Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2018-5-56 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 19-11/129-56
Karar Tarihi : 07.03.2019
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan), Adem BİRCAN, Mehmet AYAN,
Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Şükran KODALAK
B. RAPORTÖRLER: Ebru İNCE, Furkan BAŞTÜRK, Furkan ÇELEN
C. BAŞVURUDA
BULUNAN :- Gizlilik talebi bulunmaktadır.
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : - Okan Okandan Mini Moda-Okan Okandan
Köşk Mah. Şht. Üstğm. Mustafa Şimşek Bulvarı No:38/B
Melikgazi/Kayseri
(1) E. DOSYA KONUSU: Anne ve bebek ürünleri sektöründe faaliyet gösteren Okan
Okandan Mini Moda–Okan Okandan unvanlı şirketin e-ticaret bayiliğine ait XML
Bayilik Sözleşmesi’nin satış fiyatını belirleyici hüküm içerdiği, bayilere verilen XML
linkinde fiyatların sabit olduğu ve Okan Okandan Mini Moda–Okan Okandan’ın
uyguladığı fiyat politikası ile bayilerinin ticari faaliyetini zorlaştırdığı iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle;
- Okan Okandan Mini Moda – Okan Okandan (MİNİKOLİ) unvanlı şahıs şirketinin fiziki
mağazaları ve “” ile “” isimli internet siteleri üzerinden
anne ve bebek ürünleri satışı gerçekleştirdiği, aynı zamanda XML altyapısı üzerinden
e-ticaret bayiliği verdiği,
- MİNİKOLİ’nin, satışa sunduğu ürünlere ait ürün adı, ürün kodu, marka, kategori, ürün
açıklaması, ürün resimleri, stok durumu, alış ve satış fiyatı gibi her türlü detay bilgileri
XML ortamında bayileri ile paylaştığı, bayinin bu linki kullanıp kendi internet sitesi ya
da N11, hepsiburada gibi platformlar üzerinden satış yapabildiği, nihai tüketicinin
ödemeyi bayiye yaptığı, bayinin tüketici adına fatura düzenlediği, stok tutulmaması
sebebiyle satışı yapılan ürünün bu işlem sırasında ellerinde olmadığı, sipariş
alınması halinde MİNİKOLİ’nin bayi özel sistemi üzerinden sipariş verdikleri,
MİNİKOLİ’ye ürünün tedariki için sistem üzerinde gösterilen alış fiyatı tutarında
ödeme yaptıkları ve MİNİKOLİ’nin aralarında gerçekleşen satış işlemine binaen
fatura düzenlediği,
- Bayi perakende satış fiyatı ile ürün için MİNİKOLİ’ye yapılan ödeme arasındaki farkın
bayinin kazancı olduğu, ürünün teslimi için MİNİKOLİ’ye yalnızca müşterinin adres
bilgisinin gönderildiği,
- Bayiye sipariş edilen malın tüketiciye teslimini MİNİKOLİ’nin yaptığı, kargo bedelini
bayinin karşıladığı,
- Ürün Tedarik Sözleşmesi’nin (Bayilik Sözleşmesi) 2.10. maddesinde “Şirket;
münhasıran Minimoda Bebek Mağazaları tarafından belirlenen ve alıcılara
19-11/129-56
2/12
uygulanacak indirimi ilan edecek ya da Alıcıya bildirecektir. Alıcı; şirketin bilgisi ve
haberi olmadan ve onayını almadan, piyasayı bozacak şekilde bir fiyat politikası
uygulayamaz ve promosyonlar yapamaz1.” yönünde hükmün yer aldığı,
- MİNİKOLİ tarafından belirlenen satış fiyatına uymadıkları durumların olduğu, bayi
perakende satış fiyatının MİNİKOLİ tarafından denetlenmediği, ancak internet
sayfalarına girildiğinde ya da “akakçe.com” ya da “” gibi fiyatları sıralayarak
sergileyen internet sayfalarından uyguladıkları fiyatların görülebileceği,
- MİNİKOLİ tarafından belirlenen satış fiyatlarına uymadıklarında MİNİKOLİ’den
kendilerine bir uyarı gelmediği,
- MİNİKOLİ’nin, bayilere sunduğu alış fiyatının altında satış yaptığı, bu durum
karşısında rekabet edemedikleri
iddia etmektedirler.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 12.11.2018 tarih ve 8165 sayı ile giren ihbar
üzerine hazırlanan 27.12.2018 tarih ve 2018-5-56/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu,
27.12.2018 tarihli Kurul toplantısında görüşülerek, 18-49/771-M sayı ile önaraştırma
yapılmasına karar verilmiştir. İlgili Kurul kararı üzerine hazırlanan 26.02.2019 tarih, 2018-
5-56/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(4) Önaraştırma sürecinde 31.01.2019 tarihinde MİNİKOLİ’den değerlendirmeye esas teşkil
etmek üzere bazı veriler talep edilmiştir. Talep edilen bilgiler 05.02.2019 tarih, 762 sayı
ve 26.02.2019 tarih, 1382 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.
(5) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da;
MİNİKOLİ’nin e-ticaret bayiliğine ilişkin Ürün Tedarik Sözleşmesi’nin 2.10.
maddesinde yer alan “Şirket; münhasıran Minimoda Bebek Mağazaları tarafından
belirlenen ve alıcılara uygulanacak indirimi ilan edecek ya da Alıcıya bildirecektir.
Alıcı; şirketin bilgisi ve haberi olmadan ve onayını almadan, piyasayı bozacak şekilde
bir fiyat politikası uygulayamaz ve promosyonlar yapamaz.” hükmünün bayilerin satış
fiyatlarına müdahale imkânı vermesinden dolayı yeniden satış fiyatının belirlenmesi
uygulamasını teşkil ettiği,
Yeniden satış fiyatının belirlenmesine ilişkin hükmün Ürün Tedarik Sözleşmesi’ni
2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’nin (2002/2 sayılı
Tebliğ) kapsamı dışına çıkaran sınırlama içerdiği, sözleşmenin bu nedenle 2002/2
sayılı Tebliğ ile öngörülen grup muafiyetinden yararlanamayacağı,
Yeniden satış fiyatının belirlenmesine ilişkin hükme yönelik yapılan bireysel muafiyet
değerlendirmesinde, MİNİKOLİ tarafından öne sürülen gerekçeler de dikkate
alınarak sözleşmenin tüketici faydası yaratmaması nedeniyle bireysel muafiyet
şartlarını sağlamadığı, bu nedenle bireysel muafiyetten yararlanamayacağı,
Yeniden satış fiyatına yönelik hükmü uygulamaya geçirmemiş olması nedeniyle
MİNİKOLİ hakkında 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (4054
sayılı Kanun) 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı,
MİNİKOLİ’ye Ürün Tedarik Sözleşmesi’nin yeniden satış fiyatının belirlenmesine
ilişkin 2.10. maddesinin sözleşmeden çıkarılması gerektiği ve değişikliğin 90 gün
içinde yapılarak Rekabet Kurumuna tevsik edilmesi, aksi halde hakkında 4054 sayılı
1 Sözleşme kapsamında “Şirket” olarak MİNİKOLİ, “Alıcı” olarak ise BAYİ kastedilmektedir.
19-11/129-56
3/12
Kanun kapsamında işlem başlatılacağının bildirilmesi yönünde 4054 sayılı Kanun’un
9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca görüş gönderilmesinin uygun olacağı
ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Hakkında İnceleme Yapılan Teşebbüs: Okan Okandan Mini Moda – Okan
Okandan (MİNİKOLİ)
(6) MİNİKOLİ Kayseri ilinde 2004 yılından beri “anne ve bebek ürünleri” sektöründe faaliyet
gösteren bir şahıs şirketidir. Üretim faaliyeti olmayan MİNİKOLİ, perakende ve toptan
satış faaliyetinde bulunmaktadır. MİNİKOLİ, ürünlerinin perakende satışını Kayseri’de
bulunan mağazasında ve , ve diğer çevrimiçi platformlar
üzerinden gerçekleştirmektedir. MİNİKOLİ, XML sistemini kullanarak verdiği e-ticaret
bayilikleri üzerinden ise ürünlerinin toptan ticaretini yapmaktadır.
I.2. İlgili Pazar
I.2.1. Sektör Hakkında Genel Bilgi
(7) Anne ve bebek ürünleri sektörü ülkemizde artan nüfus ve gelir paralelinde önemli
büyüme ve gelişim kaydeden sektörler arasında yer almaktadır. Türkiye İstatistik Kurumu
(TÜİK) 2017-2018 verilerine göre Türkiye’de yılda ortalama 1,3 milyon yeni çocuk
dünyaya gelmekte, 0-4 yaş bebek ve küçük sayısı yaklaşık 6,5 milyona ulaşmış
bulunmaktadır2. Bebek giyim, oyuncak, bebek bezi, ıslak mendil, hamile giyim, bebek
maması, bebek arabaları, oto koltukları gibi pek çok ürünü içine alan sektörün
büyüklüğünün 2017 itibarıyla 8 milyar TL civarında olduğu tahmin edilmektedir.3
(8) Ülkemizde ailelerin üç yaşına kadarki dönemde bebekleri için yıllık en az 2.000 TL
harcama yaptıkları, bu harcama tutarının dünya ortalamasının altında kaldığı, bu nedenle
sektörün önemli büyüme potansiyeli taşıdığı sektör yetkililerince ifade edilmektedir4. Bu
potansiyele bağlı olarak günümüzde zincir mağaza şeklinde faaliyette bulunan organize
bebek mağazalarının sayısının hızla artmakta olduğu, fiziksel mağazaların yanı sıra
internet kanalının da gün geçtikçe güç kazandığı gözlemlenmektedir. Bu bağlamda 2015
yılında 200 civarında olan 100 m2 üzeri bebek mağaza sayısının 2017 yılında 400’e
ulaştığı, önde gelen e-ticaret sitelerinden Hepsiburada’da bebek kategorisi satışlarının
her yıl katlanarak büyümekte olduğu ve 2017 yılı itibarıyla site üzerinden yapılan
satışların %10’unu bu kategorinin oluşturduğu görülmektedir5.
(9) Anne ve bebek ürünleri sektörü e-ticaret kanalının, diğer pek çok sektörde de olduğu gibi
tüketici tercihleri ve alışkanlıkları doğrultusunda son yıllarda ivme kazanan bir büyüme
sergilediği görülmektedir. Bu kapsamda, organize perakendenin yaygın olmadığı
yerlerde ikamet eden, bu nedenle istedikleri marka ve ürünlere ulaşamayan tüketicilerin
internet alışverişine yöneldiği, zamandan tasarruf sağlamak ve fiyat avantajı temin etmek
üzere de internet kanalının tercih edilebildiği görülmektedir.
I.2.2. İlgili Ürün Pazarı
(10) Dosya kapsamında incelenen iddialar, anne ve bebek ürünleri sektöründe faaliyette
bulunan MİNİKOLİ’nin XML altyapısı üzerinden işlettiği çevrimiçi bayilik sistemini konu
almakta olup başvuru sahibi MİNİKOLİ’den tedarik ettiği ürünlerin satışını yalnızca
2 TÜİK,
3 Ekonomist, “Bebek ekonomisi”,
4
5 Ekonomist, agk.
19-11/129-56
4/12
internet üzerinden gerçekleştirmektedir. Bu bağlamda, MİNİKOLİ’nin uygulamalarının e-
ticaret alanında bir rekabet kısıtı yarattığı, rekabetin bu alanda sınırlandığı iddia
edilmektedir. Sektöre ilişkin yukarıda verilen bilgiler ve başvuru konusu iddialar
çerçevesinde ilgili ürün pazarının “anne ve bebek ürünleri e-ticaret pazarı” şeklinde ele
alınabileceği ancak “İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz”un 20. paragrafında da
belirtildiği üzere; inceleme konusu işlemin olası alternatif pazar tanımları çerçevesinde
rekabet açısından endişeler yaratmadığı ya da alternatif tüm tanımlar açısından rekabeti
bozucu bir etkinin söz konusu olduğu hallerde pazar tanımının yapılmayabileceği dikkate
alındığında, bu aşamada mevcut dosya bakımından kesin bir ilgili ürün pazarı tanımının
yapılmasına gerek olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
I.2.3. İlgili Coğrafi Pazar
(11) E-ticaret kanalında yer alan firmalar, ürünlerinin dağıtımını il veya ilçe gözetmeden ülke
çapında gerçekleştirdiğinden başvuru konusu bakımından ilgili coğrafi pazar “Türkiye”
olarak belirlenmiştir.
I.3. Dosya Kapsamında Elde Edilen Bilgiler ve Yapılan Tespitler
I.3.1. XML Bayiliği ve İşleyişi
(12) “XML bayiliği” çevrimiçi literatürde “dropshipping” olarak adlandırılmakta ve bu sistem ile
“perakendeci tarafından alınan siparişlerin doğrudan bir toptancı tarafından karşılandığı
bir tedarik modeli” hedeflenmektedir. “Dropshipping”, bir başka ifadeyle, bir
perakendecinin ürünleri stokta tutmayarak müşteriden sipariş geldikçe, siparişi bunu
yerine getirecek olan toptancılara aktardığı bir dağıtım modelini ifade etmektedir6. E-
ticarete yeni adım atmak isteyen birçok kişi tarafından stok tutma riski barındırmadığı için
tercih edilen, bir müşteriden sipariş alındığında toptancı ile iletişime geçilerek ürünün
toptancı tarafından müşteriye gönderilmesi sürecini izleyen bir dağıtım modeli olarak
belirginlik kazanmaktadır7.
(13) XML bayiliği son yıllarda e-ticarette hızla gelişmekte olan, diğer birçok sektörde de
kullanılan bir dağıtım modeli özelliği taşımaktadır. Stok tutmaya gerek olmadan, ürünlerin
tedarikçi firmadan doğrudan müşteriye ulaştırılması ön planda olduğundan, XML bayiliği
“stoksuz e-ticaret” olarak da bilinmektedir. Söz konusu sistemde sağlayıcı; çevrimiçi
olarak sağladığı ürünlere ilişkin bilgilerini (ürünlerin stok durumu, fiyat bilgileri vs.)
gösteren “xml” uzantılı bir veri tabanı oluşturmakta ve bu veri tabanını dağıtım zincirinin
diğer tarafı (bayi) ile çevrimiçi olarak anlık paylaşmaktadır. Veriler, sağlayıcı ile “excel”
dosya formatında “XML” dosya uzantısı ile aktarıldığı için, sistem “XML bayiliği” olarak
da isimlendirilebilmektedir. XML bayilik ilişkisinin genellikle yıllık kullanım bedeli
karşılığında kurulduğu anlaşılmaktadır.
(14) Pazara giriş engeli olmaması sebebiyle yoğun rekabetin söz konusu olduğu
“Dropshipping” dağıtım modelinin, stok tutulmaması ve az sermayenin yeterli olması gibi
avantajlarının yanı sıra, düşük kâr marjı, sağlayıcının stok durumunu güncel tutmaması
sebebiyle siparişlerde yaşanabilecek sorunlar gibi dezavantajları bulunmaktadır.
I.3.2. MİNİKOLİ XML Bayiliğinin İşleyişi
(15) Dosya kapsamında başvuru sahibi ve MİNİKOLİ’den elde edilen bilgiler doğrultusunda,
MİNİKOLİ XML bayiliği sistemi dâhilinde ürünlerin bayi tarafından kendi internet sitesinde
ve N11, Hepsiburada gibi çevrimiçi alışveriş sitelerinde sergilendiği, nihai tüketicinin satın
alma yönünde iradesini bu platformlar üzerinden bayiye ilettiği ve ürünün ücretini BAYİ’ye
6 “”
7 “”.
19-11/129-56
5/12
ödediği anlaşılmaktadır. Bu satın alma işlemine yönelik fatura bayi tarafından
düzenlenmektedir. Bayi stok tutmadığı için, sipariş halinde ürünü, MİNİKOLİ’den XML
linkinde yer alan alış fiyatı üzerinden satın almakta, ancak ürün bayi tarafından değil
MİNİKOLİ tarafından doğrudan nihai tüketiciye teslim edilmektedir. Ürünün nihai
tüketiciye tesliminden, kargo bedelinin bayi tarafından karşılaması koşulu ile MİNİKOLİ
sorumlu olmaktadır. Bayinin MİNİKOLİ’den yaptığı ürün satın alımına (tedarikine) ilişkin
fatura MİNİKOLİ tarafından düzenlemekte ve bayiye gönderilmektedir.
(16) MİNİKOLİ XML Bayilik Sözleşmesi’nde, bayinin sözleşme konusu ürünleri internet
sitelerinde tüm sorumluluk kendisine ait olacak şekilde satacağı, ancak tüketiciye teslim
edilen ürünün ayıplı çıkması halinde bayi tarafından usulüne uygun olarak gerekli
bildirimlerin yapılması halinde MİNİKOLİ’nin ürün değişimi ve iadesi yapacağı
düzenlenmektedir.
(17) MİNİKOLİ, bayilerine “sabit fiyatlı” ve “serbest fiyatlı” olmak üzere iki XML paketinin yıllık
olarak tahsil edilen bedel karşılığında satışını gerçekleştirmektedir. MİNİKOLİ’den temin
edilen bilgiler doğrultusunda sabit fiyatlı XML paketindeki ürünlerin görece yüksek fiyatlı
ve büyük oranda ithal mallardan oluştuğu, bu ürünlere yönelik ithalatçı veya sağlayıcı ile
yapılan anlaşmalar sonrası yıl içinde söz konusu ürünün MİNİKOLİ tarafından alım
fiyatının sabitlendiği anlaşılmaktadır. Serbest fiyatlı XML paketi ise daha çok küçük
bakım ürünleri, diğer bir ifadeyle ıslak mendil, bebek bezi, dişlik, kozmetik ürünleri ile
bebek aksesuarları gibi ürünlerden oluşmaktadır. Bu ürünlerin fiyatları kura bağlı veya
dönemsel olarak her alımda değişiklik gösterdiğinden, bu ürünlerin olduğu XML paketi
serbest fiyatlı XML paketi olarak adlandırılmaktadır. Bu çerçevede; serbest fiyatlı XML
paketi içinde yer alan ürünlerin MİNİKOLİ’ye olan maliyetleri yıl içinde değişiklik
gösterdiğinden bu ürünler için bayilere verilen fiyat da dalgalanmaktadır. Aksine sabit
fiyatlı paketlerin içerdiği ürünlerin fiyatları çeşitli ticari ilişkilerle sabitlenmiş ve dolayısıyla
yıl içinde bu ürünlerin MİNİKOLİ’ye olan maliyeti sabit olduğundan, bu ürünler için
MİNİKOLİ’nin bayilerine verdiği fiyat (bayi alım fiyatı) da sabit kalmaktadır.
(18) Yukarıda yer verilen bilgiler çerçevesinde, MİNİKOLİ’nin XML altyapısına dâhil olmak
isteyen kişilere yıllık bedel karşılığında “sabit fiyatlı” veya “serbest fiyatlı” olmak üzere iki
paket sunduğu, bayilerin XML bayiliği sistemi dâhilinde kendi nam ve hesaplarına
faaliyette bulundukları, bu faaliyetlerden doğan riskleri büyük ölçüde üstlendikleri
görülmektedir.
I.3.3. Elde Edilen Bilgiler ve Yapılan Tespitler
(19) Dosya kapsamında MİNİKOLİ’nin, XML sistemine dâhil olan bayilerin perakende satış
fiyatları serbestisine müdahalede bulunduğu, bu anlamda bayilerin yeniden satış
fiyatlarını belirleyecek uygulamaları olduğu ve bayilerin faaliyetlerini zorlaştıracak fiyat
politikaları uyguladığı iddiaları incelenmiştir.
(20) Anne ve bebek ürünleri sektöründe çok sayıda oyuncu yer almakta olup XML bayiliği
sistemi, sektörde görece büyük oyuncular arasında yer alan ATM Dış Ticaret Pazarlama
A.Ş. (JOKER), İlke Bebe Giyim Tur. Gıda Tic. Ltd. Şti. (İLKEBEBE), Leylek Ticaret ve
Mağazacılık Ltd. Şti. (AKTİFBEBEK), Toker Bebe Tekstil İnşaat Turizm San. ve Tic. Ltd.
Şti. (TOKERBEBE) gibi firmalarca da son dönemde artan şekilde kullanılmaktadır.
MİNİKOLİ, Kayseri’de bulunan fiziki mağaza satışlarının yanı sıra internet üzerinden
ürünlerinin perakende satışını ve XML altyapısı ile toptan satışını gerçekleştiren, bu
satışlar dolayısıyla 2018 yılında (…..) TL ciro elde eden bir teşebbüstür. Türkiye’de anne
ve bebek ürünleri pazarının büyüklüğünün 2017 yılı için 8 milyar TL düzeylerinde olduğu
tahmin edilmektedir. Sektörde marka bilinirliği yüksek oyunculardan biri olan
19-11/129-56
6/12
Ebebek Mağazacılık A.Ş.’nin (E-BEBEK)8 2018 yılı içerisinde fiziki 133 mağazasının
bulunduğu, 2017 yılı tahmini cirosunun (…..) TL olduğu, sektörde yine BABYMALL,
TOKERBEBE, Civil Mağazacılık A.Ş. (CİVİL BEBEK) gibi marka bilinirliği yüksek zincir
mağazaları olan büyük oyuncuların bulunduğu ve çevrimiçi platformlara XML gibi iş
modelleri vasıtasıyla çok sayıda oyuncunun giriş yaptığı dikkate alındığında,
MİNİKOLİ’nin sektördeki pazar payının %(…..) çok altında kaldığı tahmin edilmektedir.
(21) MİNİKOLİ’nin bayiler ile yaptığı Ürün Tedarik Sözleşmesi’nin 2.10. maddesinde “Şirket;
münhasıran Minimoda Bebek Mağazaları tarafından belirlenen ve alıcılara uygulanacak
indirimi ilan edecek ya da Alıcıya bildirecektir. Alıcı; şirketin bilgisi ve haberi olmadan ve
onayını almadan, piyasayı bozacak şekilde bir fiyat politikası uygulayamaz ve
promosyonlar yapamaz.” hükmü yer almaktadır. Bu madde lafzi olarak MİNİKOLİ’nin
indirim oranlarını belirlemek ve (piyasayı bozacak) fiyat politikasını yasaklamak suretiyle
bayilerin fiyat serbestisine müdahale edebileceğine işaret etmektedir. Bu noktada
öncelikle belirtilmesi gereken husus, bu hükmün sözleşmelerde yer almakla birlikte fiili
uygulamasının bulunmadığıdır. Nitekim başvuru sahibi de perakende satış fiyatını
kendisinin belirlediğini ve nihai tüketiciye yapılan satışa ait faturanın kendisi tarafından
kesildiğini ve MİNİKOLİ’ye bu konuda herhangi bir bildirim yapılmadığını, MİNİKOLİ’nin
internet sitelerinden bayilerinin fiyatlarını takip edebilecek olmakla birlikte, buna yönelik
bir takip mekanizmasının olmadığını, bayilerinin fiyatlarını bu anlamda takip etmediğini,
BAYİ’nin de zaman zaman MİNİKOLİ tarafından tavsiye edilen fiyatın altına satış
yaptığını, MİNİKOLİ’den bu satışlara yönelik bir geri dönüş almadıklarını ifade etmiştir.
(22) MİNİKOLİ tarafından anılan maddenin gerekçesine ilişkin olarak, sektöre yeni giren XML
bayilerinin adlarını piyasada duyurmak için ürünleri aldıkları fiyatın hayli altına
satabildikleri veya piyasada yeni sayılabilecek veya az kalmış ürünlerin hepsini alıp bu
ürünleri fahiş fiyattan satabildikleri bunu engellemeye yönelik ilgili hükme sözleşmede
yer verildiği açıklamasında bulunulmuştur. Ancak, yukarıda belirtildiği ve aşağıda yer
verilen MİNİKOLİ XML bayi fiyatları karşılaştırması tablosundan da görülebileceği üzere,
bu maddenin uygulamasının olmadığı, BAYİ’lerin MİNİKOLİ tarafından tavsiye edilen
fiyattan farklı ve MİNİKOLİ’nin perakende satış fiyatının altında da kalabilen fiyatlar
uygulayabildikleri anlaşılmaktadır. Aşağıdaki tabloda rastgele seçilen ürünlere ilişkin
olarak BAYİ satış fiyatı ile MİNİKOLİ tarafından tavsiye edilen fiyatların karşılaştırmasına
yer verilmektedir.
Tablo-1: MİNİKOLİ ve BAYİ Fiyat Bilgisi Tablosu9 (TL)
Bayi Adı Ürün Adı MİNİKOLİ
Bayi Tavsiye
Fiyatı
MİNİKOLİ
Perakende
Satış Fiyatı
Bayi Alış
Fiyatı
Bayi
Perakende
Satış Fiyatı10
1. kargolagelsin Avent Yalancı Emzik
Tutacı (Asortili)
(…..) (…..) (…..) (…..)
2. kargolagelsin Philips Avent
SCF671/17 Cam
Biberon 120 ml.
(…..) (…..) (…..) (…..)
3. kargolagelsin Mima Moon Mama
Sandalyesi Ayaklı ve
Ped Hediyeli
(…..) (…..) (…..) (…..)
8
9 Tabloda yer alan Minikoli Satış Fiyatı ve Bayi Satış Fiyatı bilgileri, 14-15.02.2019 tarihlerinde ilgili
teşebbüslerin internet sitelerinden ve/veya çevrimiçi platform adreslerinden o güne ait fiyat bilgileri
derlenerek hazırlanmıştır. Bayilerin internet sitelerine girilip rastgele ürünler seçilmek suretiyle tavsiye
fiyatların asgari fiyatlar şeklinde ortaya çıkıp çıkmadığı incelenmiştir.
10 İtalik olarak yazılan fiyatlar, bayilerin ilgili ürün için MİNİKOLİ’nin tavsiye ettiği fiyatlara uymadığını, italik
olmayan fiyatlar ise ilgili üründe tavsiye fiyat ile bayilerin uyguladıkları fiyatların aynı olduğunu
göstermektedir.
19-11/129-56
7/12
Tablo-1’in devamı
Bayi Adı Ürün Adı MİNİKOLİ
Bayi Tavsiye
Fiyatı
MİNİKOLİ
Perakende
Satış Fiyatı
Bayi Alış
Fiyatı
Bayi
Perakende
Satış Fiyatı
4. kargolagelsin Sunny Baby Vak Vak
Yürüteç
(…..) (…..) (…..) (…..)
5. kargolagelsin Prego 5055 Zaapy
Hoppala
(…..) (…..) (…..) (…..)
6. kargolagelsin Tiny Love Tekmele ve
Oyna Safari Oyun
Halısı
(…..) (…..) (…..) (…..)
7. kargolagelsin Prego 8026 Cosmos
Oyun Parkı
(…..) (…..) (…..) (…..)
8. kargolagelsin Peg Perego Portbebe
Yağmurluk
(…..) (…..) (…..) (…..)
9. mofystore Alone Baby 9317
Bebek Bakım Çantası
(…..) (…..) (…..) (…..)
10. mofystore Cheeky Chompers
804 Muslin Comforter
Rosy Days
(…..) (…..) (…..) (…..)
11. mofystore Unigo Dwinguler
Hello Europe Oyun
Matı 190X130X12
(…..) (…..) (…..) (…..)
12. miastilokids Prego 2020 İmpala
Travel Sistem Bebek
Arabası
(…..) (…..) (…..) (…..)
13. miastilokids Prego 5055 Zaapy
Hoppala
(…..) (…..) (…..) (…..)
14. miastilokids Funna Baby Pilot
Havlu
(…..) (…..) (…..) (…..)
15. miastilokids Mayoral 191635
Tulum Kısa
(…..) (…..) (…..) (…..)
16. miastilokids Prego Gaby Ana
Kucağı
(…..) (…..) (…..) (…..)
17. miastilokids Alone Baby 9317
Bebek Bakım Çantası
(…..) (…..) (…..) (…..)
18. Prima Premium Care
Süper Fırsat Midi
No:3 (112 Adet)
(…..) (…..) (…..) (…..)
19. Chicco Urban Plus
Bebek Arabası
(…..) (…..) (…..) (…..)
20. Sunny Baby 411
Kanguru
(…..) (…..) (…..) (…..)
21. baturbebek Kraft Happy Birds
Oyun Halısı
(…..) (…..) (…..) (…..)
22. baturbebek Sunny Baby 626
Ursula Elektrikli Beşik
(…..) (…..) (…..) (…..)
23. baturbebek Unigo Dwinguler
Sunshine Day Oyun
Matı 230X140X15
(…..) (…..) (…..) (…..)
24. baturbebek Sunny Baby 1083
Tender Yürüteç
(…..) (…..) (…..) (…..)
25. baturbebek Sunny Baby 107
Taffy Plus
Mama Sandalyesi
(…..) (…..) (…..) (…..)
26. baturbebek Babymax Lisbon Fix
Oto Koltuğu (0-36 Kg)
(…..) (…..) (…..) (…..)
19-11/129-56
8/12
27. pembeyanak Kraft Hip Seat
Kanguru
(…..) (…..) (…..) (…..)
Tablo-1’in devamı
Bayi Adı Ürün Adı MİNİKOLİ
Bayi Tavsiye
Fiyatı
MİNİKOLİ
Perakende
Satış Fiyatı
Bayi Alış
Fiyatı
Bayi
Perakende
Satış Fiyatı
28. pembeyanak Wellgro New Golden
Horn Q5 Travel
Sistem Bebek
Arabası
(…..) (…..) (…..) (…..)
29. pembeyanak Bondigo BL7100
Titreşimli ve Müzikli
Ana Kucağı
(…..) (…..) (…..) (…..)
30. pembeyanak Pilsan Midilli At (…..) (…..) (…..) (…..)
31. pembeyanak Trg Polo 078 Anne-
Bebek Bakım Çantası
(…..) (…..) (…..) (…..)
32. pembeyanak BeSafe İzi Comfort
X3 İsofixli Oto
Koltuğu (9-18 Kg)
Midnight Black
Melange
(…..) (…..) (…..) (…..)
Kaynak: 05.02.2019 tarihli cevabi yazı ve internet taraması
(23) Tablo-1’de rastgele belirlenen 32 üründen oluşan örneklem bakımından; bayilerin satış
fiyatının sadece sekiz üründe MİNİKOLİ tavsiye satış fiyatı ile uyumlu olduğu geri kalan
24 üründe uyum gözlenmediği, bazı ürünlerde bayilerin satış fiyatının MİNİKOLİ satış
fiyatından yüksek olduğu, bazı ürünlerde ise bayilerin alış fiyatının da altında satış yaptığı
görülmektedir. Bayilerin genellikle kâr marjı düşük ürünlerde MİNİKOLİ tavsiye satış fiyatı
ile uyum sağladıkları görülmekte ve sözleşme hükmünün kati bir uygulamasının olmadığı
anlaşılmaktadır. Dolayısıyla, başvuru sahibinin beyanları ve fiyat incelemesinin yapıldığı
bu tablo dikkate alındığında MİNİKOLİ’nin bayilerin satış politikalarına müdahaleyi içeren
fiili bir uygulamasının olmadığı sonucuna varılmıştır.
I.4. Değerlendirme
(24) Dosya kapsamında başvuru sahibi tarafından; MİNİKOLİ ile bayi arasında akdedilen
Ürün Tedarik Sözleşmesi’nin 2.10. maddesinde MİNİKOLİ’nin bayilerinin yeniden satış
fiyatını tespit etmesine yönelik bir hüküm bulunduğu, ayrıca MİNİKOLİ’nin bayi alış
fiyatının altında fiyat belirlemek suretiyle de bayilerin faaliyetlerini zorlaştırdığı iddia
edilmektedir.
I.4.1. Yeniden Satış Fiyatının Tespit Edildiği İddiasına Yönelik Değerlendirme
I.4.1.1. 4054 Sayılı Kanun’un 4. Maddesi Çerçevesinde Değerlendirme
(25) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesine göre, “Belirli bir mal veya hizmet piyasasında
doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan
veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar,
uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri hukuka aykırı ve
yasaktır.” Bu çerçevede 4. maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde “Mal veya hizmetlerin
alım ya da satım fiyatının, fiyatı oluşturan maliyet, kâr gibi unsurlar ile her türlü alım yahut
satım şartlarının tespit edilmesi” örnek ihlal türleri arasında sayılmaktadır. 4054 sayılı
Kanun’un anılan maddesi anlaşmaları yatay veya dikey anlaşma şeklinde ayırmamakta,
teşebbüsler arasındaki rekabeti kısıtlayıcı her türlü anlaşmayı Kanun kapsamında
yasaklamaktadır. Başvuruya konu XML bayilik uygulamaları, pazarın farklı seviyelerinde
yer alan MİNİKOLİ ile bayi arasındaki dikey anlaşma kapsamında olduğu görülmektedir.
Bu dikey anlaşma çerçevesinde BAYİ’nin kendi nam ve adına faaliyet gösterdiği,
19-11/129-56
9/12
dolayısıyla BAYİ’nin bağımsız bir teşebbüs olarak faaliyette bulunduğu sonucuna
ulaşılmıştır.
(26) MİNİKOLİ ile bayi arasında akdedilen Ürün Tedarik Sözleşmesi’nin 2.10. maddesinde
yer verilen “Şirket; münhasıran Minimoda Bebek Mağazaları tarafından belirlenen ve
alıcılara uygulanacak indirimi ilan edecek ya da Alıcıya bildirecektir. Alıcı; şirketin bilgisi
ve haberi olmadan ve onayını almadan, piyasayı bozacak şekilde bir fiyat politikası
uygulayamaz ve promosyonlar yapamaz.” düzenlemesinin, MİNİKOLİ’ye bayilerin
müşterilerine uygulayacağı indirimleri belirleme ve bayilerin yeniden satış fiyatını tespit
etme imkânı verdiği kanaatine varılmıştır. Bahsi geçen madde dolayısıyla MİNİKOLİ ve
bayi arasındaki dikey anlaşmanın 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında olduğu
sonucuna ulaşılmıştır.
I.4.1.2. 2002/2 Sayılı Tebliğ Çerçevesinde Değerlendirme
(27) 2002/2 sayılı Tebliğ, sağlayıcının pazar payının %40’ın altında olduğu ve Tebliğ’de
öngörülen diğer şartların da sağlandığı hallerde dikey anlaşmalara 4054 sayılı Kanun’un
4. maddesinden muafiyet sağlamaktadır. 2002/2 sayılı Tebliğ’in 4. maddesinde yer alan
dikey rekabet kısıtları, açık sınırlamalar olarak adlandırılmakta, bu sınırlamaları içeren
anlaşmalar Tebliğ’in sağladığı muafiyetten yararlanamamaktadır. 2002/2 sayılı Tebliğ’in
4. maddesinde yer verilen açık sınırlamalar arasında sağlayıcının bayilerinin yeniden
satış fiyatını tespit etmesi anlamına gelen “Alıcının kendi satış fiyatını belirleme
serbestisinin engellenmesi” uygulaması da yer almaktadır. Söz konusu uygulamaya
yönelik olarak Dikey Anlaşmalara İlişkin Kılavuz’un (Dikey Kılavuz) 17-19 nolu
paragraflarında;
“(17) Tebliğ’in 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi, alıcı teşebbüsün kendi satış
fiyatını belirleme serbestisinin engellenmesine ilişkindir. Buna göre, alıcının sabit veya
asgari satış fiyatının belirlenmesi kesinlikle yasaktır. Ancak, sabit veya asgari satış
fiyatına dönüşmemesi koşuluyla sağlayıcının, alıcının azami satış fiyatını belirlemesi
veya alıcıya satış fiyatını tavsiye etmesi mümkündür. Alıcıya bildirilen azami veya tavsiye
nitelikteki satış fiyatlarının asgari veya sabit fiyata dönüşmemesi için, söz konusu
fiyatların azami veya tavsiye niteliğinde olduğunun yayınlanan fiyat listelerinde ya da
ürünün üzerinde açıkça belirtilmesi gerekmektedir.
(18) Sağlayıcı teşebbüsler akdetmiş oldukları dikey anlaşmalara açık hüküm koymak
suretiyle alıcının satış fiyatını doğrudan belirlemelerinin yanı sıra, aynı ihlali değişik
uygulamalar vasıtasıyla dolaylı yollarla da gerçekleştirebilmektedirler. Alıcının kâr
marjının belirlenmesi, tavsiye fiyat niteliğinde ilan edilmiş bir fiyat seviyesinden alıcının
uygulayabileceği indirim oranının en üst seviyesinin belirlenmesi, alıcıya tavsiye edilen
fiyatlara uyduğu oranda kendisine ilave indirimler uygulanması ya da bu fiyatlara
uymaması durumunda teslimatların geciktirilmesi, askıya alınması veya anlaşmanın
sona erdirilmesi şeklinde alıcının tehdit edilmesi ya da fiilen bu tür cezai yaptırımların
uygulanması yeniden satış fiyatının dolaylı yoldan belirlenmesine örnek olarak verilebilir.
Bu tür yeniden satış fiyatının dolaylı yoldan belirlenmesi uygulamaları da Tebliğ’in 4.
maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındadır.
(19) Yeniden satış fiyatının belirlenmesine yönelik doğrudan veya dolaylı yöntemler,
alıcıların uyguladığı fiyatların sağlayıcı tarafından izlenebildiği ve kontrol edilebildiği
durumlarda daha etkili olacaktır. Örneğin, standart fiyat listelerinden farklı fiyatlardan
satış yapan alıcıları rapor etme konusunda tüm alıcılara getirilecek bir yükümlülük
sağlayıcının pazarda uygulanan fiyatları kontrol etmesini önemli ölçüde
kolaylaştıracaktır. Yine teşebbüsler arasındaki sözleşmelerde yer alan ve sağlayıcının,
kayrılan alıcı dışındaki alıcılara daha uygun fiyat ve koşullarda ürün temin etme
19-11/129-56
10/12
güdüsünü azaltabilen en çok kayrılan müşteri koşulu, yeniden satış fiyatının
belirlenmesine yönelik doğrudan veya dolaylı yöntemlerin etkisini daha da
pekiştirebilecektir. Ancak en çok kayrılan müşteri koşulu ve benzeri yeniden satış fiyatı
tespitinin etkinliğini pekiştiren destekleyici uygulamalar, tek başına yeniden satış fiyatının
tespitine yol açan uygulamalar olarak değerlendirilmemelidir”
açıklamaları yer almaktadır.
(28) Yukarıda yer verilen bilgiler çerçevesinde, MİNİKOLİ ile bayi arasında akdedilen Ürün
Tedarik Sözleşmesi’nin 2.10. maddesinde yer verilen düzenlemenin, dosya kapsamında
elde edilen bilgi ve belgeler doğrultusunda MİNİKOLİ tarafından fiili olarak uygulanmadığı
anlaşılmış olsa da, MİNİKOLİ’ye bayilerin müşterilerine uygulayacağı indirimleri belirleme
ve bayilerin yeniden satış fiyatını tespit etme imkânı verdiği kanaatine varılmıştır. Bu
nedenle MİNİKOLİ ve bayi arasındaki dikey anlaşmanın 2002/2 sayılı Tebliğ ile tanınan
grup muafiyetinden yararlanamadığı sonucuna ulaşılmıştır.
I.4.1.3. 4054 sayılı Kanun’un 5. Maddesi Çerçevesinde Değerlendirme
(29) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında olan bir anlaşmanın, bu madde
hükümlerinin uygulanmasından bireysel olarak muaf tutulabilmesi için anılan Kanun’un
5. maddesinin birinci fıkrasında sayılan dört koşulun tamamının sağlanması
gerekmektedir. Bu koşullar;
“a) Malların üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme ve
iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik gelişmenin sağlanması,
b) Tüketicinin bundan yarar sağlaması,
c) İlgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması,
d) Rekabetin (a) ve (b) bentlerindeki amaçların elde edilmesi için zorunlu olandan fazla
sınırlanmaması.”dır.
(30) MİNİKOLİ XML Bayilik Sözleşmesi’nde yer alan pazarda bayiler arasındaki rekabetin
temel unsuru olan fiyat serbestisine müdahale imkânı yaratan yeniden satış fiyatının
belirlenmesine yönelik maddenin, MİNİKOLİ tarafından sunulan “sektöre yeni giren XML
bayilerince adlarını piyasada duyurmak için ürünlerin alış fiyatının altında satılmasının ve
piyasada yeni sayılabilecek veya az kalmış ürünlerin tek bir bayice alınıp fahiş fiyata
satılmasının engellenmesi” gerekçesi göz önünde bulundurulsa da, 4054 sayılı Kanun’un
5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer verilen tüketici faydası şartını
sağlamadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bireysel muafiyet tanınabilmesi için 5. maddede
sayılan tüm şartların birlikte sağlanması gerektiğinden, diğer şartlara yönelik
değerlendirme yapılmasına ihtiyaç duyulmamıştır. Bu çerçevede, MİNİKOLİ XML Bayilik
Sözleşmesi’ne 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi kapsamında bireysel muafiyet
tanınamayacağı sonucuna ulaşılmıştır.
(31) Diğer taraftan, mevcut dosya bakımından önaraştırma sürecinde yapılan inceleme ve
başvuru sahibinin beyanları doğrultusunda, MİNİKOLİ XML Bayilik Sözleşmesi’nde yer
alan yeniden satış fiyatının belirlenmesine yönelik hükme rağmen bayilerin MİNİKOLİ’nin
belirlediği tavsiye perakende satış fiyatına uyum sağlama eğiliminde olmadıkları ve
MİNİKOLİ’nin bayilerini izlemek için herhangi bir mekanizmasının olmadığı dikkate
alındığında anılan sözleşme hükmünün yeniden satış fiyatının belirlenmesine yol açan
fiili bir uygulamaya dönüşmediği, bayilerin satış fiyatlarını serbestçe belirledikleri
anlaşılmaktadır.
19-11/129-56
11/12
(32) Bu hususlar çerçevesinde, MİNİKOLİ’nin bayiler ile yaptığı Sözleşme’nin 2.10.
maddesinde yer alan; “Şirket; münhasıran Minimoda Bebek Mağazaları tarafından
belirlenen ve alıcılara uygulanacak indirimi ilan edecek ya da Alıcıya bildirecektir. Alıcı;
şirketin bilgisi ve haberi olmadan ve onayını almadan, piyasayı bozacak şekilde bir fiyat
politikası uygulayamaz ve promosyonlar yapamaz.” düzenlemesinin hayata geçirilmemiş
olması nedeniyle MİNİKOLİ hakkında soruşturma açılmasına gerek olmadığı; ancak,
Ürün Tedarik Sözleşmesi’nin 2.10. maddesinin sözleşmeden çıkartılarak, değişikliğin 90
gün içinde Rekabet Kurumuna tevsik edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
I.4.2. MİNİKOLİ’nin Fiyat Politikasının Bayilerin Faaliyetini Zorlaştırdığı İddiasına
Yönelik Değerlendirme
(33) Başvuru sahibi tarafından iddia edilen bir diğer husus MİNİKOLİ’nin perakende satış
fiyatlarını bayilerin tedarik fiyatının altında belirlemek suretiyle bayilerinin faaliyetlerini
zorlaştırdığıdır. Bu kapsamda MİNİKOLİ’den perakende satış fiyatları ve bayi alış fiyatları
bilgileri talep edilmiş ve örneklem ürün portföyü üzerinden fiyat karşılaştırması
yapılmıştır. Tablo-1’de sonuçları sunulan çalışmada MİNİKOLİ’nin perakende satış
fiyatlarının bir ürün dışında bayi alış fiyatlarının üzerinde olduğu görülmektedir. Tablo-
1’de 21. sırada yer alan söz konusu üründe de bayinin perakende satış fiyatının
MİNİKOLİ’nin perakende satış fiyatının oldukça altında olduğu görülmektedir. İddia
edilen hususun, MİNİKOLİ’nin perakende satış fiyatlarının bayilere tavsiye ettiği
perakende fiyatların altında kalması olduğu değerlendirilmektedir. Nitekim MİNİKOLİ
tarafından iletilen bir bayi şikâyetinde de bayinin MİNİKOLİ’nin bayi perakende satış
fiyatının altında perakende satış yapması ve kâr marjlarının bu nedenle düşük olması
konu edilmektedir. Diğer yandan, bu yönde bir uygulamanın varlığı tespit edilmiş olsa
dahi, rekabet karşıtı bir etki ihtimalinden ancak sağlayıcının pazarda rekabetçi
parametreler üzerinde etki doğurabilecek nitelikte pazar gücüne sahip olduğu halde
bahsedilebilecektir. MİNİKOLİ’nin, anne ve bebek ürünleri sektöründe %(…..) altında
paya sahip bir teşebbüs olarak bu nitelikte bir gücünün olmadığı anlaşılmıştır. Bu
çerçevede, MİNİKOLİ’nin fiyat politikası ile bayilerinin faaliyetlerini zorlaştırdığı iddiasının
4054 sayılı Kanun kapsamında ihlal teşkil etmediği sonucuna ulaşılmıştır.
J. SONUÇ
(34) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
- Okan Okandan Mini Moda – Okan Okandan’ın e-ticaret bayiliğine ilişkin Ürün
Tedarik Sözleşmesi’nin, 2.10. maddesinde yer alan yeniden satış fiyatının tespitine
yönelik hüküm nedeniyle, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında olduğuna,
- Söz konusu hüküm nedeniyle Ürün Tedarik Sözleşmesi’nin 2002/2 sayılı Dikey
Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında grup muafiyetinden
yararlanamadığına,
- İlgili sözleşmeye 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi çerçevesinde bireysel muafiyet
tanınamayacağına,
Yeniden satış fiyatının tespitine yönelik söz konusu hükmü uygulamaya geçirmemiş
olması nedeniyle Okan Okandan Mini Moda – Okan Okandan hakkında 4054 sayılı
Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığına,
19-11/129-56
12/12
Okan Okandan Mini Moda – Okan Okandan’a, Ürün Tedarik Sözleşmesi’nin
yeniden satış fiyatının tespitine yönelik 2.10. maddesinin sözleşmeden çıkartılarak,
değişikliğin 90 gün içinde Rekabet Kurumuna tevsik edilmesi gerektiği, aksi takdirde
hakkında 4054 sayılı Kanun çerçevesinde işlem başlatılacağı yönünde 4054 sayılı
Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca görüş bildirilmesi için Başkanlığın
görevlendirilmesine
gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı
yolu açık olmak üzere, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy