Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2018-1-83 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 19-12/137-61
Karar Tarihi : 13.03.2019
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan), Adem BİRCAN, Mehmet AYAN,
Ahmet ALGAN, Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Şükran KODALAK
B. RAPORTÖRLER: Başak TEKÇAM, Abdullah ATEŞ, Kübra Dilara TANRIVER,
Esma AKSU
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : Uluslararası Nakliyeciler Derneği
Nispetiye Cad. Seher Yıldızı Sok. No:10 34337 Etiler/İstanbul
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : - Karacan Grup Enerji Akaryakıt Petrol Ürünleri Sanayi ve Ticaret
A.Ş.
Hamzabeyli Gümrük Sahası, Lalapaşa, Edirne
- Aytürk Petrol Ürünleri Pazarlama A.Ş.
Bayrambey Mahallesi Gümrük Küme Evler 3/r İpsala, Edirne
- Can Enerji ve Akaryakıt Ürünleri Ltd. Şti.
Kapıkule Tır Gümrük Müdürlüğü Sahası Merkez/Edirne
(1) E. DOSYA KONUSU: Bakanlar Kurulunca belirlenen Kapıkule, Hamzabeyli ve
İpsala sınır kapılarında ÖTV ve KDV’den muaf bir şekilde akaryakıt satışı
faaliyeti gösteren akaryakıt bayilerinin uyguladıkları yüksek fiyatlarla 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 6. maddesini ihlal ettikleri
iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle;
- Ülke ihracatını desteklemek amacıyla 27.04.2006 tarihli ve 5493 sayılı “Özel
Tüketim Vergisi Kanununda, Katma Değer Vergisi Kanununda ve Petrol Piyasası
Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun” ile Bakanlar Kurulu tarafından
belirlenen sınır kapılarında ÖTV ve KDV’den muaf akaryakıt satışına imkân
tanındığı ve bu uygulama ile ihracat rejimi kapsamında yurtdışına çıkarılacak
eşyayı taşıyan kamyon, çekici ve soğutucu ünitesine sahip yarı römorklara
(araçların ve soğutucu ünitelerinin standart yakıt deposunu aşmamak kaydıyla)
yakıt tedariki yapıldığı,
- Ayrıca 04.12.2003 tarihli ve 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu’na eklenen “Ek
Madde 1: Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Tarafından akaryakıt alt başlığı ve
istasyonlu bayilik kategorisi altında verilen bayilik lisansı sahiplerince, 4760 sayılı
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 14 üncü maddesinin (3) numaralı fıkrası
kapsamında satışı yapılan akaryakıtın satış fiyatı, ilgili akaryakıt türünün edinme
bedelinin yüzde sekizini aşamaz.” hükmü ile ÖTV ve KDV’den muaf tutulmuş
akaryakıt satışı yapacak istasyonların kâr marjının sınırlandırıldığı,
19-12/137-61
2/19
- Söz konusu edinme bedelinin, sınır kapısında yakıtı satacak olan kuruluşun yakıtı
edinim bedelini ifade ettiği ve bu bedelin “rafineri fiyatı + EPDK farkı + nakliye
bedeli” şeklinde hesaplandığı,
- Edinim bedelinin üzerine de maksimum %8’lik “dağıtıcı bayi kârı” eklenerek sınır
kapılarındaki akaryakıt fiyatlarının belirlendiği,
- Bahsi geçen mevzuat hükümlerine karşın batı sınır kapılarındaki vergisiz
akaryakıt satış fiyatları arasında ciddi satış fiyatı farklılıkları olduğu,
- Anılan tarihte diğer sınır kapılarıyla karşılaştırıldığında petrol dağıtım
merkezlerine en uzun mesafede ve dolayısıyla en fazla nakliye maliyetine sahip
kapı olan Gürbulak sınır kapısında bulunan istasyonun en düşük fiyatla satış
yapan istasyon olduğu,
- 2018 yılının ilk dokuz ayında Batı sınır kapıları ile Gürbulak sınır kapısındaki
ortalama vergisiz akaryakıt satış fiyatı arasındaki farkın 0,63 TL olduğu,
- Sadece Batı sınır kapılarından 2018 yılının ilk dokuz ayında çıkış yapan tenteli1
ve frigorifik2 araçların ödediği ilave yakıt fiyat farkının 257 milyon TL olduğu ve bu
rakamın mevcut fiyat farkı üzerinden yıl sonuna kadar 360 milyon TL’yi bulacağı,
- Bahsi geçen 257 milyon TL’lik ilave maliyetin ihracatı pahalılaştırdığı, sektörde
ekonomik kayıplara neden olduğu ve akaryakıt dağıtım şirketlerine haksız kazanç
sağladığı,
- Söz konusu durumlar sebebiyle akaryakıtın ülke içinde vergili satış yapan
istasyonlardan alınmasının daha kârlı hale geldiği, birçok taşımacı firmanın filo
büyüklükleri doğrultusunda belirlenen iskontolar ile ülke içinden yakıt almayı tercih
ettiği ve KDV iadesi sonrası oluşan fiyat farkının Batı sınır kapılarındaki fiyatların
altında kaldığı,
- Bu durumun ihracatı teşvik etmek amacıyla getirilen uygulamanın teşvik etkisini
ortadan kaldırdığı ve fahiş fiyatlar ile satış yapan firmaların sorgulanmasına sebep
olduğu,
- Ayrıca Kapıkule sınır kapısındaki yakıt fiyatının diğer kapılara oranla çok daha
yüksek olmasının alternatifsiz durumdaki tek bir akaryakıt tedarikçisi veya tek bir
satış bayisi olmasından kaynaklandığı ve bu durumun mevcut mağduriyetlere
sebep olduğu,
- Bahsedilen konunun aynı zamanda Hazine ve Maliye Bakanlığına, Ticaret
Bakanlığına, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumuna (EPDK) iletildiği
ifade edilmiştir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 23.11.2018 tarih ve 8443 sayı ile giren
başvuru üzerine hazırlanan 28.12.2018 tarih ve 2018-1-83/İİ sayılı İlk İnceleme
Raporu Rekabet Kurulunun (Kurul) 03.01.2019 tarihli toplantısında görüşülmüş ve
19-02/10-M sayı ile önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.
(4) İlgili karar uyarınca düzenlenen 05.03.2019 tarih ve 2018-1-83/ÖA sayılı Önaraştırma
Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
1 Tenteli araç: Kayar tavan ve kayar yan perdelerle donatılan sistemler ve yandan yüklemelerde
kapaklı sistem ile çok kolay yüklemelere olanak sağlayan araçlardır.
2 Frigorifik araç: Isı değişimine duyarlı gıda maddeleri, ilaçlar ve bazı kimyasal maddelerin taşınması
için tasarlanıp imal edilen, duvar kalınlıkları ve izolasyon değeri taşınan malzemenin ısı değişimine
duyarlılık boyutlarına bağlı olarak değişen ve bir soğutucu ünitesi bulunan karayolu taşıtına denir.
19-12/137-61
3/19
(5) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; başvuru konusuna ilişkin olarak soruşturma
açılmasına gerek olmadığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Hakkında Önaraştırma Yapılan Teşebbüsler
(6) Yürütülen önaraştırma kapsamında incelemeye konu sınır kapılarında akaryakıt
satışı faaliyetinde bulunan akaryakıt bayilerine ilişkin bilgilere Tablo 1’de yer
verilmektedir.
Tablo-1: Hakkında İnceleme Yürütülen Bayiler
Kara Sınır Kapıları İli Bayi Adı Dağıtım Firması
Hamzabeyli Edirne
Karacan Grup Enerji Akaryakıt Petrol
Ürünleri Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Opet Petrolcülük A.Ş.
İpsala Edirne Aytürk Petrol Ürünleri Pazarlama A.Ş. Opet Petrolcülük A.Ş.
Kapıkule Edirne
Karacan Grup Enerji Akaryakıt Petrol
Ürünleri Sanayi ve Ticaret A.Ş.
(02.06.2018 tarihinden itibaren) Petrol Ofisi A.Ş.
Can Enerji ve Akaryakıt Ürünleri Ltd.Şti.
(02.06.2018 tarihine kadar)3
I.2. İlgili Mevzuata İlişkin Bilgiler
(7) Dosya konusunu oluşturan sınır kapılarında yapılacak akaryakıt satışlarına yönelik
uygulanmakta olan ÖTV ve KDV istisnasının çerçevesini 4760 sayılı Özel Tüketim
Vergisi Kanunu (4760 sayılı Kanun), 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu (3065
sayılı Kanun) ve 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu (5015 sayılı Kanun) çizmektedir.
- 4760 sayılı Kanunu’nun 7/A maddesinde;
"MADDE 7/A – Kanuna ekli (I) sayılı listede yer alan 2710.19.43.00.11 ve
2710.20.11.00.11G.T.İ.P. numaralı malların4, 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun ile 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu hükümleri çerçevesinde;
Cumhurbaşkanınca5 belirlenen sınır kapılarında, 4458 sayılı Gümrük Kanununun
ihracat rejimi kapsamında yurt dışına çıkarılacak eşyayı taşıyan kamyon, çekici
ve soğutucu ünitesine sahip yarı römorkların depolarına (araçların ve soğutucu
ünitelerin standart yakıt deposu miktarlarını aşmamak kaydıyla) yalnızca yurt
dışına çıkışlarında teslimi vergiden müstesnadır.
Maliye Bakanlığı, bu maddede düzenlenen istisnaya ilişkin usûl ve esasları
belirlemeye, istisnayı bu maddeye göre işlem yapanlara verginin iadesi yöntemi
ile uygulamaya yetkilidir."
- 3065 sayılı Kanunu’nun 14. maddesinin üçüncü fıkrasında;
3 Can Enerji ve Akaryakıt Ürünleri Ltd. Şti. 2 Haziran 2018 tarihi itibariyle Karacan Grup Enerji
Akaryakıt Petrol Ürünleri Sanayi ve Ticaret A.Ş.’ye devir olmuştur.
4 04.06.2008 tarihli ve 5766 sayılı Kanun’un 19. maddesiyle; bu maddede yer alan "2710.19.41.00.11,
2710.19.41.00.19, 2710.19.45.00.11 ve 2710.19.49.00.11 G.T.İ.P. numaralı" ibaresi
"2710.19.41.00.11, 2710.19.41.00.18, 2710.19.45.00.11, 2710.19.45.00.12 ve 2710.19.49.00.11
G.T.İ.P. numaralı" şeklinde değiştirilmiş, takiben 13.02.2011 tarihli ve 6111 sayılı Kanunun 88.
maddesiyle mezkur ibare “2710.19.41.00.11, 2710.19.41.00.13 ve 2710.19.45.00.12 G.T.İ.P.
numaralı” şeklinde değiştirilmiş, daha sonra bu ibare de 21.03.2018 tarihli ve 7103 sayılı Kanun’un 58.
Maddesiyle “2710.19.43.00.11 ve 2710.20.11.00.11 G.T.İ.P. numaralı” şeklinde değiştirilmiştir.
5 2.7.2018 tarihli ve 700 sayılı KHK’nin 143. maddesiyle, bu fıkralarda yer alan “Bakanlar Kurulunca”
ibaresi “Cumhurbaşkanınca” şeklinde ve “Bakanlar Kurulu” ibareleri “Cumhurbaşkanı” şeklinde
değiştirilmiştir.
19-12/137-61
4/19
"3. 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ile 5015 sayılı Petrol
Piyasası Kanunu hükümleri çerçevesinde, Cumhurbaşkanınca6 belirlenen sınır
kapılarında 4458 sayılı Gümrük Kanununun ihracat rejimi kapsamında yurt dışına
çıkarılacak eşyayı taşıyan kamyon, çekici ve soğutucu ünitesine sahip yarı
römorkların depolarına (araçların ve soğutucu ünitelerin standart yakıt deposu
miktarlarını aşmamak kaydıyla) yalnızca yurt dışına çıkışlarında yapılacak
motorin teslimi vergiden istisnadır.
Maliye Bakanlığı, bu istisna uygulamasına ilişkin usûl ve esasları belirlemeye
yetkilidir."
- 5015 sayılı Kanun’un Ek 1. maddesinde:
"EK MADDE 1 – Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından akaryakıt alt
başlığı ve istasyonlu bayilik kategorisi altında verilen bayilik lisansı sahiplerince,
4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanununun 7/A maddesi ve 3065 sayılı Katma
Değer Vergisi Kanununun 14 üncü maddesinin (3) numaralı fıkrası kapsamında
satışı yapılan akaryakıtların satış fiyatı, ilgili akaryakıt türünün edinme bedelinin
yüzde sekiz fazlasını aşamaz."
düzenlemeleri yer almaktadır.
(8) Bahse konu uygulama kapsamında ÖTV muafiyetine ilişkin detaylar ise Hazine ve
Maliye Bakanlığının Özel Tüketim Vergisi (I) Sayılı Liste Uygulama Genel Tebliği’nde
(ÖTV Tebliği) düzenlenmektedir. Tebliğ’in “II. İSTİSNALAR VE VERGİ İNDİRİMİ”
bölümünde “C.5. İhraç Malı Taşıyan Araçlara Motorin Tesliminde İstisna” başlığı
altında yer alan 5.1. İstisnanın Kapsamı hükmü doğrultusunda, söz konusu istisnanın
aşağıdaki tablolarda yer alan kara ve deniz sınır kapılarındaki gümrüklü sahalarda
uygulanacağı belirtilmiştir7.
Tablo-2: Kara Sınır Kapıları
Sıra No KARA SINIR KAPILARI İli
1 Çıldır Aktaş Ardahan
2 Dilucu Iğdır
3 Gürbulak Ağrı
4 Hamzabeyli Edirne
5 İpsala Edirne
6 Kapıköy Van
7 Kapıkule Edirne
8 Sarp Artvin
Tablo-3: Deniz Sınır Kapıları
Sıra No DENİZ SINIR KAPILARI İli
1 Alsancak İzmir
2 Ambarlı İstanbul
3 Çeşme İzmir
4 Derince Kocaeli
5 Giresun Giresun
6 İskenderun Hatay
6 02.07.2018 tarihli ve 700 sayılı KHK’nin 90. maddesiyle, bu fıkralarda yer alan “Bakanlar Kurulunca”
ibaresi “Cumhurbaşkanınca” şeklinde ve “Bakanlar Kurulu” ibareleri “Cumhurbaşkanı” şeklinde
değiştirilmiştir.
7 07.04.2018 tarihli ve 30384 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan ÖTV (I) Sayılı Liste Uygulama Genel
Tebliği’nde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ’in (Seri No:3) 1. maddesi ile eklenen liste.
19-12/137-61
5/19
7 Karasu Sakarya
8 Kepez Çanakkale
9 Mersin Mersin
10 Pendik İstanbul
11 Samsun Samsun
12 Tekirdağ Tekirdağ
13 Trabzon Trabzon
14 Yalova Yalova
15 Zonguldak Zonguldak
(9) Öte yandan, “5.2. Tanımlar” başlıklı bölümde yer verildiği üzere;
“Araç: Gümrük Kanununun ihracat rejimi kapsamında yurtdışına çıkarılacak
eşyayı taşıyan ve Karayolu Taşıma Yönetmeliğinde belirtilen ve taşınan eşyanın
durumuna göre C1, C2, L2 ve M3 yetki belgelerini haiz bir işletmeye kayıtlı
taşıyıcıların (C1, C2, L2 ve M3 belgelerini haiz bir işletmeye kayıtlı olma şartı
yalnızca Türk plakalı araçlar için geçerlidir); kamyon, çekici ve soğutucu ünitesine
sahip yarı römorklarını,
Bayi: EPDK tarafından akaryakıt alt başlığı ve istasyonlu bayilik kategorisi altında
verilen bayilik lisansı sahiplerini,
Motorin: Özel Tüketim Vergisi Kanununa ekli (I) sayılı listenin (A) cetvelinde
(7/4/2018 tarihli ve 30384 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan ÖTV (I) Sayılı Liste
UGT’de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğin (Seri No:3) 1 inci maddesi ile
değiştirilen ibare) 2710.19.43.00.11 ve 2710.20.11.00.11 G.T.İ.P. numaraları ile
yer alan malları”
Standart Yakıt Deposu: (24/06/2017 tarihli ve 30106 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanan ÖTV (I) Sayılı Liste Uygulama Genel Tebliğinde Değişiklik
Yapılmasına Dair Tebliğ (Seri No:1) in 3 üncü maddesi ile değiştirilen tanım.)
Gümrük Kanununun 167 nci maddesinin (9) numaralı fıkrasının (c) bendi hükmü
kapsamında çıkarılan 29/9/2009 tarihli ve 2009/15481 sayılı Bakanlar Kurulu
Kararı eki 4458 Sayılı Gümrük Kanununun Bazı Maddelerinin Uygulanması
Hakkında Kararın 95 inci maddesinde tanımlanan standart depolar kapsamında;
TIR çekicilerinde 900, istiap haddi 15 tonun üzerinde olan kamyon ve tankerlerde
650, istiap haddi 15 tona kadar olan (15 ton dahil) kamyon ve tankerlerde ise 490
litreyi (25.01.2019 tarihli ve 30666 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan ÖTV (I)
Sayılı Liste Uygulama Genel Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (Seri
No:5) in 1 inci maddesi ile eklenen ibare) (son varış yeri Bulgaristan ve Kuzey
Kıbrıs Türk Cumhuriyeti olan araçlar için araç türü ayrımı yapılmaksızın 300
litreyi) aşmamak üzere (frigorifik depolardaki yakıt miktarı, ihraç malı taşıyan her
bir araç türü için belirlenen bu miktar kadar ayrıca dikkate alınır.), istisna
uygulanacak depoları”
ifade etmektedir.
(10) ÖTV Tebliği’nin devam eden hükümlerinde ise bayilerin ve dağıtıcıların istisna
kapsamında yapacakları motorin teslimlerine ilişkin yükümlülükleri ayrıntılı bir şekilde
yer almaktadır. Buna göre, araçlara istisna kapsamında yapılacak motorin teslimi, 58
Seri No.lu Katma Değer Vergisi Mükelleflerinin Ödeme Kaydedici Cihazları
Kullanmaları Mecburiyeti Hakkında Kanunla İlgili Genel Tebliğ uyarınca ödeme
kaydedici cihazın bağlı olduğu akaryakıt pompaları vasıtasıyla yapılabilmektedir.
Bununla birlikte, istisna kapsamında motorin teslim edecek olan bayilerin, ödeme
19-12/137-61
6/19
kaydedici cihazlarını bağlatma ve lisans alma tarihleri ile ödeme kaydedici cihaz
belgesi ve bayilik lisanslarının birer örneklerini istisna kapsamında motorin teslimine
başladıkları tarihi takip eden 10 gün içerisinde, KDV yönünden bağlı bulundukları
vergi dairesine vermeleri gerekmektedir. Bayiler için öngörülen diğer yükümlülükler
şunlardır:
- Bayilerin sınır kapılarında ihraç malı taşıyan araçlara istisna kapsamında motorin
tesliminde bulunabilmeleri için, bu Tebliğ ekinde olarak yer alan “İhraç Malı
Taşıyan Araçlara Motorin Teslimine İlişkin Talep ve Taahhütname”yi iki örnek
olarak düzenleyerek bir örneğini KDV yönünden bağlı bulunduğu vergi dairesine
ikinci örneğini ise dağıtıcının kendisine, söz konusu malı ilk teslim aldıkları
tarihten önce vermeleri gerekir.
- Bayiler istisna kapsamında vergisiz olarak dağıtıcılardan satın alacakları
motorinleri, kendi ihtiyaçları için kullanamayacakları gibi söz konusu bu
motorinleri istisna kapsamı dışında satamaz ve devredemezler.
- Bayiler istisna kapsamındaki motorinleri, yalnızca Gümrük Kanununun ihracat
rejimi kapsamında yurtdışına çıkarılacak eşyayı taşıyan ve bu uygulamada
tanımlanan araçların standart yakıt depolarına teslim ederler.
- İstisna kapsamında araçlara motorin teslim eden bayiler, her bir teslime ilişkin
olarak; teslim edilen motorin ve ihraç malı taşıyan araçlara ilişkin bilgiler ile ihraç
malının gümrük çıkış beyannamesi numarasını bu Tebliğ ekinde olarak yer alan
“İhraç Malı Taşıyan Araçlara Vergiden İstisna Motorin Teslimine İlişkin Bildirim
Formu”na işler. Takvim yılının birer aylık dönemleri itibariyle düzenlenen bu
formun bir örneğinin, bayilerce işletme yetkililerince imzalanıp kaşe tatbik edilmek
suretiyle onaylandıktan sonra takip eden ayın 10 uncu günü akşamına kadar
dağıtıcıya verilmesi gerekir.
- Bayiler, her takvim yılının 1’inci ve 2’nci altı aylık dönemleri itibariyle aylık bazda
tespit edecekleri işletme stoklarında bulunan istisna kapsamındaki motorinlere ait
stok bilgilerini, bu Tebliğ ekinde yer alan “Stok Bildirim Formu”na işlerler ve
düzenlenen bu formun bir örneğini, işletme yetkililerince imzalanıp kaşe tatbik
edilmek suretiyle onaylandıktan sonra anılan altı aylık dönemleri takip eden 10
gün içerisinde dağıtıcıya verirler.
- Bayilerin bu istisna hükümlerinden yararlanabilmeleri için, Petrol Piyasası
Kanununun ek 1’inci maddesinde yer alan hükümlere göre araçlara yaptıkları
motorin teslimlerine ilişkin satış fiyatının, ilgili motorin türünün edinme bedelinin8
yüzde sekiz (%8) fazlasını aşmaması gerekir.
(11) Dağıtıcılar tarafından bayilere istisna kapsamında yapılacak motorin teslimine ilişkin
düzenlemeler ise şu şekildedir:
- Bayilere istisna kapsamında teslim edilecek olan motorini, yalnızca dağıtıcılar
teslim edebilir.
- Dağıtıcılar ithal ya da imal ettikleri motorini bayilere teslimlerinde, hesaplanacak
ÖTV tutarını fatura bedeline dâhil etmez ancak fatura bedeline dâhil edilmeyen
ÖTV tutarını düzenledikleri faturada gösterir.
- Dağıtıcılar, rafinerilerden ÖTV ödeyerek satın aldıkları motorini istisna
kapsamında bayilere teslim etmeleri halinde, teslim ettikleri motorine ilişkin olarak
8 Edinme bedeli, dağıtıcının ilgili motorin türünü KDV, ÖTV ve benzeri vergiler hariç satış bedelidir.
19-12/137-61
7/19
bayiler adına düzenledikleri faturalarda, ödenen ÖTV tutarını teslim bedeline
dahil etmez. Ancak bu tutarı faturada gösterir.
- Dağıtıcıların bu suretle yaptıkları teslimlere ilişkin tahsil etmediği ÖTV tutarları,
aynı rafinericilerden daha sonra aldıkları mallar için hesaplanacak ÖTV
tutarından mahsup edilebilir. Mahsup için, dağıtıcıların bayilere istisna
kapsamında teslim ettiği motorine ilişkin düzenlediği onaylanmış fatura
fotokopilerinin ekli olduğu listenin, rafinericilere verilmesi şarttır.
(12) KDV muafiyetine ilişkin detaylar ise Hazine ve Maliye Bakanlığının Katma Değer
Vergisi Genel Uygulama Tebliği’nde (KDV Tebliği) düzenlenmiştir. “C. TAŞIMACILIK
İSTİSNASI” başlığı altında yer alan ilgili hükümler şu şekildedir:
“2. İhraç Malı Taşıyan Araçlara Motorin Teslimlerinde İstisna
3065 sayılı Kanunun (14/3) maddesiyle; 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun ile 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu hükümleri çerçevesinde,
Bakanlar Kurulunca belirlenen sınır kapılarında 4458 sayılı Gümrük Kanununun
ihracat rejimi kapsamında yurtdışına çıkarılacak eşyayı taşıyan kamyon, çekici ve
soğutucu ünitesine sahip yarı römorkların depolarına (araçların ve soğutucu
ünitelerin standart yakıt deposu miktarlarını aşmamak kaydıyla) yalnızca
yurtdışına çıkışlarında yapılacak motorin teslimleri KDV’den istisna edilmiş,
istisnanın uygulamasına ilişkin usul ve esasların belirlenmesi konusunda Maliye
Bakanlığı yetkili kılınmıştır.
Bu istisna uygulamasına ilişkin usul ve esaslar aşağıda belirlenmiştir.
…
2.2. İstisnanın Beyanı
Bu istisna kapsamındaki teslimler, KDV beyannamesinde yer alan "İstisnalar-Diğer
İade Hakkı Doğuran İşlemler" kulakçığının, "Tam İstisna Kapsamına Giren
İşlemler" tablosunda 315 kod numaralı “İhraç konusu eşyayı taşıyan kamyon,
çekici ve yarı römorklara yapılan motorin teslimleri” satırı aracılığıyla beyan edilir.
Bu satırın "Teslim ve Hizmet Tutarı" sütununa istisnaya konu teslim bedeli,
"Yüklenilen KDV" sütununa bu teslimler dolayısıyla yüklenilen KDV tutarı yazılır.
İade talep etmek istemeyen mükellefler, "Yüklenilen KDV" sütununa ilişkin alana
“0” yazmalıdır.
2.3. İade
İhraç malı taşıyan araçlara yapılan motorin teslimlerinden kaynaklanan iade
taleplerinde aşağıdaki belgeler aranır:
- Standart iade talep dilekçesi
- İstisnanın beyan edildiği döneme ilişkin indirilecek KDV listesi
- İade hakkı doğuran işleme ait yüklenilen KDV listesi
- İadesi talep edilen KDV hesaplama tablosu
- Satış faturaları listesi
- İstisna kapsamında teslim edilen malların alış faturaları listesi
- 11 Seri No.lu ÖTV Genel Tebliği ekindeki "İhraç Malı Taşıyan Araçlara Vergiden
İstisna Motorin Teslimine İlişkin Bildirim Formu"nun bir örneği
19-12/137-61
8/19
2.3.1. Mahsuben İade
Mükelleflerin bu işlemden kaynaklanan mahsuben iade talepleri yukarıdaki
belgelerin ibraz edilmiş olması halinde miktarına bakılmaksızın vergi inceleme
raporu, YMM raporu ve teminat aranmadan yerine getirilir.
2.3.2. Nakden İade
Mükelleflerin bu işlemden kaynaklanan ve 5.000 TL’yi aşmayan nakden iade
talepleri vergi inceleme raporu, YMM raporu ve teminat aranmadan yerine getirilir.
İade talebinin 5.000 TL’yi aşması halinde aşan kısmın iadesi, vergi inceleme
raporu veya YMM raporuna göre yerine getirilir. Teminat verilmesi halinde
mükellefin iade talebi yerine getirilir ve teminat, vergi inceleme raporu veya YMM
raporu sonucuna göre çözülür.”
I.3. İlgili Pazarlar
I.3.1. İlgili Ürün Pazarı
(13) Yukarıda detaylı bir şekilde yer verilmiş olan mevzuat hükümleri doğrultusunda,
hakkında önaraştırma yapılan bayiler, istisna kapsamındaki motorinleri, yalnızca
4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun ihracat rejimi kapsamında yurtdışına çıkarılacak
eşyayı taşıyan ve bu uygulamada tanımlanan araçların standart yakıt depolarına
teslim edebilmekte; söz konusu bu motorinleri ne kendi ihtiyaçları için kullanabilmekte
ne de istisna kapsamı dışında satabilmekte veya devredebilmektedir. Dolayısıyla, bu
istisnanın ilgili mevzuat hükümlerince belirlenen tanıma uyan araçları kapsadığı, bu
bağlamda söz konusu vergi istisnasından diğer tüketicilerin yararlanamayacağı
anlaşıldığından, dosya konusu faaliyetlerin Cumhurbaşkanınca belirlenen sınır
kapılarında faaliyet gösteren bayilerce gerçekleştirilen ve ihracat rejimi kapsamında
yurt dışına çıkarılacak eşyayı taşıyan kamyon, çekici ve soğutucu ünitesine sahip
yarı römorkların depolarına (araçların ve soğutucu ünitelerin standart yakıt deposu
miktarlarını aşmamak kaydıyla) yalnızca yurt dışına çıkışlarda yapılacak olan
vergiden istisna motorin teslimi ile sınırlı olduğu değerlendirilmektedir.
(14) Bu çerçevede, ilgili ürün pazarı “ihraç malı taşıyan araçlara ÖTV ve KDV’den istisna
olacak şekilde yapılan motorin perakende satışı” olarak tespit edilmiştir.
I.3.2. İlgili Coğrafi Pazar
(15) Önaraştırma kapsamında değerlendirmeye konu olan akaryakıt bayileri ile
uygulamaları dikkate alındığında, ilgili coğrafi pazarın yukarıda yer verilen mevzuat
hükümleri uyarınca belirlenen her bir sınır kapısı olarak ayrı ayrı ele alınması
gerekmektedir. Bu doğrultuda, şikayete konu olan akaryakıt bayilerinin faaliyet
gösterdikleri “İpsala sınır kapısı”, “Kapıkule sınır kapısı” ve “Hamzabeyli sınır kapısı”
ilgili coğrafi pazarlar olarak belirlenmiştir.
I.4. Önaraştırma Sürecinde Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
I.4.1. Şikayetçi ile Yapılan Telefon Görüşmesinde Elde Edilen Bilgiler
(16) Başvuru sahibi Uluslararası Nakliyeciler Derneği’nin (UND) İcra Kurulu Başkan Vekili
(…..) ve İcra Kurulu Üyesi (…..) ile 13.02.2019 tarihinde yapılan telefon
görüşmesinde şu hususlar ifade edilmiştir:
- İhracatı desteklemek amacıyla Türk veya yabancı fark etmeksizin ihracat
beyannamesi taşıyan tüm tırlara sınır kapılarında ve ayrıca deniz sınır
kapılarındaki limanlarda ihraç malı taşıyan tırlara RO-RO gemilerine binmeden
19-12/137-61
9/19
ÖTV’siz akaryakıt temini sağlandığı ve bu indirimlerin navlun fiyatlarını düşürerek
ihracatı desteklediği,
- Vergi istisnası kapsamında alınabilecek yakıt miktarının tırların depo kapasitesine
göre değişmekle beraber bazılarının 550 litre bazılarının ise 900 litre olduğu,
bununla birlikte araçların termokinli olması durumunda frigo denilen (donmuş
veya soğutulmuş gıda taşıyan araç) aracın içindeki teçhizatın da çalışması için
ayrıca yakıt alınması gerektiği için 900+900 litreden 1800 litreye kadar yakıt
alınabildiği,
- Bu tırların sadece gümrüklü sahadaki yetkilendirilmiş akaryakıt istasyonundan
yakıt alabileceği,
- Kapıkule sınır kapısındaki vergisiz akaryakıt fiyatı yüksek hale geldiğinde
yurtiçindeki vergili bir akaryakıt istasyonuyla anlaşılarak, bu istasyonlardan toplu
miktarda yakıt alınabildiği, bu anlaşmalarda öncelikle yakıt alım anlaşması
yapıldığı ve karşılığında da istasyonun filo büyüklüğü doğrultusunda bir iskonto
uygulandığı, örneğin firmanın vergili satış yapan istasyona bir yıl içerisinde belli
miktarda yakıt almayı taahhüt ettiği, karşılığında %10 iskonto uygulamasına
yönelik bir anlaşma imzalandığı,
- Bu tür anlaşmaların vergisiz istasyonlarda fiyatların çok yüksek olduğu
dönemlerde tercih edildiği, firmaların vergisiz istasyonların yüksek fiyatları
karşısında yakıtı yurtiçinden temin edip, %10 iskonto ve devletten de KDV iadesi
aldıkları durumda oluşan fiyatın, sınır kapısındaki istasyon fiyatından daha
avantajlı hale geldiği,
- Uygulanan bu yüksek fiyatların yılın belli dönemlerinde veya günlerinde olduğu,
sınır kapılarındaki bayilerin ÖTV’siz satış yapmasına rağmen neredeyse vergi
istisnasından faydalanmayan bayilerle aynı fiyata satış yaptığı,
- Gürbulak sınır kapısındaki akaryakıt bayisinin maliyetinin büyük olasılıkla aynı
veya daha yüksek olmasına rağmen Kapıkule sınır kapısındaki bayinin neredeyse
litre başına 1 TL fiyat farkı ile satış yaptığı,
- Her sınır kapısında vergi istisnasından muaf şekilde faaliyet gösteren bir akaryakıt
bayisinin olduğu,
- Derneğe üye şirketlerin ihraç malı taşıyan araçlarının tamamının ilgili kanunda
belirtilen araç kriterlerini taşıdığı,
- Türkiye’deki karayolu taşımacılığı için en önemli faktörlerden birinin sınır
kapılarındaki akaryakıt bayileri olduğu ve alternatiflerinin olmadığı, bu bayilerin
fiyatına göre navlun maliyetlerinin değiştiği, hangi kapıdan çıkılıyorsa o kapıdaki
akaryakıt bayisinden alımın gerçekleştirildiği.
I.4.2. EPDK tarafından Gönderilen Bilgi ve Belgeler
(17) EPDK’dan 04.02.2019 tarih, 1522 sayılı yazı kapsamında istenilen bilgilere cevaben
gönderilen 04.03.2019 tarih, 1543 sayılı ve 05.03.2019 tarih, 1591 sayılı yazılarda
özetle;
- EPDK’nın 5015 sayılı Kanun kapsamında petrol piyasasında yurt içi ve yurt dışı
kaynaklardan temin olunan petrolün doğrudan veya işlenerek güvenli ve
ekonomik olarak rekabet ortamı içerisinde kullanıcılara sunumuna ilişkin piyasa
faaliyetlerinin şeffaf, eşitlikçi ve istikrarlı biçimde sürdürülmesi için yönlendirme,
gözetim ve denetim faaliyetlerinin düzenlenmesini sağlamak ile görevlendirildiği,
19-12/137-61
10/19
- 5015 sayılı Kanun’a 27.04.2006 tarih ve 5493 sayılı Kanun ile eklenen Ek Madde
1 hükmü gereğince, EPDK tarafından akaryakıt alt başlığı ve istasyonlu bayilik
kategorisi altında verilen bayilik lisansı sahiplerince satışı yapılan akaryakıtın
satış fiyatının, ilgili akaryakıt türünün edinme bedelinin %8 fazlasını aşamayacağı,
bu konuda kanun koyucu tarafından EPDK’nın yetkilendirildiği,
- Bu çerçevede yapılacak çalışma ve incelemenin Tarifeler Dairesi Başkanlığının
görev, yetki ve sorumluluğu kapsamında olduğu, EPDK’nın konuya ilişkin olarak
daha önce yapmış olduğu herhangi bir inceleme, çalışma veya alınmış bir kararı
bulunmamakla birlikte, şu anda Rekabet Kurumu ile eşanlı olarak bir incelemenin
başlatıldığı, ancak henüz nihayete ermediği,
- Vergi istisnası uygulamasına dair diğer bütün düzenlemeleri yapmaya ve
akaryakıt türlerini belirlemeye yetkili kurumun Hazine ve Maliye Bakanlığı olduğu
ifade edilmiş ve ihraç malı taşıyan araçlara vergiden istisna olacak şekilde motorin
satışı yapılan sınır kapılarının İpsala, Hamzabeyli, Kapıkule, Gürbulak, Pendik,
Mersin ve Çeşme olduğu belirtilerek, bayilerin satış fiyatları ve edinme bedelleri
gönderilmiştir.
I.5. Değerlendirme
(18) Kapıkule, Hamzabeyli ve İpsala sınır kapılarında ÖTV ve KDV’den muaf bir şekilde
akaryakıt satışı faaliyeti gösteren akaryakıt bayilerinin aşırı fiyatlama yoluyla hakim
durumlarını kötüye kullandıkları şeklindeki başvuru konusu iddialar 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (4054 sayılı Kanun) 6. maddesi
kapsamında incelenmiştir. Bu doğrultuda, ilk olarak söz konusu akaryakıt bayilerinin
ilgili pazarlarda hâkim durumda olup olmadığının tespit edilmesi gerekmektedir.
I.5.1 Hakim Durum Tespiti
(19) Dosya mevcudu bilgiler çerçevesinde şikayete konu olan İpsala, Kapıkule,
Hamzabeyli sınır kapılarında faaliyet gösteren akaryakıt bayilerinin her birinin, ilgili
ürün pazarında, yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca bulundukları sınır
kapılarında vergi istisnası kapsamında satış gerçekleştiren ve bu konuda yetkili olan
tek bayi oldukları görülmektedir. Bu doğrultuda, haklarında inceleme yürütülen Aytürk
Petrol Ürünleri Pazarlama A.Ş.’nin (AYTÜRK PETROL) İpsala sınır kapısında, Can
Enerji ve Akaryakıt Ürünleri Ltd. Şti.9 (CAN ENERJİ) ile Karacan Grup Enerji
Akaryakıt Petrol Ürünleri Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin (KARACAN ENERJİ) Kapıkule
sınır kapısında ve yine KARACAN ENERJİ’nin Hamzabeyli sınır kapısında hakim
durumda oldukları değerlendirilmektedir.
I.5.2. Aşırı Fiyat İddialarına İlişkin Değerlendirme
I.5.2.1. Rekabet Hukukunda Aşırı Fiyatlama
(20) Aşırı fiyat, pazar gücünün uygulanması sonucunda sürekli olarak rekabetçi düzeyin
önemli ölçüde üzerinde belirlenen fiyat olarak tanımlanmaktadır. Aşırı fiyatlama
sonucunda rekabetçi piyasalarda oluşan tüketici fazlasının bir kısmı pazar gücünü
elinde bulunduran firmaya üretici fazlası olarak geçmekte; bir kısmı ise tamamen
kaybolmaktadır.
(21) Rekabet hukuku uygulamalarının tüketici refahı odaklı olduğu göz önünde
bulundurulduğunda, sömürücü nitelikteki davranışlar içerisinde yer alan ve tüketici
refahında doğrudan bir kayba ve dağılım etkinsizliğine yol açan aşırı fiyatlama
9 CAN ENERJİ 02.06.2018 tarihi itibarıyla KARACAN ENERJİ’ye devredilmiştir.
19-12/137-61
11/19
davranışının, rekabet hukukunun temel ilgi alanlarından birini oluşturduğunu
söylemek mümkündür. Ancak aşırı fiyatlamaya müdahale bazı tartışmaları da
beraberinde getirmekte; bazı rekabet hukuku sistemlerinde ihlal olarak nitelendirilen
aşırı fiyatlama, bazı sistemlerde ise hukuka uygun kabul edilmektedir. Bu
tartışmaların kavramsal ve uygulamaya yönelik olduğu görülmektedir.
(22) Kavramsal olarak değerlendirildiğinde, tekel gücüne sahip olan veya hâkim durumda
bulunan teşebbüslerin fiyat belirleyici konumda bulundukları ve fiyatlarını kendi
maliyet yapılarına göre belirledikleri yönünde yapılan tanımlamalar dikkate alınacak
olursa10, aşırı fiyatlama tekel gücü ve hâkim durum kavramlarından ayrı
düşünülemeyecektir. Bu nedenle aşırı fiyatlamayı yasaklama, belirli bir düzeyde
pazar gücüne sahip olan teşebbüslerin kâr maksimizasyonu davranışlarını
yasaklama sonucunu doğurabilecektir. Uygulamaya yönelik olarak yapılan
tartışmaların ise aşırı fiyatlamanın tanımında yer alan “fiyatın sürekli bir biçimde ve
önemli ölçüde rekabetçi fiyatın üzerinde olması” durumunun rekabet otoritelerince
sağlıklı bir şekilde tespit edilip edilemeyeceği ile rekabet hukukunun aşırı fiyatlamaya
müdahale etmede doğru bir araç olup olmadığına ilişkin olduğu görülmektedir.
(23) ABD’de aşırı fiyatlamaya rekabet hukuku çerçevesinde müdahale edilmediği
görülmekte; AB rekabet hukukunun aşırı fiyatlama davranışına müdahale etmesinin
yasal dayanağını ise Avrupa Birliği’nin İşleyişine Dair Anlaşma’nın (ABİDA) 102.
maddesi oluşturmaktadır. Bu maddede kötüye kullanma örnekleri arasında sayılan
“Doğrudan ya da dolaylı olarak haksız alım ya da satış fiyatları uygulamak veya
haksız ticari koşullar öne sürmek” aşırı fiyatlamayı da içine alan bir başlık olarak
kabul edilmektedir. Ancak uygulamaya bakıldığında bu kötüye kullanma halinin sınırlı
sayıda karara konu olduğu görülmektedir. Her iki hukuk sistemi uygulamasında da
pazarın kısa ya da orta vadede kendi kendini düzeltmesinin beklendiği hallerde
rekabet otoritelerinin aşırı fiyatlamaya müdahale etmemesi gerektiği yönünde geniş
bir görüş birliği vardır. Bununla birlikte, yüksek giriş engellerinin var olduğu ve uzun
dönemde rekabetin sağlanamayacağı durumlarda düzenleme gereğinin ortaya çıktığı
iki hukuk sisteminde de kabul edilmiştir.
(24) Aşırı fiyatlamaya müdahale, beraberinde getirdiği birtakım sakıncalar nedeniyle
tartışmalara konu olmaktadır. Bu sakıncalar, yüksek fiyatların sağlayacağı pazara
yeni girişlerin engellenmesi, yatırım ve inovasyon güdüsünün azaltılması ile rekabet
otoritelerinin uygulamada karşılaşabileceği aşırı fiyat tespitinde yapılabilecek hatalar,
yaptırım ve tedbir uygulamalarının neden olabileceği zararlar olarak karşımıza
çıkmaktadır. Bu nedenle aşırı fiyatlama yoluyla hâkim durumun kötüye kullanıldığı
sonucuna ulaşabilmek için pazara ilişkin aşağıdaki faktörlerin de değerlendirilmesi
gerekmektedir:
- Pazar payları ve pazardaki yoğunlaşma oranları,
- Pazara giriş ya da pazarda genişleme engelleri (yasal engeller, kapasite
sınırlamaları, kapsam ve ölçek ekonomileri, mutlak maliyet avantajları, anahtar
girdiye ayrıcalıklı erişim, yüksek derecede gelişmiş dağıtım ve satış ağı, yerleşik
firmanın pozisyonu -tecrübe, şöhret ve kapasitesi- ve şebeke etkisi, uzun süreli
stratejik engeller gibi diğer stratejik engeller),
10 Amerika Birleşik Devletleri (ABD) rekabet hukukunda Sherman Antitröst Yasası’nda tekel gücü
fiyatları kontrol etme ya da rekabeti engelleme gücü olarak tanımlanmakta; Avrupa Birliği (AB) rekabet
hukukunda ise hakim durum teşebbüse rakiplerinden, müşterilerinden ve nihai olarak tüketicilerinden
önemli ölçüde bağımsız davranma gücü vererek ilgili pazardaki etkin rekabeti önleme olanağı
sağlayan ekonomik güce sahip olmak şeklinde tanımlanmaktadır.
19-12/137-61
12/19
- Alıcı gücü.
(25) Aşırı fiyatlamaya ilişkin yapılan tartışmalardan bir diğeri ise sektörel düzenlemenin
bulunması durumunda rekabet otoritelerinin aşırı fiyatlama davranışlarına müdahale
edip etmeyeceğidir. İki yönde de görüşlerin bulunduğu görülmekle birlikte, sektörel
düzenlemelerin başarısızlığı nedeniyle aşırı fiyatlamanın gerçekleşmesi halinde
rekabet otoritesinin müdahalede bulunmak yerine, rekabet savunuculuğu
çerçevesinde ilgili otoriteye bu yöndeki görüşlerini iletmesi gerektiğini savunanlar da
bulunmaktadır.
(26) Tüm bu tartışmalar çerçevesinde, aşırı fiyatın tanımlanmasına ve tespitine ilişkin
hukuki çerçevenin alınan kararlarla çizildiği görülmektedir. ABAD United Brands
kararında11,12, “hâkim durumdaki teşebbüsün bu durumdan kaynaklanan, normal ve
yeterli derecede etkin rekabetin olması halinde elde edemeyeceği ticari faydaları elde
edebileceği imkanlardan faydalanıp faydalanmadığının belirlenmesi”nin önemine
vurgu yapmış ve “sunulan ürünün ekonomik değerine kıyasla aşırı” fiyat uygulamanın
bir kötüye kullanma hali olduğunu belirtmiştir. Buradan yola çıkarak hâkim durumda
bulunan bir teşebbüsün rekabetçi şartlarda uygulayamayacağı ve sunduğu
ürünün/hizmetin ekonomik değerinin önemli ölçüde üzerinde olan fiyatların rekabet
hukuku anlamında aşırı fiyat olarak değerlendirileceği söylenebilecektir.
(27) Aşırı fiyatın tespitine yönelik yapılan değerlendirmelerde “ekonomik değer testi”nin
(EDT) uygulamaların temelini oluşturduğu, daha sonra geliştirilen yöntemlerin ise
EDT ile çizilen temel çerçeveye dayandığı görülmektedir. İki aşamalı bir test olan
EDT’nin ilk aşamasında incelemeye konu ürün/hizmet fiyatı ile maliyeti
karşılaştırılmakta, ikinci aşamada ise incelenen fiyat kendi içinde ya da rakip
ürün/hizmet fiyatları ile kıyaslanmaktadır. Fiyat-maliyet karşılaştırmasında, bir
ürün/hizmetin sunulması için katlanılan maliyetler ile satış fiyatı arasındaki fark
değerlendirilmekte ve bir teşebbüsün ne oranda kâr elde ettiği tespit edilmektedir. Bu
yaklaşımda maliyetin ve üzerine eklenen makul kâr marjının toplamını aşan fiyatların
aşırı olduğu kabul edilmektedir. Ancak ekonomik değerin yalnızca katlanılan
maliyetler gibi arz yönlü faktörlerle hesaplanması durumunda, talep gibi maliyet dışı
unsurların göz ardı edilmesi eksik değerlendirmelere yol açabilmektedir.
(28) EDT’nin ilk aşamasında yaşanan zorluklardan bir diğeri ise ne ölçüde bir kâr marjının
aşırı olacağının belirlenmesidir. Faaliyet gösterilen sektörün özellikleri, yatırım
miktarı, batık maliyetler ve fırsat maliyetleri gibi faktörler makul kâr marjının
hesaplanmasında göz önünde bulundurulmalıdır. Ancak tüm bu hususlar göz önünde
bulundurulduğunda, fiyat-maliyet karşılaştırmasının her zaman ve her sektör için
doğru sonuçlar veremeyeceği açıktır. Bu nedenle, aşırı fiyat tespitinde ilk aşamada
ulaşılan sonuçların tek başına yeterli olamaması nedeniyle ikinci aşamada elde
edilen bulgularla birlikte değerlendirilmesi gerekmektedir.
(29) Fiyat kıyaslamasının konu olduğu ikinci aşamada, ürün/hizmet fiyatı teşebbüsün hem
kendi fiyatı ile hem rakip teşebbüs fiyatları ile karşılaştırılmaktadır. Bu kapsamda
rakipler/pazarlar arasında fiyat karşılaştırması, coğrafi fiyat karşılaştırması ve zaman
11 Case 27/76 United Brands Company v. Commision (1978) ECR 207.
12 United Brands kararında, Komisyon’un Chiquita kararına karşı yapılan temyiz başvurusu
değerlendirilmiştir. Komisyon, söz konusu kararında, Chiquita markalı muzların sağlayıcısı olan ve
Belçika, Lüksemburg, Danimarka, Almanya, İrlanda ve Hollanda’dan oluşan ilgili pazarda hâkim
durumda olduğu tespit edilen United Brands’in hakim durumunu yeniden satış koşullarını belirlemek,
fiyat ayrımcılığı yapmak, mal vermeyi reddetmek ve haksız satış fiyatları uygulamak suretiyle kötüye
kullandığına hükmetmiştir. ABAD, Komisyon kararının haksız satış fiyatlarına ilişkin kısmını delil
yetersizliğinden dolayı bozmuş, diğer üç ihlale ilişkin kısmını onamıştır.
19-12/137-61
13/19
içerisinde fiyat karşılaştırması yöntemleri uygulanmaktadır. Bu aşamada fiyat
düzeylerinin kıyaslanması esas olmakla birlikte, kâr marjlarının kıyaslanması söz
konusu olabilmektedir. Kendi fiyatları ile yapılan kıyaslamada, teşebbüsün farklı
coğrafi bölgelerde, farklı müşteri gruplarına ve farklı zaman dilimlerinde uyguladığı
fiyatlar karşılaştırılabilmektedir.
(30) Aşırı fiyat kavramına ve tespitine yönelik Kurul kararları incelendiğinde ise; hakim
durumda bulunan bir teşebbüsün rekabetçi şartlarda uygulayamayacağı ve sunduğu
ürününü/hizmetin ekonomik değerinin önemli ölçüde üzerinde olan fiyatların rekabet
hukuku anlamında aşırı fiyat olarak değerlendirildiği görülmektedir. Kurulun bugüne
kadar izlediği yaklaşım, aşırı fiyata ancak sınırlı bazı koşullar altında rekabet hukuku
çerçevesinde müdahale edilmesi gerektiğini işaret etmektedir. Bu yaklaşımın altında
yatan gerekçe, müdahale sonucunda teşebbüslerin kârlarının sınırlanacak olması
nedeniyle pazara yeni girişlerin ve pazarda yatırımların engellenmesi gibi pazarın
işleyişine ilişkin sakıncalar ve rekabet otoritelerinin aşırı fiyatlamanın tespiti ve aşırı
fiyatlamaya müdahale yöntemindeki hata riskidir.
(31) Kurulun 06.04.2001 tarihli ve 01-17/150-39 sayılı BELKO kararı13, aşırı fiyatlamadan
dolayı ihlal tespit edilerek cezai yaptırım uygulanan ilk karardır. Söz konusu kararda
aşırı fiyatlamanın 4054 sayılı Kanun kapsamında ele alınmasına yönelik yapılan
değerlendirmeler şu şekildedir:
“Uygulamada Kanun'da öngörülenlerden başka bir takım kötüye kullanma halleri
benimsenebileceğine göre, tekelci fiyatın da bunlardan biri olmaması için bir
sebep bulunmamaktadır.
… tekelci fiyat tekelden kaynaklanan sosyal maliyetin temel sebeplerinden biridir
ve eğer anti-tekel hükmüyle izlenen amaç tekelden kaynaklanan olumsuzlukların
bertaraf edilmesi ise, bu uygulamanın yasaklama kapsamında kabul edilmesi
doğal bir netice olarak karşımıza çıkmaktadır. Nitekim anlamı itibarıyla kötüye
kullanma kavramına tekelci fiyatlamadan belki de daha uygun bir örnek davranış
biçimi bulmak güçtür...
Her ne kadar fiyatlara müdahale mercii olmasa da Rekabet Kurumu, gerek
sömürücü gerekse dışlayıcı sonuçlar doğursun hakim durumdaki teşebbüslerin
bu tür uygulamaları karşısında önlem alma zorunluluğunda olan yegane Kurum
olarak karşımıza çıkmaktadır.”
(32) Yapılan bu değerlendirme ile aşırı fiyat uygulamasının 4054 sayılı Kanun
kapsamında ele alınması gereken bir kötüye kullanma hali olarak kabul edildiği
görülmektedir. İlgili kararda aşırı fiyatın tespitinde EDT esas alınmış, diğer coğrafi
pazarlardaki satış fiyatları ile karşılaştırarak BELKO’nun fiyatlarının %50-60 oranında
daha yüksek olduğu tespit edilmiş ve yapılan değerlendirme sonucunda BELKO’nun
aşırı yüksek fiyat uygulayarak hakim durumunu kötüye kullandığına karar verilmiştir.
Danıştay 10. Dairesi BELKO kararını onamıştır14. Benzer şekilde, HAVAŞ15
13 Söz konusu kararda, Ankara ilinde kömür ithalatı ve satışı hakkını münhasıran elinde bulunduran bir
belediye teşebbüsü olan BELKO’nun Ankara ısınma amaçlı kömür pazarındaki hakim durumunu aşırı
fiyat uygulayarak kötüye kullandığı iddiası incelenmiştir.
14 Danıştay 10. Dairesi, E: 2001/4817, K: 2003/4770 sayılı kararında, aşırı fiyat uygulamasının 4054
sayılı Kanun’un 6. maddesi kapsamında ele alınabileceğine hükmetmiş; “rekabet koşullarının
bulunmadığı, piyasanın kendi kendini düzeltemediği, aşırı fiyatlandırmanın yeni girişleri teşvik
etmediği, giriş engellerinin bulunduğu, bilgi akışının tam ve homojen olmadığı bir ekonomide… [aşırı
fiyat] gibi istismar edici eylemlere rekabet kuralları aracılığıyla müdahale edilebileceğini” ifade etmiştir.
15 03.01.2008 tarihli ve 08-01/5-4 sayılı Kurul kararı.
19-12/137-61
14/19
kararında da “ürünün ekonomik değeriyle kabul edilebilir bir ekonomik bağı
bulunmayan aşırı fiyat” hakim durumun kötüye kullanılması olarak değerlendirilmiştir.
(33) Aşırı fiyat tespitinde ürünün ekonomik değeri ile fiyatı arasındaki ilişkinin
belirlenmesinde ise Kurul fiyat karşılaştırması ve fiyat-maliyet analizinden oluşan iki
aşamalı bir test benimsemekte; ancak AB yaklaşımından farklı olarak fiyat
karşılaştırmasına öncelik vererek, fiyat-maliyet analizini maliyetlerin kesin olarak
hesaplanabildiği durumlarda kullanmaktadır. Bu doğrultuda BELKO kararında, Kurul
maliyetlere ilişkin kapsamlı bir analiz gerçekleştirmiş ve finansman maliyeti de dahil
olmak üzere şirketin tüm muhasebe kaynaklı maliyetlerini dikkate almıştır. TEDAŞ16
kararında ise fiyat-kâr marjı analizi gerçekleştirilmiş ve muhasebe temelli toplam
maliyetler dikkate alınarak hesaplanan ortalama birim maliyet ile genel ortalama
fiyatlar karşılaştırılmıştır. Yapılan analizde, elektrik fiyatlarındaki artış enflasyon
oranıyla kıyaslanmış, ayrıca OECD ülkeleri ile Türkiye elektrik fiyatları
karşılaştırılmıştır.
(34) BELKO kararında tespit edilen %50-60 oranındaki fiyat farkı doğrultusunda, MTS
kararında17 aşırı fiyatın tespitine ilişkin olarak fiyat kıyaslaması yapılmış ancak %25-
30 aralığında olan fiyat farklılığı aşırı fiyat tespiti için yeterli bulunmamış; Biletix
kararında18 da aşırı fiyatın tespiti için %11-18 aralığında olan marjın aşırı olmadığı
değerlendirilmiştir.
(35) Öte yandan Kurul, BOTAŞ-EGO-İZGAZ-İGDAŞ kararında19 düzenlemeye tabi olan
pazarlar bakımından aşırı fiyatlama değerlendirmesi yapmamayı tercih etmiş,
teşebbüslerin aşırı fiyatlama davranışlarına müdahele edebilmek için fiyat serbestine
sahip olmaları gerektiği yönünde bir değerlendirme yapmıştır. İncelemeye konu olan
teşebbüslerin doğal gaz satış fiyatlarının alt ve üst limitlerinin ilgili bakanlık tarafından
belirlenmesi nedeniyle fiyat serbestisine sahip olmadıkları değerlendirilerek, aşırı
fiyatlamanın söz konusu olmadığına karar verilmiştir.
(36) Ancak Kurul ASKİ-2 kararında20, düzenlemeye tabi bir pazar olması ve fiyatın tespit
yönetimine ilişkin bir düzenleme bulunduğu halde; fiyatların aşırı olabileceği
değerlendirmesini yaparak, ilgili düzenlemenin uygun olmadığı ve aşırı fiyat
düzeylerinin önüne geçecek şekilde yeniden tanzim edilmesi gerektiği yönünde görüş
gönderilmesine karar vermiştir.
(37) Kurulun aşırı fiyat tespitinde bulunduğu bir diğer önemli karar ise TÜPRAŞ
kararıdır21. Kararda, TÜPRAŞ tarafından uygulanan rafineri satış fiyatları (RSF), en
yakın erişilebilir dünya serbest piyasa fiyat oluşumu olarak kabul edilen Platts İtalya
CIF Med fiyatları ve TÜPRAŞ’ın ihracat fiyatları ile karşılaştırılmıştır. RSF’nin Platts
İtalya CIF Med fiyatları ile karşılaştırılması sonucunda; 11.10.2008-01.01.2009
tarihleri arasında ortalama RSF’nin, ortalama Platts İtalya CIF Med fiyatlarından
benzinde %14,5 ve motorinde %15 oranında daha yüksek olduğu görülmüştür. RSF
ile ihracat fiyatlarının karşılaştırılması sonucunda ise; 2008’in son üç ayında RSF ile
ihracat fiyatları arasındaki farkın kurşunsuz benzinde %20-30, motorinde ise %20
oranına kadar çıktığı tespit edilmiştir. Yapılan değerlendirmede, inceleme konusu
akaryakıt ürünlerinin tüm sektörleri etkileyen önemli bir maliyet kalemini oluşturduğu,
16 30.04.2002 tarihli ve 02-26/262-102 sayılı Kurul kararı.
17 26.05.2006 tarihli ve 06-36/462-124 sayılı Kurul kararı.
18 01.03.2007 tarihli ve 07-18/164-54 sayılı Kurul kararı.
19 08.03.2002 tarihli ve 02-13/127-54 sayılı Kurul kararı.
20 20.12.2006 tarihli ve 06-92/1176-354 sayılı Kurul kararı.
21 17.04.2014 tarihli ve 14-03/60-24 sayılı Kurul kararı.
19-12/137-61
15/19
hane halkı tüketim harcamalarında ve tüketici fiyatları endeksinde önemli bir paya
sahip olduğunun dikkate alınması gerektiği vurgulanmıştır. Sonuç olarak, TÜPRAŞ’ın
hâkim durumda olduğu kurşunsuz benzin toptan satışı ve motorin toptan satışı
pazarlarında 11.10.2008-01.01.2009 tarihleri arasında fiyatlandırma davranışları ile
hâkim durumunu kötüye kullandığına ve böylelikle 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesini
ihlal ettiğine karar verilmiştir.
I.5.2.2. Aşırı Fiyatlama Kapsamında Akaryakıt Bayilerinin Fiyatlarına İlişkin
Yapılan İnceleme, Tespit ve Değerlendirmeler
(38) Aşırı fiyatlamaya ilişkin yapılacak inceleme kapsamında, öncelikle Kapıkule,
Hamzabeyli ve İpsala sınır kapılarında faaliyet gösteren akaryakıt bayileri tarafından
ÖTV ve KDV’den muaf bir şekilde satışı gerçekleştirilen motorinin edinme bedeli de
dikkate alınarak kâr marjı oranları hesaplanmış, daha sonra, elde edilen veriler diğer
sınır kapılarında benzer bir şekilde satışı gerçekleştirilen motorin satış fiyatları ve
marj oranları ile karşılaştırılmıştır. Başvuru kapsamında aşırı fiyatlama iddialarının
2018 yılına dair olduğu anlaşıldığından, inceleme 01.01.2018 ile 31.01.2019
tarihlerini kapsayan döneme yönelik olarak yapılmıştır.
(39) Buna göre, İpsala sınır kapısında faaliyet gösteren AYTÜRK PETROL’ün 01.01.2018
ile 31.01.2019 tarihleri arasında motorine ilişkin vergi istisnası kapsamında
uyguladığı satış fiyatları, ürün edinme bedelleri ve oluşan marj oranları Grafik 1’de
gösterilmektedir. AYTÜRK PETROL’ün marj oranının, 396 günlük bu dönemin iki
gününde (…..) oluştuğu, 359 gününde (…..) ile (…..) aralığında kaldığı, 35 gününde
ise (…..) ile (…..) arasında seyrettiği görülmektedir. İncelenen dönem içerisinde
minimum (…..) ve maksimum (…..) olan marj oranının ortalaması ise (…..) olarak
gerçekleşmiştir.
Grafik-1: İpsala Sınır Kapısında AYTÜRK PETROL’ün Satış Fiyatları (TL/lt), Edinme Bedelleri (TL/lt)
ve Marj Oranları
(…..TİCARİ SIR…..)
Kaynak: Opet Petrolcülük A.Ş. (OPET) tarafından gönderilen cevabi yazı.
(40) Hamzabeyli sınır kapısında faaliyet gösteren KARACAN ENERJİ’nin, incelemeye
konu dönemde motorine ilişkin vergi istisnası kapsamında uyguladığı satış fiyatları,
ürün edinme bedelleri ve oluşan marj oranları Grafik 2’de gösterilmektedir.
KARACAN ENERJİ’nin marj oranlarının, 396 günlük bu dönemin yedisinde (…..)
gerçekleştiği, 370 günde (…..) ile (…..) oranında kaldığı, 19 günde ise (…..)’in
üzerine çıktığı anlaşılmaktadır. Bununla birlikte, (…..) ile (…..) aralığında seyreden
marj oranının ortalaması ise (…..) olarak gerçekleşmiştir.
Grafik-2: Hamzabeyli Sınır Kapısında KARACAN ENERJİ’nin Satış Fiyatları (TL/lt), Edinme Bedelleri
(TL/lt) ve Marj Oranları
(…..TİCARİ SIR…..)
Kaynak: OPET tarafından gönderilen cevabi yazı.
19-12/137-61
16/19
(41) Kapıkule sınır kapısında faaliyet gösteren CAN ENERJİ ile KARACAN ENERJİ’nin
söz konusu dönemde motorine ilişkin vergi istisnası kapsamında uyguladığı satış
fiyatları, ürün edinme bedelleri ve oluşan marj oranları Grafik 3’te gösterilmektedir.
Kapıkule sınır kapısında oluşan marj oranlarının, incelenen 396 günlük dönemin
282’sinde (…..) ile (…..) arasında kaldığı, 114’ünde ise (…..)’i geçtiği görülmektedir.
(…..) ile (…..) aralığında seyreden marj oranın, ortalaması ise (…..)’dır.
Grafik-3: Kapıkule Sınır Kapısında CAN ENERJİ ve KARACAN ENERJİ’nin Satış Fiyatları (TL/lt),
Edinme Bedelleri (TL/lt) ve Marj Oranları
(…..TİCARİ SIR…..)
Kaynak: Petol Ofisi A.Ş. (PO) tarafından gönderilen cevabi yazı.
(42) Yukarıda yer verilen grafikler de dikkate alınarak yapılacak değerlendirmeye
geçmeden önce, incelenen teşebbüslerin fiyat serbestisine sahip olup olmadıkları
analiz edilmiştir. İncelemeye konu olan sınır kapılarında faaliyet gösteren akaryakıt
bayilerinin ÖTV ve KDV’den muaf bir şekilde gerçekleştirecekleri motorin satışı
kapsamında uygulayacakları satış fiyatına ilişkin mevzuat hükümleri incelendiğinde,
buna yönelik ilgili düzenlemenin satış fiyatının, ürünün edinme bedelinin %8 fazlasını
aşamayacağı şeklinde olduğu görülmektedir. Bu düzenleme haricinde ise akaryakıt
bayilerinin faaliyetleri kapsamında satış fiyatlarını belirlemelerine ilişkin herhangi bir
müdahalenin bulunmadığı anlaşılmıştır.
(43) Bununla birlikte, Grafik1, 2 ve 3 incelendiğinde, İpsala, Hamzabeyli ve Kapıkule sınır
kapılarında faaliyet gösteren bayilerin incelenen süre içerisinde sırasıyla ortalama
(…..), (…..) ve (…..) marj oranlarıyla çalıştıkları; bu dönem içerisinde zaman zaman
marj oranlarının günlük bazda %15-20 aralığına çıktığı, bazı dönemlerde ise eksi
yönde seyrettiği görülmektedir.
(44) Daha önce de belirtildiği üzere aşırı fiyat değerlendirmesinde ne ölçüde bir kâr
marjının aşırı olacağı konusunda her durumda geçerli tek bir orandan
bahsedilememektedir. Bu nedenle, yukarıda yer verilen satış fiyatı-edinme bedeli
analizinin aşırı fiyat analizinde tek başına yeterli olmadığı değerlendirilmektedir.
Dolayısıyla, İpsala, Hamzabeyli ve Kapıkule sınır kapılarında uygulanan satış fiyatları
ve oluşan marj oranlarıyla diğer sınır kapılarında faaliyet gösteren bayilerce
uygulanan satış fiyatları ve oluşan marj oranları karşılaştırılmıştır.
(45) EPDK tarafından gönderilen cevabi yazıda ihraç malı taşıyan araçlara vergiden
istisna olacak şekilde motorin satışı yapılan diğer sınır kapılarının Gürbulak, Pendik,
Mersin ve Çeşme olduğu belirtilmiştir. Grafik 4’te bütün sınır kapılarındaki satış
fiyatları bir arada verilmektedir.
Grafik-4: Sınır Kapılarında Vergi İstisnası Kapsamında Uygulanan Motorin Satış Fiyatları (TL/lt)
(…..TİCARİ SIR…..)
Kaynak: OPET, PO, Shell & Turcas Petrol A.Ş. (SHELL) ve EPDK tarafından gönderilen cevabi
yazılar.
19-12/137-61
17/19
(46) Bu verilere göre, dosya kapsamında incelenmekte olan İpsala, Hamzabeyli ve
Kapıkule sınır kapılarında uygulanan satış fiyatları, diğer sınır kapılarındaki satış
fiyatlarına benzer bir eğilime sahip olmakla birlikte, özellikle 2018’in ikinci yarısında
fiyatlar arasındaki fark artış göstermektedir. Her ne kadar satış fiyatlarının
karşılaştırılması aşırı fiyatlamaya ilişkin yapılan analizlerde önemli bir yöntem olsa
da, incelenen teşebbüslerin maliyetlerinin (bu dosya kapsamında edinme
bedellerinin) farklılaşması halinde yanıltıcı sonuçlar verebilecektir. Bu noktada marj
oranlarının karşılaştırılmasının daha sağlıklı sonuçlar sağlayacağı
değerlendirilmektedir. Daha detaylı bir analiz gerçekleştirmek amacıyla aşağıda
sırasıyla İpsala, Hamzabeyli ve Kapıkule sınır kapılarındaki satış fiyatları ve oluşan
marj oranları, diğer kapılardaki fiyatlar ve marj oranları ile kıyaslanmıştır.
Grafik-5: İpsala Sınır Kapısı ile Diğer Sınır Kapılarında Vergi İstisnası Kapsamında Uygulanan Motorin
Satış Fiyatları (TL/lt) Kıyaslaması
(…..TİCARİ SIR…..)
Kaynak: OPET, PO, SHELL ve EPDK tarafından gönderilen cevabi yazılar.
Grafik-6: İpsala Sınır Kapısı ile Diğer Sınır Kapılarında Oluşan Marj Oranları Kıyaslaması
(…..TİCARİ SIR…..)
Kaynak: OPET, PO, SHELL ve EPDK tarafından gönderilen cevabi yazılar
(47) Grafik 5’te yer alan bilgiler kapsamında İpsala sınır kapısında AYTÜRK PETROL
tarafından uygulanan satış fiyatlarının, incelenen dönem içerisinde diğer sınır
kapılarında uygulanan satış fiyatlarından ortalama (…..) oranında daha yüksek
olduğu anlaşılmaktadır. Öte yandan, incelenen dönem içerisindeki ortalama marj
oranları kıyaslandığında ise bu oranın İpsala’da (…..) iken, Çeşme’de (…..),
Pendik’te (…..), Mersin’de (…..) ve Gürbulak’ta (…..) olduğu görülmektedir.
Grafik-7: Hamzabeyli Sınır Kapısı ile Diğer Sınır Kapılarında Vergi İstisnası Kapsamında Uygulanan
Motorin Satış Fiyatları (TL/lt) Kıyaslaması
(…..TİCARİ SIR…..)
Kaynak: OPET, PO, SHELL ve EPDK tarafından gönderilen cevabi yazılar.
Grafik-8: Hamzabeyli Sınır Kapısı ile Diğer Sınır Kapılarında Oluşan Marj Oranları Kıyaslaması
(…..TİCARİ SIR…..)
Kaynak: OPET, PO, SHELL ve EPDK tarafından gönderilen cevabi yazılar.
(48) Grafik 7’de görüldüğü üzere, Hamzabeyli sınır kapısında KARACAN ENERJİ
tarafından uygulanan satış fiyatları, diğer sınır kapıları ile paralellik göstermekte olup,
19-12/137-61
18/19
incelenen dönem içerisinde diğer sınır kapılarında uygulanan satış fiyatlarının
ortalamasından (…..) oranında daha yüksek gerçekleşmiştir. Öte yandan,
Hamzabeyli kapısında (…..) şeklinde oluşan ortalama marj oranının ise Çeşme’de
(…..), Pendik’te (…..), Mersin’de (…..) olarak gerçekleşen marj oranlarının altında
olduğu görülmektedir.
Grafik-9: Kapıkule Sınır Kapısı ile Diğer Sınır Kapılarında Vergi İstisnası Kapsamında Uygulanan
Motorin Satış Fiyatları (TL/lt) Kıyaslaması
(…..TİCARİ SIR…..)
Kaynak: OPET, PO, SHELL ve EPDK tarafından gönderilen cevabi yazılar.
Grafik-10: Kapıkule Sınır Kapısı ile Diğer Sınır Kapılarında Oluşan Marj Oranları Kıyaslaması
(…..TİCARİ SIR…..)
Kaynak: OPET, PO, SHELL ve EPDK tarafından gönderilen cevabi yazılar.
(49) Son olarak Kapıkule sınır kapısına bakıldığında, uygulanan satış fiyatlarının diğer
kapılardaki fiyatlardan ortalama (…..) oranında daha yüksek olduğu anlaşılmaktadır.
Bununla birlikte, (…..)’lık ortalama marj oranının ise Çeşme’de (…..), Pendik’te (…..),
Mersin’de (…..) olarak gerçekleşen marj oranlarına oldukça yakın olduğu
görülmektedir.
(50) Bu noktada dikkat çeken husus Gürbulak sınır kapısında uygulanan satış fiyatları ve
marj oranlarının tüm grafiklerde diğer sınır kapılarına kıyasla daha düşük olması,
hatta marj oranlarının incelenen sürenin yarısından çoğunda (…..) veya (…..)
seyretmesidir. EPDK ve PO’dan gelen bilgiler incelendiğinde, Gürbulak sınır
kapısında faaliyet gösteren akaryakıt istasyonunun UND Gürbulak Gümrük
İşletmeleri ve Yatırım A.Ş. tarafından işletildiği görülmektedir. Başvuru sahibi de olan
UND, “Türkiye kara nakliye sektörünün her türlü sorununu ulusal ve uluslararası
platformda çözmek amacıyla bir araya gelen sektör temsilcileri tarafından” kurulmuş
bir meslek örgütü olup, üyelerinin en önemli gider kalemlerinin başında gelen
akaryakıt maliyetlerinin düşürülmesi amacıyla çeşitli hizmetler sunmaktadır22.
Dolayısıyla, UND tarafından işletilen Gürbulak sınır kapısındaki akaryakıt bayisinin
diğer bayilere nazaran daha düşük marj oranları ve daha düşük fiyatlarla satış
yapmak üzerine bir strateji benimsemiş olabileceği değerlendirilmektedir. Bu
doğrultuda, yapılacak kıyaslamalarda bu hususun da göz önünde bulundurulması
önem taşımaktadır. Nitekim Gürbulak sınır kapısı hariç tutularak yapılan analizde
İpsala, Hamzabeyli ve Kapıkule sınır kapılarındaki satış fiyatları ile diğer kapılardaki
ortalama satış fiyatı arasındaki farkların yaklaşık (…..) oranında azaldığı
görülmektedir.
(51) Yukarıda yer verilen tüm bu bilgiler özetlenecek olursa;
- İpsala, Hamzabeyli ve Kapıkule sınır kapılarında faaliyet gösteren bayilerin
incelenen süre içerisinde satış fiyatları ve edinme bedelleri dikkate alınarak
oluşturulan ortalama marj oranlarının sırasıyla (…..), (…..) ve (…..) olarak
22 Bkz.
19-12/137-61
19/19
gerçekleştiği, bu dönem içerisinde bazı günlerde marj oranlarının negatif yönde
oluşurken, bazı günlerde ise %15-20 aralığına çıktığı,
- İncelemeye konu olan bu üç sınır kapısı ile diğer sınır kapılarındaki satış fiyatları
incelendiğinde fiyatlarda yaşanan değişimlerin birbirlerine paralel olduğu, satış
fiyatları kıyaslandığında ise İpsala, Hamzabeyli ve Kapıkule’de uygulanan satış
fiyatlarının diğer kapılarda uygulanan ortalama satış fiyatlarından sırasıyla (…..),
(…..) ve (…..) oranında daha yüksek olduğu,
- İncelenen dönem içerisindeki ortalama marj oranlarının ise İpsala’da (…..),
Hamzabeyli’de (…..), Kapıkule’de (…..), Çeşme’de (…..), Pendik’te (…..),
Mersin’de (…..) ve Gürbulak’ta (…..) olduğu
görülmektedir.
(52) Bu doğrultuda, şikayete konu olan İpsala, Hamzabeyli ve Kapıkule sınır kapılarında
faaliyet gösteren akaryakıt bayilerine yönelik olarak gerek marj oranları dikkate
alınarak yapılan analiz, gerekse diğer sınır kapılarında faaliyet gösteren bayilerin
fiyatları ve marj oranları göz önüne alınarak gerçekleştirilen karşılaştırmalar ile
ulaşılan sonuçların aşırı fiyat iddiasını desteklemediği değerlendirilmektedir.
(53) Sonuç olarak, Kapıkule, Hamzabeyli ve İpsala sınır kapılarında ÖTV ve KDV’den
muaf bir şekilde akaryakıt satışı faaliyeti gösteren akaryakıt bayilerinin uyguladıkları
yüksek fiyatlarla 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesini ihlal ettikleri iddiasına ilişkin
olarak soruşturma açılmasına gerek bulunmadığı kanaatine varılmıştır.
J. SONUÇ
(54) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 4054 sayılı Kanun’un 41.
maddesi uyarınca soruşturma açılmamasına, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60
gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere, OYBİRLİĞİ ile
karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy