Genel Müdür
Yardımcısı (…..)’a ve (…..)’ye gönderilen “(…..)fiyat farkı hk.” konulu elektronik postada
aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“(…..) Bey,
(…..) için verilen kurumsal fiyatları afişe etmiş, düzeltme yapılıyor. Tek yetkililik
ile ilgili ise henüz imza alamadığımız için daha kontratı tam olarak aktif
kullanamıyoruz. Aslında reklam katkı payı kesildi, çağrı merkezi bizde fiyatlar
kullanılıyor ama tek yetkililik çek tesliminden sonra başlayacak. Şimdi görüştüm
18-40/645-315
9/24


GM ile otelin yarın kontratı da sonuçlandıracağız, bir sorun çıkmaz ise 1 hafta
içinde tüm acentalar satışları kapatacaklar.
Bilginiz.”
(36) Belge 15: 15.09.2017 tarihinde Fiyatlandırma Sorumlusu (…..) tarafından “(…..)”
adresine gönderilen, Kontrat Yöneticisi (…..) ve Analiz Grubuna bilgi verilen “(…..)
Fiyatlar Hk.” konulu elektronik postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“Değerli Partnerimiz,
Öncelikle T ailesi olarak güzel bir gün geçirmenizi temenni ederiz.
(…..) tesisimiz için tarafınıza sunulan ekli görsele istinaden (…..) acentesi
tarafımıza tanımı fiyatlara göre standart oda da 15.09 – 26.10 periyodun da alış
fiyatına satış yapmaktadır. Bu durum ile alakalı olabilecek tarafımıza iletilmeyen
revize bir çalışmanız oldu mu? Rekabet edebilirliğimiz, etik ve eşit şartlar
münasebetinde işlem yapılabilmesi adına; afişe fiyatların düzelttirilmesini ve
konu ile ilgili gerekli incelemelerin yapılıp tarafımıza bilgisi verilmesi konusunda
önemli desteğinizi beklemekteyiz,
Süregelen değerli işbirliğimiz için teşekkür eder, iyi çalışmalar dileriz.
Sevgi ve saygılarımla,”
(37) Belge 16: 21.11.2017 tarihinde Genel Müdür Yardımcısı (…..) tarafından Genel Müdür
(…..), Satış ve Operasyon Genel Müdür Yardımcısı (…..) ve (…..)’a gönderilen “(…..)”
konulu elektronik postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“Günaydın (…..) Bey ben 14:00 gibi ofisten çıkacağım (…..) ile görüşmem var
onlardan aldığımız otel gruplarıyla ilgili 2018 e dair 13:00 benim için uygun olur.”
(38) Belge 17: 01.11.2018-31.10.2019 tarihleri arasında geçerli olmak üzere TATİLBUDUR
ile (…..) arasında imzalanan Tek Yetkili Hotel Kontenjan Sözleşmesi’nin 12.
maddesinde aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“Tesis/ler, işbu sözleşme ile sözleşmenin geçerlilik süresi boyunca Acente’ye
Yurt İçi ve Kuzey Kıbrıs Pazarında Tek Yetkili Satıcı imtiyazını verdiğini kabul ve
taahhüt eder. Bu taahhüt çerçevesinde Acente, Tesisin/lerin Türkiye ve Kuzey
Kıbrıs sınırları içerisindeki internet ortamı dâhil tüm satış, pazarlama ve tanıtım
operasyonlarını tek başına yürütür ve yönetir. Yabancı uyruklu yolcu olması
halinde ise, oturma izni var ise sözleşme şartlarından, yok ise tesisten onay
alarak satış yapılabilir.”
(39) Aynı Sözleşme’nin 13. maddesinde aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“Tesis/ler, Yurt dışında faaliyet gösteren Acentelerle/firmalarla yapacağı tüm
sözleşmelerde; Tesisin/lerin, her ne şekilde olursa olsun, Türkiye ve KKTC
vatandaşlarına yönelik olarak hiçbir Türk Menşeili ve Türkiye sınırlarında yer alan
acentede ve hiçbir mecrada fiyat bilgisinin, pazarlamasının, satışının
yapılmayacağı, bu taahhüdün ihlali halinde, sözleşmenin tek taraflı ve haklı
nedenle derhal feshedileceği, Türk Menşeili olup internet yoluyla nihai tüketiciye
yönelik pazarlama ve satış yapılamayacağı ya da Türkiye ve KKTC’de faaliyet
gösteren Acenteler aracı kılınarak Türkiye ve KKTC Vatandaşlarına Türk Lirası
fiyatı ile ya da Yabancı Ülke para birimi ile pazarlama ve satış yapmayacağı ya
da tahsilatı Tesis/ler tarafından yapılması kaydıyla, ön rezervasyon uygulaması
yapılmayacağı, Tesis/Tesisler Online Satış Kanallarında ve bağlı mecralarda
Acente tarafından iç pazara yönelik oluşturulmuş satış fiyatlarının üzerinde
18-40/645-315
10/24


fiyatlandırma yapacak olup bu fark Acente Satış fiyatına %10 dan daha yakın
olmayacaktır. (…..) hiçbir şartta olmayacaktır. Yukarıda belirtilen maddelerin ihlali
halinde, Tesisin/Tesislerin, ilk ihtarı ile taraflar arasındaki sözleşmeyi tek taraflı
olarak ve haklı nedenle derhal feshedeceği, ticari ilişkiyi derhal sonlandıracağı ve
zararlarının tazmini yoluna gideceği, hükümlerinin yer alacağını beyan, kabul ve
taahhüt eder. Aksi halde, Tesis/ler tarafından işbu sözleşme ihlal edilmiş sayılır
ve Tesis/ler, sözleşmenin ihlaline bağlanan tüm yükümlülüklerden, sonuçlardan
sorumlu olur.”
(40) Belge 18: TATİLBUDUR ile (…..) arasında imzalanan Standart Hotel Kontenjan
Sözleşmesi’nin 15. maddesinde aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“Tesis/ler, Tesis’in/lerin Türkiye ve Kuzey Kıbrıs sınırları içerisindeki internet
ortamı dâhil tüm satış, pazarlama ve tanıtım operasyonlarında Acenta’ya vermiş
olduğu fiyat ve şartlardan daha avantajlı bir fiyat ve aksiyonu yurtiçi veya yurtdışı
başka bir Acenta’ya vermeyeceğini kabul ve taahhüt eder. Bu taahhüt
çerçevesinde Tesis/ler, Tesis’in/lerin Türkiye ve Kuzey Kıbrıs vatandaşlarına
yönelik internet ortamı dahil tüm satış, pazarlama ve tanıtım operasyonlarında
Acenta’ya vermiş olduğu fiyat ve şartlardan daha avantajlı bir fiyat ve aksiyonu
doğrudan ya da dolaylı olarak dahi başka yerli ya da yabancı başka bir
Acenta’ya, firmaya, gerçek ya da tüzel kişiye vermeyeceğini taahhüt eder.
Acenta min.%(…..) karlılık esasına göre satış yapacak olup (Satış Fiyatı-Otel
Maliyeti/Satış Fiyatı = Karlılık) herhangi bir yerli ya da yabancı başka bir Acenta,
firma, gerçek ya da tüzel kişi ya da herhangi bir satış mecrasında asgari karlılığın
veya maliyetin altında satışa neden olacak düşük fiyat afişesi ya da tanıtımı
olması halinde Acenta, bu fiyatı tesise internet ekran görüntüsü olarak
belgelemek suretiyle bildirir ve 24 saat içerisinde ilgili afişenin kaldırılmaması
veya Acenta’ya cevap verilmemesi hallerinde, Acente, söz konusu fiyatı geçerli
fiyat olarak kabul ederek %(…..) asgari karlılığını düşerek oluşan yeni maliyeti
esas alır. Tesis tarafından bu bedel üzerinden düzenlenecek konaklama
faturalarına, Acente, yeni maliyete göre hesaplanan fark tutarını iade faturası ile
Tesise geri gönderir. Tesis, işbu prosedür doğrultusunda Acente tarafından
düzenlenecek iade faturasına itiraz etmeyeceğini, tebliğ/teslim alarak kayıtlarına
işleyeceğini kabul ve taahhüt eder. Tesis/ler, işbu maddedeki yükümlülüğünü
ihlal ettiğinin tespiti için, Acentenin, internet ekran görüntüsü almasının ve bu
şekilde tespit yapmasının yeterli olduğunu, Acentenin, ayrıca resmi (mahkeme,
noter, vs. vasıtası ile) bir tespit yaptırmasına gerek olmadığını peşinen kabul ve
taahhüt eder. Tesis/lerin, işbu madde hükümlerine aykırı davranması halinde,
Acentenin, sözleşmedeki/ek protokoldeki, varsa, tüm yükümlülükleri/taahhütleri
kendiliğinden sona ereceği gibi, sözleşmenin tesis tarafından ihlali nedeniyle,
uğradığı/uğrayacağı başkaca zararlarını talep etme hakkı saklı kalmak kaydıyla,
Tesis/ler sözleşmedeki yükümlülüklerinin, sözleşme şartları çerçevesinde ifası ile
birlikte, Acenteye, Acentenin yaptığı ön ödemenin %25’i oranında ceza-i şart
bedeli ödeyeceğini kabul ve taahhüt eder.”
(41) Belge 19: TATİLBUDUR ile (…..) arasında imzalanan Standart Hotel Kontenjan
Sözleşmesi’nin 31. maddesinde aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“Tesis/ler, kendi internet sitesinden, telefon ile oteli arayarak rezervasyon
yaptırmak isteyen müşterilerine veya kapıdan kendisi gelerek rezervasyon
yaptırmak isteyen müşterilerine, Acente’nin tesise ait olarak beyan etmiş olduğu
satış fiyatlarının en az %20 üzerinde fiyat verecektir. Aksi takdirde Acente,
sözleşmeyi tek taraflı fesih etme hakkına sahiptir. Acente, fesih hakkını
18-40/645-315
11/24


kullanmasa dahi, tesis, sözleşmenin bu maddesinin ihlali nedeniyle, Acenteye,
sözleşmenin ifası ile birlikte, sözleşme gereğince, Acente tarafından yapılan
ödemenin %1’i oranında ceza-i şart bedeli öder. Sözleşmenin işbu maddesinin
ihlal edildiği, Acente tarafından tek taraflı olarak tespit ettirilebilir ve Acentenin
yapmış/yaptırmış olduğu tespit tesisi de bağlar.”
I.3.1.4. TATIL.COM’dan Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
(42) Belge 20: 07.09.2018 tarihinde Finans Müdürü (…..) tarafından Genel Müdür (…..) a
gönderilen, (…..)a bilgi verilen “(…..) 2019 – Sözleşme Metni Hakkında” konulu
elektronik postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“(…..) bey merhaba,
Belirttikleri madde sadece bizim oteli pazarlayacağımızı ortadan kaldırıyor. Kendi
düşüncelerim aşağıdaki gibidir.
Ayrıca Hukuk tarafından bilgi alacağım.
Bizim sözleşmemizin 4. maddesinde Türkiye sınırları içerisinde yalnızca bizim
oteli pazarlayacağımız yönünde bir madde var.
Otel bu maddeyi tamamen ortadan kaldırıp Call center ve oteli kendisinin
yapabileceğini ayrıca (…..) gibi son tüketiciye hitap eden firmaların satış
yapabileceğini belirtmiş.
Kendi istedikleri maddeye örnek olarak; (…..) fiyat verebilirler. Sonuçta bu
firmalar da Türkiye’de faaliyet gösterip son tüketiciye TL satış yapıyorlar.
Bu madde sadece yurt dışında firması bulunup Türkiye de de şube olarak
faaliyet gösteren firmalar oteli pazarlayabilir diyebilir miyiz? (bunu avukata
soracağım)
Ayrıca;
Sözleşmemizin 5.28. Maddesinde ise otel call center’ında afişe fiyatları
uygulayabileceğini ve (…..) gibi firmaların fiyatlar üzerinden %15 üzerinde olması
gerektiği yazmaktadır.”
(43) Belge 21: Met Global Turizm ve İnsan Kaynakları Danışmanlık Hizmetleri Ltd. Şti.
(METGLOBAL) / TATİL.COM ile (…..) arasında imzalanan sözleşmenin 5.5.
maddesinde aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“Otel iş bu sözleşme süresi içerisinde, iç pazar fiyatlarını başka hiçbir kurum,
kuruluş ya da kişiye bu sözleşmede MetGlobal’e sağlanılan hak ve yetkileri ya da
daha az kapsamlı ya da daha genişini vermeyeceğini, aksi halde kendisine
1.000.000,00L (Bir milyon yedi yüz elli bin Türk Lirası) kadar cezai şart
ödeyeceğini kabul, beyan ve taahhüt eder.”
(44) İlgili sözleşmenin 5.26. maddesinde aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“Otelin, son tüketicilere kapıda vermiş olduğu fiyatlar MetGlobal’e vermiş olduğu
fiyatlardan en az %20 yüksek olmak zorundadır, otel call center’ında afişe
fiyatları uygulayabilir. B, E gibi Türkiye’de faaliyet
gösteren ve son tüketiciye Türk Lirası olarak fiyat verebilen tüm mecralarda
MetGlobal satış fiyatlarının minimum %15 üzerinde olmak zorundadır.”
(45) Belge 22: 23.06.2018 tarihinde İç Turizm Ürün Sorumlusu (…..) tarafından (…..)’a
gönderilen elektronik postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
18-40/645-315
12/24


“Merhaba (…..),
(…..)de belirtilen acente komisyonu ve fiyat durumunun devam edip etmediğini
öğrenebilir misin
İyi çalışmalar dilerim.”
(46) Belge 23: 25.06.2018 tarihinde Acenteler Sorumlusu (…..) tarafından İç Turizm Ürün
Sorumlusu (…..)’a gönderilen, İç Turizm Müdürü (…..), METGLOBAL çalışanı (…..) ve
TATİL.COM Acenteler Departmanı’na bilgi verilen “(…..)Fiyat ve oda tipi farkı Hk”
konulu elektronik postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“(…..) abi selam;
İstemiş olduğun (…..) ekran görüntüleri ektedir. Biz son 1 haftadır acente satış
sayfasında bizden (…..)tl yandan deniz oda tipinde iki kişilik standartta ise (…..)
tl daha uygun satış ve %10 komisyon verdiğini fark ettik ve sıkıntı sadece bu da
değil delilsiz bir bilgi ama (…..) acenteleri ziyaretlerinde crystal otel grubunda
ekstra bir anlaşmasının olduğunu ve herzaman daha uygun fiyat çıkıp ozel
taleplerin daha çok verebileceğini belirtiyor konuyla ilgili dönüşünü
beklemekteyim”
(47) Belge 24: 25.06.2018 tarihinde İç Turizm Ürün Sorumlusu (…..) tarafından (…..)
Sorumlusu (…..)’ye gönderilen, METGLOBAL çalışanı (…..) ve (…..)’e bilgi verilen
“(…..) ve oda tipi farkı Hk” konulu elektronik postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“Merhaba (…..) Bey,
Belirttiğiniz gibi durumu acentelerimize kontrol ettirdik ve (…..)’nin uyguladığı
oranlarda düzeltme yapılmadığını öğrendik,
(…..) acentelere özel bir anlaşması olduğu bilgisini vererek daha çok talep
toplamaya ve eşitliği bozmaya çalıştığı anlaşılmaktadır,
Bugün sabah alınan ekran görüntülerini ekte bilginize sunarım,”
(48) Belge 25: METGLOBAL / TATİL.COM ile (…..) arasında imzalanan sözleşmenin 5.37.
maddesinde aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“Otelin, son tüketicilere kapıda vermiş olduğu fiyatlar MetGlobal’e vermiş olduğu
fiyatlardan en az %10 yüksek olmak zorundadır.”
(49) Aynı sözleşmenin 5.49. maddesinde aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“METGLOBAL’e bildirilen geçerli fiyatlar dışında başka bir fiyatın, aksiyonun
veya haksız rekabet doğurabilecek bir avantajın farklı bir firma, acente ya da
kapalı gruplarda sağlanması veya yazılı veya görsel olarak gazete, dergi, radyo,
tv, internet gibi mecralarda yayımlanması halinde, METGLOBAL’in fesih hakkı,
zarar tazmin hakkı saklı kalmak kaydıyla OTEL öncelikle bu kampanyaya ve
aksiyona METGLOBAL’in de aynen yapılacak duyurulara dâhil edilerek geçmişe
dönük dâhil olmak üzere faydalanması sağlanacaktır. Bu yapılmadığı takdirde
Metglobal aynı kampanya, aksiyon ve fiyatları iş bu kontratta geçerli olan
komisyon oranları saklı kalmak koşulu ile kendiliğinden uygulamaya hak
kazanır.”
(50) Belge 26: METGLOBAL / TATİL.COM ile (…..) arasında imzalanan sözleşmenin 6.15.
maddesinde aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
18-40/645-315
13/24


“İşbu sözleşme gereğince otel, Acente’den başka anlaşmalı olduğu Türkiye
içerisinde faaliyet gösteren online seyahat acentesi veya turizm şirketlerine,
Acente’ye vermiş olduğu oda ve benzeri hizmet bedellerinin altında fiyat
bildirmeyeceğini kabul ve taahhüt etmektedir. Söz konusu durumun tespiti
halinde Acente’ye revize fiyatları ivedilikle bildirmekle yükümlüdür.”
I.3.1.5. SETUR’dan Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
(51) Belge 27: 06.06.2017 tarihinde Turizmden Sorumlu Genel Müdür Yardımcısı (…..)
tarafından Stratejik Planlama Uzmanı (…..)’ye gönderilen, SETUR çalışanı (…..) ve
(…..)’a bilgi verilen “2017 UVP - sorular” konulu elektronik postada aşağıdaki ifadeler
yer almaktadır:
“(…..) Hanım,
Önce bunlara cevap vereyim… sonra notunuzla ilgili konulara
Sadece (…..) otellerinde mi tek yetkili olacağız ve bugün itibariyle toplam kaç
adet (…..) oteli mevcuttur? Biz baktığımızda 21 olarak gördük.
Bu sene (…..) Oteline ((…..)) Tek Yetkili olduk… Olumlu bir sene geçiriyoruz.
Hem sipariş hem de (…..) ile olan ilişkiler açısından. Bir ortaklık algısı
yaratıyoruz.Önümüzdeki sene (…..)’nin diğer otelleri ((…..)) tek yetkili çalışmayı
değerlendiriyoruz. Ancak bu Holding’in uygun göreceği bütçe ile TUİ’nin
beklentilerini karşılayıp karşılayamayacağımıza bakıyor. Alternatif olarak…
(…..)’i de değerlendiriyoruz. Eylül-Ekim aylarında pazarlıklar yapılıyor ve süreç
netleşiyor. Mevcut tek yetkililiklerimizi ((…..),…) her durumda devam ettirmeyi de
hedefliyoruz.
(…..) koç dışı payımız nedir?
2017 Ocak Mayıs Koç Dışı payı (…..).
Sevgiler.”
(52) Belge 28: SETUR ile (…..) arasında 01.11.2017 – 31.10.2018 tarihler arasında geçerli
olmak üzere imzalanan Kontenjan Sözleşmesi’nin 5.3. maddesinde aşağıdaki ifadeler
yer almaktadır:
“OTEL, satış fiyatları üzerinden SETUR’a %(…..) (…..)) komisyon verecektir.
OTEL, İÇ PAZAR fiyat ve konseptini SETUR’un onayı olmadan
değiştiremeyecektir.”
(53) Ayrıca SETUR ile (…..) arasında 01.04.2018 – 31.10.2018 tarihlerinde geçerli olmak
üzere imzalanan Kontenjan (Avans) Sözleşmesi ile (…..) arasında 01.11.2017 –
31.10.2018 tarihlerinde geçerli olmak üzere imzalanan Tek Yetkili Otel
Sözleşmeleri’nde aynı sözleşme maddesi yer almaktadır.
I.3.2. Seyahat Acenteleri İle Oteller Arasında Yapılan Sözleşmeler1
(54) Konaklama işletmesi ile seyahat acentesi arasında turizm hukukuna özgü yapılan
sözleşmeler “otel sözleşmesi” olarak adlandırılmaktadır. Otel sözleşmesi, otelcinin
seyahat acentelerinin müşterilerine belirli bir bedel karşılığında otel hizmetlerini
sunmayı ve seyahat acentesine belirlenen bedel üzerinden komisyon ya da kar
ödemeyi yükümlendiği; seyahat acentesinin ise otelciye müşteri getirmeyi ve aksi

1 Bu bölümün hazırlanmasında 23.03.1983 tarih ve 17996 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Turizm
İşletmelerinin Bakanlıkla, Birbirleriyle ve Müşterileriyle İlişkileri Hakkında Yönetmelik’ten (Yönetmelik) ve
teşebbüslerden gelen bilgi/belgelerden yararlanılmıştır.
18-40/645-315
14/24


öngörülmemiş ise belirlenen konaklama bedelini daha sonra müşteriden tahsil etmek
üzere ödemeyi kabul ettiği bir sözleşme türüdür.
(55) Otel sözleşmeleri; a) Bireysel olarak seyahat eden (münferit) müşterilerle ilgili
sözleşmeler, b) Grup olarak seyahat eden müşterilerle ilgili sözleşmeler ve c) Belirli bir
sürenin üzerindeki rezervasyonlar için yapılacak kontenjan (tahsis) sözleşmeleri olmak
üzere üçe ayrılmaktadır. Ayrıca otel sözleşmeleri aşağıda yer verilen ikili bir ayrıma da
tabi tutulabilir:
a) Sor – Sat Sözleşmeler2: Oteller ile acenteler arasında önceden mevcut bir
çerçeve sözleşme ve taraflar arasında sistemli, devamlı bir çalışma ilişkisi
bulunmadığı durumlarda uygulanacak sözleşmelerdir. i) Bireysel (münferit)
Sözleşmeler, ii) Grup Sözleşmeleri olmak üzere ikiye ayrılır.
b) Kontenjan (Tahsis) Sözleşmeleri3: Otel ile acente arasında belirli bir dönemi
(periyodu) kapsayacak şekilde ya da özel organizasyonlar için otelcinin acente
müşterisine belirli sayıda oda tahsis etmeyi kabul ettiği çerçeve niteliğinde
sözleşmelerdir. Bu durumda otel ile acente arasında sistematik bir çalışma
düzeni, güçlü bir işbirliği bulunur. Bu sözleşmeler üçe ayrılır
 Garantisiz Kontenjan (Tahsis) Sözleşmesi: Standart Sözleşme olarak
da anılan bu sözleşme türünde, otel belirli sayıda odayı ayırmayı
taahhüt eder, ancak acente ayrılan bu odaları satamaz ise yükümlülüğü
yoktur. Otelcinin belirsiz bir süre bağlı kalmasını önlemek için dead-line
(opsiyon) denilen bir bekleme süresi belirlenir. Bu bekleme süresinde
otelci tahsis ettiği odaları her an satılacakmış gibi boş tutmak
zorundadır. Garantisiz Kontenjan Sözleşmeleri genelde ön ödemeli
şekilde yapılır. Acente ile otel arasında sözleşme imzalanması ile
birlikte otel acenteye belirli sayıda oda tahsis eder, acente ise takriben
yapabileceği satış miktarını esas almak suretiyle, otele avans
mahiyetinde ön ödeme yapar. Yapılan bu ön ödeme sezon sonunda
yapılan satışlarla eritilememiş olursa, otel ile acente arasında yapılacak
mutabakatla acenteye iade edilmesine ya da gelecek yıl yapılacak
sözleşmeye istinaden yapılmış ön ödeme olarak kabul edilmesine karar
verilir.
 Garantili Kontenjan (Tahsis) Sözleşmesi: Otel belirli sayıda oda
ayırmayı ya da seyahat acentesi belirli sayıda geceleme ya da ciro
tutarını sağlamayı taahhüt eder. Acente taahhüt ettiği ciro tutarını
sağlayamaması durumunda aradaki ciro farkını otele ödemekle
yükümlüdür.
 Karma Kontenjan (Tahsis) Sözleşmesi: Garantili ve Garantisiz
Kontenjan Sözleşmelerinin birleşimidir. Otel belirli sayıda oda ayırmayı;
acente ise tahsis edilen bu odaların satışını yapamasa dahi bedelini
otele ödemeyi taahhüt eder.
(56) Aşağıda önaraştırma tarafı seyahat acenteleri ile konaklama tesisleri arasında
imzalanan sözleşmelerin analizine yer verilmektedir:

2 İlgili Yönetmelik’te bu adla anılmasa dahi TATİLBUDUR.COM ve SETUR, bu vasıftaki sözleşmelerini
Sor – Sat Sözleşmeler olarak adlandırmaktadır.
3 İlgili Yönetmelik’te bu ad ile anılmaktadır. Yönetmelik’te garantili ve garantisiz olarak tasnif edilmemiş
olmakla birlikte teşebbüslerin çoğunluğu bu tasnifi yapmaktadır.
18-40/645-315
15/24




Tablo 1: (…..) Tarafından İmzalanan Sözleşmeler
(…
..
)
Otel ile acente
arasında yapılan
anlaşmanın türü4
Acente
tarafından
otele ön
ödeme
yapılıyor
mu?
Tek
yetkililik
şartı var
mı?
Ücret
tüketiciden
erken tahsil
ediliyor
mu?
İade/iptal
durumlarında
risk kimde?
Otel tarafından
verilen
kontenjanın
acente tarafından
doldurulamaması
durumunda risk
kimde?
En çok
kayrılan
müşteri
şartı var
mı?
Garantisiz Kontenjan
Sözleşmesi EVET
EVET /
HAYIR5
HAYIR OTEL6 OTEL HAYIR
Sözleşme serbestisi
kapsamında yapılan
sözleşmeler
HAYIR HAYIR HAYIR OTEL OTEL HAYIR












Tablo 2: (…..)Tarafından İmzalanan Sözleşmeler
(…
..
)
C
l
Otel ile
acente
arasında
yapılan
anlaşmanın
türü
Acente
tarafından
otele ön
ödeme
yapılıyor
mu?
Tek
yetkililik
şartı var
mı?
Ücret
tüketiciden
erken tahsil
ediliyor mu?
İade/iptal
durumlarında
risk kimde?
Otel tarafından verilen
kontenjanın acente
tarafından
doldurulamaması
durumunda risk
kimde?
En çok
kayrılan
müşteri
şartı var
mı?
Garantisiz
Kontenjan
Sözleşmesi
EVET EVET HAYIR OTEL7 OTEL EVET
Sözleşme
serbestisi
kapsamında
yapılan
sözleşmeler
HAYIR HAYIR HAYIR OTEL OTEL EVET




4 Yönetmelik’te; acente ile otel arasında yapılacak otel sözleşmelerinde akit serbestisi olduğu, böyle bir
özel sözleşme olmaması halinde veya özel sözleşmede yer verilmeyen tüm konularda Yönetmelik
hükümlerinin uygulanacağına yer verilmiştir.
5 Standart bir uygulama mevcut olmadığı; sözleşmeden sözleşmeye değiştiği tespit edilmiştir.
6 Belirlenen iptal/iade süreleri aşıldığında yapılan rezervasyon iptallerinde sezon yoğunluğuna göre no-
show bedeli uygulanmakla birlikte, bu süreler dışında yapılan iptal/iadelerde acentenin ve müşterinin
herhangi bir yükümlülüğü bulunmamaktadır.
7 Belirlenen iptal/iade süreleri aşıldığında yapılan rezervasyon iptallerinde sezon yoğunluğuna göre no-
show bedeli uygulanmakla birlikte, bu süreler dışında yapılan iptal/iadelerde acentenin ve müşterinin
herhangi bir yükümlülüğü bulunmamaktadır.
18-40/645-315
16/24




Tablo 3: (…..)Tarafından İmzalanan Sözleşmeler






Tablo 4: (…..) Tarafından İmzalanan Sözleşmeler





8Ön ödemenin yapılmadığı durumlarda ciro hedeflemesi öngörülmektedir.
9 Standart bir uygulama mevcut olmayıp; sözleşmeden sözleşmeye değişmektedir.
10 Belirlenen iptal/iade süreleri aşıldığında yapılan rezervasyon iptallerinde sezon yoğunluğuna göre no-
show bedeli uygulanmakla birlikte, bu süreler dışında yapılan iptal/iadelerde acentenin ve müşterinin
herhangi bir yükümlülüğü bulunmamaktadır.
11 Standart bir uygulaması olmamakla birlikte genel olarak; oteller tarafından hazırlanan sözleşmelerde
bu şart bulunmazken, acente tarafından hazırlanan sözleşmelerde bu şart mevcuttur.
12 Early booking dönemlerine özel olarak, erken rezervasyon satışları yapıldıkça otellere ara ödeme
şeklinde ödemeler yapılabilmektedir.(Örneğin; erken rezervasyon dönemine ait herhangi bir ay içinde
yapılan satışların toplam bedelinin ay bitimini takip eden 10 gün içinde otele ödenmesi).
13 Herhangi bir standardı bulunmamakla birlikte sözleşmeden sözleşmeye değişmektedir.
(…
..
)
C
l
Otel ile acente
arasında
yapılan
anlaşmanın
türü
Acente
tarafından
otele ön
ödeme
yapılıyor
mu?
Tek
yetkililik
şartı var
mı?
Ücret
tüketiciden
erken tahsil
ediliyor mu?
İade/iptal
durumlarında
risk kimde?
Otel tarafından
verilen kontenjanın
acente tarafından
doldurulamaması
durumunda risk
kimde?
En çok
kayrılan
müşteri
şartı var
mı?
Garantisiz
Kontenjan
Sözleşmesi
EVET /
HAYIR8
EVET /
HAYIR9
HAYIR OTEL10 OTEL
EVET /
HAYIR11
Sözleşme
serbestisi
kapsamında
yapılan
sözleşmeler
EVET /
HAYIR12
HAYIR HAYIR OTEL OTEL HAYIR
(…
..
)
Otel ile acente
arasında
yapılan
anlaşmanın
türü
Acente
tarafından
otele ön
ödeme
yapılıyor
mu?
Tek
yetkililik
şartı var
mı?
Ücret
tüketiciden
erken tahsil
ediliyor mu?
İade/iptal
durumlarında
risk kimde?
Otel tarafından
verilen
kontenjanın
acente
tarafından
doldurulamama
sı durumunda
risk kimde?
En çok kayrılan
müşteri şartı
var mı?
Garantisiz
Kontenjan
Sözleşmesi EVET
EVET /
HAYIR13
HAYIR OTEL OTEL EVET / HAYIR
18-40/645-315
17/24





Tablo 5: (…..)Tarafından İmzalanan Sözleşmeler
I.3.3. Dosya Kapsamında Yapılan Görüşmeler
(57) 18.09.2018 tarihinde TÜROB ile yapılan görüşmede özetle; “Acenteler pazarında güçlü
bir yapının olmadığı, acenteler ile oteller arasında yapılan sözleşmelerde Turizm
Tesislerinin Bakanlıkla, Birbirleriyle ve Müşteriyle İlişkileri Hakkında Yönetmelikte yer
alan sözleşme serbestisi hükmünün benimsendiği, bu konuda bir müdahalelerinin
olamayacağı; rezervasyon konusunda birçok online platformun hizmet verdiği ve bu
konuda online platformların dışlanmasının mümkün olmadığı; Türkiye’de ki yerli turist
oranının %10 civarında olduğu kalan %90’ı yabancı turistlerin oluşturduğu; otellerin
yurtiçi yerleşik acentelere bağımlı olmasının gerçekçi olmadığı” ifade edilmiştir.
(58) 27.09.2018 tarihinde (…..) Başkanı (…..) yetkilisi (…..),(…..) yetkilisi (…..) ve (…..)
yetkilisi (…..) ile görüşme gerçekleştirilmiştir. Yapılan görüşmede özetle; “Acenteler ile
oteller arasında kontenjan, tek yetkililik veya sor-sat gibi sözleşme tiplerinde
sözleşmelerin imzalandığı, tek yetkililik sözleşmesinin genellikle oteller tarafından talep
edildiği, bu talebin temelinde otellerin birden fazla acenteyle işlemsel anlamda
uğraşmak istememeleri, kurumsal olarak güçlü; finansal anlamda belirlilikleri yüksek
acentelerin daha çok güven verdiği, fiyatların oteller tarafından belirlendiği, oteller ile
acenteler arasında uyumlu bir ilişkinin olduğu; ihtiyaç duyulması halinde sözleşme
şartlarının karşılıklı olarak esnetilebildiği, “early booking” sistemini otellerin daha çok
turizm sektörünün sıkıntılı olduğu dönemlerde tercih ettiği; turizm sektörünün canlı
olduğu dönemlerde otellerin “last minute” sisteminde çalışmayı sürdürdükleri, turizm
sektörünün oldukça rekabetçi bir yapıya sahip olduğu, “online” sistemlerin yaygınlık
kazanması ile birlikte acentelerin giderek önemini yitirdiği ve piyasanın daha da
rekabetçi hale geldiği” ifade edilmiştir.
I.3.4. Dosya Kapsamında Elde Edilen Sayısal Verilere İlişkin Analiz
(59) Tablo 6’da teşebbüslerin farklı kaynaklardan elde edilen verilere göre 2016-2018
dönemlerinde gerçekleşen pazar payları sunulmaktadır. Tablodaki işlem değerine göre
pazar payı, TÜİK’ten elde edilen ülke içinde konaklamaya harcanan toplam ücret
verisine göre, teşebbüsler üzerinden gerçekleşen konaklamaya ilişkin işlem değeri
(tesise ödenen bedel) esas alınarak hesaplanmıştır.

14 Herhangi bir standardı bulunmamakla birlikte sözleşmeden sözleşmeye değişmektedir.

(…
..
)
C
l
Otel ile
acente
arasında
yapılan
anlaşmanın
türü
Acente
tarafından
otele ön
ödeme
yapılıyor
mu?
Tek
yetkililik
şartı var
mı?
Ücret
tüketiciden
erken tahsil
ediliyor mu?
İade/iptal
durumlarında
risk kimde?
Otel tarafından
verilen kontenjanın
acente tarafından
doldurulamaması
durumunda risk
kimde?
En çok
kayrılan
müşteri
şartı var
mı?
Garantisiz
Kontenjan
Sözleşmesi
EVET EVET HAYIR OTEL OTEL EVET
Sözleşme
serbestisi
kapsamında
yapılan
Sözleşmeler
HAYIR HAYIR HAYIR OTEL OTEL
EVET /
HAYIR14
18-40/645-315
18/24


Tablo 6: Teşebbüslerin Farklı Verilere Göre Pazar Payları
SEYAHAT ACENTESİ DÖNEM
İŞLEM DEĞERİNE
GÖRE PAZAR PAYI (%)
ACENTELERİN TAHMİNLERİNE
GÖRE PAZAR PAYI (%)
ETSTUR


2016 (…..)
2017 (…..) (…..)
2018 (…..)
JOLLYTUR


2016 (…..)
2017 (…..) (…..)
2018 (…..)
SETUR


2016 (…..)
2017 (…..) (…..)
2018 (…..)
TATİLBUDUR


2016 (…..)
2017 (…..) (…..)
2018 (…..)
TATİLCOM


2016 (…..)
2017 (…..) (…..)
2018 (…..)
ANITUR


2016
2017 (…..) (…..)
2018 (…..) (…..)
DİĞER
2016 43,8
2017 39,3 18,5
2018 18,1
Kaynak: Teşebbüslerden ve TÜİK’ten Elde Edilen Veriler
(60) Tabloya göre 2016, 2017 yıllarında ETSTUR’un pazar payının sırasıyla yaklaşık
%(…..) - (…..), JOLLYTUR’un %(…..) - (…..), SETUR’un %(…..) - (…..),
TATİLBUDUR’un %(…..) - (…..) ve TATİLCOM’un %(…..) - (…..)olarak gerçekleştiği
tespit edilmiştir. Teşebbüslerin tahminlerine göre 2018’e ilişkin pazar payları
incelendiğinde ise; ETSTUR’un yaklaşık % (…..), JOLLYTUR’un % (…..), SETUR’un
% (…..), TATİLBUDUR’un % (…..), TATİLCOM’un % (…..) ve ANITUR’un % (…..)
olarak hesaplandığı görülmektedir.
(61) Tablo 7’de teşebbüslerin 2016-2017 dönemlerinde çalıştıkları tesis sayısı ve Kültür ve
Turizm Bakanlığından elde edilen Turizm İşletme, Turizm Yatırım ve Belediye Belgeli
olmak üzere Türkiye’deki toplam tesis sayısına göre pazar penetrasyon oranlarına yer
verilmiştir.







18-40/645-315
19/24



Tablo 7: Teşebbüslerin Çalıştıkları Tesis Sayları ve Oranları
SEYAHAT
ACENTESİ
ÇALIŞILAN TESİS
SAYISI
PENETRASYON15
ORANI (%)

TOPLAM TESİS SAYISI
(Turizm Yatırım + Turizm İşletme +
Belediye Belgeli)
2016 2017 2016 2017 2016 2017
ETSTUR
(…..) (…..) (…..) (…..)
13.962 12.429
JOLLYTUR
(…..) (…..) (…..) (…..)
SETUR
(…..) (…..) (…..) (…..)
TATİLBUDUR
(…..) (…..) (…..) (…..)
TATİLCOM
(…..) (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Teşebbüslerden ve Kültür ve Turizm Bakanlığından Elde Edilen Veriler
(62) Tabloya göre 2016 ve 2017 yıllarında ETSTUR toplam tesislerin -sırasıyla- %(…..) ve
%(…..)’si ile çalışmaktadır. Aynı penetrasyon oranları, JOLLYTUR için sırasıyla %(…..)
ile %(…..), SETUR için %(…..) ile (…..), TATİLBUDUR için % (…..) ile (…..) ve
TATİLCOM için de %(…..) ile %(…..) olarak gerçekleşmştir. Seyahat acenteleri ile
portföylerindeki (çalıştıkları) tesisler arasında münhasır bir ilişki bulunmamakta olup
bazı tesislerin birden fazla acente ile çalıştığı tespit edilmiştir.
I.3.5. Hukuki Değerlendirme
(63) Başvuruda belirtilen iddiaların, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında
incelenmesi gerekmektedir.
I.3.5.1. Tarafların Birlikte Fiyat Belirledikleri Yahut Portföy Paylaştıkları İddiasına
İlişkin Değerlendirme
(64) Şikâyetin içeriğindeki “seyahat acentelerinin fiyatları belirlemek ve/veya müşteri
bazında paylaşım yapmak” eyleminde bulunup bulunmadıklarının tespiti amacıyla
yerinde incelemeler yapılmıştır. Önaraştırma taraflarından ikisinin ((…..)-TATİLBUDUR)
birbirleri ile iletişim halinde olabileceklerini ortaya koyan tek belge, yerinde incelemede
elde edilen TATİLBUDUR Genel Müdür Yardımcısı ile Genel Müdür ve Satış ve
Operasyon Genel Müdür Yardımcısı arasındaki Belge 16’da yer verilen iletişim
kaydıdır. Buna karşılık söz konusu belgenin, taraflar arasındaki bir ticari (hizmet alımı
vasfındaki) ilişkiden kaynaklandığı, daha açık bir anlatımla “(…..) tesislerinde
konaklayacak TATİLBUDUR müşterilerinin konumunun” görüşüleceği anlaşılmıştır.
Bunun yanında oteller ile seyahat acenteleri arasında cereyan eden sair iletişim
kayıtlarında ise teşebbüslerin birbirinden müşteri kapmak amacıyla taksit sayısını
artırmaya veya portföylerine daha fazla tesisi katmaya yönelik çabalar sarf ettikleri
görülmüştür (Belge 12, 14). Bu sebeple, seyahat acentelerinin fiyatları belirlemek
ve/veya müşteri paylaşmak amacıyla bir danışıklı ilişki içinde olduklarını gösteren bir
bilgi ya da belge tespit edilememiştir.

15 Teşebbüslerin çalıştıkları tesislerin sayısının, Türkiye’deki toplam tesis sayına oranı.
18-40/645-315
20/24


I.3.5.2. Tarafların Rakipleri Dışladığı, Pazarı Kapattığı İddiasına İlişkin
Değerlendirme
(65) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin (d) bendi hükümleri uyarınca “rakip teşebbüslerin
faaliyetlerinin zorlaştırılması, kısıtlanması veya piyasada faaliyet gösteren
teşebbüslerin boykot ya da diğer davranışlarla piyasa dışına çıkartılması yahut
piyasaya yeni gireceklerin engellenmesi” yasaktır.
(66) Önaraştırma tarafı teşebbüslerden ikisinin (TATİLBUDUR ile JOLLYTUR) muhtelif
turistik tesislerle akdettikleri sözleşmeler ve sonrasında bu tesislerle kurdukları
iletişimlerde Türkiye’de yerleşik “(…..)” adlı seyahat portalında otelin yahut tatil
köyünün yer almasını yasaklayan hükme rastlanmıştır. Belge 17’de görüleceği üzere
TATİLBUDUR ile (…..) arasındaki sözleşmenin 13. maddesi “(…..) hiçbir şartta
olmayacaktır” hükmünü haizdir. TATİLBUDUR’un bu hükmü uygulayıp uygulamadığına
ya da uygulanıyor ise müeyyidesinin olduğuna yönelik bir iletişim kaydına
rastlanmamıştır. JOLLYTUR’un oteller ile sözleşmelerinde belirli bir rakibin adı
zikredilmemiş olmasına karşılık, iç yazışmalarda ve oteller ile olan iletişimlerde özellikle
belirli bir rakibin hedef alındığı görülmektedir. Bu iletişim kayıtlarındaki muhataplardan
(…..) (Belge 5 ve 7), (…..) (Belge 6), (…..) (Belge 8) ve (…..)’un (Belge 9) JOLLYTUR
ile tek yetkililik sözleşmesi içerisinde bulundukları tespit edilmiştir.
(67) Dosya kapsamındaki tespitler çerçevesinde, her iki teşebbüsün de otellerin başkaca bir
rakiple çalışılmasını önlemeye yönelik çabalarının tek yetkililik (münhasırlık) hükmü
içeren tesisler ile sınırlı kaldığı tespit edilmiştir. Öte yandan bu iki teşebbüsün ya da
önaraştırma taraflarının bir kısmının/tamamının oteller ile anlaşmalarını rakiplerini ilgili
pazardan dışlayacak şekilde rekabeti kısıtlayıcı bir danışıklı ilişki dahilinde birlikte
tasarladıklarına dair bir emareye de rastlanmamıştır.
(68) Bu noktada seyahat acenteleri ile oteller arasındaki anlaşmaların pazarı rakiplere
kapatıp kapatmadığı hem her bir acente bakımından hem de kümülatif olarak ayrıca
incelenmiştir. Aşağıdaki tabloda seyahat acentelerinin tek yetkililik sözleşme sayıları,
bu sayıların Türkiye ile Ege ve Akdeniz’deki toplam tesisler içindeki oranı verilmektedir:
Tablo 8: Acenteler Bazında Tek Yetkililik Sözleşme Sayıları, Bu Sayıların Türkiye ve Ege/Akdeniz’deki
Tesisler Özelinde Oranı16
SEYAHAT ACENTESİ 2016 2017 2018
ETSTUR
(…..) (…..) (…..)
JOLLYTUR
(…..) (…..) (…..)
TATİLBUDUR (…..) (…..) (…..)
TATİL.COM (…..) (…..) (…..)
SETUR
(…..) (…..) (…..)
ACENTELER TOPLAM
(…..) (…..) (…..)
TÜRKİYE TOPLAM TESİS 13.962 12.429 12.467
EGE VE AKDENİZ TOPLAM TESİS 6.928 5.228 -
TÜRKİYE TOPLAM TESİSE GÖRE ORAN (…..) (…..) (…..)
EGE VE AKDENİZ TOPLAM TESİSE GÖRE ORAN17 (…..) (…..) (…..)

16 Bilgi istenen teşebbüsler süre kısıtından dolayı münhasırlık (tek yetkililik) ilişkisi içinde bulundukları
tesislerin coğrafi tasnifini yapamamışlardır. Bu nedenle tek yetkililik sözleşmelerinin tamamının Ege ve
Akdeniz bölgelerindeki tesisler ile yapıldığı varsayılmıştır ki bunun sonucunda 2017 yılı için elde edilen
%(…..) oranı, şikayete konu bölgede azami bu oranda bir kümülatif pazar kapama oranını ifade
etmektedir.
18-40/645-315
21/24


(69) Dikey anlaşmaların kümülatif etkisi değerlendirildiğinde, münhasırlık hükmü içeren
sözleşmelerin toplamı dahi Türkiye’deki turistik tesis sayısına göre % (…..) oranının
altında kalmaktadır. Şikâyetin Ege ve Akdeniz Bölgeleri üzerinde yoğunlaşması
nedeniyle bu iki bölgedeki tesis adedi dikkate alınarak yeniden hesaplama yapıldığında
dahi 2017 yılı için beş adet teşebbüsün bu coğrafi bölgelerdeki otellerin % (…..)’undan
daha azı ile tek yetkililik sözleşmeleri imzaladıkları anlaşılmaktadır. Hal böyle olunca
tek yetkililik anlaşmalarının kümülatif olarak pazarı kapatma etkisi doğurmayacağı
kanaatine varılmıştır. Kaldı ki teşebbüslerin turistik tesislerle akdettikleri sözleşmeler
birbirlerinden kayda değer ölçüde farklılık arz etmektedir. Yerinde inceleme sürecinde
alınan ticari anlaşmalar, konaklama tesisleri ile önaraştırma tarafı seyahat acenteleri
arasında akdedilen sözleşmelerin tek tip olmadıklarını açıkça ortaya koymaktadır.
Esasen her bir seyahat acentesi farklı tesisler ile farklı sözleşmeler akdedebilmektedir.
Turistik işletmenin konumu, rekabet edebilirliği, tüketiciyi cezbetme potansiyeli gibi
ölçütlerin yanında turistik tesislerin kontrat tercihleri de belirleyici olabilmektedir. Turistik
tesisler kendi odalarını bir acentenin pazarlamasını tercih edebildikleri gibi sayıca çok
acentenin pazarlaması da tercih edebilmektedir. Benzer şekilde bazı tesisler tüketiciye
çevrim içi (online) platformlardan ulaşmayı tercih ederken, bazıları bunu tercih
etmeyebilmektedir. Seyahat acentesi ile otel arasındaki anlaşmanın vasfının (tek yetkili
satıcılık yahut çok noktadan satış) otelin talebi doğrultusunda belirlendiği
değerlendirilmektedir ki farklı otel işletmecileri tarafından da durumun bu şekilde olduğu
ifade edilmiştir.
(70) Önaraştırma taraflarından her birinin münferit olarak turistik tesisler ile yaptıkları tek
yetkili satıcılık anlaşmalarının “pazara girişi engellemesi” yahut “mevcut rakiplerin
faaliyetlerinin zorlaştırılması” olarak değerlendirilmesi de yerinde olmayacaktır. Nitekim
önaraştırma tarafları arasında nispi olarak en yüksek pazar payını haiz ETS’nin payı
%(…..) seviyelerindedir. ETS’nin ardından ikinci sırada bulunan JOLLYTUR’un payı ise
%(…..) kadardır. İlgili pazardaki teşebbüslerin pazar paylarının değişimi hızlı
olabilmektedir zira anlaşmalı oteller, başka bir acentenin daha iyi satış yapabileceği
düşüncesi doğrultusunda çalıştıkları seyahat acentesinden ayrılıp rakip teşebbüsün
portföyüne katılabilmektedir. Sözleşme sürelerinin kimi zaman bir yıl kimi zaman da bir
yıldan kısa (sezonluk) olması bu değişimi hızlandırmaktadır.
(71) Bu doğrultuda, seyahat acentelerinin konaklama tesisilerini rakiplere kapatmaya
yönelik bir uzlaşma içinde oldukları tespit edilemediği gibi, seyahat acenteleri ile
konaklama tesisleri arasındaki anlaşmaların da pazarın kapatılmasına yol açmayacağı
değerlendirilmiştir.
I.3.5.3. Seyahat Acenteleri ve Oteller Arasındaki Sözleşmelerin Değerlendirilmesi
(72) Konaklama işletmesi ile seyahat acentesi arasında turizm hukukuna özgü yapılan otel
sözleşmesi, otelcinin seyahat acentelerinin müşterilerine belirli bir bedel karşılığında
otel hizmetlerini sunmayı ve seyahat acentesine belirlenen bedel üzerinden komisyon
ya da kar ödemeyi yükümlendiği; seyahat acentesinin ise otelciye müşteri getirmeyi ve
aksi öngörülmemiş ise belirlenen konaklama bedelini daha sonra müşteriden tahsil
etmek üzere ödemeyi kabul ettiği bir sözleşme türüdür.
(73) Seyahat acenteleri ile oteller arasında akdedilen bu sözleşmeler 2002/2 sayılı Dikey
Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliğ’in (2002/2 Sayılı Tebliğ) 2. maddesine göre
dikey bir anlaşma niteliği taşımaktadır. Dikey anlaşmalar 2002/2 sayılı Tebliğ’de
öngörülen koşulları sağlaması koşuluyla 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesindeki

17 Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından 2018 yılı için veriler bölgeler halinde henüz
tasniflendirilmemiştir.
18-40/645-315
22/24


yasaklamadan Kanunun 5. maddesinin üçüncü fıkrasına dayanılarak grup olarak muaf
tutulmuştur.
(74) Önaraştırma konusu şikâyetlerden birisi seyahat acenteleri ile oteller arasında
imzalanan sözleşmelerde; sözleşme tarafı acente dışındaki hiçbir pazarlama kanalında
acenteye verilen fiyat ve diğer koşullardan daha uygun olacak şekilde fiyat ve
koşulların sağlanamayacağı, yine son tüketicilere kapıda verilecek fiyatların da
acenteye verilen fiyatlardan daha yüksek olacağına ilişkin hükümlerin bulunduğu
hususudur. Bu içerikteki sözleşme şartları, rekabet literatüründe “en çok kayırılan
müşteri (EKM) şartı” olarak adlandırılmaktadır.
(75) Seyahat acenteleri ile oteller arasındaki sözleşmeler incelendiğinde; otelin odalarının
yurt içinde sadece sözleşme tarafı acente tarafından satışının yapılacağını ihtiva eden
tek yetkililik/münhasırlık hükmünün yer aldığı (Belge 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 13, 14, 15, 17,
18, 20) dolayısıyla sözleşmelerin rekabet etmeme yükümlülüğü içerdiği de
anlaşılmaktadır. Önaraştırma taraflarının her birinin, sayısı değişmekle birlikte, belirli
tesislerle tek yetkililik sözleşmeleri akdettikleri bilinmektedir. Taraflardan alınan bilgilere
göre; 2018 yılında ETS (…..), TATILBUDUR.COM (…..), TATIL.COM (…..),
JOLLYTUR (…..), SETUR (…..) adet tesis ile tek yetkililik anlaşması imzalamıştır.
(76) İlgili sözleşmelerde yer alan EKM koşulu teşebbüsler arasındaki dikey sözleşmelerde
yer almakta ve sağlayıcı tarafından, diğer alıcılara önerilen daha uygun sözleşme
koşullarının, kayrılan alıcıya da önerilmesi anlamına gelmektedir18. Avrupa ülkelerinde
uzun zamandır uygulanmakta olan erken rezervasyon sisteminin hem turistik tesislere
hem de tüketiciye büyük oranda yarar sağladığı kabul edilmekte ve bu sistem yetkili
kuruluşlarca desteklenmektedir. Erken rezervasyon dönemi konaklamadan on ay
öncesinde dahi başlayabilmektedir. Gözden geçirilen iletişim kayıtlarından da
görüldüğü üzere konaklama ve/veya tatil hizmetinin aylar öncesinden satın alınması ve
satış bedelinin de internet ortamında görülüyor (şeffaf) olması tüketiciler, seyahat
acenteleri ve turistik tesisler nezdinde bazı endişeler doğurmaktadır. 6102 Sayılı Türk
Ticaret Kanunu’nun 55. maddesinin (b) bendinin birinci fıkrasına göre “Müşterilerle
bizzat kendisinin sözleşme yapabilmesi için, onları başkalarıyla yapmış oldukları
sözleşmelere aykırı davranmaya yöneltmek” bir haksız rekabet hali olarak emsal
gösterilmektedir. Konaklama ya da tatil içerikli hizmeti aylar öncesinden satın alan
müşterinin bu süre zarfında çevrim içi olarak araştırma yaparak farklı bir portalda aynı
tatili daha ucuza bulması halinde satın aldığı hizmeti iptal etmeye yöneleceği görüşü
hâkimdir. Önaraştırma taraflarının bu doğrultuda sözleşmelerine EKM koşulu
koydukları anlaşılmaktadır. Sözleşmeler çoğu zaman otelin farklı mecralarda (çevrim içi
satış kanalları ve rakip acenteler) tüketiciye sunulan avantaj ve imtiyazların kendilerine
de sunulmasını ön gören hükümler içermektedir.
(77) Yerinde incelemede elde edilen Belge 1, 2, 3, 8, 10, 11, 12, 15’den anlaşıldığı üzere
gerek sözleşme hükümleri, gerek fiili uygulamalar açısından seyahat acentelerinin
çalıştıkları otellerden kendilerine sağlanan fiyat ve diğer koşulların, başka kanallara
sağlanmaması veya sağlandığı takdirde kendilerine de sağlanması gerektiği yönünde
talepte bulundukları görülmektedir. Söz konusu belgeler seyahat acenteleri ile oteller
arasında EKM koşulunun uygulandığını göstermektedir.
(78) Dikey Anlaşmalara İlişkin Kılavuz’da (Dikey Kılavuz) EKM koşuluna ilişkin aşağıdaki
ifadeler yer almaktadır:

18 WHISH, R. ve D. BAILEY (2015), Competition Law, Eighth Edition, Oxford University Press, Oxford.
İlgili kaynakta (Most Favoured Nation Clause: MFN) olarak adlandırılmaktadır.
18-40/645-315
23/24


“EKM koşulunun kullanımı, rekabet açısından pazarda her zaman aynı sonuçları
doğurmamaktadır. Bu koşulun pazardaki rekabete olumlu etki eden yönleri
bulunmakla birlikte, rekabeti olumsuz yönde etkileyen tarafları da bulunmaktadır.
Bu yüzden, EKM koşuluna ilişkin rekabet hukuku incelemelerinde, koşuldan
yararlanan tarafın ve rakiplerin pazardaki konumuna, bu koşulun sözleşmeye ne
amaçla konulduğuna, pazarın ve koşulun kendi karakteristik özelliklerine detaylı
bir şekilde bakılması gerekmektedir. Bununla beraber, EKM koşulu içeren bir
sözleşme ilke olarak, sözleşmede lehine bu koşul tesis edilen tarafın pazar
payının %40’ı aşmadığı ve Tebliğ’de belirtilen diğer şartların sağlandığı
durumda grup muafiyetinden yararlanabilir…”19
(79) İlgili paragraftan anlaşılacağı üzere, EKM koşulu uygulamaları her olayda rekabetin
ihlal edildiği anlamına gelmemektedir. Ayrıca EKM koşulunun bulunduğu sözleşmeler
rekabeti kısıtlayıcı nitelik arz etse bile 2002/2 sayılı Tebliğ ile sağlanan grup
muafiyetinden yararlanabilmektedir. Kaldı ki önaraştırma konusu olayda tespit edilen
ticari teamül, kaynağını ikincil mevzuattan almaktadır. Nitekim seyahat acenteleri
tarafından Yönetmelik’e dayanılarak ve/veya ona uygun olarak bahse konu EKM
koşuluna sözleşmelerinde yer verilmekte veya fiilen bu koşul uygulanılmaktadır. Söz
konusu Yönetmelik’in “Otelciye yapılacak ödeme:” başlıklı 11. maddesinde;
“Sözleşmede belirtilen hizmetler için otelci tarafından seyahat acentasına bildirilen
fiyatlar hiçbir şekilde otele doğrudan başvuran müşteriler için tarifede belirtilen
fiyatlardan yüksek olamaz. Faturanın seyahat acentasınca ya da doğrudan doğruya
yolcu tarafından ödenmesi bu kuralı değiştiremez.” ifadesinden de anlaşılacağı üzere,
oteller sözleşme kapsamında sözleşme tarafı acenteye sunacakları fiyatın daha altında
bir fiyatı diğer rezervasyon kanallarında veya doğrudan gelen ve kapıda ödeme
yapacak müşteriye sağlayamamaktadırlar.
(80) EKM koşullarını içeren seyahat acenteleri ile oteller arasındaki sözleşmeler 2002/2
sayılı Tebliğ’de öngörülen koşulları sağlaması koşuluyla grup muafiyetinden
yararlanabilmektedir. Bu noktada ilk değerlendirilmesi gereken husus 2002/2 sayılı
Tebliğ’de söz konusu olan pazar payı eşiğinin karşılanıp karşılanmadığıdır. 2002/2
sayılı Tebliğ’e göre, Tebliğ ile sağlanan muafiyet sağlayıcının pazar payının %40’ı
aşmaması halinde uygulanmaktadır. Tablo 6’dan da görüleceği üzere ilgili pazarda en
yüksek pazar payına sahip teşebbüs olan ETSTUR’un yaklaşık %(…..) pazar payı
bulunmaktadır. Diğer teşebbüsler daha düşük oranlarda pazar paylarına sahiptir.
Seyahat acentelerinden en yüksek pazar payına sahip ETSTUR’un pazar payının dahi
%40’ı aşmadığı, dolayısıyla seyahat acenteleri ile oteller arasındaki sözleşmelerin
2002/2 sayılı Tebliğ’den yararlanılması için gereken ilk koşulu sağladığı
anlaşılmaktadır.
(81) İlgili sözleşmelerin grup muafiyeti kapsamında olabilmesi için pazar payı eşiğini
karşılamaları yanı sıra aynı zamanda sözleşmelerin 2002/2 sayılı Tebliğ’in “Anlaşmaları
Grup Muafiyeti Kapsamı Dışına Çıkaran Sınırlamalar” başlıklı 4. maddesinde belirtilen
sınırlamaları içermemeleri gerekir. Dosya kapsamındaki tespitler çerçevesinde, söz
konusu dikey anlaşmalarda, sözleşmeleri grup muafiyeti kapsamına çıkaran
sınırlamalara rastlanmamıştır.
(82) İlgili sözleşmelerde grup muafiyeti kapsamında incelenmesi gereken bir diğer hüküm
kimi otellere getirilen münhasırlık hükmüdür. 2002/2 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinde
öngörüldüğü üzere Tebliğ ile tanınan muafiyet alıcıya getirilen belirsiz süreli veya
süresi beş yılı aşan rekabet etmeme yükümlülüklerine uygulanmamaktadır. Bunun yanı

19 Dikey Anlaşmalara İlişkin Kılavuz, 223. para.
18-40/645-315
24/24


sıra anlaşmanın sona ermesinden sonraki döneme ilişkin olarak, alıcıya getirilen, mal
ya da hizmet üretmesini, satın almasını, satmasını ya da yeniden satmasını
yasaklayan doğrudan ya da dolaylı herhangi bir yükümlülük ile seçici dağıtım sistemi
üyelerine getirilen, belirlenmiş rakip sağlayıcıların markalı ürünlerini satmama
yükümlülüğü de 2002/2 sayılı Tebliğ ile tanınan grup muafiyetinden
yararlanamamaktadır.
(83) Dosya kapsamındaki sözleşmelerin süre bakımından en fazla bir senelik imzalandığı
tespit edildiğinden, belirsiz süreli olmaması veya beş yılı aşmaması nedeniyle anılan
sözleşmelerin 2002/2 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinde sıralanan grup muafiyetinden
yararlanamayacak nitelikteki rekabet etmeme yükümlülüğü içermediği anlaşılmaktadır.
Açıklamalar çerçevesinde dosya kapsamında tespit edilen ilgili sözleşmelerde, bu
sözleşmelerin 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden yararlanmalarına
engel herhangi bir hususa rastlanmamıştır.
J. SONUÇ
(84) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 4054 sayılı Kanun’un 41.
maddesi uyarınca şikayetin reddi ile soruşturma açılmamasına, gerekçeli kararın
tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak
üzere, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.


Full & Egal Universal Law Academy