Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2018-5-36 (Devralma)
Karar Sayısı : 18-47/740-358
Karar Tarihi : 13.12.2018
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan), Adem BİRCAN, Ahmet ALGAN,
Mehmet AYAN, Hasan Hüseyin ÜNLÜ
B. RAPORTÖRLER : Mehmet TOKGÖZ, Furkan BAŞTÜRK, Osman AYAR
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Re’sen/İhbar
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILANLAR : - Ak-ın İnşaat Taah. Tic. Ltd. Şti.
Kıbrıs Şehitleri Cad. Bilgi İş Merkezi No:18/31
Osmangazi/Bursa
- Bursa Çimento Fabrikası A.Ş.
Hacı İlyas Mah. Ulubatlıhasan Bul. No:106 Osmangazi/Bursa
- Bursa Beton San. ve Tic. A.Ş.
Hacı İlyas Mah. Ulubatlıhasan Bul. No:106 Osmangazi/Bursa
- Nuri Körüstan Makine Metal San. ve Tic. A.Ş.
Bursa Organize Sanayi Bölgesi Kahverengi Cad. No:14
Nilüfer/Bursa
- Elit Prefabrik Beton İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti.
Çalı Mah. 41. Sk. No:5 Nilüfer/Bursa
(1) E. DOSYA KONUSU: Ak-ın İnşaat Taah. Tic. Ltd. Şti., Bursa Çimento Fabrikası
A.Ş., Bursa Beton San. ve Tic. A.Ş., Nuri Körüstan Makine Metal San. ve Tic.
A.Ş. ve Elit Prefabrik Beton İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin çeşitli tarihlerde
aralarında yaptıkları ihale, devir ve kiralama işlemlerinin Rekabet Kurulu iznine
tabi olup olmadığının tespiti.
(2) F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 04.07.2018 tarih ve 4975 sayı ile giren
gizlilik talepli başvuru ve bu belgenin eki niteliğinde olan 06.07.2018 tarih ve 5023
sayı ile kayıtlara giren belgede özetle; Ak-ın İnşaat Taah. Tic. Ltd. Şti. (AKIN
İNŞAAT), Bursa Çimento Fabrikası A.Ş. (BURSA ÇİMENTO), Bursa Beton Sanayi ve
Tic. A.Ş. (BURSA BETON), Nuri Körüstan Makine Metal San. ve Tic. A.Ş.
(KÖRÜSTAN MAKİNA) ve Elit Prefabrik Beton İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin (ELİT
PREFABRİK) çeşitli tarihlerde aralarında yaptıkları ihale, devir ve kiralama
işlemlerinin Rekabet Kurulu (Kurul) iznine tabi olup olmadığı, izne tabi ise gerekli
izinlerin alınıp alınmadığı hususlarında bilgi talep edilmiştir.
(3) İhbarcı, Kurum kayıtlarına 06.08.2018 tarih ve 5582 sayı ile giren yazıda yukarıda adı
geçen teşebbüslerin aralarında yaptığı işlemlerin izne tabi olabileceğini ve 2010/4
sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ’de (2010/4 sayılı Tebliğ) belirtilen ciro eşiklerini aşabileceğini ifade ederek
gerekli işlemlerin yapılmasını talep etmiştir. Bu doğrultuda hazırlanan 09.08.2018
tarih ve 2018-5-036/BN-1 sayılı Bilgi Notu Kurula sunulmuştur. Kurul, 27.08.2018
18-47/740-358
2/11
tarih ve 18-29/495-M sayılı kararı ile yukarıda belirtilen işlemlerin re’sen
incelenmesine karar vermiştir.
(4) 06.09.2018 tarihinde, sırasıyla 10819,10820 ve 10821 sayılı belgeler ile BURSA
BETON, KÖRÜSTAN MAKİNA ve BURSA ÇİMENTO’dan işleme yönelik bilgi ve
belge talep edilmiştir. KÖRÜSTAN MAKİNA tarafından gönderilen bilgiler 18.09.2018
tarih ve 6760 sayı ile, BURSA ÇİMENTO tarafından gönderilen bilgiler 20.09.2018
tarih ve 6780 sayı ile, BURSA BETON tarafından gönderilen bilgiler 20.09.2018 tarih
ve 6781 sayı ile Kurum kayıtlarına girmiştir. İnceleme sürecinde KÖRÜSTAN
MAKİNA ve ELİT PREFABRİK’ten ek bilgi talep edilmiş, istenilen bilgi ve belgeler
sırasıyla 03.10.2018 tarih, 7119 sayı ve 04.10.2018 tarih, 7156 sayı ile Kurum
kayıtlarına girmiştir. Bunun yanı sıra Bursa Ticaret ve Sicil Müdürlüğü’nden
28.09.018 tarih ve 11986 sayı ile Gelir İdaresi Başkanlığı’ndan 08.10.2018 tarih ve
12344 sayı ile bilgi talep edilmiştir. Bursa Ticaret ve Sicil Müdürlüğü’nden gönderilen
bilgiler 05.10.2018 tarih ve 7201 sayı ile Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından
gönderilen bilgiler ise 30.10.2018 tarih ve 7831 sayı ile Kurum kayıtlarına girmiştir.
Ayrıca AKIN İNŞAAT’ın üzerinde kurulu olduğu arsa sahiplerinden (…..) ile devre
konu beton santralinin üzerinde bulunduğu arazinin kiralanması hususunda yapılan
telefon görüşmesi tutanağa bağlanarak 09.11.2018 tarih ve 8131 sayı ile Kurum
kayıtlarına girmiştir.
(5) Yapılan incelemeler sonunda hazırlanan 29.11.2018 tarih ve 2018-5-036/BN-2 sayılı
Bilgi Notu Kurulun 13.12.2018 tarih ve 18-47/740-358 sayılı toplantısında görüşülerek
karara bağlanmıştır.
(6) G. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Bilgi Notu’nda,
- 11.02.2009 tarihli ihale ile AKIN İNŞAAT’e ait beton santralinin KÖRÜSTAN
MAKİNE’ye ihale edilmesi işleminin 2010/4 sayılı Tebliğ bakımından izne tabi
bir işlem olmamakla birlikte 1997/1 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması
Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ (1997/1 sayılı Tebliğ)
kapsamında izne tabi olarak kabul edilse dahi 5326 sayılı Kabahatler
Kanunu’nun soruşturma zamanaşımı sürelerini düzenleyen 20. maddesinin
üçüncü fıkrası çerçevesinde zamanaşımına uğradığı ve herhangi bir işlem tesis
edilmesine gerek olmadığı,
- 09.09.2011 tarihinde, AKIN İNŞAAT’a ait beton santralinin KÖRÜSTAN
MAKİNE tarafından ELİT PREFABRİK’e devredilmesi işleminin izne tabi bir
işlem olmadığı,
- 05.02.2009 tarihli AKIN İNŞAAT ile BURSA ÇİMENTO arasında akdedilen
sözleşme ile birtakım araç ve teçhizatların devredilmesi işleminin 1997/1 sayılı
Tebliğ ve 2010/4 sayılı Tebliğ kapsamında devralma niteliğinde bir işlem
olmamakla birlikte, devralma işlemi olarak kabul edilse dahi 5326 sayılı
Kabahatler Kanunu’nun soruşturma zamanaşımı sürelerini düzenleyen 20.
maddesinin üçüncü fıkrası çerçevesinde zamanaşımına uğradığı ve herhangi
bir işlem tesis edilmesine gerek olmadığı,
- AKIN İNŞAAT’ın işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile işletme hakkının BURSA
ÇİMENTO’ya devredilmesi işleminin 2010/4 sayılı Tebliğ kapsamında devralma
işlemi olmadığı
ifade edilmiştir.
18-47/740-358
3/11
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İşlemler Hakkında Bilgi
(7) Dosya konusu AKIN İNŞAAT, BURSA BETON, BURSA ÇİMENTO, KÖRÜSTAN
MAKİNA ve ELİT PREFABRİK arasında gerçekleştirilen işlemlere ilişkindir. İşlemlerin
temelinde de AKIN İNŞAAT ile diğer teşebbüsler arasındaki ticari faaliyetler
neticesinde ortaya çıkan borç-alacak ilişkisi yer almaktadır.
(8) Edinilen bilgiler doğrultusunda AKIN İNŞAAT’ın ilgili dönemde KÖRÜSTAN MAKİNA,
BURSA ÇİMENTO ve BURSA BETON ile ticari ilişkiler içerisinde bulunduğu ve
anılan teşebbüslere borçlu olduğu anlaşılmaktadır.
(9) KÖRÜSTAN MAKİNA tarafından, AKIN İNŞAAT’a satılan profil, boru, köşebent vb.
ürünlerin bedeli olarak alınan çeklerin karşılıksız çıkması nedeniyle, AKIN İNŞAAT
aleyhine icra takibi başlatılmıştır1. İcra takibi neticesinde borçlu AKIN İNŞAAT’a ait
beton santrali (beton silosu ve ekipmanları) haczedilmiş ve ilgili icra müdürlüğü
tarafından 11.02.2009 tarihinde açık artırma usulü ile ihale edilmiştir. İhale
neticesinde beton santralinin mülkiyeti en yüksek teklifi veren KÖRÜSTAN
MAKİNA’ya devredilmiştir. KÖRÜSTAN MAKİNA cebri icra yoluyla aldığı beton
santralini, 09.09.2011 tarihinde ELİT PREFABRİK’e devretmiştir.
(10) ELİT PREFABRİK işyeri açma ve çalışma ruhsatı edinebilmek için tesisin üzerinde
kurulu olduğu ve üçüncü kişilere ait olan arazi sahiplerine başvurmuştur. Arazi
sahiplerinin kurumsal bir firma ile anlaşma yapmak istemesi üzerine, BURSA
ÇİMENTO tarafından arazi kiralanmış ve alt kiralama yoluyla ELİT PREFABRİK’e
kiralanmıştır.
(11) BURSA ÇİMENTO tarafından da yine AKIN İNŞAAT ile aralarındaki ticari ilişkilerden
doğan alacaklara karşılık icra takibi başlatılmıştır2. İcra takibi neticesinde herhangi bir
tahsilat yapılamamış olup dosyanın halen derdest olduğu bilgisi edinilmiştir.
(12) BURSA BETON ise AKIN İNŞAAT’taki alacaklarına karşılık, mülkiyetleri Garanti
Leasing A.Ş.’ye ait birtakım araç ve teçhizatı, bakiye bedellerini anılan leasing
firmasına ödemek ve kalan bedeli AKIN İNŞAAT’ın cari hesabından mahsup etmek
suretiyle satın almıştır. Ayrıca, kalan alacaklarına ilişkin başlatılan icra takibi
dosyasının3 da halen derdest olduğu öğrenilmiştir.
(13) Bu çerçevede inceleme sürecinde edinilen bilgiler doğrultusunda işlemlere ilişkin
değerlendirmelere aşağıda yer verilmektedir.
H.2. Değerlendirme
(14) 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (4054 sayılı Kanun) 7.
maddesi ile “Bir ya da birden fazla teşebbüsün hâkim durum yaratmaya veya hâkim
durumlarını daha da güçlendirmeye yönelik olarak, ülkenin bütünü yahut bir kısmında
herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki rekabetin önemli ölçüde azaltılması
sonucunu doğuracak şekilde birleşmeleri veya herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin
diğer bir teşebbüsün mal varlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını
ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları, miras yoluyla
iktisap durumu hariç olmak üzere, devralması” yasaklanmaktadır. 2010/4 sayılı Tebliğ
ile de hukuki geçerlilik kazanabilmesi için Kurul’dan izin alınması gereken birleşme
1 Bursa 8. İcra Müdürlüğü’nün 2009/31 sayılı icra dosyası.
2 Bursa 4. İcra Müdürlüğü’nün 2009/1637 E. sayılı dosyası.
3 Bursa 10. İcra Müdürlüğü 2009/942 E. sayılı dosyası.
18-47/740-358
4/11
veya devralmalar belirlenerek bunların Kurula bildirilmesine ilişkin usul ve esaslar
düzenlenmiştir.
(15) Yukarıda yer verilen bilgiler doğrultusunda dosya konusu;
- 11.02.2009 tarihli ihale ile AKIN İNŞAAT’a ait beton santralinin KÖRÜSTAN
MAKİNA’ya ihale yoluyla devredilmesi işlemine,
- 09.09.2011 tarihinde, söz konusu beton santralinin KÖRÜSTAN MAKİNA
tarafından ELİT PREFABRİK’e devredilmesi işlemine,
- 05.02.2009 tarihli AKIN İNŞAAT ile BURSA BETON arasında akdedilen
sözleşme ile birtakım araç ve teçhizatların devredilmesi işlemine,
- AKIN İNŞAAT’ın işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile işletme hakkının BURSA
ÇİMENTO’ ya devredilmesi işlemine
- BURSA BETON ile ELİT PREFABRİK arasında akdedilen “Hazır Beton
Sözleşmesi”ne konu işleme
ilişkin değerlendirmelere aşağıda ayrı ayrı yer verilecektir.
(16) Kuruldan izin alınması gereken birleşme veya devralma işlemleri 2010/4 sayılı
Tebliğ’in ilgili hükümleri çerçevesinde değerlendirilmektedir. Ancak dosya konusu
devir işlemlerinin bazılarının gerçekleştiği tarihte 1997/1 sayılı Tebliğ yürürlükte
bulunmaktadır. Bu işlemlerin gerçekleştiği tarihte 1997/1 sayılı Tebliğ yürürlükte olsa
da Kurulun4 ve Danıştay’ın5 tarafın lehine olan düzenlemenin esas alınması gerektiği
yaklaşımı dikkate alınarak her iki Tebliğ bakımından da işlemlerin niteliğinin
değerlendirilmesi ve tarafların lehine olan düzenlemenin esas alınması uygun
olacaktır.
(17) Birleşme devralma işlemlerinde gerek 1997/1 sayılı Tebliğ gerekse de 2010/4 sayılı
Tebliğ bakımından yapılan değerlendirmenin iki boyutu bulunmaktadır. İlk olarak
işlemlerin kapsamda bir devralma olup olmadığı incelenmekte ardından izne tabi
niteliği sorgulanmaktadır.
(18) 1997/1 sayılı Tebliğ’de “…herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün
malvarlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine
yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması veya kontrol etmesi”
devralma işlemi olarak kabul edilmektedir.
(19) 2010/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinin birinci fıkrasında “bir veya daha fazla
teşebbüsün tamamının ya da bir kısmının doğrudan veya dolaylı kontrolünün, hisse
ya da mal varlığının satın alınmasıyla, sözleşmeyle veya diğer bir yolla bir ya da daha
fazla teşebbüs veya hâlihazırda en az bir teşebbüsü kontrol eden bir ya da daha
fazla kişi tarafından devralınması” 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi kapsamında
devralma sayılmaktadır.
(20) Her iki tebliğin dosya konusunu işlemin kapsamdaki niteliğini belirleyen ilgili
maddesinde kontrol değişikliği vurgulanmakta ve herhangi bir yolla kontrol
değişikliğinin gerçekleşmesi durumunda işlemin kapsamda olacağı anlaşılmaktadır.
Bu bakımdan 1997/1 sayılı Tebliğ ve 2010/4 sayılı Tebliğ bakımından işlemlerin
kapsamda olma niteliğine ilişkin lehe uygulamayı gerektirecek bir farklılık
bulunmamakta olup aşağıda işlemlerin 2010/4 sayılı Tebliğ kapsamındaki niteliğini
incelemek yeterli olacaktır.
4 08.02.2018 tarih ve 18-04/58-32 sayılı, 18.02.2016 tarih ve 16-05/109-49 sayılı kararlar.
5 2006/2722 E. 2010/576 K. sayılı, 2006/2445 E. 2010/233 sayılı Danıştay İDDK kararları.
18-47/740-358
5/11
(21) Yoğunlaşma analizleri bakımından incelenen ikinci husus izne tabi olup olmadığıdır.
2010/4 sayılı Tebliğ’in 7. maddesinin birinci fıkrasında “Bu Tebliğin 5 inci maddesinde
belirtilen bir birleşme veya devralma işleminde; a) İşlem taraflarının Türkiye ciroları
toplamının yüz milyon TL’yi ve işlem taraflarından en az ikisinin Türkiye cirolarının
ayrı ayrı otuz milyon TL’yi veya b) Devralma işlemlerinde devre konu varlık ya da
faaliyetin, birleşme işlemlerinde ise işlem taraflarından en az birinin Türkiye cirosunun
otuz milyon TL’yi ve diğer işlem taraflarından en az birinin dünya cirosunun beş yüz
milyon TL’yi aşması halinde…” Kuruldan izin alınması gerektiği belirtilmektedir.
(22) Öte yandan, 1997/1 sayılı Tebliğ’de ise “birleşmeyi veya devralmayı gerçekleştiren
teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam
pazar paylarının, piyasanın % 25'ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile
toplam cirolarının yirmibeş trilyon Türk Lirasını aşması halinde Rekabet Kurulu'ndan
izin almaları zorunludur.” hükmü yer almaktadır.
(23) Dolayısıyla işlemlerin izne tabi niteliğini belirleyen eşikler bakımından 1997/1 sayılı
Tebliğ ve 2010/4 sayılı Tebliğ farklılaşmakta olup aşağıda 2009 yılında
gerçekleştirilen dosya konusu işlemler bakımından lehe düzenlemeyi belirlemek için
her iki Tebliğ bakımından da inceleme yapılacaktır.
H.2.1. 11.02.2009 Tarihli İhale ile AKIN İNŞAAT’a Ait Beton Santralinin
KÖRÜSTAN MAKİNA’ya Devrededilmesi İşleminin Değerlendirilmesi
(24) Yukarıda bahsedildiği üzere, AKIN İNŞAAT’a ait beton santralinin KÖRÜSTAN
MAKİNA’ya devredilmesi işlemi KÖRÜSTAN MAKİNA tarafından başlatılan icra takibi
neticesinde ihale yoluyla gerçekleşmiştir. Söz konusu hazır beton tesisinin
kontrolünün KÖRÜSTAN MAKİNA’ya geçmesi, taraflar arasındaki anlaşma
neticesinde değil KÖRÜSTAN MAKİNA’nın alacakları nedeniyle başlattığı cebri icra
yoluyla gerçekleşmiştir. İcra takibi neticesinde gerçekleşen kontrol değişikliğinin
2010/4 sayılı Tebliğ kapsamında devralma niteliğinde olup olmadığının
değerlendirilmesi gerekmektedir.
(25) 2010/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinin birinci fıkrası uyarınca herhangi bir yolla kontrol
değişikliğinin gerçekleşmesi durumunda işlemin anılan Tebliğ kapsamında olacağı
anlaşılmaktadır. Buradan hareketle, AKIN İNŞAAT’a ait beton santralinin kontrolünün
KÖRÜSTAN MAKİNA’ya cebri icra yoluyla geçmesi, işlemi 2010/4 sayılı Tebliğ
kapsamı dışına çıkarmamaktadır6. Dolayısıyla işlem, 2010/4 sayılı Tebliğ’in 5.
maddesinin birinci fıkrası çerçevesinde bir devralma işlemidir.
(26) Devir işlemi 11.02.2009 tarihindeki ihale neticesinde gerçekleşmiştir. AKIN İNŞAAT’ın
faaliyette olduğu dönemde Bursa ilinde inşaat taahhüt, prefabrik ürün satışı ve hazır
beton satışı ile iştigal ettiği öğrenilmiştir. Devre konu tesis de AKIN İNŞAAT’a ait
beton üretim santralidir. Devralan taraf konumunda olan KÖRÜSTAN MAKİNA ise
profil, boru, köşebent, sac vb. metal ürünlerin satışı alanında faaliyet göstermekte
olup, hazır beton üretim ve satışına yönelik faaliyeti bulunmamaktadır. Bu çerçevede
inceleme konusu işlemin izne tabi bir işlem olup olmadığının değerlendirilebilmesi
bakımından teşebbüslerin ilgili dönemde Bursa hazır beton pazarındaki paylarının ve
cirolarının dikkate alınması gerekmektedir. Teşebbüslerin işlemden bir önceki yıla ait
pazar payı ve ciro bilgilerine aşağıdaki tabloda yer verilmektedir.
6 09.01.2003 tarih ve 03-03/20-5 sayılı, 25.08.2011 tarih ve 11-46/1111-384 sayılı kararlar.
18-47/740-358
6/11
Tablo 1: İşlem Taraflarının 2008 Yılı Hazır Beton Pazar Payı ve Ciro Bilgileri
İşlem Tarafları Türkiye Cirosu (TL) Dünya Cirosu (TL) Pazar Payı (%)
KÖRÜSTAN MAKİNA (…..) (…..) (…..)
AKIN İNŞAAT7 (…..) (…..) (…..)
TOPLAM (…..) (…..) (…..)
(27) 1997/1 sayılı Tebliğ bakımından değerlendirildiğinde tarafların toplam pazar
paylarının %25’in altında kaldığı, ciroları dikkate alındığında ise belirtilen eşikleri
aştığı görülmektedir. Dolayısıyla işlemin 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi bir
işlem olduğu anlaşılmaktadır. Buna karşın, 2010/4 sayılı Tebliğ’in 7. maddesinin
birinci fıkrası bakımından değerlendirildiğinde ise tarafların cirolarının belirtilen
eşiklerin altında kaldığı dolayısıyla izne tabi bir işlem olmadığı değerlendirilmektedir.
Bu çerçevede, tarafların lehine olan düzenleme dikkate alındığında, 2010/4 sayılı
Tebliğ’in 7. maddesinin birinci fıkrası çerçevesinde işlemin izne tabi bir işlem olmadığı
sonucuna ulaşılmıştır.
H.2.2. KÖRÜSTAN MAKİNA ve ELİT PREFABRİK Arasında Gerçekleştirilen
09.09.2011 Tarihli Beton Santrali Devir İşleminin Değerlendirilmesi
(28) 11.02.2009 tarihinde mülkiyeti devralınan beton santrali, arada geçen sürede
faaliyette bulunmaksızın 09.09.2011 tarihinde KÖRÜSTAN MAKİNA tarafından ELİT
PREFABRİK’e devredilmiştir. Bahse konu devralma işlemi 2011 yılında
gerçekleştiğinden, işlemin 2010/4 sayılı Tebliğ çerçevesinde değerlendirilmesi
gerekmektedir. 2010/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesi çerçevesinde kontrolde kalıcı
değişiklik meydana getirecek şekilde bir teşebbüsün malvarlığının satın alınması da
devralma işlemi olarak kabul edilmektedir.
(29) Kurul kararlarında kendisine ciro atfedilebilir malvarlığının devri, işletme hakkının
devri ve kira sözleşmelerinin8 de kapsamda bir devralma işlemi kabul edilerek
inceleme yapıldığı görülmektedir. Devre konu tesisin işletilmesi durumunda hazır
beton üretimi ve satışı gerçekleştirilebilecek olup tesis üzerinden belirli bir ciro elde
edilebilecektir. Dolayısıyla beton santralinin devredilmesi işlemi, 2010/4 sayılı
Tebliğ’in 5. maddesi çerçevesinde bir devralma işlemi niteliğindedir.
(30) Ancak aşağıda yer alan tablodan görüleceği üzere, işlem taraflarının 2010 yılı ciroları
2010/4 sayılı Tebliğ’in 7. maddesinin birinci fıkrasında belirtilen eşiklerin altında
kalmaktadır. Dolayısıyla, inceleme konusu işlemin, 2010/4 sayılı Tebliğ’in 7.
maddesinin birinci fıkrası çerçevesinde izne tabi bir işlem olmadığı kanaatine
ulaşılmıştır.
Tablo 2: İşlem Taraflarının 2010 Yılı Ciro Bilgileri
İşlem Tarafları Türkiye Cirosu (TL) Dünya Cirosu (TL)
KÖRÜSTAN MAKİNA (…..)9 (…..)
ELİT PREFABRİK (…..) (…..)
TOPLAM (…..) (…..)
7 AKIN İNŞAAT’ın Bursa Ticaret Sicil Müdürlüğü’nden öğrenilmiş olan bilinen en son adresine bilgi
isteme yazısı yazılmış, verilen süre içerisinde yanıt alınamamıştır. Mevcut ciro bilgileri Gelir İdaresi
Başkanlığı tarafından gönderilen verilerde yer alan net satış rakamıdır.
8 08.05.2014 tarih ve 14-17/321-139 sayılı karar, 10.09.2012 tarih ve 12-43/1323-436 sayılı karar,
23.05.2012 tarih ve 12-27/801-228 sayılı karar, 17.11.2011 tarih ve 11-57/1465-522 sayılı karar,
15.05.2013 tarih ve 13-28/390-177 sayılı karar.
9 KÖRÜSTAN MAKİNA’nın işlem öncesinde devre konu tesis üzerinden ve ayrıca hazır beton üretimi ve
satışından elde ettiği bir ciro bulunmamaktadır. Bunun yanı sıra KÖRÜSTAN MAKİNA’nın toplam
Türkiye cirosu (…..) TL dünya cirosu ise (…..) TL olarak bildirilmiş olup her durumda işlem eşiklerin
altında kalmaktadır.
18-47/740-358
7/11
H.2.3. 05.02.2009 Tarihli AKIN İNŞAAT ile BURSA BETON Arasında Akdedilen
Sözleşme İle Birtakım Araç ve Teçhizatların Devredilmesi İşleminin
Değerlendirilmesi
(31) Kurum kayıtlarına 20.09.2018 tarih 6781 sayı ile giren ve BURSA BETON tarafından
gönderilmiş olan yazıda; 05.02.2009 tarihinde AKIN İNŞAAT ile BURSA BETON
arasında akdedilen protokol ile bir adet beton pompası, üç adet transmikser, bir adet
ekskavatör, bir adet lastik tekerli yükleyicinin BURSA BETON’a devredildiği
anlaşılmaktadır.
(32) BURSA BETON ve AKIN İNŞAAT arasında araç ve teçhizatların devrine ilişkin
gerçekleştirilen protokol incelendiğinde, AKIN İNŞAAT’ın devre konu araçları finansal
kiralama yoluyla aldığı anlaşılmaktadır. Söz konusu araçlardan ekskavatör, yükleyici
ve 1 adet transmikserin leasing borçlarının tamamlandığı ve mülkiyetinin AKIN
İNŞAAT’a geçtiği, diğerlerinin ise borçlarının devam ettiği görülmektedir. Araçların
toplam değeri (…..) TL olarak belirlenmiş olup, bu miktarın (…..) TL’lik kısmının AKIN
İNŞAAT tarafından ödendiği, kalan (…..) TL’lik kısmının ise BURSA BETON
tarafından üstlenildiği anlaşılmaktadır10.
(33) Yukarıda ifade edildiği üzere teşebbüslere ait malvarlığının devri söz konusu
olduğunda, Kurul tarafından malvarlığının ilgili kısmına teşebbüsün cirosunun
tamamının ya da bir kısmının atfedilebilir olması beklenmektedir. Dolayısıyla
devredilen varlıklar bir teşebbüsün kendisine pazar cirosu atfedilebilen bir bölümünü
teşkil ediyorsa 4054 sayılı Kanun kapsamında devralma işlemi olarak
nitelendirilebilecektir.
(34) Finansal kiralama yoluyla alınan ve mülkiyeti AKIN İNŞAAT’a geçmiş olan araçlar,
AKIN İNŞAATIN malvarlığı niteliğindedir. Ancak, belirtildiği üzere, kendisine ciro
atfedilebilir bir mal varlığının devri 4054 sayılı Kanun çerçevesinde
değerlendirilmektedir. Bu noktada ekskavatör, yükleyici ve transmikserin tek başına
ciro atfedilebilir bir malvarlığı olup olmadığı önem kazanmaktadır.
(35) Bahse konu araçlar, hazır beton üretim veya satış faaliyetlerinin bir parçası
konumundadır. Araçlar hazır beton üretimi için gerekli olan diğer ekipmanlar ile birlikte
düşünüldüğünde, teşebbüsün hazır beton pazarından elde ettiği ciroyu bütün olarak
ilgili varlıklara atfetmek mümkün olacaktır. Ancak, hazır beton tesisi olmaksızın araçlar
tek başına ciro atfedilebilir bir mal varlığı olarak değerlendirilemeyecektir. Şöyle ki,
devre konu araçlar hazır beton üretim veya satış aşamasında kullanılmakta olup diğer
üretim araçları olmadan teşebbüsün hazır beton pazarından elde edilen cirosunun tek
başına söz konusu araçlara atfedilmesi mümkün olmayacaktır. Araçlar ancak hazır
beton tesisi ile birlikte devredilmesi durumunda işletilmeye müsait bir malvarlığı olarak
değerlendirilebilecektir.
(36) Öte yandan, AKIN İNŞAAT ile BURSA BETON arasındaki protokol, mülkiyeti halen
Garanti Leasing A.Ş.’ye ait olan diğer araçların devrini de kapsamaktadır. Protokol,
araçların kalan borçlarının BURSA BETON tarafından üstlenilmesi ve araçların
değerinin AKIN İNŞAAT’ın borcundan mahsup edilmesi kaydıyla gerçekleştirilen ve
borcun naklini içeren bir husustur. Araçların mülkiyeti protokol tarihinde Garanti
Leasing A.Ş’ye ait olsa da AKIN İNŞAAT tarafından borçların ödenmesi durumunda
mülkiyet AKIN İNŞAAT’a geçecektir. Taraflar arasındaki devir işlemi, finansal kiralama
borçlarının tamamlanmasını da içerdiğinden, o dönemde mülkiyeti Garanti Leasing
A.Ş’de olan diğer araçları da kapsadığı kabul edilebilir. Ancak, yukarıda belirtildiği
10 İhbar ekleri ve BURSA BETON tarafından gönderilen protokolden edinilmiş bilgiler.
18-47/740-358
8/11
üzere hazır beton tesisi olmaksızın, araçlar tek başına ciro atfedilebilir bir mal varlığı
olarak değerlendirilemeyecektir.
(37) Bu çerçevede işlemin 2010/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesi çerçevesinde bir devralma
olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
H.2.4. AKIN İNŞAAT’ın İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı ile İşletme Hakkının
BURSA ÇİMENTO’ya Devredilmesi İşleminin Değerlendirilmesi
(38) Kurum kayıtlarına 20.09.2018 tarih, 6780 sayı ile giren yazıda; BURSA
ÇİMENTO’nun, beton tesisinin kurulu olduğu gayrimenkulü üçüncü kişilerden
kiraladığı, daha sonra ise alt kiralama yoluyla ELİT PREFABRİK’e kiraladığı, AKIN
İNŞAAT ile aralarında iş yeri açma ve çalıştırma ruhsatı ile işletme hakkının devrinin
söz konusu olmadığı bildirilmiştir.
(39) Yukarıda belirtildiği üzere, ELİT PREFABRİK hazır beton tesisini KÖRÜSTAN
MAKİNA’dan devralmıştır. Tesisin işletilebilmesi için işyeri açma ve çalışma ruhsatına
sahip olunması gerekmektedir. Bu çerçevede üçüncü kişilere ait olan tesisin üzerinde
kurulu olduğu gayrimenkulün kiralanması ya da mülkiyetine sahip olunması
gerekmektedir. Söz konusu gayrimenkulün sahibi üçüncü kişiler kira bedelini tahsil
edememe çekinceleriyle ELİT PREFABRİK ile kira sözleşmesi yapmamıştır. Bunun
üzerine BURSA ÇİMENTO tarafından gayrimenkul kiralanmış ve BURSA ÇİMENTO
tarafından iş yeri açma ve çalışma ruhsatı alınmıştır.
(40) İhbar başvurusu eklerinde AKIN İNŞAAT tarafından işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile
işletme hakkının BURSA ÇİMENTO’ya devredildiğine yönelik sözleşme
bulunmaktadır. Tesisin bulunduğu alanda AKIN İNŞAAT adına düzenlenmiş mevcut
bir ruhsat bulunması nedeniyle ilgili belediye tarafından yeni ruhsat verilememektedir.
AKIN İNŞAAT’ın, beton tesisinin KÖRÜSTAN MAKİNA’ya devredilmesi, KÖRÜSTAN
MAKİNA’dan da ELİT PREFABRİK tarafından devralınmış olması ve gayrimenkulün
ödenmemiş kira borcu nedeniyle, tesisin bulunduğu alanda çalışmasının mümkün
olmadığı BURSA ÇİMENTO tarafından belirtilmiştir. Bu doğrultuda gayrimenkulün yeni
kiracısı olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatına sahip olabilmek amacıyla BURSA
ÇİMENTO ile AKIN İNŞAAT arasında ilgili belediye tarafından matbu olarak
hazırlanan devir sözleşmesi imzalandığı belirtilmiştir.
(41) Taraflar arasındaki sözleşme incelendiğinde iş yeri açma ve çalışma ruhsatı ile işletme
hakkının BURSA ÇİMENTO’ya devredildiği belirtilmektedir. İşletme hakkının devri ve
işletme ruhsatını da içeren menkul ve gayrimenkullerin devir işlemlerinin geçmiş tarihli
Kurul kararlarında11 2010/4 sayılı Tebliğ kapsamında devralma işlemi kabul edilerek
incelendiği olmuştur. Ancak geçmiş tarihli Kurul kararlarında işletme hakkının bir bütün
olarak devredildiği görülmektedir. Buna karşın inceleme konusu olan devir işlemi ise
sadece ruhsat devrine12 yönelik olduğundan nispeten farklılık arz etmektedir.
(42) ELİT PREFABRİK tarafından sahip olunan beton tesisinin işletilebilmesi için gerekli
diğer izinlerin yanı sıra işletme ruhsatına da sahip olunması gerekmektedir. Bu
nedenle; BURSA ÇİMENTO’nun AKIN İNŞAAT’tan işletme ruhsatını devralması,
kiralanan gayrimenkul neticesinde sahip olduğu hak doğrultusunda gerçekleştirilen bir
işlem olup ELİT PREFABRİK’in beton tesisini işletebilmesine aracılık etmektedir. Bir
başka ifade ile BURSA ÇİMENTO’nun, ilgili tesisin mülkiyeti ya da işletme hakkı
11 28.04.2006 tarih ve 06-31/379-96 sayılı, 20.12.2005 tarih ve 05-86/1189-341 sayılı, 21.02.2008 tarih
ve 08-16/189-62 sayılı, 08.05.2014 tarih ve 14-17/321-139 sayılı Kurul kararları.
12 Devir sözleşmesinde işletme hakkının da devredildiği belirtilmektedir. Ancak işlemin sadece işyeri
açma ve çalışma ruhsatına yönelik olduğu anlaşılmaktadır.
18-47/740-358
9/11
olmadan işyeri açma ve çalışma ruhsatına sahip olması, o işletmeyi çalıştırması için
yeterli değildir.
(43) İşyeri açma ve çalışma ruhsatının devir işleminin 2010/4 sayılı Tebliğ kapsamında
kabul edilebilmesi için devre konu malvarlığının ciro atfedilebilir olması gerekmektedir.
ELİT PREFABRİK, hazır beton üretimi alanında faaliyet gösterebilmek için
KÖRÜSTAN MAKİNA’nın sahip olduğu üretim tesisini devralmıştır. İlgili hazır beton
tesisinin üzerinde kurulu olduğu arazi üçüncü kişilere ait olduğundan, işyeri açma ve
çalışma ruhsatı BURSA ÇİMENTO’dan ayrıca devralınmıştır. Daha açık bir ifadeyle,
hazır beton tesisinin üretim ekipmanları ve ruhsatı farklı kişilerden devralınmıştır.
İşletme ruhsatı, bir tesisin işletilmeye başlanması için verilen izin niteliğinde bir belge
olup, patent, lisans marka, vb. gibi fikri mülkiyet hakkı içeren bir varlık değildir.
Dolayısıyla bir tesisin üretim ekipmanları ve ruhsatının ayrıştırılarak devredilmesi
durumunda, üretim ekipmanları ciro atfedilebilir malvarlığı niteliğini korurken işletme
ruhsatı tek başına malvarlığı niteliğinde olmayacaktır. Bu nedenle, BURSA ÇİMENTO
tarafından sadece ruhsatın devralınması işlemi, ciro atfedilebilir bir malvarlığının devri
olarak değerlendirilemeyecektir. Bunun yanı sıra ilgili gayrimenkulün üzerinde kurulu
hazır beton tesisinin mülkiyetinin ELİT PREFABRİK’te olması nedeniyle de yasal
olarak BURSA ÇİMENTO’nun işletme hakkı bulunmamaktadır.
(44) Bu çerçevede işlemin 2010/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesi çerçevesinde bir devralma
olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
H.2.5. BURSA BETON ile ELİT PREFABRİK Arasında Akdedilen “Hazır Beton
Sözleşmesi” İşleminin Değerlendirilmesi
(45) Kurum kayıtlarına 06.07.2018 tarih, 5023 sayı ile giren belgede; 01.01.2012 tarihinde
alıcı konumunda BURSA BETON ile satıcı konumunda ELİT PREFABRİK olmak
üzere söz konusu iki teşebbüs arasında “Hazır Beton Sözleşmesi” konulu sözleşme
akdedildiği ve iş bu sözleşmede;
- “Satıcı tesisinde üretilen beton, mutlak olarak otomatik üretilecek, her miktar
veya m³ için hammaddeleri gösterir printer çıktısı irsaliye edinde veya ayrıca
gönderilecektir. Her gün iş bitimi, toplam stok takip çıktısı alınarak alıcıya teslim
edilecektir.”
- “Alıcı, satıcının bu sözleşmeye göre ürettiği veya alıcıya teslim ettiği beton için
(…..) TL/m³ ödeyecektir. Alıcı her ay (…..) m³ beton almayı garanti etmektedir.
Bu miktarın altından alım yapılmış olsa bile alıcı bu miktar ve bedel kadar
satıcıya ödeme yapacaktır. Eğer aylık üretim (…..) m³’ü geçerse, gerçekleşen
rakam fatura edilir. Sözleşme tarihinden itibaren bir yıllık sürenin son ayında
fatura düzenlenirken, o güne kadar yapılmış olan ((…..) m³’ün altında kalan aylar
için) fazla ödemeler son ayın rakamından düşülerek mahsuplaşılır. Alıcı yıllık
(…..) m³ beton almayı taahhüt eder.”
- “Satıcı öncelikle BURSA BETON’un sipariş verdiği hazır betonu üreterek teslim
ettikten sonra ve ancak Alıcının yazılı muvafakati ile diğer müşterilere beton
üreterek satma hakkına haizdir.”
- “Muvafakat alınmış olsa dahi satıcı, alıcının siparişleri beklerken diğer
müşterilere öncelik tanımayacaktır”
- “Hazır beton üretiminde kullanılacak hammaddeler alıcı tarafından temin
edilecektir.”
- “Alıcı, satıcının tesisinde sürekli bir sevkiyat elemanı bulunduracaktır.”
18-47/740-358
10/11
- “Sözleşmenin süresi 10+5 yıllık olup imzalandığı tarihte yürürlüğe girecektir.”
şeklinde hükümler bulunduğu görülmektedir. Söz konusu sözleşmenin taraflarca
10.05.2015 tarihinde feshedildiği bildirilmiştir.
(46) 2010/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinin ikinci fıkrasında kontrol kavramı; “Bu Tebliğ
bakımından kontrol, ayrı ayrı ya da birlikte, fiilen ya da hukuken bir teşebbüs üzerinde
belirleyici etki uygulama olanağını sağlayan haklar, sözleşmeler veya başka araçlarla
meydana getirilebilir. Bu araçlar özellikle bir teşebbüsün malvarlığının tamamı ya da
bir kısmı üzerinde mülkiyet veya işletilmeye müsait bir kullanma hakkı, bir teşebbüsün
organlarının oluşumunda ya da kararları üzerinde belirleyici etki sağlayan haklar veya
sözleşmelerdir. Kontrol, hak sahipleri ya da bir sözleşmeye göre hakları kullanmaya
yetkili kılınmış olan veya böyle bir hak ve yetkisi olmamakla birlikte fiilen bu hakları
kullanma gücüne sahip olan kişiler veya teşebbüsler tarafından elde edilebilir.”
şeklinde açıklanmıştır.
(47) Tebliğ’de anılan hüküm ile kontrolün, bir teşebbüs üzerinde belirleyici etki uygulama
olanağı sağlayan haklar ve sözleşmeler ile de meydana getirilebileceği belirtilmektedir.
Bu nedenle belirli bir süre için yapılan sözleşme ile kontrol devrinin gerçekleşip
gerçekleşmediğinin tespiti için sözleşme ile sağlanan hakların teşebbüs kararları
üzerinde belirleyici etki sağlayıp sağlamadığı dikkate alınmalıdır.
(48) BURSA BETON’un ELİT PREFABRİK ile yapmış olduğu hazır beton tedarikine ilişkin
sözleşmede yer alan; BURSA BETON tarafından hammadde tedariki sağlanması,
aylık (…..) m³ beton alma veya ücretinin ödenmesinin taahhüt edilmesi, ELİT
PREFABRİK tarafından üçüncü kişilere beton satışı yapabilmesi için BURSA
BETON’dan muvafakat alma zorunluluğu konulması ve beton alımında BURSA
BETON’a öncelik tanınmasına, sözleşmenin (…..) yıl süre ile geçerli olacağının
kararlaştırılmasına ilişkin hükümler bütün olarak değerlendirildiğinde BURSA
BETON’un ELİT PREFABRİK üzerinde kontrol hakkına eriştiği sonucuna
ulaşılmaktadır. Anılan sözleşme çerçevesinde ELİT PREFABRİK, üçüncü kişilere
bağımsız bir şekilde satış yapabilme özgürlüğünü kaybedecek ve BURSA BETON,
ELİT PREFABRİK’in işlettiği hazır beton tesisi üzerinde belirleyici etki uygulama
olanağına sahip olacaktır.
(49) Kurul kararlarında13 da sözleşme ile ya da başka araçlarla meydana getirilen fiilen ya
da hukuken bir teşebbüs üzerinde belirleyici etki uygulama olanağını sağlayan haklar
ile ilgili kontrol değişikliklerinin 4054 sayılı Kanun kapsamında devralma işlemi kabul
edildiği görülmektedir. Dolayısıyla söz konusu kontrol ile bildirime konu işlemin,
2010/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesi çerçevesinde kapsamında bir devralma niteliğinde
olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ancak işlem taraflarının 2011 yılı ciroları, 2010/4 sayılı
Tebliğ’in 7. maddesinin birinci fıkrasında belirtilen eşiklerin altında kalmaktadır.
Dolayısıyla, inceleme konusu işlemin, 2010/4 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi bir
işlem olmadığı kanaatine ulaşılmıştır.
13 30.10.2018 tarih ve 08-61/998-390 sayılı karar, 15.05.2018 tarih ve 08-33/415-141 sayılı karar,
10.04.2018 tarih ve 08-28/326-109 sayılı karar.
18-47/740-358
11/11
I. SONUÇ
(50) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
- 11.02.2009 tarihli ihale ile Ak-ın İnşaat Taah. Tic. Ltd. Şti.’ye ait beton santralinin
Nuri Körüstan Makine Metal San. ve Tic. A.Ş.’ye ihale edilmesi işleminin 2010/4
sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi bir işlem olmadığına,
- 09.09.2011 tarihinde, Ak-ın İnşaat Taah. Tic. Ltd. Şti.’ye ait beton santralinin Nuri
Körüstan Makine Metal San. ve Tic. A.Ş. tarafından Elit Prefabrik Beton İnşaat
San. ve Tic. Ltd. Şti.’ye devredilmesi işleminin 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan
İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne
tabi bir işlem olmadığına,
- 05.02.2009 tarihli Ak-ın İnşaat Taah. Tic. Ltd. Şti. ile Bursa Beton San. ve Tic. A.Ş.
arasında akdedilen sözleşme ile birtakım araç ve teçhizatların devredilmesi
işleminin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve ilgili mevzuat çerçevesinde
kapsamda bir işlem olmadığına,
- Ak-ın İnşaat Taah. Tic. Ltd. Şti.’nin işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile işletme
hakkının Bursa Çimento Fabrikası A.Ş.’ye devredilmesi işleminin 4054 sayılı
Kanun’un 7. maddesi ve ilgili mevzuat çerçevesinde kapsamda bir işlem
olmadığına,
- Bursa Beton San. ve Tic. A.Ş. ile Elit Prefabrik Beton İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti.
arasında akdedilen “Hazır Beton Sözleşmesi”ne konu işlemin 2010/4 sayılı
Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ kapsamında izne tabi bir işlem olmadığına,
gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde
yargı yolu açık olmak üzere, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy