Rekabet Kurumu - Karar Sayı 19-08/100-40

Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2018-4-76 (Muafiyet)
Karar Sayısı : 19-08/100-40
Karar Tarihi : 21.02.2019
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan), Adem BİRCAN, Mehmet AYAN,
Ahmet ALGAN, Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Şükran KODALAK
B. RAPORTÖRLER: Fatma ATAÇ, Burcu OLGUN, Elif Sıdıka SARI
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN :- Allianz Sigorta A.Ş.
Allianz Tower, Küçükbakkalköy Mah. Kayışdağı Cad. No:1
34750 Ataşehir, İstanbul
(1) D. DOSYA KONUSU: Sağlık sigortası poliçelerinde Bereket Sigorta A.Ş.’nin
sigortalılarına sunulacak hizmetlerine ilişkin operasyonel ve finansal süreçlerin
Allianz Sigorta A.Ş. tarafından yürütülmesi ve Allianz Sigorta A.Ş.’nın reasürör
sıfatı ile anılan poliçeler açısından riski üstlenmesi şeklinde gerçekleştirilecek
işbirliğine dair sözleşmeye muafiyet verilmesi talebi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 31.12.2018 tarih, 9176 sayı ile
intikal eden ve eksiklikleri 15.02.2019 tarih, 1079 sayı ile tamamlanan bildirim üzerine
düzenlenen 15.02.2019 tarihli, 2018-4-76/MM sayılı Muafiyet Ön İnceleme Raporu
görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Bereket Sigorta A.Ş.’nin (BEREKET) sağlık
sigortacılığı ürünlerinin sunumunda Allianz Sigorta A.Ş.’nin (ALLİANZ) operasyonel ve
finansal altyapısını kullanmasına ilişkin olarak taraflar arasında akdedilen sözleşmeye
muafiyet verilmesi talebine ilişkin olarak yapılan inceleme ve değerlendirmeler
çerçevesinde özetle:
- Allianz Sigorta A.Ş. ile Bereket Sigorta A.Ş. arasında akdedilecek Çerçeve
Sözleşme’nin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında rekabeti sınırlayıcı
nitelikte olduğu ve bu sözleşmeye menfi tespit belgesi verilemeyeceği,
- Söz konusu Çerçeve Sözleşme ve Sağlık Sigortası Reasürans Anlaşması’nın
(Reasürans Sözleşmesi) 2008/3 sayılı Sigorta Sektörüne İlişkin Grup Muafiyeti
Tebliği (2008/3 sayılı Tebliğ) kapsamında grup muafiyetinden yararlanamadığına,
- Ancak yapılan değerlendirmeler çerçevesinde Çerçeve Sözleşme ve Reasürans
Sözleşmesi 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde yer verilen şartları karşıladığı ve
bu nedenle anılan anlaşmaya bireysel muafiyet tanınabileceği
sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(4) Rekabet Kurumu kayıtlarına 31.12.2018 tarih ve 9176 sayı ile intikal eden bildirimde
ALLİANZ ile BEREKET arasındaki sözleşmeye dayanarak sağlık sigortası
poliçelerinde BEREKET’in sigortalılarına sunulacak hizmetlerine ilişkin operasyonel ve
finansal süreçlerin ALLİANZ tarafından yürütülmesini sağlama amacını taşıyan
19-08/100-40
2/11

Çerçeve Sözleşmeye ve ALLİANZ’ın reasürör sıfatı ile anılan poliçeler açısından riski
üstlenmesini sağlayacak Reasürans Sözleşmesine 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun (4054 sayılı Kanun) uyarınca bireysel muafiyet tanınması talep
edilmiştir. Söz konusu bildirimin incelenmesi neticesinde bildirimde bulunan
ALLİANZ’dan çeşitli bilgi ve belgeler talep edilmiş, ALLİANZ’ın cevabi yazısı
08.02.2019 tarih ve 854 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. Başvuru konusu
Çerçeve Sözleşme’nin eki Reasürans Sözleşmesi yapılan değişiklik 15.02.2019 tarih
ve 1079 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.
G.1. İlgili Teşebbüsler
G.1.1. Allianz Sigorta A.Ş.
(5) Allianz Türkiye çatısı altında bulunan ve elementer sigortalar alanında hizmet veren
ALLİANZ’ın ürün gamında araç sigortaları, özel sağlık sigortaları, ev sigortaları, iş yeri
sigortaları, seyahat sağlık sigortaları, kurumsal sigortalar, sorumluluk sigortaları,
nakliyat ve havacılık sigortaları ve tarım sigortaları bulunmakta, ayrıca hayat sigortaları
ve emeklilik branşlarında faaliyet gösteren Allianz Hayat ve Emeklilik A.Ş. ile Allianz
Yaşam ve Emeklilik A.Ş., müşterilerine bireysel emeklilik planları, otomatik katılım,
bireysel hayat sigortaları ve kurumsal hayat sigortaları sunmaktadır.
(6) Allianz Grubunun ana şirketi olan ALLİANZ’ın merkezi Almanya’nın Münih şehrinde
bulunmaktadır. Allianz SE, ALLİANZ ve Allianz Hayat ve Emeklilik A.Ş.’nin doğrudan
ortağıdır. Allianz SE’nin, Beykoz Gayrimenkul Yatırım İnşaat Turizm ve Sanayi ve
Ticaret A.Ş. ve Allianz Yaşam ve Emeklilik A.Ş. şirketlerinde ise doğrudan ortaklığı
bulunmamakla birlikte, ALLİANZ söz konusu şirketlerin ortağıdır. Bu nedenle Allianz
SE’nin söz konusu şirketlerde dolaylı yoldan ortaklığı olduğu söylenebilecektir. Ayrıca
Allianz Global Assistance S.A.S. ve Mondial Assistance S.A.S. şirketlerinin AGA
Sigorta Aracılık Hiz. Ltd. Şti.’de payları bulunmaktadır. İlaveten AWP Servis Hiz.
A.Ş.’de Allianz Worldwide Partners S.A.S.’nin, AWP P&C SA’nın ve Laurence
Maurice’in hisseleri bulunmaktadır. Özetle, Allianz Grubunun faaliyet konusunun
sigorta, bankacılık, varlık yönetimi ve diğer finansal, danışmanlık ve benzer hizmetler
olduğu, bunun yanı sıra, sigorta şirketleri, bankalar, endüstriyel şirketler, yatırım
şirketleri gibi ekonomik birimlerde pay sahibi olduğu beyan edilmiştir.
G.1.2. Bereket Sigorta A.Ş.
(7) BEREKET’in kuruluş amacı, faaliyet ruhsatı bulunan sigorta branşlarında sigorta,
reasürans1, koasürans2 ve retrosesyon3 işlemleri yapmaktır. BEREKET’in faaliyet
alanları arasından hayat dışı branşlarda kaza, hastalık/sağlık, kara araçları, hava
araçları, su araçları, nakliyat, yangın ve doğal afetler, genel zararlar, kara ve hava
araçları sorumluluk, genel sorumluluk, kefalet, finansal kayıplar ve hukuksal koruma
sigortaları bulunmaktadır.
G.2. İlgili Pazar
G.2.1. Özel Sağlık Sigortası Hizmetleri Pazarı Hakkında Genel Açıklamalar
(8) Türkiye Sigorta Birliğinin (TSB) tanımına göre; sağlık sigortası kişilerin, tıbbi yardım,

1 Reasürans; sigorta edilmiş riskin, belli bir kısmının veya tamamının yeniden sigorta edilmesidir. Sigorta
şirketleri, teminat verdikleri rizikolarda büyük hasarların aynı zamana denk gelmesi ihtimaline karşı,
hasar ödemelerinde zorlanmamak için reasürans (mükerrer sigorta) yaptırır.
2 Koasürans, sigorta edilen riskin aynı tehlikelere karşı, aynı sigorta dönemi içerisinde birden fazla
sigorta şirketi tarafından teminat altına alınmasıdır.
3 Retrosesyon; reasürörlerin, reasürans teminatlarının (üstlendikleri risklerin) tamamını kendi
bünyelerinde tutmayıp devir ettikleri işlemdir.
19-08/100-40
3/11

tedavi ve ilaç harcamalarına karşı teminat veren sigorta türüdür. Sigorta şirketlerinin
tıbbi danışmanlarının onayı olmak kaydıyla, sigortalının, ameliyat, uzun veya kısa
süreli tedaviler, ameliyat veya tedaviye bağlı ilaç giderleri gibi tüm harcamaları, azami
limitlerle tam veya muafiyet olarak karşılanmaktadır. Sigorta şirketlerinin
uygulamalarında farklılıklar olmakla birlikte, periyodik olarak yapılan sağlık kontrolleri,
herhangi bir tıbbi nedeni olmayan harcamalar vb.’leri, genel olarak teminat harici
tutulmaktadır.
(9) Bildirime konu işbirliği kapsamında pazarlanacak ürünler sağlık sigortacılığı
ürünlerinden oluşmaktadır. Pazarda çok sayıda sigorta şirketi tarafından çeşitli aracılar
(banka, acente, broker vb.) yoluyla sigorta ürünlerinin satışı gerçekleştirilmektedir.
Bildirime konu işlem özel sağlık sigortası hizmetlerini konu edinmektedir. TSB’nin 2017
yılına ilişkin sektör raporunda verilen bilgilere göre, 2016 yılında prim üretimi
4.226.366.352 TL olan hastalık/sağlık branşında 2017 yılı boyunca 5.024.664.774 TL
prim üretilmiş olup, üretim 2016 yılına göre cari fiyatlarla %18,89 oranında artmıştır.
Tamamlayıcı sağlık prim üretiminde ise 2017 yılında bir önceki yıla göre %139,35’lik
büyük bir artış görülmüştür.4
(10) Yapılan bildirimde sigortalıların sağlık sigorta ürünlerini satın alırken istedikleri
teminatları ekletebilmekte, istediklerini ise hariç bırakabilmekte olduklarına dikkat
çekilmiş ve her şirket tarafından farklı alternatiflerle ve hatta seçenekli olarak sunulan
ürünlerden bahisle sigortalıların çok sayıda satın alma alternatifinin bulunduğu
vurgulanmıştır. Sigortalıların satın alma davranışını belirleyen ana unsurların marka
güvenilirliği, kullanım alışkanlıkları ve fiyat olduğu görülmektedir.
(11) Sigorta şirketlerinin hastaneler, eczaneler, klinikler ve doktorlardan oluşan "anlaşmalı
kurum" ağları birbirine çok benzer olsa da bu kurumlarla çalışma yoğunluğu şirketten
şirkete değişiklik göstermektedir. Birçok sigorta şirketi belirli bir hastane veya hastane
grubu ile daha yoğun çalışmayı tercih edebilmekte, yoğun çalışılan hastaneleri ise
daha ziyade sigortalıların kullanım alışkanlıkları belirlemektedir. Sigortalıların da satın
alma davranışında bu noktayı göz önünde bulundurduğu, düzenli gittiği doktorun
çalıştığı hastaneyi kapsayan poliçeyi veya evinin yakınındaki eczane ile anlaşması
olan şirketi tercih ettiği görülmektedir.
(12) Sigortalının kullanım alışkanlığının dışında satın alma davranışını belirleyen en önemli
husus fiyat olmaktadır. Fiyat kavramı sunulan ürünün içeriğine, verilen teminatın
kapsamına ve kullanılacak tedavi merkezinin sağladığı hizmet kalitesine göre farklılık
göstermektedir. Bununla birlikte sağlık sigorta pazarında satılan ürünler arasında
sigortalılar için dolaşım serbestisi mevcuttur. Sigortalı yıldan yıla poliçesini farklı
şirketlerden yaptırabilmekte, farklı teminatlar satın alabilmekte, teminat kapsamını ve
kullanım limitlerini değiştirebilmektedir. Bu değişiklikler çoğu zaman sigortalıya (aynı
teminat kapsamında ürün aldığı takdirde) ek maliyet yaratmamaktadır.
(13) Sigortacılık sektöründe pazara giriş koşullarına bakıldığında, bir sigorta şirketi
faaliyette bulunabilmek için öncelikle T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı’ndan alınacak
ruhsata ihtiyaç duymaktadır. Ayrıca sigorta sektöründe savunma sanayi, ilaç sektörü
gibi patent ile ürünün korunması ve dolayısıyla da benzer ürünlerin rakipler tarafından
sunulabilmesine engel bir durum geçerli değildir. Tüm sigorta şirketlerince birbirine
benzeyen teminat yapılarında sigorta ürünleri sunulabilmektedir.
(14) Diğer taraftan ölçek ekonomisi sektör oyuncuları için ciddi bir kriter olarak karşımıza

4
oru%20T%C3%BCrk%C3%A7e.pdf (Erişim Tarihi: 11.02.2019)
19-08/100-40
4/11

çıkmaktadır. Diğer dallardan farklı olarak sağlık sigortasının tazminat frekansı
yüksektir. Hayat dışı dallarda yıllık hasar frekansının sıfır olduğu durumlar dahi
görülürken, sağlık sigortası frekansı yılda ortalama 4 veya 5 civarındadır. Bu
nedenledir ki, özel sağlık sigortacıları maliyet yönetiminde ölçek ekonomisini de
kullanarak, ancak sigortalı sayıları artıkça özel sağlık kurumlarından rekabetçi fiyatlar
alabilmektedir. Hayat dışı sigortalarına benzer tarafı ise; sağlık sigortacılığı dalında da
anlaşmalı kurum ağının genişliği, anlaşmalı hastane, anlaşmalı eczane ve doktor
sayısının fazla olması sigortalılar için karar vermede önemli bir gösterge
olabilmektedir.
(15) Aynı zamanda özel sağlık sigortacılığı, yüksek tazminat frekansının da gerektirdiği
şekilde kendine has bilgi teknolojileri altyapısına sahip olmayı ve konusunda uzman
operasyon ekiplerini bünyesinde barındırmayı gerektirmektedir. Niş olan bu alanda,
özellikle medikal kökenli pek çok kişi istihdam edilmekte, son teknoloji ve özel sağlık
kurumlarıyla entegre çalışan bilgi sistemleri vasıtasıyla hızlı ve kaliteli hizmet sunmak
önemli olmaktadır.
(16) Son olarak, faaliyette bulunan veya bulunmak isteyen bir sigorta şirketinin coğrafi
olarak bir pazara girmesinin önünde yasal veya başka türde bir engel bulunmadığı
bildirilmektedir.
G.2.2. İlgili Ürün Pazarı
(17) Kurulun daha önceki kararları incelendiğinde, "sigorta hizmetleri pazarı"5 olarak genel
bir pazar tanımı benimsenebildiği gibi, "hayat sigortası" ve "hayat dışı sigortacılık
hizmetleri” paralelinde bir ayrıma da gidilebildiği6 görülmektedir. Bununla birlikte,
Kurulun sigorta pazarını yalnızca kapsadığı riskler açısından değerlendirdiği ve her bir
branşı ayrı ayrı ilgili ürün pazarı kabul ettiği kararları da bulunmaktadır. Bu kapsamda;
genel olarak sigorta hizmetleri;
- Hayat Sigortası: Güvence Ürünleri, Tasarruf Ürünleri, Bireysel Emeklilik
- Hayat Dışı Sigorta: kaza, hastalık/sağlık, kara araçları, hava araçları, su araçları,
nakliyat ve ulaşım, yangın ve doğal afetler, genel zarar, trafik sigortası, hukuksal
koruma, kara araçları sorumluluk, hava araçları sorumluluk, genel sorumluluk, raylı
araçlar, su araçları sorumluluk, kredi, emniyet suistimal, finansal zarar, destek
başlıkları altında sınıflandırılmaktadır.7
(18) Yukarıda yer verilen sınıflandırmalardan da anlaşıldığı üzere, sigorta hizmetlerinin,
hayat sigortası ve hayat dışı sigorta başlıkları altında çok sayıda alt branşa
ayrılabilmesi mümkündür. Bildirime konu işlem sağlık sigortası poliçeleri kapsamında
BEREKET’in sigortalılarına sunulacak hizmetlerine ilişkin operasyonel ve finansal
süreçlerin ALLİANZ tarafından yönetilmesine ilişkindir. Bu bakımından bildirime konu
sözleşme esas itibarıyla sağlık sigortası pazarına ilişkindir. Tüm bu açıklamalar ve
Kurulun 28.11.2017 tarih ve 17-39/629-275 sayılı kararı ışığında işbu dosya
kapsamında ilgili ürün pazarı, “sağlık sigortası pazarı” olarak belirlenmiştir.

5 Bkz. Rekabet Kurulunun 05.08.2010 tarih ve 10-52/965-339 sayılı Sompo Japan Insurance Inc. kararı.
6 25.08.2011 tarih ve 11-46/1115-386 sayılı Kurul kararında ilgili ürün pazarları "hayat sigortası
hizmetleri" ve "emeklilik fonları hizmetleri", ilgili coğrafi pazar ise "Türkiye" olarak belirlenmiştir. Benzer
şekilde 30.09.2010 tarih ve 10-62/1279-48 sayılı kararda ilgili ürün pazarı "hayat sigortası hizmetleri
pazarı"; ilgili coğrafi pazar ise "Türkiye" olarak tanımlanmıştır. Ayrıca bkz. Rekabet Kurulunun
14.09.2011 tarih ve 11-47/1165-411 sayılı Axa Sigorta kararı.
7 Konuya ilişkin ayrıntılı analiz 26.06.2013 tarih ve 13-40/520-229 sayılı Kurul Kararında yapılmıştır.
19-08/100-40
5/11

G.2.3. İlgili Coğrafi Pazar
(19) Sağlık sigortası hizmeti faaliyetlerinin yapı ve nitelik itibarı ile herhangi bir sınırlamaya
tabi olmaksızın tüm ülkede uygulama alanı bulacağı dikkate alınarak ilgili coğrafi pazar
"Türkiye" olarak tespit edilmiştir.
G.3. İlgili Geçmiş Kurul Kararları
(20) Dosya konusu işbirliği yukarıda da açıklandığı üzere BEREKET’in sağlık sigortacılığı
ürünlerinin sunumunda ALLİANZ’ın operasyonel ve finansal altyapısını kullanmasına
ilişkindir. İşbu dosya konusuna benzer konularda yakın geçmişte Kurul tarafından
alınmış kararlar aşağıda özetlenmektedir.
(21) İlk olarak 2016 yılında Kurulun Aksigorta-Acıbadem8 kararında benzer bir işbirliğine
ilişkin menfi tespit/muafiyet başvurusu incelenmiştir. Söz konusu başvuru Aksigorta
A.Ş. (AKSİGORTA) ile Acıbadem Sağlık ve Hayat Sigorta A.Ş. (ACIBADEM) arasında
AKSİGORTA'nın sağlık ürünleri ile ilgili olarak ACIBADEM’in operasyonel konularda
hizmet vermesi ve AKSİGORTA markasıyla satışa sunulacak yeni bir ürünün ortaklaşa
geliştirilerek tüketiciye ulaştırılmasında işbirliği sağlamak amacıyla imzalanan Çerçeve
Sözleşme ve eki olan Reasürans Sözleşmesine menfi tespit belgesi verilmesi veya
muafiyet tanınması talebine ilişkindir. İncelemeler neticesinde taraflar arasında
imzalanan Çerçeve Sözleşme ve eki niteliğindeki Reasürans Sözleşmesinin 2008/3
sayılı Tebliğ kapsamında olmadığı gerekçesiyle grup muafiyetinden
yararlanamayacağına karar verilmiştir. 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi çerçevesinde
yapılan bireysel muafiyet analizinde özetle;
- Çerçeve Sözleşme ve eki niteliğindeki Reasürans Sözleşmesi ile AKSİGORTA
ürününe odaklanılarak, bu ürünle ilgili teknolojik ve kurumsal yatırım yapılmasının
sağlanacağı; bunun da nihai olarak tüketicilere sağlanan hizmetlerin iyileştirilmesine
imkan vereceği, ayrıca sözleşme süresinin; öngörülen amaçların ortaya çıkmasına,
tarafların faaliyetlerini ve yatırımlarını bu doğrultuda yoğunlaştırmalarına ve orta
vadede kaynaklarını etkin kullanmalarına olanak sağlayacağı değerlendirildiğinden
4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendindeki koşulun
sağlandığı,
- Taraflar arasında kurulacak olan uzun dönemli işbirliğinin sonucu olarak ortaya
çıkacak uzmanlaşmayla tüketici ihtiyaçlarının daha etkin bir şekilde
karşılanabileceği, tüketicilere yaratıcı ve yeni çözümler içeren hizmetler sunulacağı,
sektörün büyümesine ve rekabetçi fiyatların ortaya çıkmasına katkıda bulunulacağı
değerlendirildiğinden, 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinin birinci fıkrasının (b)
bendindeki koşulun sağlandığı,
- Hastanelerin sigorta şirketlerinin güçlerini dengeleyici hatta kısıtlayıcı bir güce sahip
olması, hayat dışı sigorta alanında yabancı sermayenin önemli yatırımlarının
bulunması, sağlık branşında kamunun halen önemli bir ağırlığının olması gibi
unsurlar sağlık sigortacılığı pazarı bakımından geçerli olan unsurlar olarak
değerlendirildiğinden, 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinin birinci fıkrasının (c)
bendindeki koşulun sağlandığına,
- Tarafların aralarında imzaladıkları sözleşmelerle kurulacak işbirliğinin sınırlarını ve
hak ve yükümlülüklerini belirledikleri, her iki şirketin de kendi faaliyetlerine,
dolayısıyla pazarda yer almaya devam edecekleri, AKSİGORTA ürünleri için söz
hakkının AKSİGORTA'da olduğu, ACIBADEM’in yalnızca ürünlerle ilgili hizmet

8 Bkz. 11.06.2016 tarih ve 16-16/269-120 sayılı Rekabet Kurulu kararı.
19-08/100-40
6/11

verdiği dikkate alındığından 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinin birinci fıkrasının (d)
bendindeki koşulun sağlandığına,
kanaat getirilmiş ve söz konusu işbirliğine bireysel muafiyet tanınmıştır.
(22) 2016 yılındaki Aksigorta-Acıbadem kararının ardından 2017 yılında ALLİANZ
tarafından yapılan başvuruda, FİBA Emeklilik ve Hayat A.Ş. (FİBA) ile arasında
akdedilen sağlık sigortası poliçelerinde FİBA’nın sigortalılarına sunulacak hizmetlerin
yönetimine ilişkin operasyonel ve finansal süreçlerin ALLİANZ tarafından yürütülmesini
sağlama amacını taşıyan sözleşmeye muafiyet tanınması talep edilmiştir9. Ayrıca,
ALLİANZ çeşitli teşebbüsler ile imzalamak istediği ve Çerçeve Sözleşmeye dayalı iş
modelinin toplu bir şekilde değerlendirmeye alınmasını talep etmiş, ancak bu şekilde
bir toplu değerlendirmenin mümkün olmayacağına karar verilmiştir. Bununla birlikte,
söz konusu işbirliği anlaşmaları 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında olmaları
gerekçesiyle 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi çerçevesinde bireysel muafiyet
analizine tabi tutulmuştur. Bireysel muafiyet değerlendirmesinde özetle;
- Tarafların aralarında yaptıkları sözleşme neticesinde FİBA’nın pazara giriş
yapmasının sağlanacağı, bu durumun müşterilerin seçeneklerini artıracağı, yeni
ürünlerin oluşturulmasının muhtemel olduğu, ölçek ekonomisinden dolayı
maliyetlerin düşmesinin ve risk fiyatlamasının daha doğru şekilde yapılabilmesinin
beklendiği dikkate alınarak 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinin birinci fıkrasının (a)
bendindeki koşulun sağlandığı,
- Artan verimin bir kısmının avantajlı fiyata sahip ürünler sunulması suretiyle
tüketicilere yansıtılacağı, ALLİANZ’ın sektördeki tecrübesinin FİBA’ya avantaj
sağlayacağı dikkate alınarak 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinin birinci fıkrasının
(b) bendindeki koşulun sağlandığı,
- FİBA’nın ilgili dönemde sağlık sigortası pazarında faaliyetinin olmadığı, belirli bir
pazar gücü olsa da ALLİANZ’ın pazarda etkin birçok rakibinin olduğu dikkate
alınarak 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinin (c) bendindeki koşulun sağlandığı,
- Tarafların aralarında imzaladıkları sözleşme ile rekabete duyarlı olabilecek bilgi
değişimlerinin işbirliğinden beklenen etkinlik kazanımlarını elde etmek için gerekli
olanı aşan bir kısıtlamaya yol açmayacağı, sözleşme süresinin, beklenen faydalar
ve etkinliklerin ortaya çıkması açısından makul olduğu dikkate alınarak 4054 sayılı
Kanun’un 5. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendindeki koşulun sağlandığı
sonucuna varılmıştır. Bu sebeple, söz konusu işbirliğine bireysel muafiyet verilmesine
karar verilmiştir.
G.4. Bildirime Konu Çerçeve Sözleşme ve Reasürans Sözleşmesi
(23) Bildirim kapsamındaki sözleşme, BEREKET ve ALLİANZ arasında sağlık sigortası
poliçelerinde BEREKET’in sigortalılarına sunulacak ürünlerin operasyonel ve finansal
süreçlerinin ALLİANZ tarafından yürütülmesine ve sağlanmasına ilişkindir. Söz konusu
sözleşme ile BEREKET sağlık sigortası alanında mevcut ve potansiyel müşterilerine
alternatifler sunma, sigortaya ulaşımda kolaylık sağlama, sağlık sigortası branşında
maliyetlerini azaltma ve sağlık sigortası alanında bilgi birikimini artırmayı
hedeflemektedir. ALLİANZ ise sağlık sigortası branşındaki bilgi birikimini genişletmeyi,
ayrıca vereceği operasyonel hizmetler kapsamında kamu tarafından desteklenen
tamamlayıcı sağlık sigortası ürünleri ve diğer ürünleri için sektörün gelişmesine katkı

9 Bkz. 28.11.2017 tarih ve 17-39/629-275 sayılı Karar.
19-08/100-40
7/11

sağlamayı ve mevcut ile potansiyel müşterilerinin daha iyi hizmet almasını sağlamayı
hedeflemektedir. Taraflar arasında imzalanan Çerçeve Sözleşmenin bazı hükümlerine
aşağıda yer verilmektedir.
- BEREKET ve ALLİANZ arasında gerçekleştirilmesi öngörülen işbirliğine ilişkin
anlaşmanın 5.1.1. maddesi kapsamında (…..).
- Anlaşmanın 5.1.2. maddesi kapsamında, (…..).
- Anlaşmanın 5.1.5. maddesi kapsamında (…..).
- Anlaşmanın 5.1.6. maddesi ise, (…..).
- 5.1.9. madde kapsamında, (…..).
- 5.1.11. madde, (…..).
- 5.1.13. madde, (…..).
- 5.2.3. madde, (…..).
- 5.2.11. madde, (…..). Söz konusu maddeye ilişkin ALLİANZ’dan açıklama talep
edilmiş ve maddede yer verilen “makul gerekçeler” ifadesiyle “iş etiğine riayet
edilmemesi, yanlış sigorta uygulamaları gerçekleştirilmesi, ödeme koşullarına
uyulmaması” gibi makul ve objektif kriterlerin kastedildiğini belirtilmiş olup, sayılan
gerekçelerden yanlış sigorta uygulamalarının tespiti ve bildiriminin “Yanlış Sigorta
Uygulamalarının Tespiti, Bildirimi, Kaydı ve Bu Uygulamalarla Mücadele Usul ve
Esasları Hakkında Yönetmelik” gereği sigorta şirketlerinin yükümlülüğü olduğu ve
bu halde anılan Yönetmelik hükümlerindeki kriterlerin esas alındığı eklenmiştir.
(24) Bu noktada ayrıca ALLİANZ’ın FİBA10 ile gerçekleştirdiği benzer yöndeki sözleşme ile
işbu dosya kapsamında değerlendirilen sözleşme arasında rekabet değerlendirmesi
açısından önemli bir farklılık bulunmadığı belirtilmelidir.
(25) Çerçeve sözleşmenin 5.2.14. maddesinde (…..). Reasürans, sigortacının riskin
tamamını kendi üzerinde tutmayarak, bir kısmını ya da tamamını bir başka sigorta
şirketine aktarması işlemi olarak tanımlanabilmektedir. (…..). Söz konusu Reasürans
Anlaşmasının bazı hükümlerine aşağıda yer verilmektedir.
- 2. maddede nihai prim; (…..).
- 5.1. maddeye göre (…..).
- 6.1. maddede (…..).
- 10.1. maddeye göre (…..).
- 10.2. maddeye göre (…..)
- 11.1. maddeye göre (…..).
- 11.2. maddeye göre (…..).
G.5. Değerlendirme
G.5.1. 4054 Sayılı Kanun’un 4. Maddesi Açısından Değerlendirme
(26) Mevcut ya da potansiyel rakipler arasında yapılan bir anlaşma Yatay İşbirliği
Anlaşmaları Hakkında Kılavuz gereğince “yatay işbirliği anlaşması” olarak
değerlendirilmektedir. Bu kapsamda, aynı pazarda faaliyet gösteren ALLİANZ ve

10 Bkz. 28.11.2017 tarih ve 17-39/629-275 sayılı karar.
19-08/100-40
8/11

BEREKET’in arasındaki sözleşme, tarafların sağlık sigortacılığı ürünlerinin
sunumunda ALLİANZ’ın operasyonel ve finansal altyapısını kullanmasını konu
edinmesi nedeniyle yatay işbirliği anlaşması olarak değerlendirilecektir.
(27) Yukarıda yer verildiği üzere tarafların aralarında yaptıkları Çerçeve Sözleşme ve onun
eki niteliğindeki Reasürans Anlaşması ile taraflar arasında yoğun bir işbirliği ve bilgi
değişiminin meydana gelecek olması, bu unsurların maliyetlerde benzeşmeye yol
açmasının mümkün olması, ayrıca tarafların pazarlama stratejilerini birlikte
belirleyecek olmaları, bununla birlikte, BEREKET’in ALLİANZ’ın alt yapısını kullanarak
hizmet vermesi nedeniyle ALLİANZ’ın BEREKET’in stratejik bilgilerine sahip olacağı
hususları birlikte değerlendirilerek bildirim konusu anlaşmaların 4054 sayılı Kanun’un
4. maddesi kapsamında olduğu kanaatine varılmıştır.
G.5.2. 2008/3 sayılı Tebliğ Açısından Değerlendirme
(28) Sözleşmeye taraf olan ALLİANZ ve BEREKET, planlanan işbirliği ile koasürans,
reasürans ve operasyonel hizmetlerin verilmesini kapsayan bir model üzerinde
mutabakata varmıştır. Bu, ürünün başka bir firmada üretilip, operasyon hizmetinin satın
alındığı, “Third Party Access” şeklinde bir model olup, ALLİANZ tarafından farklı
teşebbüslere de uygulandığı anlaşılmaktadır. 2008/3 sayılı Tebliğ’de“– (1) 4054 sayılı
Kanun’un 5 inci maddesi ve bu Tebliğ’de yer alan hükümler çerçevesinde; a) Sigorta
sektöründeki teşebbüsler tarafından müştereken; 1) Belirli bir riskin geçmişte sigorta
kapsamına alınmasının ortalama maliyetinin hesaplanması (hesaplamalar), 2) Sigorta
işlemleri ile bağlantılı olarak, kapitalizasyon ve ölüm cetvelleri ile hastalık, kaza,
sakatlık sıklıklarını gösteren tablolar hazırlanması (tablolar), 3) Bu hesaplama
sonuçlarının ve tabloların teşebbüslere dağıtılması, b) Belirli bir risk veya risk
kategorisinde, teşebbüslerle bağlantılı olmayan genel dışsal koşulların, gelecekteki
tazminat taleplerinin sıklığı ve ölçeği veya farklı tipteki yatırımların kârlılığı üzerindeki
muhtemel etkilerinin müştereken araştırılması (araştırmalar) ve bu araştırma
sonuçlarının dağıtılması, c) Belirli risk kategorilerine yönelik olarak, müşterek teminat
sağlamak amacıyla koasürans ve koreasürans grupları kurulması ve işletilmesi, ç)
Yetkili kamu kurum ve kuruluşları tarafından Türkiye’de geçerli olmak üzere belirlenen
standartlara ilişkin düzenlemelerin uygulanabilirliği kısıtlanmamak kaydı ile güvenlik
cihazlarına ilişkin olarak sigorta sektöründeki teşebbüsler tarafından müştereken; 1)
Teknik şartnameler ve uygulama kurallarının, 2) Cihazların bu kurallara
uygunluklarının değerlendirilmesi ve onaylanmasına ilişkin usullerin, 3) Cihazların
montaj ve bakımına ilişkin teknik şartname ve uygulama kurallarının, 4) Cihazların
montaj ve/veya bakımını yapan teşebbüslerin söz konusu kurallara uygunluklarının
değerlendirilmesi ve onaylanmasına ilişkin usullerin belirlenmesi, tanıtımı ve dağıtımı
amacıyla, sigorta sektöründe faaliyet gösteren teşebbüsler arasında yapılan rekabeti
sınırlayıcı nitelikteki anlaşmalar, bu Tebliğde düzenlenen koşullara uymak kaydıyla,
4054 sayılı Kanun’un 4 üncü maddesindeki yasaklamadan 4054 sayılı Kanun’un 5 inci
maddesinin üçüncü fıkrasına dayanılarak grup olarak muaf tutulmuştur.(…)” denilerek
söz konusu Tebliğ’in kapsamı belirtilmiştir. Bu açıdan başvuru konusu Çerçeve
Sözleşmesi’nin ve ekinin 2008/3 sayılı Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden
yararlanması mümkün değildir.
G.5.3. Bireysel Muafiyet Değerlendirmesi
(29) Bildirime konu sözleşmelere bireysel muafiyet tanınabilmesi için 4054 sayılı Kanun’un
5. maddesinin birinci fıkrasında öngörülen iki olumlu iki olumsuz koşulun birlikte
sağlanması gerekmektedir.
19-08/100-40
9/11

a) Malların Üretim veya Dağıtımı ile Hizmetlerin Sunulmasında Yeni Gelişme ve
İyileşmelerin ya da Ekonomik veya Teknik Gelişmenin Sağlanması
(30) Bireysel muafiyet değerlendirmesinde aranan ilk olumlu koşulun sağlanıp
sağlanmadığının tespiti ve hangi hallerin ekonomik yarar sağladığı somut olayın
özelliklerine göre değerlendirilmektedir. Genel olarak, üretim ve dağıtım maliyetlerinin
düşürülmesi, kalitenin artırılması, malın arzında devamlılığın sağlanması, yeni
piyasalara girişin kolaylaştırılması ve yeni ürünlerin ya da üretim tekniklerinin
bulunması hallerinde etkinlik kazanımının ortaya çıkacağı ve bu koşulun sağlanacağı
kabul edilmektedir.
(31) Taraflar arasında akdedilecek sözleşme ile ALLİANZ, global alandaki deneyimini
BEREKET’e aktaracak ve böylece BEREKET’in farklı ürünler satmasına yardımcı
olacaktır. Diğer yandan ALLİANZ ise BEREKET’in dağıtım kanalları sayesinde
ürünlerini daha geniş müşteri grubuna ulaştıracaktır. Ayrıca BEREKET’in ALLİANZ’ın
operasyonel ve finansal altyapısını kullanması BEREKET’in maliyetlerinin azalmasını
sağlayacaktır. Bununla birlikte, söz konusu sözleşme ile yeni oluşturulacak ürüne
odaklanılacak ve bu ürünle ilgili teknolojik ve kurumsal yatırımlar yapılarak tüketicilere
sunulan hizmetin gelişmesi sağlanacaktır.
(32) Sonuçları itibarıyla değerlendirildiğinde, taraflar arasında uygulanacak işbirliğinin,
sunulan hizmetlerdeki etkinliği artıracağı ve bu yönüyle bildirime konu sözleşmelerin
4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendindeki ekonomik veya
teknik gelişmenin sağlanması şartını karşıladığı kanaatine varılmaktadır.
b) Tüketicinin Bundan Yarar Sağlaması
(33) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi anlamında rekabeti sınırlayıcı etkileri olan bir
anlaşmanın Kanun kapsamında muafiyet alabilmesi için Kanun’un 5. maddesinin
birinci fıkrasının (a) bendinde değinilen mal ve hizmet sunumunda gelişme, iyileşme
veya ekonomik ve teknik gelişmelerden tüketicinin de faydalanması gerekmektedir.
Tüketiciye sağlanan faydanın ölçülmesi ve değerlendirilmesinde, fiyatlarda yaşanan
düşüş, kalitede yaşanan artış, satış sonrası hizmetlerde artan etkinlik, ürün çeşitliliği,
tüketicinin ürüne daha kolay ulaşımı, mal arzında devamlılık gibi unsurlar dikkate
alınmaktadır.
(34) Bildirim Formunda, anlaşmanın yürürlüğe girmesiyle BEREKET müşterilerinin
ALLİANZ’ın gelişmiş teknolojik ve finansal alt yapıları sayesinde daha hızlı ve etkin bir
hizmetten yararlanacağı belirtilmiştir. Ayrıca ölçek ekonomilerinin etkisiyle maliyetlerin
düşmesi ve bunun da tüketiciye yansıtılarak müşterilere daha uygun fiyatlı hizmet
sunulması beklenmektedir. Bununla birlikte, sözleşme ile üretilecek yeni ürünün
BEREKET’in dağıtım kanallarında da satılması, hizmet sunumunda sürekliliği ve
hizmete ulaşılabilirliği artıracaktır. Sonuç olarak, söz konusu sözleşmelerin 4054 sayılı
Kanun’un 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde ifade edilen tüketici faydası
koşulunu karşıladığı kanaatine varılmaktadır.
c) İlgili Piyasanın Önemli Bir Bölümünde Rekabetin Ortadan Kalkmaması
(35) 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi bağlamında ilgili pazarın
önemli bir kısmında rekabetin ortadan kalkmaması şartının sağlanıp sağlanmadığının
analizi, anlaşmanın niteliği ve kapsamı, taraflarının ve rakiplerin pazardaki konumları,
pazarın ve işbirliğine konu ürünün özellikleri, giriş engelleri, pazarın doygunluk
seviyesi, tüketici tercihlerinin ne ölçüde kısıtlandığı gibi unsurların değerlendirilmesini
gerektirmektedir.
19-08/100-40
10/11

(36) Tarafların hayat dışı sigortacılık ve sağlık sigortası alanında 2015-2017 döneminde
sahip oldukları pazar paylarına aşağıda yer verilmiştir.
Tablo 1: Tarafların Hayat Dışı ve Sağlık Sigortası Alanındaki Pazar Payları (%)
Unvan Branş 2015 2016 2017
ALLİANZ
Hayat dışı toplam (…..) (…..) (…..)
Sağlık sigortası (…..) (…..) (…..)
BEREKET
Hayat dışı toplam (…..) (…..) (…..)
Sağlık sigortası (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Bildirim Formu
(37) Tablo 1’deki bilgilere bakıldığında BEREKET’in gerek hayat dışı sigortalardaki pazar
payı gerekse sağlık sigortası özelinde pazar payının (…..) olduğu dikkat çekmektedir.
Her ne kadar ALLİANZ’ın sağlık sigortası alanında %(…..) gibi (…..) bir pazar payına
sahip olduğu görülse de (…..) gibi pazarda yüksek pazar payı ve bilinirliğe sahip
rakipleri mevcuttur. Bununla birlikte, Kurulun Acıbadem-Aksigorta kararında da
belirttiği üzere sağlık sigortası alanında kamunun önemli bir ağırlığı bulunmakta ve özel
sağlık sigortaları nüfusun çok düşük bir kısmı tarafından tercih edilmektedir.
(38) Bildirim Formunda belirtildiği üzere, BEREKET ürünlerini kendi belirleyeceği hedef
kitlesine kendi belirlediği fiyatlardan satacaktır. Bu noktada, BEREKET ile ALLİANZ
arasındaki rekabetin de devam edeceği değerlendirilmektedir. Sonuç olarak,
BEREKET’in düşük pazar payı, güçlü rakiplerin varlığı ve tarafların söz konusu
uygulama sonrasında da rekabet etmeye devam edeceği göz önüne alındığında ilgili
pazarın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmasının söz konusu olmayacağı
dolayısıyla 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendindeki koşulun
sağlandığı kanaatine ulaşılmıştır.
d) Rekabetin (a) ve (b) Bentlerindeki Amaçların Elde Edilmesi İçin Zorunlu
Olandan Fazla Sınırlanmaması
(39) Bir anlaşmanın bireysel muafiyet alabilmesi için gerekli son koşul, anlaşmanın ilk iki
olumlu koşuldaki yararların elde edilmesi için rekabeti gerekenden fazla
sınırlamamasıdır. Bu koşul altındaki değerlendirmelerde genel olarak sözleşmenin
rekabeti kısıtlayıcı hükümlerinin, sözleşmeden elde edilecek faydaların sağlanması için
zorunlu olup olmadığı dikkate alınmaktadır.
(40) Bu kapsamda başvuru konusu sözleşme değerlendirildiğinde; taraflar arasında
gerçekleştirilecek işbirliği kapsamında meydana gelebilecek bilgi değişimlerinin söz
konusu işbirliğinden beklenen etkinlik kazanımlarını elde etmek için gerekli olanı aşan
bir kısıtlamaya yol açmayacağı değerlendirilmiştir. Ayrıca, bildirim formunda taraflar
arasında akdedilecek sözleşmenin beş yıl olacağı belirtilmiş olup, sözleşmeden
beklenen etkinliklerin ortaya çıkması açısından söz konusu sürenin makul olduğu
sonucuna varılmıştır. Bununla birlikte, sözleşmenin 5.2.11. maddesinde yer alan ve
(…..), “Yanlış Sigorta Uygulamalarının Tespiti, Bildirimi, Kaydı ve Bu Uygulamalarla
Mücadele Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik” kapsamında belirlenen kriterleri
esas aldığı ve yanlış uygulamaların önüne geçmek amacıyla sözleşmeye eklendiği
anlaşılmış olup, söz konusu kısıtlamanın ölçülülük prensibine aykırı olmadığı
sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinin birinci
fıkrasının (d) bendinde yer alan şartın yerine getirildiği değerlendirilmektedir.
(41) Tüm bu değerlendirmeler ışığında, ALLİANZ ile BEREKET arasında akdedilecek
Çerçeve Sözleşme ve Reasürans Sözleşmesine bireysel muafiyet tanınabileceği
19-08/100-40
11/11

kanaatine ulaşılmıştır.
H. SONUÇ
(42) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
- Allianz Sigorta A.Ş ile Bereket Sigorta A.Ş. arasında akdedilecek Çerçeve
Sözleşme’nin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında olduğuna,
- Söz konusu Çerçeve Sözleşme ve ek sözleşmelerin 2008/3 sayılı Sigorta Sektörüne
İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında grup muafiyetinden yararlanamadığına,
- Bununla birlikte, Çerçeve Sözleşme ve ek sözleşmelere, 4054 sayılı Kanun’un 5.
maddesinin birinci fıkrasında yer verilen şartların tamamını sağlaması nedeniyle,
bireysel muafiyet tanınmasına
gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı
yolu açık olmak üzere, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.


Full & Egal Universal Law Academy