Rekabet Kurumu - Karar Sayı 19-13/182-80

Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2017-3-83 (Soruşturma)
Karar Sayısı : 19-13/182-80
Karar Tarihi : 28.03.2019
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan), Adem BİRCAN, Mehmet AYAN,
Ahmet ALGAN, Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Şükran KODALAK
B. RAPORTÖRLER: Hatice YAVUZ, Mehmet GERÇEK, Ebrar KOCAMAN,
Ahmet SAĞDUYU
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - İntron Sağlık Ürünleri İthalat İhracat Tic. Ltd. Şti
İsmet Kaptan Mah. Sezer Doğan Sok. No:20/1 Konak, İzmir
D. HAKKINDA SORUŞTURMA
YAPILAN : - Medsantek Laboratuar Malzemeleri San. ve Tic. Ltd. Şti
Temsilcisi: Av. Serkan HALICI
Kızılırmak Mah. 1443. Cad. No: 22/1 Green Office Çankaya,
Ankara
- Genomed Sağlık Hizmetleri A.Ş.
Temsilcisi: Av. Tevfik Adnan GÜR
Sümbül Sokak, No: 61 34330 Levent/İstanbul
E. DOSYA KONUSU: ThermoScientific firmasının DNA dizi analizi cihazlarının
Türkiye'deki yetkili distribütörleri olan Medsantek Laboratuar Malzemeleri San. ve
Tic. Ltd. Şti. ve Genomed Sağlık Hizmetleri A.Ş.'nin söz konusu tıbbi cihazların
satış, servis ve bakım pazarındaki hakim durumunu, cihazlarda kullanılan kit
pazarında kötüye kullanmak suretiyle 4054 sayılı Kanun’u ihlal edip etmediklerinin
tespiti.
(1) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 17.11.2017 tarih, 8441 sayı
ile giren başvuruda ve 04.12.2017 tarih, 8888 sayılı ek beyanda özetle;
- Thermo Fisher Scientific (THERMO) firmasının DNA dizi analizi cihazları1
pazarında faaliyet gösterdiği, teşebbüsçe üretimi yapılan cihazların küresel
pazarda %(…..) pazar payı ile hakim durumda bulunduğu, teşebbüsün Türkiye
pazar payının da benzer seviyelerde olduğu,
- THERMO’nun Türkiye'de Medsantek Laboratuar Malzemeleri San. ve Tic. Ltd. Şti.
(MEDSANTEK) ve Genomed Sağlık Hizmetleri A.Ş. (GENOMED) unvanlı iki yetkili
distribütörü bulunduğu,
- İntron Sağlık Ürünleri ithalat İhracat Tic. Ltd. Şti.’nin (INTRON) 2009 yılından beri
DNA dizi analiz cihazlarında kullanılan kitlerin satışı faaliyetinde bulunduğu, söz
konusu kitlerin üniversite hastaneleri ve Sağlık Bakanlığı hastanelerine satışının
gerçekleştirilebilmesi için DNA dizi analizi cihazlarının bu hastanelere temin
edilmesi gerektiği,

1 DNA dizi analizi cihazları temel olarak, kalıtsal hastalıkların tanısında kullanılmaktadır.
19-13/182-80
2/49

- INTRON'un 2013 yılına kadar GENOMED firması ile çalıştığı, daha sonra ise diğer
distribütör olan MEDSANTEK firması ile çalışmaya başladığı, bu süreçte üç adet
cihazın ve çeşitli sarf malzemelerinin MEDSANTEK'ten temin edildiği,
- Devam eden süreçte INTRON'un faaliyet gösterdiği kit pazarında MEDSANTEK'in
de faaliyet göstermeye başladığı ve bu pazarlarda ortaya çıkan rekabet
sonrasında MEDSANTEK'in cihazlar için INTRON'a servis hizmetini ve ihaleler için
gerekli olan yetki belgesini 2017 yılından sonra temin etmediği, cihaza ilişkin bu
yetki belgesi olmaksızın ihalelere teklif verilemediği, başka bir ifadeyle yetki belgesi
verilmeyen cihazı almanın bir anlam ifade etmediği,
- INTRON'un yaşanan bu olaydan sonra üretici firma THERMO ile iletişime geçerek
servis hizmetini yurtdışından almak zorunda kaldığı, yurtdışından almış olduğu bu
servis hizmeti ücretinin yurtiçinde alabileceği servis hizmeti ücretinden oldukça
fazla olduğu ve bunun sürdürülebilir bir çözüm olmadığı, yetki belgesinin ise üretici
firmadan da Türkiye distribütörlerinden de temin edilemediği,
- Cihaza ilişkin yetki belgesi verilmemesinin nedeni olarak MEDSANTEK'in de aynı
ihaleye2 katılacak olmasının gösterildiği ancak INTRON'un söz konusu cihazları
satın alma sebebinin kamu ihalelerine katılmak olduğu, bu yetki belgesinin temin
edilememesi durumunda KİT pazarında faaliyet göstermesinin de mümkün
olamayacağı,
belirtilerek, konu hakkında gereğinin yapılması talep edilmiştir.
(2) G. DOSYA EVRELERİ: Anılan başvuruya istinaden hazırlanan 04.01.2018 tarih ve 2017-
3-83/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu Rekabet Kurulunun (Kurul) 11.01.2018 tarihli
toplantısında görüşülmüş ve dosya konusu iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun'un (4054 sayılı Kanun) 40. maddesinin birinci fıkrası
uyarınca önaraştırma yapılmasına 18-02/15-M sayı ile karar verilmiştir.
(3) Önaraştırma kapsamında 20.03.2018’de MEDSANTEK ve GENOMED’de yerinde
incelemeler gerçekleştirilmiş ve ayrıca bu teşebbüslerden bilgi talebinde bulunulmuştur.
Talep edilen bilgilere istinaden MEDSANTEK tarafından gönderilen cevabi yazılar
02.04.2018 tarih, 2676 sayı ve 03.04.2018 tarih, 2743 sayı ile, GENOMED tarafından
gönderilen cevabi yazılar ise 02.04.2018 tarih, 2705 sayı ve 04.04.2018 tarih, 2793 sayı
ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. Önaraştırma sürecinde ayrıca şikâyet sahibi INTRON
yetkilisi (…..) ile 28.03.2018 tarihinde Kurum merkezinde bir görüşme gerçekleştirilerek
anılan görüşmede ifade edilen hususlar tutanağa bağlanmak suretiyle Kurum kayıtlarına
alınmıştır.
(4) Önaraştırma sonucunda hazırlanan 17.04.2018 tarih ve 2017-3-83/ÖA sayılı Önaraştırma
Raporu, Kurulun 24.04.2018 tarihli toplantısında görüşülmüş ve 18-12/214-M sayılı
kararla, MEDSANTEK ve GENOMED’in 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesini ihlal edip
etmediğinin tespitine yönelik olarak aynı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma
açılmıştır.
(5) Hakkında soruşturma başlatılan MEDSANTEK ve GENOMED’e 4054 sayılı Kanun’un 43.
maddesinin ikinci fıkrası uyarınca soruşturma kararı ile iddiaların türü ve niteliği hakkında
yeterli bilgi Kurumun 07.05.2018 tarih, 5795 sayı ve 07.05.2018 tarih, 5788 sayılı yazıları
ile tebliğ edilmiş ve taraflardan 30 gün içinde birinci yazılı savunmalarını göndermeleri
istenmiştir. MEDSANTEK’in ilk yazılı savunması 06.06.2018 tarih ve 4422 sayı,

2 Süleyman Demirel Üniversitesi Sağlık Araştırma ve Uygulama Hastanesi'nin "3 Kısım 27 Kalem Tıbbi
Genetik Laboratuvarı Tanı Kitleri Karşılığı Geçici Cihaz Temini" ihalesi.
19-13/182-80
3/49

GENOMED’in ilk yazılı savunması 08.06.2018 tarih ve 4484 sayı ile yasal süresi içinde
Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.
(6) Soruşturma kapsamında MEDSANTEK, GENOMED, INTRON, Gen Era Diagnostik
Sağlık Hizmetleri A.Ş. (GEN-ERA), İncekaralar Tıbbi Cihazlar Ticaret A.Ş.
(İNCEKARALAR), Molgen Biyoteknoloji Laboratuar Malzemeleri San. ve Tic. Ltd. Şti.
(MOLGEN), Sem Laboratuar Cihazları Pazarlama Sanayi ve Ticaret A.Ş. (SEM), Raffi
Miskciyan-Belgin Gedikoğlu Adi Ortaklığı (RAFİGEN), Genom Sağlık Ürünleri İth. İhr. Tic.
Ltd. Şti. (GENOM), ATQ Biyoteknoloji İç ve Dış Tic. Ltd. Şti. (ATQ), Gelab Sağlık
Hizmetleri A.Ş.’den (GELAB) bilgi talebinde bulunulmuştur.
(7) Talep edilen bilgilere istinaden teşebbüslerden gelen cevabi yazılar; MEDSANTEK
tarafından 29.08.2018 tarih ve 6098 sayı ile, GENOMED tarafından 10.09.2018 tarih ve
6613 sayı, 28.09.2018 tarih ve 7007 sayı ile, INTRON tarafından 26.09.2018 tarih ve
6949 sayı, 05.10.2018 tarih ve 7220 sayı, 18.10.2018 tarih ve 7577, 7548 sayı,
24.10.2018 tarih ve 7746 sayı ile, GEN-ERA tarafından 26.09.2018 tarih ve 6951 sayı ile,
İNCEKARALAR tarafından 26.09.2018 tarih ve 6950 sayı ile, MOLGEN tarafından
29.08.2018 tarih ve 6148 sayı ile, SEM tarafından 28.08.2018 tarih ve 5927 sayı ile,
RAFİGEN tarafından 29.08.2018 tarih ve 6099 sayı ile, GENOM tarafından 02.10.2018
tarih ve 7090 sayı ile, ATQ tarafından 21.09.2018 tarih ve 6803 sayı ile Kurum kayıtlarına
intikal ettirilmiştir.
(8) Yürütülen soruşturma ile ilgili olarak hazırlanan 24.10.2018 tarih ve 2017-3-83/SR sayılı
Soruşturma Raporu ve ekleri, 4054 sayılı Kanun’un 45. maddesi gereğince
MEDSANTEK’e 24.10.2018 tarih ve 13187 sayılı, GENOMED’e 24.10.2018 tarih ve
13186 sayılı yazılar ekinde gönderilmiş ve soruşturma tarafı teşebbüslerin ikinci yazılı
savunmaları talep edilmiştir. Soruşturma raporu MEDSANTEK ve GENOMED tarafından
30.10.2018 tarihinde tebellüğ edilmiştir.
(9) MEDSANTEK’in ikinci yazılı savunması 29.11.2018 tarih ve 8561 sayı ile, GENOMED’in
ikinci yazılı savunması 03.12.2018 tarih ve 8610 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.
İkinci yazılı savunmalara karşılık Soruşturma Heyeti tarafından hazırlanan 13.12.2018
tarih ve 2017-3-83/EG-01 sayılı Ek Görüş, MEDSANTEK tarafından 17.12.2018 tarihinde,
13.12.2018 tarih ve 2017-3-83/EG-02 sayılı Ek Görüş ise, GENOMED tarafından
17.12.2018 tarihinde tebellüğ edilmiştir.
(10) MEDSANTEK’in üçüncü yazılı savunması 15.01.2019 tarih ve 256 sayı ile, GENOMED’in
üçüncü yazılı savunması 15.01.2019 tarih ve 265 sayı ile yasal süresi içinde Kurum
kayıtlarına intikal etmiştir. Bu çerçevede soruşturma safhası 15.01.2019 tarihinde
tamamlanmıştır. Soruşturma taraflarından MEDSANTEK üçüncü yazılı savunmasında
sözlü savunma toplantısı yapılması talebini iletmiş, GENOMED ise sözlü savunma
toplantısı yapılması talebinde bulunmamıştır.
(11) 23.01.2019, 2017-3-83/BN-01 sayılı Bilgi Notu, Kurulun 07.02.2019 tarih ve 19-06/53-M
sayılı toplantısında görüşülmüş ve 13.03.2019 tarihinde sözlü savunma toplantısı
gerçekleştirilmiştir. Kurul, yürütülen soruşturma ile ilgili olarak düzenlenen Rapor, Ek
Görüş, toplanan deliller, savunmalar ve incelenen dosya muhteviyatına göre 28.03.2019
tarihli toplantısında, 19-13/182-80 sayı ile nihai kararını vermiştir.
(12) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
- GENOMED’in Thermo üretimi sanger dizi analizi cihazlarına ilişkin yetki belgesini,
aynı cihazla uyumlu kit pazarındaki rakiplerine temin etmediği ve bu şekilde 4054
sayılı Kanun’un 6. maddesi kapsamında bir ihlale yol açtığı yönünde bir tespitin
bulunmadığı,
19-13/182-80
4/49

- MEDSANTEK’in Thermo üretimi sanger dizi analizi cihazı pazarında, cihazların yetki
belgelerinin temin edilmesi aşamasında kendi sattığı cihaz bakımından hâkim
durumda bulunduğu,
- MEDSANTEK’in Thermo üretimi sanger dizi analizi cihazı pazarındaki hakim
durumunu, cihaza ilişkin yetki belgesini kit pazarındaki rakiplerine temin etmemek
suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi kapsamında kötüye kullandığı,
- Söz konusu uygulamaları nedeniyle, aynı Kanun’un 16. maddesinin üçüncü fıkrası
uyarınca MEDSANTEK’e idari para cezası verilmesi gerektiği
ifade edilmektedir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Hakkında Soruşturma Yürütülen Teşebbüsler
I.1.1. Medsantek Laboratuar Malzemeleri San. ve Tic. Ltd. Şti. (MEDSANTEK)
(13) Dosya mevcudu bilgilere göre, MEDSANTEK, Türkiye’de laboratuvar sistemleri alanında
cihazların satışı ve satış sonrası hizmetlerin sunulması pazarında 2000 yılından beri
faaliyetlerini sürdürmektedir. DNA dizi alanındaki faaliyetlerine 2011 yılında başlayan
MEDSANTEK’in, bu alanda THERMO’nun sanger ve yeni nesil dizileme cihazlarının
satışı ve satış sonrası hizmetleri ile bu cihazlarda kullanılan sarf malzeme ve kitlerin
satışına yönelik faaliyet gösterdiği belirtilmiştir. Teşebbüsün %(…..) oranındaki hissesi
İbrahim SELÇUK’a aittir.
(14) MEDSANTEK ile aynı ekonomik bütünlük içerisinde yer alan Bio Cem Sağlık Ürünleri
San. Tic. Ltd. Şti.’nin (BİOCEM) de aynı alanda benzer faaliyetlerde bulunduğu ifade
edilmiştir.
I.1.2. Genomed Sağlık Hizmetleri A.Ş. (GENOMED)
(15) 1992 yılında kurulan GENOMED, Randox ve Digene firmalarının temsilciliğini yaptıktan
sonra 1998 yılında THERMO ürünlerinin o zamanki ismiyle Applied Biosystems’in
distribütörlüğünü almıştır. GENOMED’in faaliyet alanlarının genel olarak; moleküler tanı,
PCR tabanlı sistemler, sanger tabanlı ve yeni nesil DNA dizileme teknolojileri olduğu
belirtilmiştir. Dosya mevcudu bilgilere göre GENOMED’in müşteri portföyünü; Sağlık
Bakanlığı’na bağlı tüm teşhis ve tedavi kurumları, üniversitelere bağlı tüm teşhis ve tedavi
kurumları, özel veya vakıf hastaneleri, özel laboratuvarlar, kamu özel ortaklığı ile yapılan
şehir hastaneleri vb. tüm teşhis veya tedavi kurumları oluşturmaktadır. GENOMED ilgili
kurumlara THERMO markasına sahip ilgili sistemlerin yine aynı markaya sahip kit ve sarf
malzemelerini satmakta ve satış sonrası servis hizmeti vermektedir. 2017 yılının Ocak
ayından itibaren kit karşılığı cihaz kurulumu ve tanı kitleri satışlarının THERMO onaylı
Biodpc Teşhis Sistemleri San. Tic. A.Ş. (BİODPC) firması; sarf satışı ve cihaz bakım
onarım işlerinin ise THERMO onaylı EYS Medikal ve Laboratuvar Projeleri İnş. Tic. Ltd.
Şti. (EYS MEDİKAL) tarafından yürütülmeye başlandığı, GENOMED’in ise bu firmalara
ürün tedariği, uygulama desteği, teknik destek gibi hizmetler verdiği belirtilmiştir.
I.2. Dosya Kapsamında Yapılan Görüşmeler
(16) Soruşturma kapsamında 04.10.2018 tarihinde Gazi Üniversitesi Hastanesi’nde Hastane
Müdürü ile bir görüşme gerçekleştirilmiş ve bu görüşme tutanağa alınmıştır. Görüşmenin
akabinde Gazi Üniversitesi Hastanesi’nden bilgi talep edilmiş ve gelen cevabi yazı
10.10.2018 tarih ve 7335 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. Hacettepe Üniversitesi
Hastanesi’nde yetkililer ile bir görüşme gerçekleştirilmiş olup söz konusu görüşme
esnasında tutanak tutulmuştur. Süleyman Demirel Üniversitesi Hastanesi’nden
19-13/182-80
5/49

soruşturma konusu iddialar çerçevesinde bilgi talep edilmiştir ve gelen cevabi yazı
15.10.2018 tarih ve 7470 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.
(17) Gazi Üniversitesi Hastanesi’nde yapılan görüşmede; DNA dizi analizi tetkiklerini alabilmek
için açılan hizmet ihalelerinin hiçbirinde cihazı satan ana firmadan bir yetki belgesi talep
edilmediği ifade edilmiştir.
(18) Hacettepe Üniversitesi Hastanesi’nde yapılan görüşmede ise;
- Sanger DNA dizi analizi cihazlarının mülkiyetine sahip olunduğu, dolayısıyla hizmet
alım ihalesi şeklinde bir çalışmalarının bulunmadığı,
- Soruşturma konusu yetki belgesi talebinin hizmet alım ihaleleri bakımından gerekli
olmadığının düşünüldüğü,
- Odak noktalarının yapılan tahlillerin doğru sonuçlanması olduğu, bu cihazlarda
hangi kitlerin, sarf malzemelerin kullanıldığı, cihazın garantisinin devam edip
etmediği gibi noktalarla ilgili bir endişelerinin bulunmadığı,
- Cihazın mülkiyetine sahip olunduğu durumlarda ise yetki belgesi talebinin, cihaza
müdahale edecek kişilerin ehil kişiler olduğunu garanti altına almaya yönelik bir
amacının olduğu,
ifade edilmiştir.
(19) Süleyman Demirel Üniversitesi Hastanesi’nden gelen bilgi yazısında;
- 13.07.2017 tarih ve 2017/253962 ihale kayıt numaralı “3 Kasım 27 Kalem tıbbi
Genetik Laboratuvarı Tanı Kitleri Karşılığı Geçici Cihaz Temini” ihalesinde talep
edilen yetki belgesi ile; cihazın garantisinin devam edeceği, cihaz bakım ve servis
hizmetinin zamanında sağlanacağı, kullanılacak kitlerin cihazda uyumlu olması,
giderilemeyecek bir arıza durumunda yeni bir cihazla hizmetin aksamadan
sürdürülebilmesi konularının garanti altına alındığı,
- Söz konusu ihalenin teknik şartnamesine INTRON ve Labgen Laboratuvar
Sistemleri San. ve Tic. Ltd. Şti. firmalarının şikayet başvurusunda bulunduğu,
başvuruların incelenmesi sonucunda ihaleye katılımı engelleyici bir durumun
oluşmaması için zeyilname yapıldığı,
- İhale sürecinde yetki belgesi hakkında herhangi bir şikayet, itiraz ve talebin
kurumlarına iletilmediği
ifade edilmiştir.
(20) Soruşturma sürecinde şikâyet sahibi ve soruşturma taraflarından da bilgi ve belge
talebinde bulunulmuştur. Bu süreçte elde edilen bilgi ve belgeler aşağıda her bir teşebbüs
için ayrı başlıklar altından özetlenmiştir:
I.2.1. MEDSANTEK’ten Elde Edilen Bilgiler
(21) Önaraştırma kapsamında 20.03.2018 tarihinde MEDSANTEK’te yapılan yerinde inceleme
akabinde teşebbüs yetkilisi ile yapılan görüşmede;
- DNA dizi analizi alanında 2011 yılından beri faaliyet gösterildiği, halihazırda
THERMO’nun yetkili distribütörü oldukları ve bu kapsamda sanger ve yeni nesil
dizileme cihazlarının satış, bakım ve onarımı ile bu cihazlara uyumlu kit ve yedek
parçaları konularında faaliyet gösterildiği,
- Sanger ve yeni nesil dizileme cihazları alanında bölge ve proje bazlı olmak üzere
bayiler üzerinden satış yapıldığı, sanger ve yeni nesil dizileme alanında bazı
19-13/182-80
6/49

hastanelerin cihazların mülkiyetine sahip oldukları bu durumda cihazların bakım-
onarım ve yedek parçaları (iki yıllık garanti süresi sonrasında) için ayrı, kit dâhil sarf
malzemeleri için de ayrı ihaleye çıkılabildiği, diğer durumda ise hastanelerin cihazı
satın almayıp belirli bir test veya hasta sayısı için ihaleler düzenlediği,
- Cihazların hastanenin mülkiyetinde olmadığı, hizmet alım ihalelerinde cihazların
hastanede bulunma zorunluluğu getirilebildiği, bu durumda kiti ve diğer sarf
malzemelerini sağlayan tarafın, cihazın mülkiyetine sahip olması sebebiyle olası tüm
bakım onarım ve yedek parça masraflarından da sorumlu olduğu,
- THERMO’nun pazara sürdüğü her bir model cihaz için model bazında eğitim
sertifikası verildiği, kimi hastanelerin gerekli eğitim sertifikalarını da talep edebildiği,
söz konusu sertifikaya sahip olunmaması durumunda THERMO’nun cihazın
kurulumu ile bakım ve onarımını doğrudan yapabildiği,
- Cihazın mülkiyetine sahip hastanelerin kit ve sarf malzemesi alımı yaptıklarında söz
konusu malzemeler için Türkiye’deki ana distribütörlerden alınmış “… firması …
ihalesi için bizim yetkili distribütörü olduğumuz … ürünleri teklif etmeye yetkilidir”
anlamına gelebilecek yetki belgesi talep edebileceği, ihale şartnamelerinde böyle bir
ibare bulunmasını zorunlu kılan bir düzenleme bulunmadığı, inisiyatifin ihaleyi
düzenleyen kamu kurumunda olduğu,
- MEDSANTEK olarak doğrudan girilen kit ve sarf malzemesi ihalelerinde
distribütörlük belgesinin ibraz edildiği ve bu durumda yetki belgesinin diğer firmalara
verilmediği, ihaleye doğrudan iştirak edilmemesi durumunda ise yetki belgesinin
ihaleye girecek teşebbüse verildiği,
- INTRON ile 2016 yılı sonuna kadar ticari ilişkilerin devam ettiği, bu süreçte
INTRON’un distribütörü olduğu kimi ürünlerin INTRON’dan temin edildiği, mevcut
ticari ilişkinin INTRON’un sekans cihazlarında kullanılan sarf malzemelerini Türkiye
yetkili distribütörleri yerine yurtdışından farklı yollar ile temin etmesi nedeniyle
sonlandırıldığı,
- INTRON’un Illumina markasının yeni nesil dizi analizi cihazı ile kit ve sarf
malzemelerinin satışını gerçekleştirdiğinin bilindiği,
ifade edilmiştir.
I.2.2. GENOMED’den Elde Edilen Bilgiler
(22) Önaraştırma kapsamında 19.03.2018 tarihinde GENOMED’de yapılan yerinde inceleme
akabinde teşebbüs yetkilisi ile yapılan görüşmede;
- Genetik hastalıkların teşhisi için hastalardan alınan numunelerden DNA’nın izole
edilerek DNA dizi analizi cihazları ile milyonlarca kopyanın oluşturulduğu, bu esnada
tanımlanmak istenen hastalığa (mutasyon) göre oluşturulan tanı kitleri ile dizileme
yapıldığı,
- DNA dizi analizi yöntemlerinde ilk kullanılan cihazın sanger (eski nesil) olarak
adlandırıldığı, son 10 yıllık süre içerisinde ise yeni nesil dizileme (ngs) cihazlarının
kullanılmaya başlandığı, hem sanger hem de yeni nesil cihazlarla birlikte bu
cihazlara uyumlu kitlerin kullanılması gerektiği, kit fiyatlarının ise test başı 100
TL’den 2.500 TL’ye kadar değişiklik gösterdiği,
- Kamu kurumlarının, cihazların teknolojisinin sürekli değişmesi nedeniyle cihaz
yatırımı yapmadıkları bunun yerine kit karşılığı hizmet alım yöntemini tercih ettikleri,
bu yöntemde yüklenici teşebbüsün test sonucunun ortaya çıkmasına hizmet edecek
19-13/182-80
7/49

tüm edimleri üstlendiği, bu kapsamda şartnamelerin, yetki belgelerinden eğitim
sertifikalarına kadar oldukça ayrıntılı düzenlendiği,
- Yetki belgelerinin cihazın satış yapma yetkisini içerdiği, hastanelerin bu belgeyi talep
etmesinin olası bir sorunda muhatap arayışından kaynaklandığı, her ne kadar
ihaleyi kazanan firmaların bu ihalelerde teminat senetleri bulunuyor olsa da
hastanelerin esas amacının bu teminat senedini gelir olarak kaydetmek değil
hizmetin aksamamasının temini olduğu,
- Satışı yapılan cihazların ve kitlerin THERMO tarafından üretildiği, bu cihazlarda
THERMO üretimi kitler dışında Multiplicom firması tarafından üretilen kitlerin de
kullanılabildiği,
- MEDSANTEK’in de tıpkı GENOMED gibi hem cihaz hem de kit pazarlarında faaliyet
gösterdiği,
- Yakın zamanda THERMO’nun Illumina markalı cihazlarla uyumlu çalışabilecek tanı
ve reaktif kitlerin üretimine başladığı yine Multiplicom üretimi kitlerin hem Illumina
markalı hem de THERMO cihazlarda kullanılabildiği, her iki firmaya da uyumlu kit
üreten firma sayısının ise sınırlı olduğu,
- Mevcut durumda cihaz alım ihalelerine katılım sağlanmakla beraber 2017 yılının
başından itibaren kit karşılığı yapılan ihalelere doğrudan iştirak edilmediği, anılan
tarihten itibaren ihalelere BİODPC firmasının GENOMED’den temin ettiği kitler ile
katılım sağladığı,
- Cihazların iki yıllık garanti süreleri olduğu, diğer taraftan bu garanti süresi dışında
cihazın satış tarihinden itibaren 10 yıl boyunca cihazlara teknik bakım hizmeti
verilmesinin zorunluluğu bulunduğu,
- MULTİPLİCOM tanı kitlerinin THERMO marka cihazlara uyumlu olmasına rağmen
farklı bir firmanın MULTİPLİCOM tanı kiti ile ihaleye girmesi durumunda farklı bir
firma tarafından üretilen kitlere kefil olunamayacağı için yetki belgesinin
verilemeyeceği
ifade edilmiştir.
I.2.3. INTRON’dan Elde Edilen Bilgiler
(23) Şikâyet sahibi INTRON yetkilisi (…..) ile yapılan görüşmede özetle;
- Moleküler diagnostik pazarında faaliyette bulundukları, söz konusu pazarda genetik
hastalıkların teşhis edilmesinin amaçlandığı, teşhis sürecinde DNA diziliminde
oluşan farklılıkların ortaya konulmasında genetik hastalıkların tanısına yönelik kitler
ve DNA dizi analizi cihazlarının kullanıldığı,
- Sanger yönteminde THERMO’nun cihaz pazarında %(…..) pazar payına sahip
bulunduğu, %(…..) kısımda ise Beckman Coulter (BECKMAN) firmasının olduğu,
birçok firma kitlerinin THERMO cihazlarla uyumlu olduğu, kendi kitlerinin BECKMAN
firmasının cihazlarıyla uyumlu olmadığı,
- Yeni nesil dizileme yönteminde THERMO’nun yanı sıra Illumina Inc (ILLUMİNA) ve
Qiagen Inc (QIAGEN) firmalarının bulunduğu, bu pazarın sanger yöntemine göre
daha rekabetçi olduğu, QIAGEN’in pazara yeni giriş yaptığı,
- DNA dizi analizi yöntemlerinin temel olarak sanger ve yeni nesil olarak ikiye
ayrıldığı, her iki yöntemde kullanılan cihazların hız, hasta sayısı, fiyatlar gibi
hususlarda farklılıklar gösterdiği, sanger cihazlarının fiyatları 110.000-130.000 ABD
Doları iken yeni nesil cihazların fiyatlarının 37.500 ile 400.000 ABD Doları arasında
19-13/182-80
8/49

değişiklik gösterdiği, yeni nesil cihazlarda sangere göre yaklaşık 100 kat daha fazla
işlem yapılabildiği,
- Yeni nesil cihazların bazı analiz yöntemlerini (fragmant yöntemleri gibi)
gerçekleştiremediği, diğer taraftan bu cihazların genom dizileme yapabildiği, ancak
sanger cihazların bunu gerçekleştirmesinin oldukça zor olduğu, bazı hastaneler
açısından sanger cihazının kullanılmasının bazı hastaneler bakımından ise yeni
nesil cihazların kullanılmasının daha elverişli olduğu,
- INTRON’un kit ya da sarf malzemesi üretmediği, yalnızca kit sattığı, kitleri (…..) gibi
ülkelerden ithal ettiği, bu kitlerin THERMO marka olmadıkları,
- MEDSANTEK’in kendilerine yetki vermesinin MEDSANTEK açısından hiçbir
sorumluluk doğurmadığı, MEDSANTEK’in girdiği ihalelerde rakip firmalara cihaz için
yetki vermemesi konusunda yasal bir düzenlemenin olmadığı, MEDSANTEK’in
kendilerini kit pazarında rekabet ortamından uzaklaştırmak amacıyla yetki
vermediği, söz konusu yetki belgesinin, cihazın yasal olduğu, cihazın distribütörden
alındığı ve cihazın bakım onarımını yapmaya yetkili bir distribütörün bulunduğu
anlamına geldiği, faturanın sözleşme yerine geçebileceğine güvenerek cihazları
alırken MEDSANTEK’le herhangi bir sözleşme imzalamadıkları,
- THERMO cihazının bakım onarım yetkisini (eğitim sertifikası) almak için cihaz
üreticisinin distribütörü olmak gerektiği,
- MEDSANTEK’le ticari ilişkileri devam ederken de THERMO cihazı için başka marka
kitler de sattıkları, mevcut durumda yeni ihalelerde sadece Illumina marka yeni nesil
dizileme cihazı ihalelerine girebildikleri, yeni nesil dizileme cihazlarında
THERMO’nun yanı sıra ILLUMİNA’nın da olmasının kendileri için olumlu olduğu aksi
durumda kit pazarından çıkmak zorunda kalacakları,
- Sanger grubunda GENOMED ve MEDSANTEK’in aynı anda ihaleye girebildiği,
MEDSANTEK’in sattığı bir cihaza GENOMED’in yetki vermesinin veya tam tersi bir
durumun mümkün olduğu, distribütörü oldukları kitlerle ilgili ihalelerde, kendilerinin
ihaleye girip girmediklerine bakmadan, kit sattıkları firmalara yetki belgesi vermek
durumunda oldukları,
- THERMO ile yaptıkları görüşmede, THERMO tarafından cihazın servisini
sağlayabilecekleri ancak yetki belgesi konusunda yapabilecekleri bir şey
olmadığının söylendiği, şu anda cihazın bakım ve onarımını yurt dışından almak
durumunda kaldıkları, cihaza müdahale için gereken sürenin az ve yaptırımının ağır
olduğu ve yurtdışından zamanında destek alamadıkları için bu durumun
sürdürülebilir olmadığı,
- Kendisi için cihaz alan kamu hastanesinin çok az olduğu, bazı özel hastanelerin
kendi cihazlarının olduğu, cihazı olan kamu hastanelerinin kit için ihale açtıklarında
cihazın bakım onarımını ihaleye teklif veren taraftan talep ettikleri, ihalelerde hem
cihaz hem de kit için yetki belgesinin istendiği, ancak özel hastanelerin yetki belgesi
istemediği, ihaleyi kazanan firmanın sarf malzemelerini de karşılamak zorunda
olduğu,
- GENOMED ile çalışmalarının 2013 yılında sona ermesinden sonra MEDSANTEK’le
çalışmaya başladıkları, MEDSANTEK’in başlarda araştırma firması olarak faaliyet
gösterdiği ancak kendilerinin öne çıkmaya başlamasıyla birlikte MEDSANTEK’in de
tanı işlerine girmeye başladığı, kendilerinin pazarda aktif faaliyet göstermeleri ve
yatırımlarını ILLUMİNA’ya yapmalarından MEDSANTEK’in rahatsız olduğu,
19-13/182-80
9/49

MEDSANTEK’in kendilerinin ana distribütörü olduğu Fragile-X adlı ürünün
muadilinin distribütörlüğünü aldığı,
- İNCEKARALAR’ın girdiği ihalelere girebilecekleri ancak şu ana kadar
İNCEKARALAR’ın kit karşılığı ihaleye girmemesinden dolayı bu ihalelere birlikte
girme durumlarının olmadığı, İNCEKARALAR’ın sadece cihaz ve sarf malzeme
pazarlarında faaliyet gösterdiği, ILLUMİNA’nın kendi kiti olmasına rağmen bunu
sadece bayilere sattığı,
- Reaktif kitin cihazın çalışması için bir sarf malzeme olduğu, tanı kitinin DNA’da
hedef bölgeyi seçmek için kullanıldığı, hastanelerin tanı kiti için ihale açtığı,
- Türkiye dışından THERMO marka kit ve cihaz getirtmedikleri, Türkiye’deki
bayilerden sarf alımı yaptıkları,
- ABI 3500 cihazı dışındaki ürünler için THERMO’nun cihazının sarf malzemesi olan
Polimer ürününü ABD’de yerleşik Molecular Cloning Laboratories (MCLAB)
firmasından aldıkları,
- Türkiye’de yeni nesil dizileme cihazlarının 100-150 adet, sanger cihazlarının ise
300-400 adet civarında olduğu,
- Şu anda ellerinde (…..) ABI 3500 olmak üzere yaklaşık olarak (…..) THERMO
marka sanger cihaz bulunduğu ancak THERMO marka yeni nesil dizileme cihazı
olmadığı,
ifade edilmiştir.
I.3. Yerinde İncelemede Elde Edilen Belgeler
(24) Belge-1: MEDSANTEK’de yapılan yerinde incelemede elde edilen, MEDSANTEK Teknik
Servis Müdürü (…..) tarafından 19.04.2017 tarihinde (…..)’e gönderilen e-postada
aşağıdaki ifadeler yer almaktadır3:
“Hi (…..),
A company from izmir name is Intron Saglik reported a request for 3500
maintenance and repair. (…..) talked with (…..) and we are tryin to contact with
customer. Do you have knowledge about this situation ? do you want any
information or have a request?”
(25) Aynı e-posta silsilesi içerisinde (…..) tarafından 19.04.2017 tarihinde MEDSANTEK
Teknik Servis Müdürü (…..)’e gönderilen “Request for 3500” konulu e-postada aşağıdaki
ifadeler yer almaktadır4:
“Hi (…..):
We are on top of it, (…..) spoke to (…..) and he will lead the discussion with this
customer, I will keep you posted of anything is needed.”

3 Söz konusu yazışmanın çevirisi raportörlerce aşağıdaki gibi yapılmıştır:
“Merhaba (…..),
İzmir’den Intron Saglik diye bir firma 3500 için bakım ve onarım talebinde bulundu. (…..) ile konuştu ve
müşteriye ulaşmaya çalışıyoruz. Bu durumla ilgili bilginiz var mı? Herhangi bir bilgi ister misiniz veya
isteğiniz var mı?”
4 Söz konusu yazışmanın raportörlerce çevirisi aşağıdaki gibi yapılmıştır:
“Merhaba (…..):
Takip ediyoruz, (…..) ile konuştu ve müşteri ile görüşmeleri o yönetecek, ihtiyaç duyulacak her türlü konuyu
size ileteceğim.”
19-13/182-80
10/49

(26) Devam eden yazışmada THERMO Manager Genetic Analysis Business (…..) tarafından
19.04.2017 tarihinde MEDSANTEK Teknik Servis Müdürü (…..)’e gönderilen yanıtta ise
aşağıdaki ifadeler yer almaktadır5:
“Hi (…..)
As discussed with (…..): the company requests Service and also consumables.
The latter part can’t be done by us, so you are in a good position.
Thank you for you help to get Intron back onto an official distribution path, avoiding
–gray market- channels.
This is better for all of us.”
(27) Belge-2: MEDSANTEK’te yapılan yerinde incelemede elde edilen, MEDSANTEK
Moleküler Diagnostik Departman Sorumlusu (…..) tarafından 04.05.2017 tarihinde
MEDSANTEK Teknik Servis Müdürü (…..)’e gönderilen “CE Sarfları Dönemsel Satışı
Hakk.” konulu e-postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“Sekans sarfları ile ilgili 2017 yılının ilk çeyreğinde 2016 yılı ilk çeyreğine göre
genel olarak bir azalma yaşamışız. Bu durumla ilgili Ege bölgesinde geçen sene
en çok sekans sarfı satıp, bu sene azalma yaşadığımız bölgeler;
 (…..) İntron Sağlık
…
Yaşanılan bu azalma ile ilgili bir düşünceniz var mıdır? Şuan için bu bölgelerden
beklediğiniz sekans sarfı satışı var mıdır? Yoksa bu bölgelerin geliştirilmesi birlikte
neler yapabiliriz…”
(28) Belge-3: MEDSANTEK’te yapılan yerinde incelemede elde edilen, MEDSANTEK Teknik
Servis Müdürü (…..) tarafından 17.05.2017 tarihinde MEDSANTEK Moleküler Diagnostik
Departman Sorumlusu (…..)’a gönderilen “Re:FW: CE Sarfları Dönemsel Satışı Hakk.”
konulu e-postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“-Ege Çocuk hastanesi ((…..)) burada ihalelerin durdurulması süreci vardı biliyosun
şartnameler şimdi tekrar hazırlanıyor ihaleye çıkılacak.
- İntron sağlığı anlatmama gerek yok zaten malum durum.”
(29) Belge-4: MEDSANTEK’te yapılan yerinde incelemede elde edilen, INTRON Genel
Koordinatörü (…..)’dan 07.07.2017 tarihinde info@ e-posta hesabına
gönderilen “İntron ABI 3500 cihaz için yeki talebi” konulu e-postada aşağıdaki ifadeler yer
almaktadır.
“Sayın ilgili,
İhale İdari Şartname -Teklif veren firmanın, gerekli kit ve cihazlar için üretici
firmanın Türkiye temsilcisi olduğuna dair distribütörlük ya da Türkiye
Distribütörü tarafından onaylanmış yetkili satıcı belgesini teklife eklemelidir.-
Madde 7’ye istinaden,

5 Söz konusu yazışmanın raportörlerce çevirisi aşağıdaki gibi yapılmıştır:
“Merhaba (…..)
(…..) ile görüştüğümüz üzere: şirket servis ve ayrıca sarf talep etti. İkincisi bizim tarafımızdan sağlanamaz,
dolayısıyla iyi bir konumdasınız.
Intron’u, gri market ve kanalların önlenerek resmi dağıtım kanalına geri getirmedeki yardımınız için
teşekkürler.
Bu hepimiz için daha iyi.”
19-13/182-80
11/49

Firmanızdan 10/03/2016 tarihinde 170349 fatura no ile satın aldığımız 28153-020
seri no’lu ABI 3500 Genetic Analyser cihaz için,
YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARI SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ Sağlık
Araştırma ve Uygulama Hastanesi’nde 13.07.2017 saat 10:00’da yapılacak olan,
-3 kısım 27 Kalem Tıbbi Genetik Laboratuvarı Tanı Kitleri Karşılığı Geçici Cihaz
Temini- 2017/253962 kayıt no’lu ihalesi için yetkili satıcı belgesi talep ederiz.”
(30) Yukarıdaki e-posta aynı tarihte MEDSANTEK Genel Müdürü (…..) tarafından
MEDSANTEK Moleküler Diagnostik Departman Sorumlusu (…..) ve Satış ve Pazarlama
Koordinatörü (…..)’a iletilerek aşağıdaki ifadelere yer verilmiştir:
“hiçbir şekilde yazili cevap vermeyelim benc6”
(31) Belge-5: Aynı e-posta silsilesi içinde Satış ve Pazarlama Koordinatörü Burak TURAN
tarafından 08.07.2017 tarihinde gönderilen cevapta aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“Merhaba (…..),
Bence cevap vermemek yerine:
Eğer Medsantek girecek ise:
İhaleye Medsantek olarak iştirak göstereceğiz, kendimizin katıldığı bir ihalede
başka bir firmaya yetki vermek yasal olmayacağından dolayı maalesef bu ihale için
yetki verememekteyiz.
Gelecek projelerinizde daha erken dönemlerde iletişime geçmenizi rica ederiz.
Eğer bizim adımıza başka bir firma girecekse:
Bu ihale için hali hazırda ortaklık kurduğumuz bir firma bulunmaktadır. İhaleye bu
kadar kısa süre kalmışken ikinci bir firmayı yetkilendirmeyi etik bulmamaktayız.
Gelecek seferlerde daha erken bir zamanda iletişim kurarak birlikte çalışmak
dileğiyle.
Diyip cevap vermek bence daha doğru olur.
Amacımızı ellerindeki cihazları çöp etmekse bu güç elimizde, eğer amaç bize
gelmelerini sağlamaktıysa şu anda gelmiş gibi duruyorlar.
Sizin kararınıza göre cevap verilir veya verilmez”
(32) Bu cevaba karşılık MEDSANTEK Genel Müdürü (…..) tarafından gönderilen cevapta ise
aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“hâklisin p.tesi7 konusalim konuyu
selamlar iyi bir haftasonu dilerim”
(33) Belge-6: MEDSANTEK’te yapılan yerinde incelemede elde edilen,
info@ hesabından 10.07.2017 tarihinde INTRON Genel Koordinatörü
(…..)’a gönderilen “Intron ABI 3500 cihazı için yetki talebi” konulu e-postada aşağıdaki
ifadeler yer almaktadır:
“Merhabalar (…..),

6 Bence.
7 Pazartesi.
19-13/182-80
12/49

Öncelikle göndermiş olduğunuz talebiniz için teşekkür ederiz. İhaleye Medsantek
olarak iştirak göstereceğiz, kendimizin katıldığı bir ihalede başka bir firmaya yetki
vermek yasal olmayacağından dolayı maalesef bu ihale için yetki verememekteyiz.
Gelecek projelerinizde daha erken dönemlerde iletişime geçmeniz durumunda
beraber çalışmak dileğiyle,”
(34) Belge-7: MEDSANTEK’te yapılan yerinde incelemede elde edilen, MEDSANTEK
Moleküler Diagnostik Departman Sorumlusu (…..)’dan 17.07.2017 tarihinde
MEDSANTEK İhale ve Bilişim Sorumlusu (…..)’e gönderilen “Isparta ihalesi raporu Hakk.”
konulu e-postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“Merhaba,
13.07.2017 tarihindeki Süleyman Demirel Üni. Tıbbi Genetik ihalesine iştirak eden
firmalar ve teklifleri aşağıdaki gibidir. (Kit karşılığı ihale)
DUDUYAVUZ MEDİKAL (GENOMED)
1.NGS-(…..)
2.SEKANS.- (…..)
3.REAL TİME PCR-(…..)
LABGEN (qiagene)
1.NGS-(…..)
2.SEKANS-(…..)
3.REAL TME PCR-(…..)
İNTRON
1.NGS-(…..)
2.SEKANS-(…..)
3.REAL TİME PCR-(…..)
NANOLAB
1.NGS-(…..)
2.SEKANS- (…..)
3.REAL TİME PCR-(…..)
MEDSANTEK
1.NGS- (…..)
2.SEKANS-(…..)
3.REAL TİME PCR-(…..)
NGS için İntron sağlığın yanlış cihaz verdiği bölüm hocaları tarafından iletildi.
Verilecek karar doğrultusunda ngs cihazının ikinci firmaya kalma olasılığı %80..
Konu hakkında son durumlardan sizleri haberdar edeceğim.”
(35) Belge-8: MEDSANTEK’te yapılan yerinde incelemede elde edilen, MEDSANTEK Yönetici
Asistanı (…..)’dan 08.08.2017 tarihinde (…..)’e gönderilen e-postada aşağıdaki ifadeler
yer almaktadır:
19-13/182-80
13/49

“… İntron için açılacak İtirazın İptali davası için gerekli bilgilerei aşağıda özetledim.
Gerekli olan başka bilgiler olursa dönüş yaparsanız sevinirim.
İzmir 10. İcra Md. 2017/9677 E. Sayılı dosyasında itiraz dilekçesinin 3. Maddesi;
Düzen Laboratuvar’a kurulmuş olan cihazların hiçbir şekilde Medsantek ile ilgisi
yoktur. Medsantek firması satmamıştır, kurulumunu da yapmamıştır.
Belirtilen cihazların bakımları Medsantek teknik servisi tarafından isteğe bağlı
olarak yapılmıştır. Sarf malzemeleri İntron tarafından sağlanmıştır. İtirazda bahsi
geçen bir sözleşme bulunmamaktadır. İki firma arasında cihaz bakımları ile ilgili
teknik servis sözleşmesi yapılmamıştır.
Cihazın arızası 4 ay sonra giderilebilmiştir; garanti kapsamından çıkmış ve
Medsantek sorumluluğunda olmayan bir cihaz için onarım süresi öngörülemez, Bir
sözleşme ve anlaşma olmadığı için onarım süresi belirleyemez. Buna rağmen bu
cihaz yerine İntron Sağlık Yetkilisi (…..) tarafından (…..)’den yardım istemiş ve iyi
niyet göstererek Denizli Pamukkale Üniversitesinden 16 kapillerli bir DNA dizi
analizi cihazını Düzen Lab.’a getirtmiştir. (ki iyi niyet ayrıca 4 kapillerli bir DNA dizi
analizi cihazının 4 katı büyüklükte 16 kapillerli bir cihaz verilmiş ve aynı fiyata yani
çok çok ucuza. 4 kapillerli bir cihaz için kiralama bedeli (…..)$) Bu fiyatlandırma
telefon görüşmesi ile kabul edilmiş, faturalandırılmış, ve imzalanarak fatura teslim
alınmıştır. Bunun için her türlü delil yani defter kayıtları faturalar vs. ) Kendisinin de
başta sözleşmeden bahsetmesi ve sonunda ise sözleşme yoktur demesi de bir
çelişki yaratmaktadır.
Elimizde kendisinin alacaklı olduğuna dair tek bir fatura yoktur.”
(36) Belge-9: MEDSANTEK’te yapılan yerinde incelemede elde edilen, MEDSANTEK Yönetici
Asistanı (…..)’dan 24.08.2017 tarihinde (…..)’e gönderilen e-postada aşağıdaki ifadeler
yer almaktadır:
“…2-İntron Sağlık ile bu olaylar ile birlikte ticari ilişki tamamen bitmiştir. İntron ile
Medsantek arasındaki ticari ilişki Aktif olarak çalışmamız ….. yıldır. ((…..) hn. sizi
arayacak)…”
(37) Belge-10: GENOMED’de yapılan yerinde incelemede elde edilen, BİODPC İş Geliştirme
Müdürü (…..) tarafından 24.01.2017 tarihinde GENOMED Satış Müdürü (…..)’a
gönderilen e-postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“…Beni endişelendiren ikinci konu ise RAKİPLER!!....
İllumina bir tarafa koyar isek aynı ürünü sattığımız firma ile bu kadar bariz farklar
olmasını öncelikle kendi içimizde açıklamamız ve çözmemiz gerekmektedir. Tabiki
biz Sanger ile birleştirerek rakipleri elimine etmeye çalışacağız ama bunu yaparken
de bunun gibi örneklerin artmamasını sağlamak adına Medsantek’in asıl bunu
yapabildiğini de öğrenmemiz gerektiği kanaatindeyim.
Amacım hem öğrenmeye çalışmak, hemde olası tüm riskleri çözümlemek adına
gündem yaratmak olduğunu bilerek değerlendir lütfen,
(38) Belge-11: GENOMED’de yapılan yerinde incelemede elde edilen, BİODPC İş Geliştirme
Müdürü (…..) tarafından 08.09.2017 tarihinde GENOMED Satış Müdürü (…..)’a
gönderilen e-postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“…Daha önce ön bilgisini verdiğim üzere özellikle açılan karşı cephelerin
artmaması ve bir şekilde legal olamayan şekilde yapılan işlerden gelir edebilmek
adına bir girişimde bulunuyoruz.
19-13/182-80
14/49

Bu konuda ekli doküman Median ve İntron ile paylaşılmış ve kabul ettiklerini
belirtmeleri üzerine daha detaylı konuşma üzere pazartesi istanbul’a
çağrılmışlardır.
Burada özellikle Median ticari olarak muhatap alınacak ama ekli protokol
kapsamında hazırlanacak detaylı bir sözleşme her iki firmayada imzalattırılacaktır.
İzlemeyi planladığımız yol;
**Kit ve sarfların fiyatları ayrı ayrı vermek, kit ve sarf alım miktarlarını tutar veya
adet olarak kit’ten fazla sarf alınmaması üzerinde kontrol edecek bir mekanizma
kurmak şeklindedir,
** Sizden sarf dahil aldığımız fiyatlar dolayısıyla aramızda uygun bir mutabakat ile
bu projeye özel bir liste oluşturup kit alımı doğrultusunda sarfları sizden alarak, biz
ayrı şekilde satmayı planlıyoruz. Olası sizinle ortak belirlediğimiz sarf
miktarlarından daha fazla alım yapmak istemelerin halinde bunları EYS’den alarak
satışını yapmayı düşünüyoruz.
** Cihazları için parça hariç veya dahil satın alma yapmak isterler ise yine EYS’den
alarak satış yapılacaktır…”
(39) Belge-12: GENOMED’de yapılan yerinde incelemede elde edilen, BİODPC İş Geliştirme
Müdürü (…..) tarafından 11.09.2017 tarihinde EYS MEDİKAL Proje Koordinatörü (…..)’e
gönderilen e-postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“Median & İntron ile aşağıdaki kurumlar üzerinden kit karşılığı ve + kit dışında sarf
için anlaşma sağlama ortamımız bulunuyor….
(…..)”
(40) Belge-13: GENOMED’de yapılan yerinde incelemede elde edilen, BİODPC İş Geliştirme
Müdürü (…..) tarafından 13.09.2017 tarihinde EYS MEDİKAL Proje Koordinatörü (…..)’e
gönderilen e-postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“Median & İntron ile aşağıdaki kurumlar üzerinden kit karşılığı ve + kit dışında sarf
için anlaşma sağlama ortamımız bulunuyor.
Sana ben sözleşme örneğini göndereceğim. Ama öncesinde senden finansal
analiz ve fiyat değerlendirmesi için sarf satış fiyatları ile alakalı görüşlerini rica
ediyorum.
** Kit karşılığı satışımızda olası kit ayrı sarf ayrı olması halinde sadece alınan kit ile
orantılı şekilde satılacak sarf fiyatı ne olmalıdır ?...
1. Burada önemli olan kontrol mekanizmasıdır. Eğer siz analitik kontrol ile
verecekseniz, sizin orantınız onlara engel olmaz. Çünkü hem protokol değiştirirler
hemde farklı yerler iççin farklı parametreler de min ambalaj adetli testler den alırsa
sarf paylaşımı nasıl olacak ? sonuçta miktarlı yukarı yuvarlayacaksınız. Oda zaten
kendisi vial tüplere sarf bölmede usta olduğu için kendi ihtiyacını dağatacaktır.
Kalanlar ile diğer anlaşma yeri dışında işlerini görecektir. Elden satacaktır. Atlas
(…..) verecektir. Vs. vs. yer bazında örneklerle çoğaltırım bunu ben.
2. Bulk ürün verilmemeli. / ml den büyük POP, 384 den büyük POP, 100 rxn dan
büyük BDT… Büyük hacim bulk ürün verirsenin pinçik pinçik satarlar…
3. Fiyatı ilk verdiğiniz gibi, TEST parametreleri ve CE sarfları ayrı vermek fatura
etmek yerine Testler için X Testi Sarf Dahil (…..) TL, Sarf Hariç (…..) TL dersiniz
böyle daha mantıklı olur. Her parametrenin sarf içeriği belli değilki. Maksat burda
yüksek ciro ve karla satış sağlamak.
19-13/182-80
15/49

4. Bir diğer mantık satış şekli her nasıl olursa olsun, burada (…..)’ın sorunlu bayi
için mantığını çalıştırmak da uygun bence. Kiti toplu olarak gönderip, daha sonra
safları istedikleri yere sevk ettikleri test sayısı kadar sarf gödnermekteir. Yani (…..)
kutu test ver, 1 kutu BDT için istek yaptır, hemen gönder. Bu nasıl takip edilir, biz
dahil her bölgede işlerinizi takip eden alt hizmet destekçisi firmalar var.. (…..), bu
bölgede biz de bakarız. Onlara teslim ettirin sarfı, tutanakla. Ha bu çözüm mü,
sadece çaydırıcı zorlayıcı…. Fazla isterse tutanak ve yer takibinden verdik ya daha
önce denir…
5. Bu firmalar çakma-oem-yan sanayii-muadil ürünler kullanmaktadır. Örnek BDT
ve POP… Yani siz reel gönderirsiniz, onlar çakma ile çalıştırır. Bunun için de
çakma kullanmasınlar aman diyip, caydırıcı olsun diye de BDT ve POP için ucuz
fiyat vermeyin kesinlikle… NEDEN ? Çünkü servis sözleşmesi alacaklar ve
yapacaksak orginal kullanma zorunluluğu vardır. Yoksa sözleşme fesih olur
zaten… Ayrıca dikka edelim ki, PARÇA HARİÇ ! anlaşmada kaça ve muadil ürün
CE cihazı donanımına yedek parça boyutunda zarar verir. Yani bir parça bir
…(okunamamaktadır)… cihazda 1 yıllık ederiz diye düşündükleri tüm karı
götürür… Burda sıkıştırılır zaten.
6. Servis fiyatı ve şartları önemlidir. Siz doğrudan yapacaksanız sorun yok. Ancak
unutmayınki bu firmalar bizi (genomed) TFS ye şikayet ettiker. Herhangi bir itilaf
durumunda gereksiz saldırganlıkları olabilir.
7. EGE bölgesinde teslimatları, iş yaptıkları yerlerin takibi vs. noktasında belirli
büyüklükte hacimler için (…..)’yi efektif olarak kullanmalısınız.
8. NGS konusunda Almanya ayaklarını da unutmayın….P.S.
** Sadece sarf alımı (kit alımı ile orantılı verilecek sarf fazlası olan sarf alımı için)
için verilecek fiyat (Bunu biz BioDPC olarak EYS alacak ve satacağız. Düşük bir
kar marjı ile hareket ederiz.
…
** Beklenilen yani şu anda yıllık satışımızı baz alarak daha üzerinde tüm alımlarını
legalize edebilecek bir fiyat yapmak üzere fiyat ve sayılar ?
 Listede verilen devlet kurumlarının mevcut potansiyellerini EGE bölgesi
seviyesinde bilmiyorum. Ancak şunu biliyorum ki Detagen’i özel bir lab
olarak görmemelisiniz. Bu firmanın hizmet alımı ve dış lab olarak bir çok
yerde şu andaki muhattaplarını ile ortaklıkları vardır. Ayrıca bu firma bazen
bizden de belirli miktarda sarf almaktadır. Ayrıca Medsantek ilede
çarpıştırmaya meyillidir ve dialogdadır. Hani zincirleme reaksiyonda bi
bakarsınız sizin kitler nerelerden nerelerden çıkar…
 Detagen i isterseniz biz kontrol edebiliriz, biz herşeylerini biliyoruz zaten.
Zaten Detagen için sadece KİT alırlar sizden, sarf almazlar. Çünkü Detagen
çok kollu bir tedarik çarkının içinde.
 Sonuç siz 2500 talebe karşılık 5000 dediyseniz tst sayısını, Detagen i ayrı
bir başlıkta alsanız bu sayı zaten otomatik artar. (…..) bunu analiz edebilir.
konusunda geri dönüşünü bekliyorum.
Sonrasında kendilerine fiyat ve sözleşme göndermeden önce yine sizin
bilginize göndereceğim.
19-13/182-80
16/49

Aktaracaklarım sorularınız ve durum için bunlardır…Lütfen son detayları,
göndermeden mevcut mail CC grubu arasın da tartışalım.”
(41) Belge-14: GENOMED’de yapılan yerinde incelemede elde edilen, BİODPC İş Geliştirme
Müdürü (…..) tarafından 13.09.2017 tarihinde EYS MEDİKAL Proje Koordinatörü (…..)’e
gönderilen “Re: Median & İntron” konulu e-postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“… Tüm kontrol mekanizması sözleşme ile yazı ve buna bağlı teminat altına
alınacaktır. Olası sözleşmeye aykırı harekette gereken refleksi verme konusunda
terettüt etmeyeceğimizi anlatmama gerek yok sanırım.
Ekte sözleşme taslağını göndereyim. İşte bu kontrol ve denetleme mekanizmasını
ekleme ve değişmeler ile görüş olarak belirt lütfen
Sonra bu düzeltmeler ile ayarlayacağımız son fiyatı sözleşme ile birlikte
gönderelim imzalarlar ise ne ala
Aşağıda yazdığın birçok hususu saha gözlem ve sözleşme uygulama dışında
detaylı irdelersek boğuluruz. Şayet eski alışkanlıklarından anlamlı şekilde
vazgeçmezler ise zaten 3-4 ay sonra çekeriz fişi
Dolayısıyla bu şekilde yaklaşarak kendimizi yıpratmayacak en makul sistemi
kuralım.
Benim fikrim kit ve sarflara ayrı fiyatlar vermek ve bu şekilde ilerlemektir. Nitekim
sözleşme kurgu ve kontrollerini buna göre yaptım.
@(…..); sizlerde sözleşme ve uygulama ile alakalı görüşlerinizi bildirirseniz Cuma
günü göndermek istiyorum.
Bu arada detagen tüm projeleri dolayısıyla (…..) Milyon TL’yi (…..) yapmayı
planlıyorum….”
(42) Belge-15: GENOMED’de yapılan yerinde incelemede elde edilen, EYS MEDİKAL Proje
Koordinatörü (…..) tarafından 18.09.2017 tarihinde gönderilen ve yukarıdaki e-posta
silsilesi içerisinde yer aldığı düşünülen e-postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“…Ancak anladığım kadarıyla SARF listesini ayrı verip fiyatlıyorsunuz halen…
Bunu yapmak yerine sadece test parametre listesi yanına 2 fiyat sütunu açıp -Sarf
Dahil- Sarf Hariç- test başı fiyat neden vermiyorsunuz ?
Bunun yanında aşağıdaki hesaplama analitik/ oransal olarak kesinlikle yanlıştır.
Böyle bir sarf satma-alma oranı olabilir mi ? % (…..)?!?!? Böyle bir ürün satış şekli
kabul edilebilir değil bizim açımızdan. Lütfen Olaya Genomed Tedarikçi noktasında
2 farklı satış kanlında yetkili olan EYS-BioDPC gözünden bakınız.
6. BioDPC, Firma tarafından KİT sınıfında alınan ürünün %(…..)’i kadar
SARF sınıfında ürün satışı yapacaktır. (Örneğin (…..) TL verilen kit
siparişine istinaden (…..) TL Sarf siparişi verilebilir) Dolayısıyla Fimra
taahhüt edilen yıllık alım tutarını %(…..)’ı KİT ve %(…..)’ı SARF olacak
şekilde sipariş edecektir.(Örneğin; (…..) TL’nin (…..) TL’si Kit iken (…..) Tl’si
sarf olacaktır.)
Piyasada kontrol dışı sarf malzeme trafiği bizi (EYS) bitirir. Bu adamların alt kanalı
ATLAS ve Medsantek’den ayrılan 3-5 kişinin ayrı ayrı kurduğu şirketler var… Sarf
kontrolü sipariş de bilgisni almak ile çözülmez ki, gidip sahada labda dolabamı
bakacaksınız ? Hocaya mı soracaksını ?
Ayrıca böyle bi oranda, sizin tabirinizle test dışı ekstra sarf siparişlerinde EYS’den
tedariğiniz, konusu bu oranlarla mümkün değil olmaz. Bize sıra gelmez zaten.
19-13/182-80
17/49

Görüşüm net ve sabittir. Ayrı sarf fiyatı listesi ve yukardaki %(…..) oranı bizim
açımızdan uygun/doğru değildir.”
(43) Belge-16: GENOMED’de yapılan yerinde incelemede elde edilen, BİODPC İş Geliştirme
Müdürü (…..) tarafından 19.09.2017 tarihinde EYS MEDİKAL Proje Koordinatörü (…..)’e
gönderilen e-postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“… Ben ilgili firmaya kit satma derdindeyim ve bunu tekrarlamamdan sıkılmış
olabilirsiniz ama sağlam bir sözleşme ile yapacağım.
Ama alınan kit kadar sarfı ücretsiz veririz hususunda bizim bunu takip etmemiz,
rakama bağlamamız vb hem iç süreç takibimiz hemde kurum bazlı cihaz model ve
test çalışma dağılımı açısından kolay değildir. Bundan dolayı sarfı ayrı olarak
fiyatlamak mantıklı geliyor.
Burada senin belirttiğin fiyatları kullanarak fiyatladığımda (…..) TL kuru ile (…..) TL
((…..) USD civarında) sarf bedeli çıkıyor. Kit karşılığı versem teklif edeceğim tutar
(…..) TL civarında olacağından bu durumda sarfa (…..), kkite (…..) kalıyor. Bu
durumda matematik olarak yaptığımı formüliizayonda oran kitin %(…..)’si kadar
sarf alınabilir. şeklinde oluyor. Aşağıdaki tahminde %(…..)’di.
Bu tamamen bizim kit bazlı kurgumuz olup, sen lütfen bunun üzerine bu
kurumlarda sözleşme kapsamında sınırlı kalmasını kabul edip, aksi durumda
anında fesih edeceğimiz gerçeği ile EK SARF satışı için önerini getir.
Yok Ek sarf olmasın dersen ben işime kit olarak kendi kurgum ile devam ederim
ama bunu baştan yapmama sebebim SARF tan yüksek bir kazanç elde etmek
değil, bencil bir tutum sergilememektir.
Telefonda zaten değerlendirdik, şimdi rakamlarda çıktı ortaya incelersen konuyu
bitirelim.
Perşembe öğlenden sonra (…..) ile biz toplantı yapacağız. Senide ararız inceleme
notların ile birlikte konuyu netleştiririz uyar ise
(44) Belge-17: GENOMED’de yapılan yerinde incelemede elde edilen, BİODPC İş Geliştirme
Müdürü (…..) tarafından 27.09.2017 tarihinde EYS MEDİKAL Proje Koordinatörü (…..)’e
gönderilen ve GENOMED Satış Müdürü (…..)’ın bilgi tutulduğu “Re: Median & İntron”
konulu e-postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“Aşağıdaki konuda sözleşme kapsamını sadece kit ve kitleri için gerekli tedarik
edilmek üzere düzenliyorum.
Dolayısıyla EYS alanına giren bir arada BioDpc olarak bir durum kalmıyor.
Sözleşme içeriğinden Detagen çıkarıyorum. Detagen sadece kit ister ise özel talep
ile direkt karşılanmak üzere opsiyon ekliyorum.
Yine kit ve özellikle sarfların sözleşme kapsmında yer alan kurumlar dışına
çıkmama hususunda tüm net ve sert sözleşme maddelerini tabiki koruyorum.
Dolayısıyla kompleks bir yapı kalmamaktadır.
Servis konusunda ücretli talep etmeleri halinde seninle konuşur ve gerçekleştiririz.”
(45) Belge-18: GENOMED’de yapılan yerinde incelemede elde edilen, GENOMED Satış
Müdürü (…..) tarafından 04.01.2018 tarihinde BİODPC Genel Müdürü (…..), GENOMED
İşletme Koordinatörü (…..), GENOMED Yönetim Kurulu Başkanı Danışmanı (…..),
BİODPC İş Geliştirme Müdürü (…..) ve hb@ hesabına gönderilen
19-13/182-80
18/49

“Bu gün yapılan 2 kritik ihaleler hakkında” konulu e-postada aşağıdaki ifadeler yer
almaktadır:
“Bu gün gerçekleşen 2 ihalenin durumu ve sonrasındaki oluşacak durumlar
hakkında özet bilgi aşağıdaki şekildedir.
Gaziantep Üniversitesi Tıbbi Genetik 3 yıllık Sonuç karışılığı NGS ve Sanger
İhalesi; * İhaleye firmamız ve rakip olarak Antalya Median firması iştirak etmiştir.
….
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Tıbbi Genetik 1 yıllık Kit Karşılığı NGS ihalesi; *
İhaleye Bayimiz olarak Nevagen firması ve rakip oalark İzmir Firması olan İntron
firması iştirak etmiştir.
…okunamamaktadır…
*…İntron Firmasının Teklif ettiği cihaz İllumina cihazı olup kit ve marka model
olarak henüz teknik veriye ulaşmamakla beraber İntron firmasının verdiği teklif
yaklaşık (…..) TL dir.
* İntron firmasının teknik şartanamede bulunan ve idari şartnamede bu kısma atıfta
bulunulan -ihale öncesi Demo yapılması ve detaylı rapoların ihale dosyasında
sunulması- maddesine uymadığını düşünüyoruz.
-Kurum hocaları ile görüşerek A planı olarak evrak eksikliği var ise İntron firmasının
ihale dışı bırakılması için çaba göstereceğiz - B planı olarak hocanın hemen intron
firmasından 10 iş günü içerisinde yapılmak üzere idare acılığı ile yazılı demo
talebinde bulunmasını ileteceğiz, bu şekilde 10 iş günü içinde intron firmasının 16
parametrenin demosunun yapamayacağını düşünüyor ve ihale dışı bırakılacağını
umuyoruz.
-her iki senaryoda da fiyat farkının fazla olmasından dolayı ihalenin 2. Avantajlı
teklif sahibi olara bizlerin uhdesinde kalmama ihtimalini yüksek görüyoruz, ihalenin
iptalinin ve yeniden çıkılmasının en olası ve bizim açımızdan da olabilecek en iyi
senaryoalardan biri olduğu kanaatindeyiz.
-Mevcut ihelnin en iyi şekilde lehimize sonuçlanması için firmamız ve hizmet
sağlayıcılarmızla maximum gayreti göstereceğiz, bunun dışında ihaelnin
yenilenmesi kararı alınması durumunda yine ihalede fiyat avantajı sağlamak için
elimizden gelen maximum gayreti göstereceğiz.”
(46) Belge-19: GENOMED’de yapılan yerinde incelemede elde edilen, BİODPC İş Geliştirme
Müdürü (…..) tarafından 04.01.2018 tarihinde GENOMED Satış Müdürü (…..), BİODPC
Genel Müdürü (…..) ve GENOMED İşletme Koordinatörü (…..)’e gönderilen “RE: Bu gün
yapılan 2 kritik ihaleler hakkında” konulu e-postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“Ek Bilgi;
Gaziantep Ünv hiçbir alımında yaklaşık maliyet toplamamaktadır. (Şayet ilk defa
yapılacak bir alım ise toplamaktadır) Eski ihale fiyatına belirli çarpanlar ekleyerek
yeni ihale yaklaşık maliyetini belirlemektedir.
İhale öncesinde sizler ile paylaştığımız üzere eski ihale puan fiyatının (…..) TL
olmasından dolayı nerede ise o ihale tarihi ile bugün arasından oluşan %(…..)’luk
USD artışı kadar yaklaşık maliyeti güncellenmiş olarak görülmektedir.
Yeni ihale içerisinde kısmi NGS alımı olsa da temel olarak Sanger olmasıdan
dolayı idare bunu aynı kategoride görmektedir.
19-13/182-80
19/49

Her iki ihale içinde biraz uüraş gösterilecektir. Umarız kısemn biraz süreçer
uzayacak ve bunlar bizim satış gerçekleşme dönemlerimizi etkilereyece olsa da,
kazasız halletmeye gayret gösterilecektir.
Ek Bilgi 2;
Eskişher ihalesi içinde İngron firmasının a-) İşi bozmak adına yaklaşım
sergileyerek, kurumda kafa karışıklığı yaratmaya çalıştırğı,
b-) Bir önceki ihalede bizim ( Genomed ) fiyatını baz alarak hareket ettiği ihtimalleri
ön plana çıkmaktadır. Biz eski ihaleye göre çok ciddi orada fiyatırmızı yükseltmiş
olarak görülmekteyiz.”
I.4. Değerlendirme
I.4.1. İlgili Pazar
I.4.1.1. Sektör Hakkında Bilgi8
(47) Başvuru konusu şikâyet; DNA moleküler biyoloji ve genetik alanında rutin tanı konusunda
kullanılan DNA dizileme (sekanslama) yöntemlerini ilgilendirmektedir. Bu yöntemler ile
temel olarak genetik hastalıkların teşhis edilmesi amaçlanmaktadır. Dizileme yöntemleri
sanger tabanlı ve yeni nesil dizileme olarak ikiye ayrılmaktadır. Her iki yöntemde
birbirinden farklı cihazlar ve aşağıda ayrıca açıklanacağı üzere farklı kitler
kullanılmaktadır.
(48) Sanger tabanlı DNA dizileme yöntemi, hedef DNA bölgelerinin dizisini ortaya çıkarmakta
kullanılan tarihsel olarak daha eski bir yöntem olsa da günümüzde doğruluk açısından
altın standart9 olarak kabul edilen bir yöntemdir. Bu yöntemde kullanılan cihazlar sanger
cihazlar olarak adlandırılmaktadır. Dünya genelinde bu cihazların üretimini gerçekleştiren;
THERMO ve BECKMAN olmak üzere iki farklı ticari cihaz üreticisi firma vardır.
Şikâyetçinin iddiasına göre THERMO cihaz bağlamında pazarın %(…..)’ine sahiptir.
MEDSANTEK tarafından bu oran %(…..) olarak tahmin edilmiştir.
(49) Yeni nesil dizileme yöntemi de temel olarak DNA bölgelerinin dizisini ortaya çıkarmakta
kullanılmaktadır. Ancak bu yöntem hız, kapasite ve ölçebildiği gen büyüklükleri
bakımından sanger yönteminden önemli ölçüde farklılaşmaktadır. Son yıllarda geliştirilen
yeni nesil DNA dizileme teknolojisi, genetik düzenleyici ağların; kromatin yapısı, nükleer
yapılanma ve genom varyasyonları (çeşitliliği) hakkında bilgi üretimini sağlayan modern
dizileme teknolojilerini kullanan bir sistemdir.
(50) Bu yönteme ilişkin GENOMED; “Yeni nesil DNA dizileme sistemleriyle yüksek doğrulukta,
ultra hızlı olarak dizileme yapılabilmektedir. Bu yöntemle elde edilen bir mikrobiyal genom
dizisi araştırmacılara başka hiçbir deneysel yöntemle elde edilemeyecek kadar zengin ve
özgün bilgi sağlamaktadır. … Sanger sekanslama ile 1.000-1200 baz dizilenebilirken ileri
nesil uygulamalarda bu sayı milyonlara ulaşır. Aynı zaman diliminde yeni nesil ile
çalışılacak olan reaksiyon-örnek sayısı, sanger çalışmaya kıyasla çok daha fazladır..”
hususlarını ifade etmektedir. Yeni nesil dizileme yönteminin incelendiği 09.08.2017 tarih
ve 17-26/397-176 sayılı Kurul kararında da “MEDSANTEK tarafından gen sayısı çok fazla
ise yeni nesil dizileme cihazı ile bu soruların tamamına hızlı bir şekilde cevap bulabildiği
örnek olarak kalıtsal genetik hastalıklarda, yüzlerce potansiyel bölgenin tek bir seferde
incelenebildiği, normalde aylar, yıllar sürebilecek süreçlerin birkaç saat gibi kısa bir
sürede sonuçlandırılabileceği ifade edilmektedir.” hususları yer almıştır.

8 Bu bölümün hazırlanmasında teşebbüslerden gelen bilgiler ve 09.08.2017 tarih ve 17-26/397-176 sayılı
Kurul kararından yararlanılmıştır.
9 Herhangi bir hastalık şüphesiyle tetkik edilen hastalarda nihai karar verilen testtir.
19-13/182-80
20/49

(51) Yeni nesil dizileme yönteminde de tıpkı sanger yönteminde olduğu gibi bir cihaz
kullanılmaktadır. Bu yöntemde kullanılan cihazların üretimini THERMO, ILLUMİNA ve
QIAGEN teşebbüsleri tarafından gerçekleştirilmektedir. MEDSANTEK, anılan pazarın
%(…..) ILLUMİNA’nın %(…..) ise THERMO’nun sahip olduğunu belirtmiştir. Taraflardan
her ne kadar yeni nesil dizileme alanında Türkiye’de Pacific Biosciences’ın da faaliyet
gösterdiği bilgisi edinilse de bu teşebbüse ilişkin herhangi bir pazar payı bilgisine
ulaşılamamıştır. Yine dosya kapsamında edinilen bilgiler çerçevesinde, QIAGEN’in
pazara yeni giriş yaptığı anlaşılmaktadır.
(52) Yukarıda anılan her iki yöntemde de cihazlar dışında tamamlayıcı ürünler de
kullanılmaktadır. Sanger yönteminde kullanılan kit pazarında Devyser AB (DEVYSER),
Delta Diagnostics V.K (ELUCİGENE), Lab Genomic (GENOMİC), Trimgen Corporation
(TRİMGEN), Exogen Biotechnology (EXOGENE), Molgentix (MOLGENTİX), GML inc.
(GML), TNR Diagnostics Pte. Ltd. (TNR), Cybergene AB (CYBERGENE), QIAGEN,
Blackhillls Diagnostic Res. (BLACKHİLLS), Invivoscrybe Technologies Inc.
(INVIVOSCRIBE), Nimagen B.V. (NİMAGEN), Promega Corporation (PROMEGA) gibi
çok sayıda oyuncunun olduğu bilinmektedir. MEDSANTEK’in ELUCİGENE, GENOMİC,
TRİMGEN ve EXOGENE’nin; GENOMED’in MOLGENTİX ve GML’nin; şikâyetçi
INTRON’un ise TNR ve CYBERGENE’nin Türkiye distribütörü olduğu görülmektedir. Yine
GENOM’un DEVYSER’in; ATQ’nun QIAGEN ve INVIVOSCRYBE’nin; MOLGEN’in
NİMAGEN’in; Rafigen Ticaret’in PROMEGA’nın Türkiye distribütörü olduğu öğrenilmiştir.
(53) Sanger yönteminde kullanılan kitlerin üretimini gerçekleştiren teşebbüsler; cihaz
pazarında THERMO’nun cihazlarının yaygın olması nedeniyle üretimini yaptıkları kitleri
bu cihazlara uyumlu olarak üretmektedir. INTRON bu sebeple satışını gerçekleştirdiği
kitlerin de cihaz pazarında THERMO’nun rakibi olan BECKMAN’ın cihazlarına uyumlu
olmadığını ifade etmektedir.
(54) Yeni nesil dizileme yönteminde de sanger yöntemine benzer şekilde tanı kitleri
kullanılmaktadır. Ancak bu yöntemde kullanılan tanı kitleri ana cihaz pazarında birden
fazla markanın yaygın olması nedeniyle sanger yönteminde kullanılan kitlerden farklı
olarak kit üreticisi teşebbüsler tarafından birden fazla cihaza uyumlu olarak
üretilebilmektedir. Yeni nesil dizileme cihazlarında kullanılan kit pazarında THERMO,
ILLUMİNA, QIAGEN, Agilent Technologies Inc (MULTİPLİCOM), DEVYSER, Premaitha
Health plc (PREMAITHA), ve NİMAGEN gibi teşebbüslerin faaliyetlerinin bulunduğu
anlaşılmaktadır. MEDSANTEK ve GENOMED tarafından gönderilen cevabi yazıdan, bu
teşebbüslerden MEDSANTEK ve GENOMED’in THERMO’nun; İNCEKARALAR’ın
ILLUMİNA’nın; ATQ’nun QIAGEN’in; GEN-ERA’nın MULTİPLİCOM’un; GENOM’un
DEVYSER’in; GELAB’ın PREMAİTHA’nın; MOLGEN’in NİMAGEN’in; SEM’in
MULTİPLİCOM’un Türkiye distribütörü olduğu anlaşılmaktadır.
(55) Diğer taraftan, sektörde faaliyette bulunan teşebbüsler daha çok çeşitli kuruluşlar
tarafından yapılan hizmet alım ihalelerine katılmaktadırlar. Şikâyetçi ve rakipleri
konumundaki kit satışı yapan teşebbüsler ana cihazları satın alarak hastanelerin açtıkları
“hizmet alımı” ihalelerine girmektedirler. Dolayısıyla ilgili sektörde kamu ihaleleri için
hazırlanan teknik şartnameler pazardaki rekabet ortamını doğrudan etkilemektedir. Kamu
alımlarında her ne kadar doğrudan bir cihaz isminin yer alması ilgili mevzuat açısından
mümkün değilse de kimi durumlarda hastanelerin ihtiyaçları doğrultusunda belirledikleri
kriterler fiilen tek bir cihazın ihale gerekliliklerini sağlamasına, dolayısıyla sadece bu
cihazı hastaneye temin edebilen teşebbüslerin ihalede rekabet edebilmesine neden
olmaktadır.


19-13/182-80
21/49

I.4.1.2. İlgili Ürün Pazarı
(56) Soruşturmanın konusu DNA dizi analizi cihazları ve bu cihazlarda kullanılan kit pazarlarını
ilgilendirmektedir. Bu çerçevede yukarıdaki başlıkta ayrıntıları yer alan DNA dizi analizi
yöntemlerinde kullanılan cihaz pazarları ve bu pazarlarla ilişki içerisinde olan ikincil
ürünlere yönelik değerlendirme yapılması gerekmektedir.
(57) Öncelikle ilgili bölümde ifade edildiği üzere, sanger ve yeni nesil dizileme yöntemlerinin
hız, kapasite ve ölçebildiği gen büyüklükleri gibi pek çok açıdan farklı özellikler
gösterdikleri, şikayet sahibi INTRON dışında, haklarında soruşturma yürütülen taraflarca
da kabul edilen bir husustur. Bunun yanında, sektörde faaliyette bulunan teşebbüslerin
daha çok kamu hastaneleri tarafından düzenlenen hizmet alım ihalelerine katıldığı
görülmektedir. Kamu ihaleleri için hazırlanan teknik şartnameler pazardaki rekabet
ortamını doğrudan etkilemektedir. Bu teknik şartnamelerle talep edilen hizmetin bu ikili
ayrımı esas aldığı, dolayısıyla söz konusu yöntemlerin talep bakımından ikame olmadığı
değerlendirilmektedir.
(58) Yeni nesil dizileme cihazlarının konu edindiği 09.08.2017 tarih ve 17-26/397-176 sayılı
Kurul kararında da sanger tabanlı DNA dizi analizi cihaz pazarı ayrı tutularak ilgili ürün
pazarının yeni nesil dizileme cihazları pazarı olarak belirlenebileceği ifade edilmiştir.
(59) Mevcut dosya bakımından da bu ayrım benimsenerek ilgili ürün pazarının öncelikle “yeni
nesil dizileme cihazları” ve “sanger dizileme cihazları” olarak ayrı ayrı belirlenmesi
gerektiği değerlendirilmektedir. Yeni nesil dizileme yöntemlerinde ILLUMİNA, THERMO
ve QIAGEN üretimi cihazlar bulunurken, sanger yönteminde ise THERMO ve BECKMAN
üretimi cihazlar bulunmaktadır. Her iki ayrımda kullanılan cihazların hem teknik açıdan
hem de kullanıcı gözünden ikame olmadığı görülmektedir. Bu husus hakkında
09.08.2017 tarih ve 17-26/397-176 sayılı Kurul kararında “…Thermo Fisher markası
pazardaki diğer ana rakip konumundadır. Ancak teşebbüsler tarafından Illumina’nın
kullanımının kolay olduğu ve kaliteli veri sağladığı bu nedenle pahalı olmasına karşın özel
hastanelerce de tercih edildiği belirtilmektedir.” ifadeleri yer almaktadır. Anılan kararda,
raportörlerce görüşme gerçekleştirilen Yrd. Doç. Dr. Ekim TAŞKIRAN tarafından ise
“Thermo ve Illumina markaları örtüşebiliyor. Fakat, tam anlamıyla rakip oldukları ifade
edilemez. Rekabetten ziyade iki cihaz arasında tercih yapılması söz konusudur.”
hususları ifade edilmiştir. Ayrıca dosya mevcudu bilgilere göre, ILLUMİNA marka
cihazlarda hata oranı daha düşük kalmaktadır. Bu çerçevede dosya konusu iddialar da
dikkate alındığında ilgili ürün pazarı “Thermo üretimi sanger dizi analizi cihazları” ve
“Thermo üretimi yeni nesil dizi analizi cihazları” olarak belirlenmiştir.
(60) Dosya kapsamında incelenen temel iddia GENOMED ve MEDSANTEK’in cihazlara
yönelik yetki belgesi vermemelerine ilişkin olup bu çerçevede dosya kapsamında söz
konusu teşebbüslerin cihaz pazarındaki eylemleri incelenmektedir. Bu nedenle mevcut
dosyada kesin bir ardıl pazar tanımı yapılmasına ihtiyaç duyulmamaktadır. Ancak,
incelenen eylemlerin etki doğurduğu kit pazarının genel çerçevesinin çizilmesinde fayda
görülmektedir. Bu bağlamda, tıbbi cihazlar kullanımları esnasında tamamlayıcı ürün ve
hizmetlere ihtiyaç duymaları sebebiyle bu cihazların bulunduğu pazar “birincil” veya
“öncül” pazar olarak adlandırılmaktadır. Yedek parça, sarf malzemesi, bakım-onarım
hizmetleri gibi birincil ürünlerle birlikte kullanılan ve birincil ürünün satın alınmasıyla veya
satın alınmasından belli bir süre sonra ihtiyaç duyulan ürün ve hizmetlerin bulunduğu
pazarlar ise “ikincil” veya “ardıl” pazarlar olarak tanımlanmaktadır.
(61) Rekabet hukuku literatüründe, öncül ve ardıl ürün ve hizmetlerin yer aldığı pazarların
tanımlanmasında i) söz konusu ürün ve hizmetlerin aynı pazara dahil edilip
edilemeyeceği, ii) eğer bu sonuca ulaşılamazsa ardıl ürün ve hizmetlerin yer aldığı
pazarların marka-spesifik tanımlanıp tanımlanamayacağı hususları değerlendirilmektedir.
19-13/182-80
22/49

(62) Birincil bir ürünün ilişkili ikincil ürünler ile farklı pazarlarda yer aldığının kabul edilebilmesi
için iki koşuldan birinin varlığı aranmaktadır. Birincisi, diğer üreticiler tarafından üretilen
ikame ikincil ürünlerin varlığı, ikincisi ise başka bir birincil ürünün ikame olması dolayısıyla
ikincil piyasada fiyatların yükselmesinin engellenmesidir. Bu çerçevede öncelikle ilgili
bölümde ifade edildiği üzere sanger dizileme cihazlarına uyumlu kit pazarında faaliyette
bulunan çok sayıda üretici firma bulunması nedeniyle ilk koşul karşılanmamaktadır. Tanı
kitlerinin, cihaz pazarının büyük bir bölümünü elinde bulunduran THERMO üretimi
cihazlara uyumlu olması rakip BECKMAN’ın ise sınırlı sayıda cihazı10 ve düşük pazar
payı ile ikincil piyasada fiyatların yükselmesini engelleyecek konumda bulunmamasının
yanında cihazların yüksek geçiş maliyetleri sebebiyle rakip cihazların ikame olamaması
sebebiyle de ikinci koşulun mevcut dosya bakımından karşılanmadığı anlaşılmaktadır.
Dolayısıyla ilgili ürün pazarı “Thermo marka sanger dizi analizi cihazlarına uyumlu kit
pazarı” olarak belirlenebilecektir.
(63) Benzer şekilde yeni nesil dizileme yöntemleri açısından da aynı değerlendirmeleri
yapmak mümkündür. Bu yöntemde de kullanılan cihazlara uyumlu kit üreten rakipler
bulunmakta ve yine yüksek geçiş maliyetleri sebebiyle rakip cihazlar ikame olarak
görülmemektedir. Kurulun geçmiş tarihli kararları incelendiğinde de ardıl pazar
tanımlarının marka-spesifik yapıldığı görülmektedir. Zira, yine yeni nesil dizi analizi
cihazları pazarının incelendiği 09.08.2017 tarih ve 17-26/397-176 sayılı Kurul kararında
da ilgili pazarın marka spesifik tanımlanabileceği ifade edilmiştir. Mevcut dosya
bakımında da aynı usul benimsenerek “Thermo marka yeni nesil dizileme cihazlarına
uyumlu kit pazarı” ayrı bir ilgili ürün pazarı olarak belirlenebilecektir.
(64) Sonuç olarak yukarıda da ifade edildiği üzere kesin bir ardıl pazar tanımı yapılmasına
ihtiyaç bulunmadığından, mevcut dosya bakımından ilgili ürün pazarı “Thermo üretimi
sanger dizi analizi cihazları” ve “Thermo üretimi yeni nesil dizileme cihazları” olarak
belirlenmiştir.
I.4.1.3. İlgili Coğrafi Pazar
(65) İlgili ürün pazarını oluşturan ürünlerin ülke içinde rekabet şartlarının bölgesel olarak
farklılaşmasına neden olacak bir unsurun bulunmaması nedeniyle ilgili coğrafi pazar
“Türkiye” olarak belirlenmiştir.
I.4.2. 4054 Sayılı Kanun’un 6. Maddesi Kapsamında Değerlendirme
(66) INTRON tarafından gönderilen şikâyet dilekçesi ve ek bilgi ve belgelerde esas olarak,
DNA dizi analizi cihaz, kit ve sarf malzemesi üreticisi THERMO’nun Türkiye’deki yetkili
distribütörlerinden satın aldığı cihazlar ile kit karşılığı hizmet alım ihalelerine katılmaya
çalışan INTRON’un kamu hastaneleri tarafından ihale şartnamelerinde talep edilen cihaz
için üretici ve yetkili distribütörden alınması gereken yetki belgelerini GENOMED ve
MEDSANTEK’ten temin edememesi nedeniyle kit pazarında piyasadan dışlandığı iddia
edilmektedir. Bu bağlamda, söz konusu iddialar 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi
kapsamında hâkim durumun kötüye kullanılması kapsamında incelenecektir. Bu noktada,
değerlendirmesi gereken ilk husus anılan kötüye kullanma analizinin yukarıda belirlenen
pazarların hangisi veya hangilerine ilişkin olduğudur. Dosya kapsamında incelenen
başvurudan ve elde edilen bilgi ve belgelerden, GENOMED ve MEDSANTEK’in kamu
ihalelerinde yetki belgesi vermediği iddia edilen ürün, söz konusu yetkili distribütörlerin
gerek doğrudan hastanelere gerekse kit pazarında faaliyet gösteren bayilere satışını
yaptığı cihaza ilişkindir. Diğer yandan, anılan cihaza ilişkin yetki belgesinin alınamaması,

10 MEDSANTEK tarafından gönderilen ve Kurum kayıtlarına 02.04.2018 tarih ve 2676 sayı ile intikal eden
cevabi yazıda Türkiye’de toplam (…..) sanger cihazının bulunduğu bunlardan sadece bir tanesinin
BECKMAN diğer (…..) cihazın THERMO üretimi olduğu belirtilmektedir.
19-13/182-80
23/49

INTRON’un temel olarak Thermo Fisher marka sanger ve yeni nesil dizileme
pazarlarındaki kit satışı faaliyetlerine engel teşkil eder niteliktedir. Bu nedenle, dosya
kapsamında Thermo Fisher marka DNA dizi analizi cihazı ve bu cihaza ilişkin sarf
malzemeleri satmaya yetkili teşebbüslerin söz konusu yetkiden gelen hâkim durumlarını
kit veya bir diğer ifadeyle kit karşılığı hizmet satışı alanında kötüye kullanıp
kullanmadıkları incelenecektir.
(67) 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesinin ilk fıkrasında, “Bir veya birden fazla teşebbüsün
ülkenin bütününde ya da bir bölümünde bir mal veya hizmet piyasasındaki hâkim
durumunu tek başına yahut başkaları ile yapacağı anlaşmalar ya da birlikte davranışlar ile
kötüye kullanması” yasaklanmakta ve maddenin ikinci fıkrasında da beş bent halinde
örnek niteliğinde kötüye kullanma halleri sayılmaktadır:
“a) Ticarî faaliyet alanına başka bir teşebbüsün girmesine doğrudan veya dolaylı
olarak engel olunması ya da rakiplerin piyasadaki faaliyetlerinin zorlaştırılmasını
amaçlayan eylemler,
b) Eşit durumdaki alıcılara aynı ve eşit hak, yükümlülük ve edimler için farklı şartlar
ileri sürerek, doğrudan veya dolaylı olarak ayırımcılık yapılması,
c) Bir mal veya hizmetle birlikte, diğer mal veya hizmetin satın alınmasını veya
aracı teşebbüsler durumundaki alıcıların talep ettiği bir malın veya hizmetin, diğer
bir mal veya hizmetin de alıcı tarafından teshiri şartına bağlanması ya da satın
alınan bir malın belirli bir fiyatın altında satılmaması gibi tekrar satış halinde alım
satım şartlarına ilişkin sınırlamalar getirilmesi,
d) Belirli bir piyasadaki hakimiyetin yaratmış olduğu finansal, teknolojik ve ticarî
avantajlardan yararlanarak başka bir mal veya hizmet piyasasındaki rekabet
koşullarını bozmayı amaçlayan eylemler,
e) Tüketicinin zararına olarak üretimin, pazarlamanın ya da teknik gelişmenin
kısıtlanması.”
(68) Söz konusu Kanun maddesi çerçevesinde herhangi bir teşebbüs faaliyetinin hâkim
durumun kötüye kullanılması olarak değerlendirilebilmesi için öncelikli şart, incelemeye
konu teşebbüsün hâkim durumda olmasıdır. Bu nedenle Kanun’un 6. maddesi
çerçevesinde yapılacak değerlendirmelerde öncelikle ilgili teşebbüsün ilgili pazar(lar)da
hâkim durumda olup olmadığının tespit edilmesi gerekmektedir.
I.4.2.1. Hâkim Durum Analizi
(69) 4054 sayılı Kanun’un 3. maddesinde hâkim durum; “Belirli bir piyasadaki bir veya birden
fazla teşebbüsün, rakipleri ve müşterilerinden bağımsız hareket ederek fiyat, arz, üretim
ve dağıtım miktarı gibi ekonomik parametreleri belirleyebilme gücü” olarak tanımlanmıştır.
(70) Hâkim Durumdaki Teşebbüslerin Dışlayıcı Kötüye Kullanma Niteliğindeki Davranışlarının
Değerlendirilmesine İlişkin Kılavuz’da (KILAVUZ) ise bu tanıma açıklık getirilerek;
rekabetçi baskılardan bağımsız davranabilen bir teşebbüsün fiyatlarını kârlı bir şekilde
rekabetçi düzeyin üzerine çıkarabileceği ve mal ve hizmet çeşitliliği ve/veya kalitesi,
yenilik düzeyi gibi unsurları da kendi lehine ve tüketicilerin zararına olacak şekilde
rekabetçi seviyenin altına çekebileceği ifade edilmiştir.
(71) KILAVUZ’da incelenen teşebbüsün yukarıda sözü edilen rekabetçi baskılardan ne ölçüde
bağımsız davranabildiğinin araştırılmasında temel olarak; incelenen teşebbüsün ve
rakiplerinin pazardaki konumu, pazara giriş ve pazarda büyüme engelleri, alıcıların
pazarlık gücü gibi unsurlar dikkate alınmakla beraber, her bir olayın kendine özgü
koşullarının da göz önünde bulundurulması gerektiği vurgulanmıştır. Bu çerçevede
19-13/182-80
24/49

aşağıda yapılacak değerlendirmede de anılan unsurların yanı sıra şikâyet konusu
eylemin kendine özgü koşulları da göz önünde bulundurulacaktır.
(72) İncelenen teşebbüsler THERMO’nun Türkiye’deki yetkili distribütörleri olarak faaliyet
göstermektedirler. THERMO hem yeni nesil DNA dizi analizi cihazlarının hem de sanger
adı ile anılan DNA dizi analizi cihazlarının üretimini gerçekleştirmektedir. THERMO aynı
zamanda bu cihazlara uyumlu tanı kitlerinin de üretimi işiyle de iştigal etmektedir.
MEDSANTEK ve GENOMED ise THERMO tarafından üretimi yapılan bu cihaz ve tanı
kitlerinin Türkiye’ye satışının yanında bu cihazlarda kullanılan sarf malzemesinin satışı ve
cihazların bakım veya onarımı alanlarında faaliyet göstermektedir. Şikâyet sahibi
INTRON ise bu cihazlara uyumlu tanı kitlerinin satışını gerçekleştirmektedir.
(73) Yukarıda da belirtildiği üzere, tanı kitlerinin satışı pazarında kamu alımları önemli bir yer
tutmaktadır. Kamu alım ihalelerinin ise önemli bir bölümü hizmet alım ihalesi şeklinde
gerçekleşmektedir. Bu yöntemde ihaleyi kazanan firmanın, cihazın kurulumundan
sonucun verilmesi aşamasına kadar tüm edimleri yerine getirmesinin beklenmesi
sebebiyle ihaleye katılacak olan firmaların kit pazarındaki rakipleri ile rekabet edebilmesi
için bu kitlerin kullanılacağı cihazları da hastaneye temin etmesi gerekmektedir.
(74) Diğer taraftan hastaneler hizmet alım ihalelerine ilişkin şartnamelerinde bu cihazlara
ilişkin yetki belgelerini talep etmektedirler. İhaleyi kazanan firmalar kimi durumda cihazı
yetkili distribütörden kiralama veya satın alma suretiyle temin ederek, kimi durumda ise
mülkiyetine sahip oldukları cihazlarla birlikte hastanelere kurulum yapmaktadırlar. Bu
noktada cihazın mülkiyetini elinde bulunduran ve bulundurmayan teşebbüsler açısından
bir ayrıma gidilmesi gerekmektedir.
(75) Cihazın mülkiyetine sahip olmayıp distribütör tarafından yetkilendirilen teşebbüsler cihaz
için henüz bir yatırım gerçekleştirmemiş durumdadırlar. Buna karşılık, cihazı elinde
bulunduran teşebbüsler için aynı şeyleri söylemek mümkün değildir. Cihaz bir kere
alındıktan sonra cihazın alım maliyetlerinden kaynaklanan yüksek geçiş maliyetleri
dolayısıyla farklı bir marka cihaza geçiş yapılması mümkün bulunmamaktadır. Dolayısıyla
söz konusu cihazların satın alınmasının akabinde müşteriler “kilitlenmiş” konuma
gelmektedir.
(76) Aşağıdaki tabloda GENOMED ve MEDSANTEK tarafından 2014-2017 yılları arasında
satışı yapılan THERMO üretimi DNA dizi analizi cihaz sayısı yer almaktadır11:
Tablo 1: 2014-2017 Yılları Arasında Satışı Yapılan DNA Dizi Analizi Cihazları
Teşebbüs Yeni Nesil Sanger Toplam
GENOMED (…..) (…..) (…..)
MEDSANTEK (…..) (…..) (…..)
Toplam (…..) (…..) (…..)
Kaynak: MEDSANTEK ve GENOMED cevabi yazıları
(77) Yukarıdaki tablodan görüldüğü üzere THERMO üretimi DNA dizi analizi cihazlarında ilgili
dönem içerisinde satışların yaklaşık %(…..)’ini GENOMED; %(…..)’ini ise MEDSANTEK
gerçekleştirmiştir. Aşağıda Tablo 2’de ise 2014-2017 yılları arasında GENOMED ve
MEDSANTEK’in sanger DNA dizi analizi cihazlarında kullanılan kit, sarf malzeme ve
servis pazarında elde ettikleri cirolar yer almaktadır:

11 Teşebbüslerin yıllık bazda satış adetleri düşük olduğundan yıllık veriler daha sağlıklı bir değerlendirme
yapabilmek adına toplulaştırılmıştır.
19-13/182-80
25/49


Tablo 2- 2014-2017 Yılları Arasında Sanger DNA Dizi Analizi Cihazlarında Kullanılan Kit, Sarf Malzeme ve
Bu Cihazlara Verilen Servis Hizmetinden Elde Edilen Gelirler (TL)12
Yıllar KİT Sarf Malzeme Servis
GENOMED MEDSANTEK GENOMED MEDSANTEK GENOMED MEDSANTEK
2014 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
2015 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
2016 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
2017 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Toplam (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Kaynak: MEDSANTEK ve GENOMED cevabi yazıları
(78) Aşağıdaki tabloda 2014-2017 yılları arasında GENOMED ve MEDSANTEK’in yeni nesil
DNA dizi analizi cihazlarında kullanılan kit, sarf malzeme ve servis pazarında elde ettikleri
cirolar yer almaktadır:
Tablo 3: 2014-2017 Yılları Arasında Yeni Nesil DNA Dizi Analizi Cihazlarında Kullanılan Kit, Sarf Malzeme
ve Bu Cihazlara Verilen Servis Hizmetinden Elde Edilen Gelirler (TL)
Yıllar KİT Sarf Malzeme Servis
GENOMED MEDSANTEK GENOMED MEDSANTEK GENOMED MEDSANTEK
2014 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
2015 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
2016 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
2017 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Toplam (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Kaynak: MEDSANTEK ve GENOMED cevabi yazıları
(79) Tablo 2 ve 3’ten görüleceği üzere, THERMO üretimi yeni nesil DNA dizi analizi
cihazlarında kullanılan kit, sarf malzeme ve bu cihazların servisi pazarlarında
MEDSANTEK’in GENOMED’den daha büyük bir oyuncu olduğu görülmektedir. THERMO
üretimi sanger DNA dizi analizi cihazlarında kullanılan sarf malzeme pazarında yine
MEDSANTEK daha büyük bir oyuncu iken; bu cihazlarda kullanılan kit ve cihazların
servisi pazarında ise GENOMED satışlarının daha fazla olduğu anlaşılmaktadır.
(80) Dosya mevcudu bilgilerden THERMO marka sanger DNA dizi analizi cihazlarının
mülkiyetine sahip olmasına rağmen söz konusu cihazın satışını yapmaya yetkili
olduklarına dair belgeleri temin edemeyen teşebbüslerin, kit pazarında etkin bir rakip
olarak kamu ihalelerinde rekabet etme imkânlarının bulunmadığı anlaşılmıştır. Dolayısıyla
cihaza ilişkin yetki belgesi talep edilmesi kit pazarına ilişkin önemli bir giriş engeli
oluşturmaktadır. Söz konusu yetki belgesinin Türkiye’de yalnızca distribütörlerden temin
edilmesinin mümkün olması ise DNA dizi analizi cihazını GENOMED veya
MEDSANTEK’ten alan firmaların alıcı gücünü olumsuz yönde etkilemektedir. Bu
doğrultuda GENOMED veya MEDSANTEK, THERMO marka sanger veya yeni nesil
dizileme cihazını kit pazarında faaliyet gösteren bir bayisine veya bağımsız teşebbüslere
sattıktan sonra, cihazların yetki belgelerinin temin edilmesi aşamasında her teşebbüs
kendi sattığı cihaz bakımından hâkim duruma gelmektedir. Zira hem GENOMED hem de
MEDSANTEK kendi aralarındaki mukayeseli pazar gücünden bağımsız olarak sattıkları
cihazların alt pazarı olan kit pazarında kendileri ile rekabet edecek şekilde kullanılmasını
bloke edecek güce sahip durumdadır.
(81) Teşebbüslerin cihazı sattıktan sonra elde ettikleri söz konusu gücü MEDSANTEK’te
yapılan yerinde incelemede elde edilen bir belgeden teyit etmek mümkündür. INTRON’un
cihaz için yetki belgesi talep etmesi üzerine MEDSANTEK çalışanları arasında geçen
yazışmalarda “… Amacımızı ellerindeki cihazları çöp etmekse bu güç elimizde, eğer

12 MEDSANTEK’ten elde edilen veriler ilgili yıllardaki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Ortalama Döviz
Alış Kurları esas alınarak TL’ye dönüştürülmüştür.
19-13/182-80
26/49

amaç bize gelmelerini sağlamaktıysa şu anda gelmiş gibi duruyorlar.” ifadesi yer
almaktadır. Dolayısıyla söz konusu ifadelerden de anlaşılacağı üzere cihazı satın alan
teşebbüslerin yetki belgesi alamamaları anılan cihazların tamamen atıl kalmasına yol
açmakta ve cihazı satan tarafların bu güce sahip olduğu anlaşılmaktadır.
I.4.2.2. Kötüye Kullanmaya İlişkin Değerlendirme
(82) Yukarıda da belirtildiği üzere, dosya kapsamında temel olarak THERMO marka DNA dizi
analizi cihazının Türkiye’deki ana distribütörlerinin cihaz satışı yaptığı teşebbüslere
ihalelerde talep edilen yetki belgesini sağlamayarak kit pazarındaki rakiplerinin
faaliyetlerini zorlaştırdığı iddiası ele alınmaktadır. Aşağıda yerinde incelemede birer
örnekleri alınan belgeler ve teşebbüslerden elde edilen bilgiler göz önünde
bulundurularak iddia edilen davranışın 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi kapsamında bir
ihlale yol açıp açmadığı her bir teşebbüs bakımından ayrı ayrı değerlendirilecektir.
I.4.2.2.1. GENOMED Bakımından Kötüye Kullanmaya İlişkin Değerlendirme
(83) Dosya konusu iddia bakımından öncelikle GENOMED tarafından yetki belgesi talebinin
reddedildiğine ilişkin bulguların ortaya konulması gerekmektedir. INTRON tarafından
Kuruma yapılan ilk başvuruda GENOMED ile 2013 yılından beri ticari ilişkisinin
bulunmadığı ve yetki belgesinin de teşebbüsten temin edilemediği ifade edilmektedir.
GENOMED tarafından gönderilen savunmada ise; ticari alacaklardan kaynaklanan
hususlar nedeniyle 2013 yılından itibaren INTRON ile ticari ilişkilerin sonlandırıldığı,
INTRON’un GENOMED’den herhangi bir yetki belgesi talebinin de bulunmadığı
belirtilmiştir.
(84) Bu savunma üzerine INTRON’a GENOMED’den doğrudan bir yetki belgesi talep edilip
edilmediği sorulmuştur. INTRON tarafından gönderilen cevabi yazıda şikâyetlerine konu
yetki belgesinin GENOMED’den talep edilmediği ifade edilmiştir. GENOMED’de yapılan
yerinde incelemelerde de kit pazarında faaliyet gösteren herhangi bir teşebbüsün yetki
belgesi talebinin olumsuz karşılandığına ilişkin bir belgeye ulaşılamamıştır.
(85) Ayrıca, MEDSANTEK’in, INTRON’un Süleyman Demirel Üniversitesi Hastanesi’nin açtığı
ihale kapsamında talep ettiği yetki belgesini yukarıdaki şekilde reddetmesine ilişkin
olarak, hakkında inceleme yapılan teşebbüslere, doğrudan kendileri katılım sağladığı
ihaleler kapsamında üçüncü taraflara yetki belgesi vermelerini engelleyen herhangi bir
düzenlemenin bulunup bulunmadığı sorulmuştur. Bunun üzerine GENOMED, bu şekilde
bir düzenlemenin mevcut olmadığını belirtmiş ve “Bu durumu ticari olarak mantıklı
bulmamakla beraber bu yönde tarafımıza yapılan herhangi bir müracaat olmamıştır.”
şeklinde beyanda bulunmuştur.
(86) Öte yandan dosyadaki değerlendirmenin eksiksiz yapılabilmesi adına kit pazarına ilişkin
yerinde incelemelerde elde edilen ve önemli olduğu değerlendirilen belgelerin de
incelenmesi gerekmektedir. GENOMED’de yapılan yerinde incelemede elde edilen Belge-
18’de Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Tıbbi Genetik Bir Yıllık Kit Karşılığı NGS ihalesi
kapsamında GENOMED’in ihalede en iyi fiyat teklifi verdiği anlaşılan rakibi INTRON’u
piyasadan dışlama amacıyla yaptıkları plan yer almaktadır ancak söz konusu belgede
yetki belgesinin verilmesine ilişkin bir husus yer almamaktadır:
“… Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Tıbbi Genetik 1 yıllık Kit Karşılığı NGS
ihalesi; * İhaleye Bayimiz olarak Nevagen firması ve rakip oalark İzmir Firması olan
İntron firması iştirak etmiştir.
…
19-13/182-80
27/49

*…İntron Firmasının Teklif ettiği cihaz İllumina cihazı olup kit ve marka model
olarak henüz teknik veriye ulaşmamakla beraber İntron firmasının verdiği teklif
yaklaşık (…..) dir.
* İntron firmasının teknik şartanamede bulunan ve idari şartnamede bu kısma atıfta
bulunulan -ihale öncesi Demo yapılması ve detaylı rapoların ihale dosyasında
sunulması- maddesine uymadığını düşünüyoruz.
- Kurum hocaları ile görüşerek A planı olarak evrak eksikliği var ise İntron
firmasının ihale dışı bırakılması için çaba göstereceğiz - B planı olarak hocanın
hemen intron firmasından 10 iş günü içerisinde yapılmak üzere idare acılığı ile
yazılı demo talebinde bulunmasını ileteceğiz, bu şekilde 10 iş günü içinde intron
firmasının 16 parametrenin demosunun yapamayacağını düşünüyor ve ihale dışı
bırakılacağını umuyoruz.
- her iki senaryoda da fiyat farkının fazla olmasından dolayı ihalenin 2. Avantajlı
teklif sahibi olara bizlerin uhdesinde kalmama ihtimalini yüksek görüyoruz, ihalenin
iptalinin ve yeniden çıkılmasının en olası ve bizim açımızdan da olabilecek en iyi
senaryoalardan biri olduğu kanaatindeyiz.
- Mevcut ihelnin en iyi şekilde lehimize sonuçlanması için firmamız ve hizmet
sağlayıcılarmızla maximum gayreti göstereceğiz, bunun dışında ihaelnin
yenilenmesi kararı alınması durumunda yine ihalede fiyat avantajı sağlamak için
elimizden gelen maximum gayreti göstereceğiz.”
(87) Buna ek olarak GENOMED’de yapılan incelemede elde edilen bir grup belgeden
GENOMED’in piyasaya satış yaptığı sarf malzemesi satışlarını ciddi ölçüde takip ettiği ve
söz konusu sarf satışlarının yalnızca kendi sattıkları kitler için kullanıldığını izlemeye
azami ölçüde gayret gösterdiği anlaşılmaktadır. Zira Belge-15’te konunun önemi
“Piyasada kontrol dışı sarf malzeme trafiği bizi (EYS) bitirir” şeklinde dile getirilmiştir.
Benzer ifadeler Belge-13’te ve bu belge ile aynı silsilede hazırlanan Belge-14 ile Belge-
17’de de yer almaktadır. Ayrıca, GENOMED’in tüm kit satışlarını gerçekleştirdiği BİODPC
bayisi ile GENOMED arasında geçen Belge 11’de ise aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“…Daha önce ön bilgisini verdiğim üzere özellikle açılan karşı cephelerin
artmaması ve bir şekilde legal olamayan şekilde yapılan işlerden gelir edebilmek
adına bir girişimde bulunuyoruz.
Bu konuda ekli doküman Median ve İntron ile paylaşılmış ve kabul ettiklerini
belirtmeleri üzerine daha detaylı konuşma üzere pazartesi istanbul’a
çağrılmışlardır.
Burada özellikle Median ticari olarak muhatap alınacak ama ekli protokol
kapsamında hazırlanacak detaylı bir sözleşme her iki firmayada imzalattırılacaktır.
İzlemeyi planladığımız yol;
**Kit ve sarfların fiyatları ayrı ayrı vermek, kit ve sarf alım miktarlarını tutar veya
adet olarak kit’ten fazla sarf alınmaması üzerinde kontrol edecek bir mekanizma
kurmak şeklindedir,
…”
(88) Söz konusu belgede geçen ve sarf miktarlarının kontrolünü sağlamaya yönelik yöntem
arayışları BİODPC İş Geliştirme Müdürü tarafından EYS MEDİKAL Proje Koordinatörü’ne
gönderilen Belge-12-13’te devam etmektedir:
“Median & İntron ile aşağıdaki kurumlar üzerinden kit karşılığı ve + kit dışında sarf
için anlaşma sağlama ortamımız bulunuyor.
19-13/182-80
28/49

…
** Kit karşılığı satışımızda olası kit ayrı sarf ayrı olması halinde sadece alınan kit ile
orantılı şekilde satılacak sarf fiyatı ne olmalıdır ?...
1. Burada önemli olan kontrol mekanizmasıdır. Eğer siz analitik kontrol ile
verecekseniz, sizin orantınız onlara engel olmaz. Çünkü hem protokol değiştirirler
hemde farklı yerler iççin farklı parametreler de min ambalaj adetli testler den alırsa
sarf paylaşımı nasıl olacak ? sonuçta miktarlı yukarı yuvarlayacaksınız. Oda zaten
kendisi vial tüplere sarf bölmede usta olduğu için kendi ihtiyacını dağatacaktır.
Kalanlar ile diğer anlaşma yeri dışında işlerini görecektir. Elden satacaktır. Atlas
Murata verecektir. Vs. vs. yer bazında örneklerle çoğaltırım bunu ben.
2. Bulk ürün verilmemeli. / ml den büyük POP, 384 den büyük POP, 100 rxn dan
büyük BDT… Büyük hacim bulk ürün verirsenin pinçik pinçik satarlar…
…
4. Bir diğer mantık satış şekli her nasıl olursa olsun, burada (…..) sorunlu bayi için
mantığını çalıştırmak da uygun bence. Kiti toplu olarak gönderip, daha sonra
safları istedikleri yere sevk ettikleri test sayısı kadar sarf gödnermekteir. Yani (…..)
kutu test ver, (…..) kutu BDT için istek yaptır, hemen gönder. Bu nasıl takip edilir,
biz dahil her bölgede işlerinizi takip eden alt hizmet destekçisi firmalar var.. (…..),
bu bölgede biz de bakarız. Onlara teslim ettirin sarfı, tutanakla. Ha bu çözüm mü,
sadece çaydırıcı zorlayıcı…. Fazla isterse tutanak ve yer takibinden verdik ya daha
önce denir…
…”
(89) Yukarıdaki belgede GENOMED’in iş ortağı BİODPC’nin fazla verilecek sarf malzemesinin
başka işlerde kullanılması veya üçüncü taraflara arz edilmesine yönelik endişeler ve
çözüm önerileri görülmektedir. Ayrıca aynı taraflar arasında geçen Belge-16’da
BİODPC’nin temel amacı dile getirilmektedir:
“… Ben ilgili firmaya kit satma derdindeyim ve bunu tekrarlamamdan sıkılmış
olabilirsiniz ama sağlam bir sözleşme ile yapacağım.
Ama alınan kit kadar sarfı ücretsiz veririz hususunda bizim bunu takip etmemiz,
rakama bağlamamız vb hem iç süreç takibimiz hemde kurum bazlı cihaz model ve
test çalışma dağılımı açısından kolay değildir. Bundan dolayı sarfı ayrı olarak
fiyatlamak mantıklı geliyor.
…
Bu tamamen bizim kit bazlı kurgumuz olup, sen lütfen bunun üzerine bu
kurumlarda sözleşme kapsamında sınırlı kalmasını kabul edip, aksi durumda
anında fesih edeceğimiz gerçeği ile EK SARF satışı için önerini getir.
Yok Ek sarf olmasın dersen ben işime kit olarak kendi kurgum ile devam ederim
ama bunu baştan yapmama sebebim SARF tan yüksek bir kazanç elde etmek
değil, bencil bir tutum sergilememektir.
…
Perşembe öğlenden sonra (…..) ile biz toplantı yapacağız. Senide ararız inceleme
notların ile birlikte konuyu netleştiririz uyar ise”
(90) Buna göre BİODPC’nin GENOMED’in de desteğiyle birlikte sarf malzemelerini kontrol
etmesindeki amacın daha fazla kit satışı gerçekleştirmek olduğu anlaşılmaktadır. Bu
amaç GENOMED’in MEDSANTEK ile rekabet etmeye çalıştığını gösteren Belge 10’dan
19-13/182-80
29/49

da anlaşılmaktadır. Söz konusu belgelerde cihazlarda kullanılan sarf malzemelerinin kit
satışları ile orantılı olarak müşterilere sunulması hususunda emareler olsa da sarf
malzemelerinin satışının kısıtlanması dosya kapsamında kit pazarında faaliyet gösteren
teşebbüslerin yanı sıra başvuru sahibi INTRON bakımından bir şikâyet konusu teşkil
etmemektedir. Diğer yandan, gerek INTRON gerekse GENOMED tarafından sunulan
bilgilere göre INTRON’un doğrudan GENOMED’den yetki belgesi talep ettiği bir durum
söz konusu olmamıştır. Bunun yanı sıra, INTRON tarafından sunulan bilgiye göre 2013
yılı sonrasında da 2014 yılında İzmir Kamu Hastaneler Birliği ihalesi kapsamında
doğrudan INTRON tarafından ve 2017 yılında ise Dr. Behçet Uz Çocuk Hastanesi
ihalesinde ise bayi aracılığıyla GENOMED’ten yetki belgesi temin edilmiştir. Bu bilgiler
ışığında, GENOMED’in DNA dizi analizi cihazı pazarındaki hâkim durumunu bu
cihazlarda kullanılan kit pazarında kötüye kullanmadığı kanaatine ulaşılmıştır.
I.4.2.2.2. MEDSANTEK Bakımından Kötüye Kullanmaya İlişkin Değerlendirme
(91) Soruşturmanın temel konusu olan cihaza ait yetki belgesinin birtakım kamu ihalelerinde
başvuru sahibi INTRON’a sağlanmadığı iddiasının MEDSANTEK bakımından
değerlendirilmesinde öncelikle INTRON tarafından MEDSANTEK’e yapılan talebi ve bu
talebin MEDSANTEK tarafından nasıl değerlendirildiğini gösteren belgelerin incelenmesi
önem arz etmektedir. Bu kapsamda ilk olarak Belge-4’e bakılabilecektir. Belge 4’te
INTRON talebini aşağıdaki şekilde dile getirmektedir:
“Sayın ilgili,
İhale İdari Şartname -Teklif veren firmanın, gerekli kit ve cihazlar için üretici
firmanın Türkiye temsilcisi olduğuna dair distribütörlük ya da Türkiye
Distribütörü tarafından onaylanmış yetkili satıcı belgesini teklife eklemelidir.-
Madde 7’ye istinaden,
Firmanızdan 10/03/2016 tarihinde 170349 fatura no ile satın aldığımız 28153-020
seri no’lu ABI 3500 Genetic Analyser cihaz için,
YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARI SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ Sağlık
Araştırma ve Uygulama Hastanesi’nde 13.07.2017 saat 10:00’da yapılacak olan,
-3 kısım 27 Kalem Tıbbi Genetik Laboratuvarı Tanı Kitleri Karşılığı Geçici Cihaz
Temini- 2017/253962 kayıt no’lu ihalesi için yetkili satıcı belgesi talep ederiz.”
(92) Bunun üzerine MEDSANTEK çalışanları arasında geçen yazışmalarda ise teşebbüse ne
şekilde cevap verilebileceğinin tartışıldığı anlaşılmaktadır. MEDSANTEK Genel
Müdürünün “hiçbir şekilde yazili cevap vermeyelim benc” şeklinde görüşü üzerine Satış
ve Pazarlama Koordinatörü Belge-5’te aşağıdaki şekilde öneride bulunmuştur:
“… Bence cevap vermemek yerine:
Eğer Medsantek girecek ise:
İhaleye Medsantek olarak iştirak göstereceğiz, kendimizin katıldığı bir ihalede
başka bir firmaya yetki vermek yasal olmayacağından dolayı maalesef bu ihale için
yetki verememekteyiz.
Gelecek projelerinizde daha erken dönemlerde iletişime geçmenizi rica ederiz.
Eğer bizim adımıza başka bir firma girecekse:
Bu ihale için hali hazırda ortaklık kurduğumuz bir firma bulunmaktadır. İhaleye bu
kadar kısa süre kalmışken ikinci bir firmayı yetkilendirmeyi etik bulmamaktayız.
Gelecek seferlerde daha erken bir zamanda iletişim kurarak birlikte çalışmak
dileğiyle.
19-13/182-80
30/49

Diyip cevap vermek bence daha doğru olur.
Amacımızı ellerindeki cihazları çöp etmekse bu güç elimizde, eğer amaç bize
gelmelerini sağlamaktıysa şu anda gelmiş gibi duruyorlar.
Sizin kararınıza göre cevap verilir veya verilmez”
(93) Yukarıdaki yazışmalar MEDSANTEK’in INTRON’a yetki belgesi vermeme konusundaki
niyetini ortaya koymakla birlikte MEDSANTEK çalışanlarının teşebbüsün bu isteğini hangi
üslupla reddedecekleri konusunda bir fikir birliği oluşturmaya çalıştıklarını görülmektedir.
Belge-6’da ise MEDSANTEK’in INTRON’a nihai olarak aşağıdaki şekilde cevap verdiği
görülmektedir13:
“Merhabalar (…..),,
Öncelikle göndermiş olduğunuz talebiniz için teşekkür ederiz. İhaleye Medsantek
olarak iştirak göstereceğiz, kendimizin katıldığı bir ihalede başka bir firmaya yetki
vermek yasal olmayacağından dolayı maalesef bu ihale için yetki verememekteyiz.
Gelecek projelerinizde daha erken dönemlerde iletişime geçmeniz durumunda
beraber çalışmak dileğiyle”
(94) MEDSANTEK’in, INTRON’un Süleyman Demirel Üniversitesi Hastanesi’nin açtığı ihale
kapsamında talep ettiği yetki belgesini yukarıdaki şekilde reddetmesine ilişkin olarak,
MEDSANTEK’e de doğrudan kendileri katılım sağladığı ihaleler kapsamında üçüncü
taraflara yetki belgesi vermelerini engelleyen herhangi bir düzenlemenin bulunup
bulunmadığı sorulmuştur. Bunun üzerine MEDSANTEK “Biz MEDSANTEK olarak
kendimiz kit ve sarf malzemesi ihalesine teklif verdiğimizde distribütörlük belgemizi ibraz
ediyoruz. Bizim dışımızda bir taraf ihaleye girdiğinde ise kendimiz doğrudan o ihaleye
teklif vermiyor isek yetki belgesi veriyoruz. Kendimiz ihaleye giriyor isek yetki belgesi
vermiyoruz.” şeklinde açıklamada bulunmuştur. Bu yönde bir düzenleme olup olmadığı
sorusuna verilen cevapta ise herhangi bir açıklamaya gidilmeden Kamu İhale Kanunu’nun
17. maddesi ve Danıştay 13. Dairesinin 14.12.2010 tarih ve E:2009/6170 ve K:2010/8505
sayılı kararı emsal olarak gösterilmiştir.
(95) Bu kapsamda ilk olarak 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 17. maddesi incelenecektir.
“Yasak fiil ve davranışlar” başlıklı söz konusu madde aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir:
“Madde 17- İhalelerde aşağıda belirtilen fiil veya davranışlarda bulunmak
yasaktır:
a) Hile, vaat, tehdit, nüfuz kullanma, çıkar sağlama, anlaşma, irtikap, rüşvet
suretiyle veya başka yollarla ihaleye ilişkin işlemlere fesat karıştırmak veya buna
teşebbüs etmek.
b) İsteklileri tereddüde düşürmek, katılımı engellemek, isteklilere anlaşma
teklifinde bulunmak veya teşvik etmek, rekabeti veya ihale kararını etkileyecek
davranışlarda bulunmak.
c) Sahte belge veya sahte teminat düzenlemek, kullanmak veya bunlara
teşebbüs etmek.
d) Alternatif teklif verebilme halleri dışında, ihalelerde bir istekli tarafından
kendisi veya başkaları adına doğrudan veya dolaylı olarak, asaleten ya da
vekaleten birden fazla teklif vermek.

13 Bunun üzerine Belge 11/28’den INTRON’un ihaleye teklif veremediği, MEDSANTEK ve GENOMED’in
teklif verebildiği anlaşılmaktadır.
19-13/182-80
31/49

e) 11 inci maddeye göre ihaleye katılamayacağı belirtildiği halde ihaleye
katılmak.
Bu yasak fiil veya davranışlarda bulunanlar hakkında bu Kanunun Dördüncü
Kısmında belirtilen hükümler uygulanır.”
(96) Diğer yandan Danıştay 13. Daire kararında ise Kamu İhale Kanunu’nun 17. maddesinin
(d) bendine atfen aşağıdaki değerlendirmeye yer verilmiştir:
“İhalelerde rekabetin sağlanmasının koşullarından biri de katılımcıların aralarında
organik bağ ya da temsil ilişkisinin olmamasıdır. İhaleye katılan her isteklinin özgür
iradesiyle verdiği teklif sonucunda gerçekçi ve piyasa koşullarına uygun, kamu
açısından da en avantajlı teklifin elde edilmesi amaçlanmaktadır. Anılan husus,
kamu kaynaklarının verimli kullanılmasına etki ettiği gibi, ihalede tarafların
aralarında anlaşma yaparak teklif bedellerini belirlemelerine olanak sağlayacak
hiyerarşik ilişkiler ya da temsil ilişkileri nedeniyle saydamlık ilkesinin de ihlâline
sebebiyet verebilecektir. Bu nedenle Kanun'un 17/d maddesinde sayılan durumlar
sadece ihale dışı bırakılma sebebi olarak öngörülmemiş, konunun önemi nedeniyle
bu fiillerin tespiti halinde yasaklama yaptırımı uygulanacağına da yer verilmiştir.
Bu durumda, davacı firma ile bu firmanın Ege Bölgesi'ndeki yetkili temsilcisi olan
A... firmasının aynı ihaleye birlikte katılmalarıyla fiilî olarak fiyat rekabetinin ortadan
kalkacağı, ana dağıtıcı olan davacı firmadan alınan ürünü teklif eden A...
Firmasının, bu firmadan alınan maliyet bedelinin altında teklif veremeyeceği ve bu
durumun davacı firma tarafından bilinecek olması nedeniyle tekliflerin gizliliğinin
kısmen de olsa etkileneceği…”
(97) Yukarıdaki Danıştay kararının da dayanağını teşkil eden Kamu İhale Kanunu’nun 17.
maddesinin (d) bendi temel olarak, bir teşebbüsün temsilcisinin ihaleye kendisi adına
teklif verirken aynı anda temsil etiği firma adına teklif vermesi durumunu yasaklamaktadır.
Zira yukarıda geçen Danıştay kararında iki firma arasındaki ilişki “A… firması ile davacı
firmanın aynı ürünü teklif ettikleri, A… firmasının davacı firma tarafından düzenlenen yetki
belgesini kullandığı, yetki belgesinde A… Lastik İnş. Taah. Tur. Gıda San. Tic. Ltd. Şti. …
adına satışa yetkilidir’in onayı ile … satış protokolü yapmaya yetkilidir denildiği, iki firma
arasındaki ilişkinin ihale dosyasında sunulan diğer belgelerden de açıkça anlaşılmakta
olduğu…” şeklinde açıklanarak bir firmanın diğer firma adına teklif verdiği durum
yasaklanmıştır. Ancak mevcut dosya kapsamında cihaz ve kit için istenen yetki belgesi
hastanelerin cihazda bir problem ortaya çıkması durumunda ihaleyi alan firmanın cihaz
arızasını giderme ve cihazın çalışması için gerekli sarf malzemelerini tedarik
edebilmesinin mümkün olduğunu önceden garanti altına alma çabasına ilişkin bir
belgedir. Söz konusu yetki belgesini alan firma kendi adına ihaleye katılmaktadır. Bu
nedenle bu yetki belgesi Kamu İhale Kanunu’nun ilgili maddesinde geçen bir temsilcilik
ilişkisi yaratmamaktadır. Dolayısıyla inceleme konusu dosyada bir teşebbüsün kendi
adına teklif verirken aynı anda başkası adına da ihaleye teklif sunması söz konusu
değildir. Bu bağlamda, MEDSANTEK’in genel uygulaması olduğu anlaşılan ve kendi
girdiği ihaleye, bayisi veya üçüncü taraflardan ihaleye katılım talebi olması durumunda
cihazı MEDSANTEK satmış olsa da yetki belgesi verilmemesi şeklindeki uygulamanın
hukuki dayanaktan yoksun olduğu, diğer bir ifadeyle herhangi bir kanuni zorunluluktan
kaynaklanmadığı anlaşılmaktadır. Zira GENOMED tarafından verilen cevap da bu tespiti
destekler niteliktedir.
(98) Öncelikle INTRON’un yetki belgesi talebine nasıl bir yanıt verileceğine ilişkin kaleme
alınan e-postalarda teşebbüse hiç cevap vermeme, etik olmayacağı sebebiyle reddetmek
veya MEDSANTEK’in ihaleye bizzat katılım sağlanması seçeneklerinin masada olduğu,
söz konusu e-postada yukarıda sözü edilen garanti, servis ve bakım, orijinal sarf
19-13/182-80
32/49

malzeme gibi hususların tartışılmadığı görülmektedir. (Belge-5) Ayrıca MEDSANTEK ve
cihaz üreticisi olan THERMO arasından geçen Belge-1 ve aynı silsilede yer alan
yazışmalardan MEDSANTEK’in INTRON’un üçüncü taraf sarf malzemesi kullanmasından
duyduğu rahatsızlık ve INTRON’u bu anlamda disipline etme isteği görülmektedir.
(99) Diğer taraftan ilgili e-postada yer alan “…Amacımızı ellerindeki cihazları çöp etmekse bu
güç elimizde, eğer amaç bize gelmelerini sağlamaktıysa şu anda gelmiş gibi
duruyorlar….” ifade ile reddetmenin nesnel birtakım gerekliliklerden kaynaklanmadığı zira
MEDSANTEK’in talebi reddetmek veya kabul etmek konusunda bir seçim hakkına sahip
olduğu, nesnel gereklilikten kaynaklanan ve tek seçeneğin reddetmek olduğu bir senaryo
ile karşı karşıya olmadığı görülmektedir.
(100) MEDSANTEK’te gerçekleştirilen yerinde incelemeden sonra yapılan görüşmede de “…Biz
MEDSANTEK olarak kendimiz kit ve sarf malzemesi ihalesine teklif verdiğimizde
distribütörlük belgemizi ibraz ediyoruz. Bizim dışımızda bir taraf ihaleye girdiğinde ise
kendimiz doğrudan o ihaleye teklif vermiyor isek yetki belgesi veriyoruz. Kendimiz ihaleye
giriyor isek yetki belgesi vermiyoruz.” hususları ifade edilmiştir. Görüldüğü ve teşebbüs
tarafından da açıkça dile getirildiği üzere MEDSANTEK bizzat girdiği ihalelerde yetki
belgesi taleplerini reddetmektedir. Bu ifade ile teşebbüsün reddetme eyleminin nesnel bir
gereklilikten kaynaklanmadığı, genel bir uygulama haline geldiği anlaşılmaktadır.
(101) Soruşturma kapsamında incelenen davranışlar üst pazardaki teşebbüslerin bir alt
pazardaki rakiplerinin faaliyetlerini zorlaştırdığı ve piyasa dışına ittiği iddiasına
dayanmaktadır. Bu noktada, dışlayıcı nitelik taşıyan bu eylemlerin muhtemel etkilerinin
incelenmesi önem arz etmektedir. KILAVUZ’un ilgili hükümleri uyarınca kötüye kullanıma
ilişkin yapılacak olan değerlendirmenin esasını hâkim durumdaki teşebbüs davranışının
fiili veya muhtemel rekabet karşıtı piyasa kapamaya yol açıp açmadığının incelenmesi
oluşturmaktadır. Bu kapsamda yetki belgesi taleplerinin reddedilmesinin ilgili piyasada
nasıl bir etki yaratacağının ortaya konulması gerekmektedir. KILAVUZ’da bu
değerlendirme yapılırken; hakim durumdaki teşebbüsün konumu, ilgili pazardaki koşullar,
hakim durumdaki teşebbüsün rakiplerinin konumu, müşterilerin ya da sağlayıcıların
konumu, incelenen davranışın kapsamı ve süresi, fiili piyasa kapamayla ilgili olası deliller,
dışlayıcı stratejiye doğrudan ve dolaylı deliller gibi hususların dikkate alınacağı ve bu
hususlara atfedilecek önemin olay bazında ve incelenen davranışın niteliğine göre
değişmesinin mümkün olduğu ifade edilmektedir. Söz konusu ilk üç husus kararın hâkim
durum analizi kısmında da dikkate alınmıştır.
(102) Dosya kapsamında ilgili ürün pazarı “Thermo üretimi sanger cihazı pazarı” olarak
belirlenmiştir. MEDSANTEK ve GENOMED bu pazarda faaliyet gösteren iki yetkili
distribütör olup söz konusu teşebbüsler anılan cihazlarda kullanılan kit pazarında
doğrudan ya da dolaylı olarak faaliyet göstermektedir. Anılan teşebbüsler, cihaza ilişkin
yetki belgesinin istendiği kamu ihaleleri bakımından INTRON gibi yetki belgesine ihtiyaç
duyan rakiplerine karşın üstün bir konumda bulunmaktadır. Ayrıca bu iki distribütörün kit
pazarındaki rakiplerinden özellikle cihazı satın alanların, söz konusu yetki belgesine
ihalelere girmek için ihtiyaç duymaktadırlar. Zira cihazların mülkiyetine sahip olmak
zamanında katlanılan bir batık maliyet niteliği taşımaktadır ve bu cihazların fiilen
kullanılamaması ise teşebbüslerin bu maliyetlerini karşılayamama riskini doğurmaktadır.
Bu bağlamda cihazın mülkiyetine sahip olmayan kit satıcılarının yetki belgesi problemi
yaşamayıp yalnızca cihazı mülkiyetine alan INTRON firmasının bu problemi yaşaması
incelenen davranışın seçici nitelik arz ettiği görünümünü doğurmaktadır.
(103) Yukarıda da belirtildiği üzere THERMO markası dahil olmak üzere DNA dizi analizi
cihazlarının bir kısmı açık sistemlerdir. Diğer bir ifade ile söz konusu cihazların başka
marka tanı kitleri ile çalışması mümkündür. Dolayısı ile cihazın THERMO’nun yetkili
19-13/182-80
33/49

distribütörlerinden alınması kitlerin de sadece bu markadan alınmasını
gerektirmemektedir. Fakat kamu hastanelerin yetki belgesi talep ettiği durumda, cihazın
satın alındıktan sonra herhangi bir kit ile çalışması ancak yetki belgesinin temin
edilebilmesi ile mümkün olmaktadır. Dolayısıyla söz konusu yetki belgesinin verilmemesi
kit pazarında yalnızca marka içi değil daha önemlisi markalararası rekabeti olumsuz
etkilemektedir. Her ne kadar cihaz pazarında GENOMED ve MEDSANTEK yetkili
distribütör olsa da kit pazarında bu teşebbüslerin cihaz sağladığı firmalar ile rekabet ettiği
görülmektedir. Bu bağlamda, MEDSANTEK tarafından da açıkça dile getirildiği üzere söz
konusu teşebbüslerin kendi girdikleri ihalelerde başka teşebbüslere yetki belgesi
vermemesi söz konusu rakiplerin ilgili ihaleden tamamen dışlanması ve kit satamaması
sonucunu doğurmaktadır.
(104) Ayrıca, dosya mevcudu bilgilere göre sanger cihazlarının ortalama bedeli yaklaşık olarak
110-130 bin ABD Doları iken yeni nesil cihazların fiyatı 400.000 ABD Doları’na kadar
çıkabilmektedir. Bu husus söz konusu cihaza yatırım yapan firmalar için bir geçiş engeli
yaratmaktadır. Nitekim kit karşılığı hizmet alım ihalelerinde hastaneler, cihaz için ayrı bir
ücret ödememekte, yükleniciler yapacakları kit satışları ile cihaz bedelini amorti
edebilmektedirler. Bu nedenle kit pazarında kullanılamayan bir cihaz firmalar üzerinde
batık maliyet yaratmaktadır. Bir diğer husus ise özellikle sanger cihazları açısından
THERMO ile etkin şekilde rekabet eden farklı markaların bulunmaması ve üretilen kitlerin
genellikle THERMO ile uyumlu olmasıdır. Bu durum sanger cihazı piyasasında faaliyet
göstermek isteyen kit sağlayıcılarının THERMO’ya bağımlılığını artırmaktadır. Mevcut
dosya özelinde de başvuru sahibi, elinde bulunan tüm THERMO marka cihazlarının
sanger cihazlar olduğunu, yeni nesil dizileme piyasasında Illimuna cihazlarını
kullanabildiklerini belirtmiştir.
(105) Diğer yandan dosya kapsamındaki eylemin piyasadaki fiili etkilerinin incelenmesi de
rekabet karşıtı piyasa kapama analizinin bir ayağını teşkil etmektedir. Yukarıda da
belirtildiği üzere MEDSANTEK, yetki belgesine ilişkin talebi Temmuz 2017’de
reddetmiştir. Bu kapsamda, yetki belgesi talebinin reddedilmesinin akabinde oluşan
etkinin incelenmesi amacıyla kit pazarında faaliyeti bulunan teşebbüslerden son beş yılda
elde edilen ciro miktarlarına ilişkin bilgi talebinde bulunulmuştur. Aşağıdaki tabloda
sanger DNA dizi analizi cihazında kullanılan kit pazarında teşebbüslerin ciro bilgileri yer
almaktadır:
Tablo 4: Sanger DNA Dizi Analizi Cihazlarında Kullanılan Kit Pazarında Teşebbüslerin Ciro Bilgileri (TL)
Teşebbüs 2013 2014 2015 2016 2017 2018
RAFİGEN14/15 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
MEDSANTEK16 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
GENOMED17 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
INTRON18 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Teşebbüslerden elde edilen veriler
(106) Tablodan görüleceği üzere, INTRON 2015 yılı dışında, yetki belgesini temin edebildiği
2013-2016 yılları arasında kit pazarında (…..) konumda bulunmaktadır. Verilerin 2018
yılının tamamına ilişkin olmaması ve reddetme eyleminin 2017 yılının Temmuz ayına

14 Rafigen tarafından sunulan ihale listesinden firmanın satışlarının çoğunluğunun Jandarma ve Emniyet
kurumlarına yapılan satışlardan oluştuğu anlaşılmaktadır.
15 Teşebbüs tarafından gönderilen cevabi yazının tarihi olan 29.08.2018 tarihinden önceki verileri
kapsamaktadır.
16 01.08.2018 tarihinden önceki dönemi kapsamaktadır.
17 Teşebbüs tarafından gönderilen cevabi yazının tarihi olan 10.09.2018 tarihinden önceki verileri
kapsamaktadır.
18 Teşebbüs tarafından gönderilen cevabi yazının tarihi olan 31.08.2018 tarihinden önceki verileri
kapsamaktadır.
19-13/182-80
34/49

rastlaması nedeniyle tam olarak bir karşılaştırma yapılamıyor olsa da INTRON, tabloda
yer alan teşebbüsler içinde 2018 yılında satışlarını bir önceki yıla göre artıramamış olan
tek teşebbüs konumunda olup satışlarında ciddi bir düşüş olduğu gözlemlenmektedir.
Ayrıca Belge-2 ve aynı silsilede yer alan Belge-3’ten de INTRON’un piyasada kullanılan
sarf malzemesi açısından önemli bir oyuncu olduğu ve kit pazarı cirosundaki azalışla
paralel olarak MEDSANTEK’ten temin ettiği sarf malzemesi alımlarında ciddi oranda
kayıp yaşadığı anlaşılmaktadır.
(107) İncelenen davranışın kapsam ve süresi ise rekabet karşıtı piyasa kapama incelemesinin
önemli bir parçasını oluşturmaktadır. Yukarıda ifade edildiği üzere, yetki belgesi kamu
ihalelerin tümünde talep edilmemekte, özellikle hastanelerin cihazın mülkiyetine sahip
olduğu durumlarda bu yönde bir talep olmamaktadır. Benzer şekilde özel hastaneler ve
laboratuvarların da bu yönde bir talebi bulunmamaktadır. Soruşturma kapsamında
INTRON’dan 2013-2018 döneminde iştirak ettiği tüm kamu ihaleleri, ihalelere kendisinin
doğrudan mı veya bayi aracılığıyla mı teklif verdiği, söz konusu ihalelerde yetki belgesi
talep edilip edilmediği ve edilmesi durumunda nasıl temin edildiği yönünde bilgi talep
edilmiştir. INTRON tarafından verilen bilgiler aşağıdaki tabloda özetlenmektedir:
Tablo 5: 2013-2018 Döneminde INTRON Tarafından Doğrudan veya Dolaylı Olarak İştirak Edilen İhalelerin
Dağılımı
Yetki Belgesi Talep Edildi/Edilmedi
İhaleye İştirak Eden Taraf Toplam
INTRON Bayi

Talep Edilmeyen İhaleler (…..) (…..) (…..)
Talep Edilen İhaleler
Yetki Belgesi Temin Edilebilen (…..)19 (…..)20 (…..9
Yetki Belgesi Temin Edilemeyen (…..)21 (…..) (…..)
Toplam (…..) (…..) (…..)
Kaynak: INTRON tarafından verilen bilgiler ile yapılan hesaplamalar
(108) Yukarıdaki tablodan 2013-2018 döneminde INTRON tarafından toplam 20 adet kamu
ihalesine iştirak edildiği ve bu ihalelerin beşinde yetki belgesi talep edildiği ve yalnızca bir
adedinde yetki belgesi temin edilemediği anlaşılmaktadır. Diğer yandan söz konusu kitler
kamu hastaneleri dışında özel sağlık kurumları (hastane ve genetik laboratuvarlar gibi) ve
adli kurumlar tarafından da talep edilmektedir. INTRON tarafından verilen bilgiye göre
sattıkları kitler adli kurumlara teklif edebilecek nitelikte değildir. Diğer yandan incelenen
dönemde INTRON tarafından toplam 19 adet özel sağlık kuruluşuna doğrudan kit satışı
yapıldığı ifade edilmiştir.
(109) Yukarıdaki bilgilerden INTRON tarafından kit teklif edilen kamu kurumları ve satış yapılan
özel kuruluşlardan adet bazında yaklaşık olarak %(…..)’inin kamu kurumlarından oluştuğu
anlaşılmaktadır. Söz konusu teklif ve satışlar içerisinde yetki belgesi talep edilme oranının
yaklaşık olarak %(…..) ((…..)) olduğu sonucuna ulaşmak mümkündür. Ancak kamu ve
özel hastanelerin alım ve ödeme büyüklüklerinin farklı olduğu dikkate alındığında gelir
tutarı üzerinden yapılacak bir değerlendirmenin daha sağlıklı olduğu
değerlendirilmektedir. Bu bağlamda kamu hastanelerinin INTRON’un toplam kit satışları
içinde %(…..)’lik bir paya sahip olduğu tespit edilmiştir. Dolayısıyla, kamu hastaneleri
tarafından yapılan bir ihaleye yetki belgesi nedeniyle iştirak edememenin etkisinin
ortalama bir özel kuruluşa göre daha büyük olacağı değerlendirilmektedir.
(110) Diğer yandan her ne kadar kit pazarında faaliyet gösteren INTRON gibi teşebbüsler için
yetki belgesi talebi bulunmayan hastanelere satış yapılma imkânı bulunsa da, kamu
ihaleleri bakımından söz konusu belgenin talep edilme olasılığı ilgili piyasada mevcut ve
potansiyel rakipler bakımından bir belirsizlik yaratmaktadır. Bir diğer ifadeyle halihazırda

19 (…..).
20 (…..).
21 (…..).
19-13/182-80
35/49

yetki belgesi talep etmeyen bir hastanenin bundan sonraki alımları için yetki belgesi talep
etmesi önünde bir engel bulunmamaktadır. Hastaneler ile yapılan görüşmelerden yetki
belgesi talep edilip edilmeyeceği hususunun ilgili ihalenin teknik şartnamesini hazırlayan
doktorların inisiyatifinde olduğu anlaşılmaktadır.
(111) Diğer taraftan rekabet karşıtı piyasa kapamaya ilişkin MEDSANTEK’in rakip INTRON’un
elinde bulunan cihazın “çöp etmek” seçeneğinin tartışıldığı Belge-5’in teşebbüsün
dışlayıcı stratejiye yönelik bir niyet taşıdığına işaret ettiği değerlendirilmektedir.
(112) Yukarıda aktarılan bilgi, belge ve tespitler ışığında, dosya kapsamındaki temel şikayet
konusu olan ve THERMO marka DNA dizi analizi cihazının satın alınmasından sonra
yetki belgesinin temin edilememesi hususunun rakiplerin kit pazarındaki faaliyetlerini
zorlaştıran ve rekabet karşıtı piyasa kapamaya yol açar nitelikte olduğu kanaatine
varılmıştır. Kurulun 18.02.2009 tarih ve 09-07/128-39 sayılı Siemens kararında da bir
hastaneye belirli bir tıbbi cihaz satıldıktan sonra teknik servis için gerekli olan şifrelerin
verilmesi gerektiği aksi takdirde şifre verilmemesi uygulamasının bakım onarım
pazarındaki rekabeti olumsuz yönde etkileyeceği belirtilmiştir. Söz konusu karardaki
duruma benzer şekilde mevcut dosya kapsamında da MEDSANTEK’in DNA dizi analizi
cihazını sattıktan sonra söz konusu cihaz ile ihaleye girmenin koşulu olan yetki belgesini
temin etmemesinin kit pazarındaki rekabet üzerinde olumsuz etki yarattığı tespit
edilmektedir. Ayrıca, her ne kadar INTRON tarafından yetki belgesi alınamaması münferit
bir olay ile sınırlı kalmışsa da, MEDSANTEK tarafından kendilerinin doğrudan girdikleri
ihaleler kapsamında üçüncü taraflara yetki belgesi verilmemesinin genel bir uygulama
olarak kullanıldığı ve bu durumun teşebbüsçe açıkça dile getirildiği görülmektedir.
(113) Sonuç olarak, MEDSANTEK’in kit pazarındaki rakibine sattığı cihaza ait yetki belgesini
temin etmemesinin muhtemel rekabet karşıtı piyasa kapamaya yol açtığı ve kendi
tarafından iştirak ettiği ihaleler kapsamında başka teşebbüslere yetki belgesi temin
etmemesi şeklinde genele dökmüş uygulamaları ile anılan teşebbüsün Kanun’un 6.
maddesini ihlal ettiği kanaatine ulaşılmıştır.
(114) Dosya kapsamında GENOMED ve MEDSANTEK’in Kanun’un 4. maddesini ihlal eder
nitelikte bir anlaşma içerisinde oldukları veya alt pazardaki rakiplerini aralarındaki
anlaşma nedeniyle boykot ettiklerini gösterir herhangi bir bilgi veya belge
bulunmamaktadır. Ayrıca yerinde incelemede elde edilen belgelerden, söz konusu iki
teşebbüsün pazarda fiyat konusunda rekabet içerisinde oldukları anlaşılmaktadır.
Dolayısıyla Kanun’un 4. maddesi kapsamında ihlal niteliği taşıyabilecek bir uygulama
olmadığı değerlendirilmektedir.
I.4.2.3. Yetki Belgesinin Kapsamı ve Haklı Gerekçeye Yönelik Değerlendirme
(115) Kararın bu kısmında MEDSANTEK tarafından ileri sürülen yetki belgesinin temin
edilmeme gerekçelerinin haklı gerekçe niteliğini haiz olduğu iddiası değerlendirilecektir.
Öncelikle, mevcut dosya bakımından INTRON’un yetki belgesi talebinin MEDSANTEK
tarafından reddedildiğine ilişkin bir belirsizlik bulunmamaktadır. Ancak dosya kapsamında
açıklığa kavuşturulması gereken hususlardan biri, yetki belgesi ile cihaz satıcılarının
hangi yükümlülük altına girdiğidir. MEDSANTEK’in yazılı savunmasında, THERMO
firması ile MEDSANTEK arasında imzalanan anlaşma gereğince üretici firmanın cihazın
garantisini ancak cihazda orijinal sarf malzemesi ve kitlerin kullanıldığı durumda devam
ettirdiği, dolayısıyla farklı marka kit kullanılması durumunda bu kitlere kefil olunamaması
dolayısıyla yetki belgesinin verilemeyeceği, benzer şekilde INTRON’un sarf malzemelerini
MCLAB firmasından temin etmesi nedeniyle cihaza garanti verilemeyeceği, hastanelerin
ihaleyi kazanan firmanın yükümlülüklerini yerine getirmemesi durumunda konunun üretici
firmanın sorumluluğuna gidebildiği ifade edilmiştir. Bunun üzerine GENOMED’den de
19-13/182-80
36/49

anılan yetki belgesinin aşağıdaki fonksiyonlardan hangilerini yerine getirdiği bilgisi talep
edilmiştir:
- Cihazın garantisinin devam edeceği,
- Cihazın servis ve bakım hizmetinin sağlanacağı,
- Cihazın sarf malzemelerinin yetkili distribütörden temin edileceği,
- Cihazda kullanılan kitlerin de cihazlara uyumlu olduğu,
- Cihazın yetkili bir satıcı tarafından satıldığı.
(116) Bunun üzerine GENOMED “ihale eden kurumlar ihale esnasında alacakları testin yanında
firmaların hangi sistemi kuracakları veya hangi teknolojiyi kullanacaklarının da açıkça
bildirilmesini talep etmektedirler. Buradan hareketle, kit karşılığı bir ihaleye talip olan
firma, kuruma teklif ettiği kitler ve kitlerle kullanacağı sistem için satış yetkisi sunmak
zorundadır. Bu sayede kurum aldığı ürün, cihaz ve hizmetin orijinal olduğunu, ihale
sürecince eksiksiz olarak teslim alacağını ve ihale sürecince oluşacak dataların güvende
olacağını garanti altına almaktadır.” şeklinde bir açıklamada bulunarak yetki belgesinin
yukarıdaki işlevleri yerine getirdiğini belirtmiştir.
(117) MEDSANTEK’e önaraştırma döneminde yetki belgesi verilmesi durumunda hangi
sorumlulukları üstlendikleri sorulmuştur. Teşebbüsün cevabı ise aşağıdaki gibi olmuştur:
“Söz konusu yetki verilen cihaz ve ürünler için sorun yaşanması durumunda yetkili
kişi/kurum sorunu çözemiyor ise yetki verenin çözme yükümlülüğü bulunmaktadır.”
(118) Diğer yandan aynı soruya GENOMED tarafından verilen cevap ise şu şekildedir:
“Hastaneler tarafından cihazlar için üreticiden istenen yetki belgeleri, alım sonucu
teslim edilen ürün performansında beklenmedik bir durum ile karşı karşıya
kalınmaması, ürünün bozuk çıkması gibi durumlarda değişiminin garanti altına
alınması için ana üreticinin yetkili firmaya garantör olduğunu belgelemek üzere
verilir. Herhangi bir sebepten dolayı (personel yokluğu, iflas, distribütörlük
değişimi) distribütör firma hizmeti yerine getirmezse, üretici firma bu sorumluluğunu
yerine getirmek ile yükümlüdür. Teşebbüsümüzden kit veya cihaz satın almadığı
halde yetki belgesi talep eden firma bulunmamaktadır.”
(119) Yetki belgesinin tam olarak hangi amaçla talep edildiğinin tespiti amacıyla hastaneler ile
de görüşme gerçekleştirilmiştir. Bu hastanelerden Gazi Üniversitesi Hastanesi tarafından
DNA dizi analizi yöntemlerine ilişkin düzenlenen ihalelerde katılımcılardan yetki belgesi
talebi bulunmadığı ifade edilmiştir. Anılan görüşmede şifahen ihale şartnamelerine
cihazın servis ve bakım hizmeti, tamir süreleri gibi hususlarda ayrıntılı düzenlemeler ile
hizmetin kesintisiz sunulmasının amaçlandığı benzer şekilde cihazın sarf ve kitlerine
ilişkin bir yetki belgesi talebi bulunmadığı bu konuda da ihaleye talip olan firmalardan
demo talep edilerek test sonuçlarının doğruluğunun teyit edildiği ifade edilmiştir.
(120) Hacettepe Üniversitesi ile yapılan görüşmelerde de hastanenin sanger dizi analizi
yöntemlerinde cihazın mülkiyetine sahip olması sebebiyle kit karşılığı hizmet alım ihaleleri
düzenlemediği, bununla birlikte soruşturma konusu ile benzer nitelik gösteren kimi hizmet
alım ihalelerinde hastanenin yapılacak olan tahlil sonuçlarının doğruluğuna odaklandığı,
söz konusu hizmetin sunumu esnasında kullanılacak cihazlara ilişkin yetki belgesi
talebinin olmadığı, bu durumda cihazın hastanenin mülkiyetinde olmaması sebebiyle
garantisinin devam edecek olması ya da, orijinal sarf malzeme kullanılması ile
ilgilenilmediği ifade edilmiştir.
(121) INTRON’un şikayet dilekçesinde sözü edilen SDÜ Hastanesinden de anılan yetki
belgesinin ihaleler bakımından ne anlam ifade ettiği bilgisi talep edilmiştir. Bu talebe
19-13/182-80
37/49

yönelik gönderilen cevapta yetki belgesi talebinin cihazın garantisinin devam edeceği,
cihazın bakım ve servis hizmetinin zamanında sağlanacağı, kitlerin cihazlara uyumlu
olduğu, çözülemeyecek bir arıza yaşanması durumunda hizmetin aksamadan
sürdürülebilmesi konularının garanti altına alınmasının amaçlandığı ifade edilmiştir.
(122) Ayrıca, INTRON tarafından yetki belgesinin işlevine ilişkin nihai olarak Kuruma aşağıdaki
açıklama sunulmuştur:
“Cihaz distribütörü firma tarafımıza verdiği yetki belgesiyle cihazın üreticisi
firmadan alındığını, cihazın legal bir cihaz olduğunu, yetki belgesi verdiği ihalede
kullanılan cihaz için yetki verdiği firma tarafından bir talep olursa cihaz sarf
malzemesi tedarik edeceğini ve bu cihaza teknik servis desteğini vereceğini
taahhüt etmiş olur.”
(123) Teşebbüslerde yapılan yerinde incelemede anılan yetki belgesinin bir örneği elde
edilmiştir. Söz konusu belgede aşağıdaki ifadeler bulunmaktadır (Belge-20):
“T.C.
Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARI
ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ
İHALE KOMİSYON BAŞKANLlĞlNA
BURSA
İhale Kayıt Numarası: 2018/6S004 20-03-2018
YETKİ BELGESİ
Aşağıda adı, adresi ve telefon numaralan bulunan, …, MedSanTek Laboratuar
Malzemeleri San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin distribütörü ve yetkili olduğu Thermo Fisher
Scientific (Applied Biosystems, Ion Torrent, Invitrogen, Gibco) marka ürünlere
20.03.2018 tarihinde Saat 09:30 da yapılacak olan 2018/68004 ihale kayıt
numaralı Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi YUKSEKÖĞRETİM KURUMLARI
ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ, SONUÇ KARŞILIĞI YERİNDE YENİ NESİL DİZİLEME
GENETİK HİZMET ürünlere teklif vermek üzere yetkili kılınmıştır.
…”
(124) Bu bağlamda, yetki belgesinin lafzından da yalnızca ihaleye teklif verilmesi yönünde bir
yetki verildiği ve belgeyi veren teşebbüslerin altına girdiği yükümlülüklerin kapsamının
tam olarak anlaşılmasının mümkün olmadığı görülmektedir.
(125) Görüldüğü üzere, dosya kapsamında görüşülen hastaneler tarafından yetki belgesi talebi
konusunda yeknesak bir uygulama bulunmamaktadır. Hatta MEDSANTEK ve GENOMED
tarafından önaraştırma ve soruşturma döneminde verilen bilgilerde bile aynı yetki
belgesine farklı anlamlar yüklenmektedir. Bununla birlikte, yetki belgesi talebinin SDÜ gibi
kimi kamu hastaneleri tarafından cihazın garantisi, sarf malzemesi, bakım ve servis
hizmeti gibi unsurlarla ilişkilendirilebileceği değerlendirilmektedir. Yetki belgesinin bu
yönde bir fonksiyona sahip olması soruşturma taraflarının görüşleri ile de örtüşmektedir.
Diğer yandan farklı hastanelerin yetki belgesinden farklı beklentileri olabildiği şeklinde bir
çıkarım yapılması da yanlış olmayacaktır.
(126) Bu kapsamda MEDSANTEK’in yetki belgesi vermemesinin dayanağı olarak ileri sürdüğü,
yetki belgesi ile altına girilen yükümlülüklerin INTRON tarafından sağlanmadığına ilişkin
gerekçelerin haklı gerekçe niteliği taşıyıp taşımadığı incelenmelidir. KILAVUZ’un “4. Haklı
Gerekçe” başlıklı bölümünde nesnel gereklilik ve etkinlik gerekçelerinin haklı gerekçe
olarak kabul edilmesinin koşullarına yer verilmiştir. Öncelikle teşebbüs tarafından ileri
19-13/182-80
38/49

sürülen herhangi bir etkinlik gerekçesi bulunmadığı dikkate alınmalıdır. Diğer yandan söz
konusu savunmaların nesnel gereklilik olarak değerlendirilip değerlendirilmesi hususu
açıklanmaya muhtaçtır.
(127) KILAVUZ’da nesnel gereklilik savunmasının sınırları aşağıdaki şekilde çizilmektedir:
“Kurul nesnel gereklilik gerekçesini değerlendirirken öncelikle davranış ile korunan
meşru bir menfaatin bulunup bulunmadığını ve davranışın, korumaya çalıştığı
menfaatin ortaya çıkması için vazgeçilmez olup olmadığını göz önünde
bulundurmaktadır. Ayrıca incelemeye konu davranışın nesnel olarak gerekli kabul
edilebilmesi için hâkim durumdaki teşebbüsün bu davranışı kendisi dışındaki
sebeplerden (örneğin; ilgili kamu otoriteleri tarafından belirlenen sağlık ve güvenlik
gereksinimleri gibi) kaynaklanmalı ve teşebbüs söz konusu menfaati korurken
rekabeti zorunlu olandan fazla sınırlamamalıdır. İncelemeye konu davranışın
meşru bir menfaati korumak için vazgeçilmez olduğunu ispat etme yükü hâkim
durumdaki teşebbüs üzerindedir.”
(128) Bu bağlamda hastanelerin söz konusu yetki belgesini talep etmesi değil, teşebbüsün
bunu reddetmesi davranışı incelenmelidir. Söz konusu reddetme eyleminin hastaneler
tarafından yetki belgesi ile talep edilen koşulların INTRON tarafından sağlanmadığı
gerekçesi ile yapıldığı savunmasının haklı gerekçe niteliği taşımadığı
değerlendirilmektedir. Bunun sebeplerinden biri 2017 yılına kadar INTRON’a yetki belgesi
verilmesidir. Dolayısıyla aynı firmaya daha önce verilen yetki belgesinin daha sonra
verilmemesinin nesnel gereklilik değerlendirilmesinde aranan vazgeçilmezlik koşulu ile
bağdaşmayacağı açıktır. Zira reddetme eyleminin vazgeçilmez olması durumunda aynı
firmaya daha önce de yetki belgesi verilmemiş olması beklenmektedir. Diğer yandan
Belge-8 ve Belge-9’dan görüleceği üzere, iki taraf arasındaki anlaşmazlıkların cihazlar,
garanti süresi ve sarflardan ziyade ticari bir dava ile ilişkili olduğu anlaşılmaktadır. Bu
durum Belge-9’da geçen “İntron Sağlık ile bu olaylar ile birlikte ticari ilişki tamamen
bitmiştir.” ifadesi ile teyit edilmektedir.
(129) İkinci olarak INTRON, aynı cihazlar ve kitler için bayiler aracılığıyla girdiği ihalelerde hem
GENOMED hem de MEDSANTEK’ten yetki belgesi temin edebilmiştir. Dolayısıyla söz
konusu savunma bayilere verilen yetki belgesinin INTRON’a verilmemesinin ardındaki
nesnel gerekliliği açıklamamaktadır.
(130) Üçüncü ve en önemli olarak MEDSANTEK’in söz konusu yetki belgesi talebini
reddederken INTRON’a sunduğu ve daha sonra bunun bir genel uygulama olduğunu ileri
sürdüğü gerekçesidir. Ki bu gerekçe, MEDSANTEK’in doğrudan kendisinin iştirak ettiği
ihalelerde diğer kit sağlayıcılarına yetki belgesi temin etmemesidir. MEDSANTEK
INTRON’dan veya kullandığı cihaz, kit veya sarflardan dolayı değil, ihaleye kendi iştirak
ettiği gerekçesiyle reddetme davranışını gerçekleştirmiştir. Ayrıca arka planda anılan
cihazları “çöp etmek” bir fırsat olarak tartışılmaktadır.
(131) Bu değerlendirmeler ışığında, MEDSANTEK tarafından yetki belgesinin mahiyetine
yönelik olarak ileri sürülen gerekçelerin; haklı gerekçe sayılması ve incelenen davranışın
ihlal niteliğini teşebbüs lehine değiştirmesinin mümkün olmadığı kanaatine ulaşılmıştır.
I.4.3. Tarafların Savunmaları
I.4.3.1. GENOMED Tarafından Yapılan Savunmalar ve Değerlendirilmesi
(132) GENOMED tarafından yapılan savunmada, INTRON ile GENOMED’in 2013 yılında
yollarını ayırmasının ana nedeninin, vadesi geçmiş borçlar, gecikmiş cari hesap alacakları
gibi ticari hususlar olduğu, önaraştırma kapsamında yapılan rekabet ihlaline ilişkin
tespitlerde, GENOMED açısından dayanak oluşturabilecek herhangi bir delilin
19-13/182-80
39/49

bulunmadığı, INTRON tarafından gerçekleştirilen şikâyetin içeriğinde, GENOMED’den
yetki belgesi alınamadığının belirtilmediği, esas olarak MEDSANTEK’ten yetki belgesi
alınamamasının şikâyet konusu edildiği, GENOMED’in ihaleye katılacak teşebbüslerin
eylemlerini kısıtlayıcı herhangi bir tasarrufta bulunmadığı belirtilmiştir.
(133) Savunmada ayrıca, incelemeler kapsamında alınan yazışmalarda kullanılan ifadelerin,
GENOMED’in piyasada rekabet etmeye çalıştığını gösterdiği, raportörler tarafından
detaylı bir inceleme yapılmadan, pazar dinamikleri gözetilmeden, tek taraflı olarak
GENOMED aleyhine yorumlandığı kanaatine varıldığı belirtilmiştir.
(134) Dosya kapsamında yapılan incelemelerde ve görüşmelerde INTRON’un doğrudan
GENOMED’den yetki belgesi talep ettiği bir durumun bulunmadığı tespit edilmiş olup
teşebbüsün savunması yerinde bulunarak GENOMED’in DNA analizi cihazı pazarındaki
hâkim durumunu bu cihazlarda kullanılan kit pazarında kötüye kullanmadığı kanaatine
ulaşılmıştır.
 Soruşturma evrakı içinde yer alan e-posta yazışmalarına ilişkin savunmalar;
- Belge-10’da MEDSANTEK’in yüksek pazar payı karşısında nasıl rekabet
edilebileceğinin analiz edildiği, dolayısıyla belgenin rekabet hukukuna aykırı bir
amacın olmadığı,
- Belge-12’de hangi projelerde kit karşılığı ve kit dışında sarf için anlaşma
olanaklarının olabileceğinin bilgilendirilmesinin yapıldığı,
- Belge-18’de konunun NGS ihalesinde INTRON’un GENOMED’in rakibi ILLUMİNA
şirketinin ürünleri ile ihaleye katılması ve ihale şartnamesine aykırı beyanda
bulunması olduğu, INTRON’un ihaleye katılabilmek için şartname gereği olan
demo ürünleri sağlayabileceğini belirterek hastaneyi yanılttığı ve bu hatalı beyanın
ortaya çıkarılması adına söz konusu yazışmanın yapıldığı, yazışmanın ihaleye
katılan bir firmanın yetersizliği konusunda ihaleyi açan kuruma bilgi vermek amacı
ile kaleme alındığı rakibin pazar dışına bırakılmasını amaçlayan bir stratejinin
bulunmadığı,
- Belge-19’da ihale hakkında bilgi verildiği, GENOMED açısından yaklaşık maliyetin
üzerinde kalınması sürecinin anlatıldığı, INTRON’un söz konusu ihale için
ILLUMİNA ürünlerini tercih ettiği ve yukarıda yer verildiği üzere ihaleyi açan
kuruma hatalı beyan verdiğinin belirtildiği, nitekim söz konusu ihalenin INTRON’un
demo şartını yerine getirmemesi sebebiyle iptal edildiği,
- Belge-13,11,17,16,15,14‘te ücretsiz verilmesi gereken sarf malzemelerinin
piyasada bulunabilirliğinin sağlanması üzerine olduğu, yazışmaların konusunu
oluşturan kit karşılığı ihalelerde özellikle hastanelerin paket teklif istemesi
sebebiyle cihazlarda kullanılacak kite bir bedelin belirlendiği, kitin çalışması için
gerekli olan sarf malzemeler dahil olmak üzere diğer tüm bileşenlerin bedelsiz
verildiği, dolayısıyla kazanılan ihale kapsamında hastanelerin ihale şartnamesine
uygun olarak ürünlere erişip erişemediğinin kontrol edilmesinin son derece mantıklı
olduğu, yazışmalarda yer alan kontrol kavramının bedelsiz verilen sarf
malzemelerinin kazanılan ihaledeki hastane dışında kullanılıp kullanılmadığının
kontrolü olduğu, sarf malzemelerin başka kitlerde kullanılmasının engellenmesi gibi
bir durumun söz konusu olmadığı, EYS’nin kuruluş amacının sarf malzeme
satışlarını artırarak bu ürünlerin başka kitlerle de kullanılmasını sağlamaya
çalışmak olduğu, bir çok yazışmada adı geçen sarf malzemelerinin sadece
kullanılacak kite endike olduğu dolayısıyla farklı kitlerde çalışsa dahi hatalı
sonuçlar verebileceği, hastanın tedavisini etkileyecek şekilde telafisi imkansız
19-13/182-80
40/49

sonuçlar doğurabileceği, dolayısıyla sarf malzemelerinin takibinin yapılmasının en
doğal hakları olduğu,
- INTRON’un farklı tedarikçilerden aldığı sarf malzemelerini bir arada kullandığı,
malzemeleri taşıdığı, kit protokollerini değiştirerek üreticinin önerisinden az sayıda
sarf malzemesi kullanarak zenginleştirdiği kimyasallar ile malzemelere
müdahalelerde bulunduğu, “bulk” şeklindeki ürünleri bölerek ticari gelir uğruna
insan sağlığını riske attığı gibi duyumların alındığı, dolayısıyla BİODPC’nin yer
bazlı sözleşmeler yaparak kitleri tek seferde verdiği ve sarf malzemeleri “bulk”
olmadan tüketiciye bağlı az az vererek güvenli takiple çalışmaya başladığı,
iddia edilmektedir.
(135) GENOMED’de yapılan incelemelerde elde edilen yukarıdaki e-postaların
değerlendirilmesi neticesinde teşebbüsün daha fazla kit satma yönünde çaba sarf ettiği
ve sarf malzemelerin sıkı bir takip altında temin edildiği anlaşılmaktadır. Ancak kararın
ilgili kısımlarında da belirtildiği üzere söz konusu belgeler mevcut dosya kapsamındaki
iddialar bakımından teşebbüsün rekabete aykırı bir davranış içerisinde bulunduğu
yönünde birer delil olarak kullanılmamıştır. Bu nedenle konuya ilişkin savunmaların tek
tek değerlendirilmesine ihtiyaç bulunmamaktadır.
(136) GENOMED tarafından yapılan diğer savunmalarda özetle;
- GENOMED’in faaliyette bulunduğu DNA dizilimi cihazları ve ekipmanının tedariki
pazarında diğer tüm rakipleri gibi rekabet içerisinde olduğu, sınırlı zamanlarda
açılan hastane ihalelerinin teşebbüsler arasında rekabeti daha da artırdığı,
- GENOMED’in ihale süreçlerinde rekabet kurallarına uygun hareket ederek, ihaleye
giren bayilere gerekli bilgi ve belgeleri sağladığı, dosya kapsamında bulunan
belgelerin de GENOMED'in faaliyetlerinin 4054 sayılı Kanunu ihlal eder bir niteliği
bulunmadığını doğruladığı, bu hususun Soruşturma Heyeti tarafında Soruşturma
Raporunun 38. sayfasında teyit edildiği,
- Kurulun Soruşturma Heyetinin bulguları ve görüşleri doğrultusunda GENOMED’in
4054 sayılı Kanun’u ihlal etmediği yönünde karar vermesini talep ettikleri
ifade edilmiştir.
(137) Dolayısıyla GENOMED tarafından haklarında yapılan değerlendirmelerin doğruluğu
vurgulanmış ve tespitlerin kabul edildiği ifade edilmiştir. Bu nedenle savunmalara ilişkin
ilave değerlendirme yapılmasına gerek bulunmamaktadır.
I.4.3.2. MEDSANTEK Tarafından Yapılan Savunmalar ve Değerlendirilmesi
(138) MEDSANTEK’in birinci yazılı savunmasında yer verilen itirazlara ve bu itirazlara ilişkin
değerlendirmelere aşağıda yer verilmektedir.
 Şikâyetçi teşebbüse yetki belgesi verilmemesinin ihaleye katılım açısından bir
değişikliğe sebep olmadığı savunması;
(139) MEDSANTEK tarafından yapılan savunmada, şikâyetçi teşebbüsün katılamadığını
belirttiği ihaleye ilişkin olarak esasen şikayetçinin ihaleye katılım şartlarına zaten haiz
olmadığı, belirtilen Sağlık Araştırma ve Uygulama Hastanesi Yükseköğretim Kurumlarının
düzenlemiş olduğu 2017/253692 kayıt numaralı ihalenin teknik şartnamesinde 2. kısmın
Ortak özellikler bölümünde yer alan "4. Cihaz tezgah üstü bir sistem olmalıdır ve üretim
tarihi 1 yıldan eski olmamalıdır." maddesinin düzenlendiği, INTRON firmasının
MEDSANTEK’ten aldığı cihazın fatura tarihlerinin 01.06.2015, 23.12.2013, 10.03.2016
olduğu dikkate alındığında şikayetçinin ilgili maddede belirtilen şartı sağlamadığı,
19-13/182-80
41/49

dolayısıyla INTRON’un zaten şartlarını sağlamadığı bir ihaleye ilişkin olarak yetki belgesi
olmaması sebebiyle giremediği yönündeki şikayetinin kötü niyetli olduğu belirtilmiştir.
(140) Yukarıdaki savunmaya ilişkin olarak; öncelikle kararın ilgili kısımlarında yer aldığı üzere
INTRON firması MEDSANTEK’ten yetki belgesi talep etmiş MEDSANTEK ise kendisinin
söz konusu ihaleye iştirak edeceği gerekçesiyle bu talebi reddetmiştir. Dolayısıyla
INTRON’un söz konusu ihale şartlarını taşıyıp taşımadığı hastane tarafından
değerlendirilmesi gereken bir husustur. Aksi takdirde bir savunmanın haklı görülmesi,
ihalelerin yaygın olarak görüldüğü tıbbı cihaz sektöründe hakim durumdaki teşebbüslere
rakiplerine, ihale şartnamelerini taşıyıp taşımadığına ilişkin yapacakları sübjektif
değerlendirmeler ile davranmasının yolunu açacaktır ki, bu makul ve kabul edilebilir bir
durum değildir.
(141) Ayrıca soruşturma kapsamında yapılan ihlal tespiti INTRON’un sadece SDÜ ihalesine
katılım sağlayamaması gerekçesine dayanmamaktadır. Kararın ilgili bölümlerinde ifade
edildiği üzere, MEDSANTEK’in bizzat katılım sağladığı ihalelerde rakip teşebbüslere,
cihazı satın almış olsalar dahi, yetki belgesini sunmamasının genel bir uygulama olduğu
ve bunun kit pazarındaki teşebbüslerin faaliyetlerini zorlaştıracak olması da dikkate
alınmıştır.
 Şikâyetçinin farklı marka kit kullandığı dolayısıyla yetki belgesi verilmesinin
mümkün olmadığı savunması;
(142) Savunmada, şikâyet sahibi teşebbüsün müvekkil tarafından satışı yapılan cihazlara ait
sarf malzemelerini kendi distribütörlüğünü yaptığı MCLAB firmasından getirtmekte
olduğu, THERMO ile müvekkil arasında imzalanan anlaşma gereğince ancak THERMO
firmasının üretimini yaptığı cihaz sarfları ve kitlerinin cihazlarında birlikte kullanımını
garanti edilebilmekte olduğu, farklı marka kit kullanımı olması durumunda bu kitlere kefil
olunmasının mümkün olmamasından dolayı da yetki belgesi verilemediği, hastanelerin
ihaleyi kazanan firmanın yükümlülüklerini yerine getirememesi halinde bu belgeye
dayanarak üretici firmanın sorumlu olduğunu ileri sürebildiği, ayrıca ihalelerde üçüncü
partinin değil direkt üreticinin onayladığı sarf malzemelerinin kullanılmasının istendiği,
dolayısıyla yetki belgelerine satıcı belgesi olarak talepte bulunulduğu, bu bağlamda
INTRON firmasının MEDSANTEK’e hiçbir sarf malzemesi talebinde bulunmadığı ifade
edilmiştir.
(143) Bununla birlikte MEDSANTEK tarafından yetki belgesinin verilmiş olması durumunda
şikâyetçi firmanın, her ne kadar ihaleye zaten giremeyecek durumda olsa bile, cihaz
üzerinde orijinal sarf malzemeleri kullanmadığı için haksız rekabete sebep olacağı, ayrıca
THERMO ile MEDSANTEK arasında anlaşmazlığa yol açacağı, MEDSANTEK’in de
ihaleye girecek olmasının hayatın olağan akışı gereği olduğu bu durumun hukuka ve
hakkaniyete aykırılık teşkil etmediği, bu doğrultuda müvekkil tarafından INTRON
firmasına yetki verilmemesinin ticari hayatın bir gereği olarak değerlendirilmesi gerektiği
belirtilmiştir.
(144) Öncelikle yetki belgesinin, cihazda kullanılan sarf malzemelerinin orijinal olduğunu,
cihazda kullanılacak kitlerin de cihaza uyumlu olduğunu gösterdiği hususunda
hastanelere güvence verdiğine yönelik iddialar kararın ilgili bölümünde haklı gerekçe
çerçevesinde değerlendirilmiştir. Anılan değerlendirme; teşebbüsün 2017 yılına kadar
yukarıdaki tartışmalardan bağımsız bir şekilde yetki belgesini temin edebildiği, bu tarihten
sonra talebi reddetmesinin nesnel bir gereklilikten kaynaklanmadığı kanaatine varılmıştır.
Diğer taraftan INTRON’un yetki belgesi talebinin konu edildiği e-postalarda; INTRON’un
“ihalede başka bir firmaya yetki vermek yasal olmayacağından” veya bayi ile katılım
sağlanacak olması durumunda “ihaleye bu kadar kısa süre kalmışken ikinci bir firmayı
yetkilendirmeyi etik bulmamaktayız” gerekçelerinden biri ile reddedilebileceği seçeneğinin
19-13/182-80
42/49

tartışıldığı, anılan e-posta yazışmalarında gerek sarf gerekse kitlere ilişkin bir tartışmanın
yapılmadığı görülmektedir.
 INTRON’un söz konusu ihale için yetki belgesini sadece MEDSANTEK’ten talep
ettiği savunması;
(145) Savunmada, söz konusu cihaz ile ilgili Türkiye’de iki farklı firmanın yetkili temsilci olduğu
fakat INTRON’un yetki belgesini sadece MEDSANTEK’ten talep ettiği, GENOMED
firmasına böyle bir talepte bulunmadığı, INTRON firması gibi kit piyasasında ihalelere
katılıp cihaz ve sarf malzemelerini MEDSANTEK’ten alan, bu alım doğrultusunda kendi
distribütörü oldukları firmaların kitleri ile ihaleye katılan firmaların olduğu, bu teşebbüslerin
MEDSANTEK’ten aldıkları yetki belgeleri ile birlikte ihalelere katıldığı, dolayısıyla söz
konusu ihalelerde bir engellenmenin söz konusu olmadığı, MEDSANTEK’in firmalara
yetki vermesi durumunda kendisinin ihaleye katılmamasını etik bulduğu belirtilmiştir.
(146) Diğer yandan, MEDSANTEK’in rekabeti sağlamak için elinden geleni fazlasıyla yapmış
olduğu, konuyla ilgili olarak kendileri tarafından kapalı şartname ihalelere zeyilname
talebinde bulunularak diğer firmaların da ihaleye girmesinin sağlandığı ifade edilmiştir.
(147) Kararın ilgili bölümünde ifade edildiği üzere, THERMO distribütörlerinin söz konusu
cihazların satışını gerçekleştirdikten sonra, cihazların yetki belgelerinin temin edilmesi
aşamasında her teşebbüs kendi sattığı cihaz bakımından hakim duruma gelmektedir.
Savunmada her ne kadar ilgili yetki belgesinin temin edilmesi aşamasında bir başka
distribütörün varlığından söz ediliyor olsa da; INTRON ve MEDSANTEK arasında
gerçekleşen ticari ilişkinin dışında yer alan GENOMED’in bu yetki belgesini INTRON’a
sağlayabileceği savunmasının yerinde olmadığı değerlendirilmektedir. Zira GENOMED ve
MEDSANTEK’in kendi satmadıkları bir cihaza ilişkin hata, arıza vb. hususları bilmeleri de
makul bir beklenti değildir.
 Söz konusu ihalede istenen yetki belgesinin kapsamının belirsiz olduğu
savunması;
(148) Savunmada, bahsi geçen ihalede yetki belgesinin kapsamı ve ihale dokümanları
incelendiğinde ihalenin INTRON uhdesinde kalması durumunda cihaz için alacağı
yaklaşık cihaz sarf taahhüdünün yapılmadığının görüldüğü, bu konuda çizgileri ve sınırları
belirsiz yetki istemlerine olumlu cevap verilememesinin olağan bir durum olduğu, yetki
belgesinin sadece cihaz arızalarının giderilmesi yönünde teknik servis hizmetinin yerine
getirilmesine değil aynı zamanda ihalelerde garantinin de sağlanacağına yönelik bir
taahhütname olduğu ifade edilmiştir.
(149) Yukarıda ifade edildiği üzere, yetki belgesi talebinin reddinin “haklı gerekçe”ye
dayanmadığı değerlendirilmektedir. Diğer taraftan INTRON’un yetki belgesi talebinin
yanıtlandığı e-postada, yaklaşık cihaz sarf miktarının taahhüt edilmemesi nedeniyle
talebin reddedildiğine ilişkin bir ifade bulunmaması nedeniyle talebin reddinin sarf
taahhüdünden kaynaklandığı iddiasının dayanaktan yoksun olduğu anlaşılmaktadır.
Ayrıca MEDSANTEK tarafından yetki belgesi temin edilen teşebbüslerin bu şekilde bir
taahhütte bulunduğunun ispatı da yapılmamıştır.
 INTRON’un aralarındaki ticari ilişkilerde kendilerine kötü niyetli davrandığı
savunması;
(150) Savunmada, INTRON’a her defasında iyi niyetli davranıldığı ve cihazların kendilerine
piyasa koşullarından daha uygun koşullarda satıldığı, buna karşılık şikâyetçi teşebbüsün
cihazlarda üçüncü taraf sarf malzemeler kullandığı ve bu kapsamda işinin gerekliliklerini
yerine getirmeyerek MEDSANTEK firmasını zarara uğrattığı, MEDSANTEK’in INTRON
firmasından tahsilat yapma konusunda sorunlar yaşadığı ve bu sorunların çözülmesi için
19-13/182-80
43/49

yasal yollara başvurulduğu, söz konusu firma ile olan uyuşmazlığın çözülebilmesi için
İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesine E:2017/959 sayılı dosya ile dava açıldığı
belirtilmiştir.
(151) MEDSANTEK tarafından söz konusu cihazların piyasa fiyatının altında INTRON’a temin
edilmesi buna karşılık cihaza ilişkin sarf malzemelerinin MEDSANTEK dışındaki
teşebbüslerden temin edilmesi ve bu olay ekseninde gerçekleşen ticari uyuşmazlıkların
dosya konusu ihlal tespiti ile bir ilgisinin bulunmadığı değerlendirilmektedir.
 Soruşturma evrakı içinde yer alan e-posta yazışmalarına ilişkin savunmalar;
- 19.04.2017 tarihli e-postaya ilişkin, yazışmada da belirtildiği gibi (…..)’in INTRON
firmasına ulaşmaya çalışmakta olduğu ama kendilerine bir türlü ulaşamadığı,
devamında sarfları müvekkil üzerinden almamak için direkt olarak üreticiden
talepte bulunduğu ve sonrasında INTRON’un üçüncü taraf sarf ürünler kullandığı,
müvekkilin bu firmayı resmi dağıtım kanalına geri getirme çabasında olduğunun
belirtildiği,
- 04.05.2017 tarihli e-postaya ilişkin yazışmada (…..)’in, (…..)’den sekans sarflarının
satışlarının neden düştüğünü sorduğu, (…..)’in “malumunuz” diye verdiği cevapta
INTRON’un sarfları müvekkilden almak yerine MCLAB firmasının ürettiği üçüncü
taraf sarfları aldığının belirtildiği,
- 07.07.2017 tarihli e-postaya ilişkin olarak, ihaledeki şartlar göz önünde
bulundurularak teknik şartnamede yer alan "Cihazın üretim tarihi bir yıldan eski
olmamalıdır." maddesinden yola çıkarak INTRON dahil hiçbir firmanın yeni cihaz
talebi olmamasından dolayı ihaleye müvekkil firma olarak iştirak etme kararı
alındığı, e-postada kullanılan “çöp etmek” tabirinin duygusal bir tabir olduğu ve
gerçeklikle uyuşmadığı, distribütör olarak firma yetkisi kapsamında olan ve
arızalanan her hangi bir cihaza teknik servis hizmeti sağlamakla yükümlü
olunduğu, herhangi bir sebepten müvekkil firma tarafından gerçekleştirilemediği bir
durumda bile aynı cihaz grubuna teknik destek sağlayabilen ikinci bir yetkili
distribütör bulunduğu, bunun e-postalarda da belirtildiği, kullanıcının distribütör ile
çalışmak istemediği durumlarda THERMO firmasının direkt olarak teknik hizmet
sağladığı,
- 17.07.2017 tarihli e-postanın; MEDSANTEK tarafından girilen bütün ihalelerde
sonuçlar açıklandıktan sonra oluşturulan ihale raporuna ilişkin olduğu, bu
kapsamda ihalede oluşan olumlu ya da olumsuz durumların rapor edildiği,
- 08.08.2017 tarihli e-postaya ilişkin olarak, INTRON firmasına yönelik alacaklarının
tahsili için yasal yollara başvurulduğu, (…..) tarafından avukata konuyla ilgili
durumun izahının yapıldığı,
- 24.08.2017 tarihli e-postada, INTRON firmasından müvekkilin alacaklarına
istinaden yasal yollara başvuru ve bu başvuru sonucunda da ticari ilişkiyi bitirme
konularının yer aldığı
iddia edilmektedir.
(152) Anılan e-postalarda yer alan ve cihazda kullanılan sarf malzemeleri ile yetki belgesinin
reddedilmesi davranışı arasındaki ilişki kararın ilgili bölümlerinde ve yukarıdaki
savunmalarda ayrıca incelenmiş olup, ilgili e-postalarda yer alan ifadelerin haklı gerekçe
niteliğinde olmadığı değerlendirilmektedir. Diğer taraftan yetki belgesi talebinin
MEDSANTEK için bir yükümlülük oluşturduğu, dolayısıyla e-postadaki “çöp etmek”
ifadesinin duygusal bir tabir olup gerçeği yansıtmadığı savunmasının yerinde olmadığı,
yetki belgesi talebi reddedilen firmaların ilgili ihaleler bakımından kit pazarındaki
19-13/182-80
44/49

faaliyetlerinin zora girdiği ve dolayısıyla mülkiyetine sahip olmalarına rağmen cihazlardan
tam anlamıyla yararlanamadıkları kanaatine varılmıştır. Ayrıca kararda ulaşılan ihlal
tespiti teşebbüsün niyetinden ziyade uygulamanın kapsam ve etkileri dikkate alınarak
yapılmıştır.
 MEDSANTEK tarafından yapılan diğer savunmalar:
- INTRON’un yetki belgesi talebinin reddedilmesinin haklı gerekçelere dayanan
münferit bir olay olduğu, söz konusu reddetme eyleminin iddia edilenin aksine
teşebbüsün genel bir uygulaması olmadığı
ifade edilmiştir.
(153) Dosya kapsamında yapılan yerinde incelemede teşebbüs tarafından, “Biz MEDSANTEK
olarak kendimiz kit ve sarf malzemesi ihalesine teklif verdiğimizde distribütörlük belgemizi
ibraz ediyoruz. Bizim dışımızda bir taraf ihaleye girdiğinde ise kendimiz doğrudan o
ihaleye teklif vermiyor isek yetki belgesi veriyoruz. Kendimiz ihaleye giriyor isek yetki
belgesi vermiyoruz.” şeklinde bir açıklamada bulunulmuştur. Söz konusu ifadeler, açıkça
MEDSANTEK’in girdiği ihalelerde yetki belgesi taleplerini reddettiğini göstermektedir.
Dolayısıyla, ifadeler, MEDSANTEK’in INTRON’un yetki belgesi talebini reddetmesinin
münferit bir olay olduğu yönündeki açıklamalarını desteklememektedir.
- MEDSANTEK ve INTRON’un aralarında temsilcilik ilişkisi olmamasına rağmen
karşılıklı maliyetlerin biliniyor olması nedeniyle ihalede tekliflerin gizliliğine gölge
düşüreceği, Kamu İhale Kanunu’nun 17. maddesinin ihlal edilmemesi için
INTRON’a yetki belgesi verilmediği, bu durumun nesnel gereklilik olarak
değerlendirilmesi gerektiği, MEDSANTEK’in pazara girişi engellemek veya
dışlamak gibi bir amacının olmadığı, gerek INTRON gerekse de diğer firmaların
geçmişteki taleplerini olumlu karşılamalarının bunun kanıtı olduğu
iddia edilmektedir.
(154) MEDSANTEK tarafından, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 17. maddesinin ihlal
edilmemesi için INTRON’a yetki belgesi verilmediği ifade edilmiştir. Kamu İhale
Kanunu’nun “Yasak fiil ve davranışlar” başlıklı 17. maddesinin (d) bendi, “Alternatif teklif
verebilme halleri dışında, ihalelerde bir istekli tarafından kendisi veya başkaları adına
doğrudan veya dolaylı olarak, asaleten ya da vekaleten birden fazla teklif vermek.”
şeklinde düzenlenmiştir. Kararın ilgili bölümünde de ifade edildiği üzere, söz konusu
madde bir teşebbüsün temsilcisinin ihaleye kendisi adına teklif verirken aynı anda temsil
ettiği firma adına teklif vermesi durumunu yasaklamaktadır. Soruşturmaya konu yetki
belgesi Kamu İhale Kanunu’nun ilgili maddesinde geçen bir temsilcilik ilişkisi
yaratmamaktadır. Soruşturma taraflarından GENOMED de doğrudan kendilerinin katılım
sağladığı ihaleler kapsamında üçüncü taraflara yetki belgesi vermelerini engelleyen
herhangi bir düzenlemenin olmadığını ifade etmiştir.
- Teşebbüslerin ciro bilgilerinin taraflara sorularak elde edilmesinin doğru olmadığı,
MEDSANTEK’in bilgileri doğru olarak verdiği ancak diğer firmaların bilgileri doğru
verdiğinin beklenmesinin karar verecek mercii hakkaniyetten uzaklaştıracağı, bu
kapsamda ticari defterlerin incelenmesi gerektiği, firmaların ihalelere başka firmalar
aracılığıyla girerek cirolarını düşük gösterebildiği
iddia edilmektedir.
(155) 4054 sayılı Kanun’un 14. maddesi, “Kurul, bu Kanunun kendisine verdiği görevleri yerine
getirirken, gerekli gördüğü her türlü bilgiyi tüm kamu kurum ve kuruluşlarından,
teşebbüslerden ve teşebbüs birliklerinden isteyebilir. Bu makamlar, teşebbüsler ve
teşebbüs birliklerinin yetkilileri istenen bilgileri Kurulun belirleyeceği süre içinde vermek
19-13/182-80
45/49

zorundadır.” şeklindedir. Aynı Kanun’un 16. maddesinde ise, Kurulun, teşebbüs
niteliğindeki gerçek ve tüzel kişiler ile teşebbüs birlikleri veya bu birliklerin üyeleri
tarafından, “Kanunun 14 ve 15 inci maddelerinin uygulanmasında eksik, yanlış ya da
yanıltıcı bilgi veya belge verilmesi ya da bilgi veya belgenin belirlenen süre içinde ya da
hiç verilmemesi” durumunda teşebbüsler ile teşebbüs birlikleri veya bu birliklerin
üyelerinin karardan bir önceki mali yılsonunda oluşan veya bunun hesaplanması mümkün
olmazsa karar tarihine en yakın mali yılsonunda oluşan ve Kurul tarafından saptanacak
olan yıllık gayri safi gelirlerinin binde biri oranında, idarî para cezası vereceği
düzenlenmiştir. Kaldı ki, Kurulun MEDSANTEK’in verdiği bilgilerin doğru, diğer
teşebbüslerin verdiği bilgilerin yanlış olduğu varsayımı içinde olması tarafsızlık ilkesine
aykırıdır. Ayrıca kit pazarındaki hakim durum analizi ihlalin varlığı için zorunlu nitelik arz
etmemektedir. Zira soruşturma kapsamında yapılan tespitler yetkili distribütörlerin cihaz
pazarındaki gücüne dayandırılarak yapılmıştır. Bu nedenle teşebbüsün savunmasında
yer alan bu iddia dosya kapsamında ulaşılan sonucu değiştirecek nitelikte değildir.
- MEDSANTEK’in yetki belgesi talebini reddetmesi eyleminin, INTRON’un pazara
girişini engelleyen ve sistematik bir uygulama olmadığı, teşebbüse geçmiş yıllarda
söz konusu yetki belgesinin temin edildiği, diğer yandan pazardaki oyuncu sayısı
göz önüne alındığında INTRON’un talebinin reddedilmesi nedeniyle piyasanın
kapandığı tespitinin yapılamayacağı
savunulmaktadır.
(156) MEDSANTEK’in, piyasada kendileri gibi benzer konumda başka firmaların da
bulunmasının piyasanın kapanma ihtimalini düşürdüğü yönündeki savunmasına yönelik
olarak, kararda cihazların yetki belgelerinin temin edilmesi aşamasında her teşebbüsün
kendi sattığı cihaz bakımından hâkim duruma geldiği belirtilmiştir. Dolayısıyla, piyasada
MEDSANTEK’e benzer firmaların olması yetki belgesinin verilme aşamasında
MEDSANTEK’in hakim durum pozisyonunu etkilemeyecektir.
- INTRON’un yetki belgesini temin edememesi nedeniyle yalnızca tek bir ihaleye
katılım sağlayamadığı, ilgili ihalenin 233.675 TL ile Duduyavuz firması tarafından
kazanıldığı, bu tutarda bir ihalenin kazanılması veya kaybedilmesinin INTRON’un
ticari faaliyetleri üzerinde bir etkisinin olmayacağı, diğer taraftan 2013-2018 yılları
arasında INTRON’un 20 kamu ihalesine iştirak ettiği ve bu ihalelerin sadece
beşinde yetki belgesi talebinin olduğu
ifade edilmektedir.
(157) Kararda, kamu hastanelerinin yaptığı ihalelerin özel kuruluşların yaptığı ihalelere göre
daha fazla alım ve ödeme büyüklüğüne sahip olduğu ve kamu hastaneleri tarafından
yapılan ihalelere yetki belgesi nedeniyle iştirak edememenin etkisinin daha büyük olacağı
ifade edilmiştir. Dolayısıyla, MEDSANTEK’in, INTRON’un tek bir ihale ile cirosunun ve
karlılığın azalmasının mantığa uymadığı savunmasının aksine, kamu hastanelerinin
yaptığı ihalelerin teşebbüslerin ciroları açısından önemli olduğu değerlendirilmektedir.
Diğer taraftan dosya kapsamında hastaneler ile yapılan görüşmelerden yetki belgesi talep
edilmesinin hastanenin inisiyatifine bırakıldığı ve arızi bir nitelik arz etmediği, ayrıca
ihaleden ihaleye değişebildiği anlaşılmaktadır. Dolayısıyla ilgili piyasadaki kamu
ihalelerinin tamamı bakımından söz konusu yetki belgesinin talebinin önünde bir engel
bulunmaması nedeniyle kit pazarında faaliyet gösteren teşebbüsler açısından bu durum
bir belirsizlik yaratmaktadır. Bu bağlamda incelenen davranışın sadece fiili etkilerine değil
muhtemel etkilerine odaklanmanın daha isabetli bir yaklaşım olduğu
değerlendirilmektedir.
19-13/182-80
46/49

- INTRON’un yetki belgesi talebinde kötü niyetli davrandığı; cihazın Türkiye'de iki
farklı yetkili temsilci olmasına rağmen yetki belgesi talebinin sadece
MEDSANTEK’ten yapıldığı, GENOMED firmasından talep edilmediği, diğer
taraftan ilgili ihalenin teknik şartnamesinde “cihaz bir yıldan eski olmamalı”
ifadesine rağmen bu şartı sağlamayan bir cihaz için yetki belgesi talebinde
bulunulduğu
iddia edilmektedir.
(158) Daha önce de ifade edildiği gibi, kararda her teşebbüsün kendi sattığı cihaz bakımından
hakim durumda olduğu değerlendirilmiştir. Dolayısıyla, INTRON ve MEDSANTEK
arasında gerçekleşen ticari ilişkinin dışında yer alan GENOMED’in bu yetki belgesini
INTRON’a sağlayabileceği savunmasının yerinde olmadığı değerlendirilmektedir.
(159) INTRON tarafından farklı marka sarf malzemeleri kullanılması ve teknik şartnamede
cihazın bir yıldan daha eski olmamasına yönelik hüküm bulunduğu yönündeki
savunmalar kararda değerlendirilmiştir. Belirtildiği üzere, söz konusu hususlar
MEDSANTEK’in INTRON’a yetki belgesi vermemesinin haklı gerekçesi olarak
görülmemiştir. Öte yandan INTRON’un söz konusu ihale şartlarını taşıyıp taşımadığı
hastane tarafından değerlendirilmesi gereken bir husustur. Ayrıca soruşturma
kapsamında yapılan ihlal tespiti INTRON’un sadece tek bir ihaleye katılım
sağlayamaması gerekçesine dayanmamaktadır. Kararın ilgili bölümlerinde ifade edildiği
üzere, MEDSANTEK’in bizzat katılım sağladığı ihalelerde rakip teşebbüslere, cihazı satın
almış olsalar dahi, yetki belgesini sunmamasının kit pazarındaki muhtemel etkileri de
dikkate alınmıştır.
- MEDSANTEK çalışanına ait e-posta yazışmasında kullanılan "çöp etmek" tabirinin
çalışanın şahsi görüşü olduğu, teşebbüs uygulaması ve niyetini kesinlikle
yansıtmadığı, diğer taraftan cihaza ilişkin teknik servis hizmeti sağlanmasının
zorunlu olması ve yetki belgesi talebinin karşılanabileceği ikinci bir yetkili distribütör
olması nedeniyle bu ifadenin piyasadaki gerçekliği de yansıtmadığı
iddia edilmektedir.
(160) Daha önce de ifade edildiği üzere, söz konusu tabirin geçtiği e-posta yazışmasından
MEDSANTEK’in talebi reddetmek veya kabul etmek konusunda bir seçim hakkına sahip
olduğu ve nesnel gerekçelerle talebi reddetmediği görülmektedir. Diğer yandan
teşebbüsün niyeti incelenen davranışın muhtemel etkilerini değerlendirmede dikkate
alınan unsurlardan biri olup tek başına ihlalin varlığının ispatı olarak kullanılmamıştır.
- Soruşturma devam ettiği sırada 28.11.2018 tarihinde INTRON’un
MEDSANTEK’ten "İzmir İl Sağlık Müdürlüğü 2019-2020 yılları moleküler tanı ve
yasadışı uyuşturucu madde analizleri için kit karşılığı cihaz alımı" ihalesi için belge
talebinde bulunduğu, MEDSANTEK tarafından talep konusuna ilişkin cevabi yazı
düzenlendiği ve iş sırasına alındığı
ifade edilmektedir.
(161) Soruşturma kapsamında Ocak 2017 ile Ekim 2018 arası dönem incelenmiştir. Bununla
birlikte, 28.11.2018 tarihinde INTRON’un MEDSANTEK’ten belge talebinde bulunduğu
yazı soruşturmanın sonucunu değiştirecek bilgiler içermemektedir.
(162) Ayrıca MEDSANTEK tarafından;
- MEDSANTEK’in önaraştırma ve soruşturma süresince Kurulun incelemesine
yardımcı olduğu, her türlü bilgi ve belge paylaşımında bulunduğu, Kurul tarafından
19-13/182-80
47/49

bildirim yapıldıktan sonra MEDSANTEK tarafından yetki belgesinin temin edildiği,
diğer bir ifadeyle söz konusu ihlale son verildiği,
- Soruşturma konusu yetki belgesi talebinin reddi nedeniyle ilgili piyasada sınırlı bir
etki doğurmuş olması nedeniyle bu durumun hafifletici bir neden olarak göz önüne
alınması gerektiği,
- MEDSANTEK hakkında 4054 sayılı Kanun'un 6. maddesi uyarınca ceza
verilmesine yer olmadığına, Kurulun aksi kanaatte olması halinde verilecek cezada
hafifleştirici hükümlerin uygulanmasına karar verilmesini talep ettikleri
beyan edilmiştir.
I.4.4. İdari Para Cezasının Tespitine İlişkin Değerlendirme
(163) Yukarıda yapılan değerlendirmeler sonucunda, MEDSANTEK’in THERMO üretimi sanger
dizi analizi cihazı pazarındaki hakim durumunu, cihaza ilişkin yetki belgesini kit
pazarındaki rakiplerine temin etmemek suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi
kapsamında kötüye kullandığı tespit edilmiş olup aynı Kanun’un 16. maddesi uyarınca
hakkında idari para cezası uygulanması gerekmektedir.
(164) Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hakim Durumun Kötüye
Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik’in (Ceza Yönetmeliği)
4. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, para cezası belirlenirken, öncelikle temel para
cezası, ardından varsa ağırlaştırıcı ve hafifletici unsurlar uygulanarak nihai para cezası
tespit edilmektedir. Temel para cezasının tespitine ilişkin hususlar Ceza Yönetmeliği’nin
5. maddesinde düzenlenmektedir. Anılan maddenin ilk fıkrasında, temel para cezasının
belirlenmesi bakımından “karteller” ve “diğer ihlaller” şeklinde bir ayrım yapılmıştır.
MEDSANTEK’in yukarıda ifade edilen kötüye kullanmaya ilişkin davranışları Ceza
Yönetmeliği uyarınca diğer ihlallerdendir. Nitekim Ceza Yönetmeliği’nin 3. maddesinde
diğer ihlaller “Kartel tanımı dışında kalan, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanunun 4 üncü ve 6 ncı maddelerinde yasaklanmış davranışlar” olarak tanımlanmıştır.
(165) Ceza Yönetmeliği’nin 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, diğer ihlaller için temel
para cezası hesaplanırken ihlalde bulunan teşebbüslerin Kurul tarafından saptanacak
olan yıllık gayri safi gelirlerinin %0,5’i ile %3’ü arasında bir oranın esas alınması gerektiği
düzenlenmiştir. Anılan maddenin ikinci fıkrasında ise birinci fıkrada yazılı oranların
belirlenmesinde ilgili teşebbüslerin veya teşebbüs birliklerinin piyasadaki gücü, ihlal
neticesinde gerçekleşen veya gerçekleşmesi muhtemel zararın ağırlığı gibi hususların
dikkate alınacağı hükmüne yer verilmiştir. Bu çerçevede, MEDSANTEK’in THERMO
üretimi sanger dizi analizi cihazına ilişkin yetki belgesini kit pazarındaki rakiplerine temin
etmemeye yönelik uygulamaları için esas alınacak idari para cezası oranı, takdiren %1
olarak belirlenmiştir.
(166) Dosya kapsamında edinilen belgeler doğrultusunda, INTRON’un yetki belgesi talebi
10.07.2017 tarihinde reddedilmiştir. Söz konusu ret üzerine Kuruma başvuru tarihi
17.11.2017 olup; önaraştırma sonucunda teşebbüse 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin
dördüncü fıkrası uyarınca anılan yetki belgesi taleplerinin karşılanması gerektiği
25.06.2018 tarih ve 7962 sayılı yazı ile bildirilmiştir. MEDSANTEK bildirim tarihinden
itibaren yetki belgesi taleplerini olumlu yanıtladığını ifade etmiştir. INTRON da anılan
bildirimden sonra reddedilen bir yetki belgesi talebinin bulunmadığını ifade etmiştir.
Dolayısıyla MEDSANTEK’in ihlal oluşturan davranışlarının bir yıldan az devam etmiş
olduğu bu nedenle temel para cezasında bir artırıma gidilmemesi gerektiği sonucuna
ulaşılmıştır. Benzer şekilde Ceza Yönetmeliği çerçevesinde hafifletici ve ağırlaştırıcı
unsurların uygulanmasını gerektiren bir husus bulunmadığı değerlendirilmektedir. Bu
19-13/182-80
48/49

tespitlerle MEDSANTEK’e 2018 yılı net satışları üzerinden %1 oranında idari para cezası
uygulanmıştır.
(167) Diğer yandan, kamu ihalesine konu işin yerine getirilmesi bakımından gerekli olmayan,
dosya konusu yetki belgesine benzer nitelikteki belgelerin, ihale şartnamelerine yazılarak
isteklilerin ihalelere katılımları için bulundurmaları gereken belgeler arasında yer alması
rekabeti kısıtlayıcı nitelik arz edebilmektedir. Bu nedenle, her ne kadar ihalenin konusuyla
ilişkili olsa da ihalelere katılım şartı olarak bu tür belgelerin zorunlu tutulmasına ilişkin
hususların ilgili kamu kurumları tarafından da değerlendirilmesi uygun olacaktır. Bu
çerçevede, Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu tarafından, söz konusu hususların
ihalelerde istekliler açısından fırsat eşitsizliği yaratmayacak şekilde düzenlenmesinin
yararlı olacağı kanaatine varılmıştır.
J. SONUÇ
(168) 24.04.2018 tarihli ve 18-12/214-M sayılı Kurul kararı uyarınca yürütülen soruşturma ile
ilgili olarak düzenlenen Rapor’a ve Ek Görüş’e, toplanan delillere, yazılı savunmalara,
sözlü savunma toplantısında yapılan açıklamalara ve incelenen dosya kapsamına göre,
1. Medsantek Laboratuar Malzemeleri San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin Thermo üretimi
sanger dizi analizi cihazı pazarında, cihazların yetki belgelerinin temin
edilmesi aşamasında kendi sattığı cihaz bakımından hâkim durumda
bulunduğuna OYBİRLİĞİ ile,
2. Medsantek Laboratuar Malzemeleri San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin Thermo üretimi
sanger dizi analizi cihazı pazarındaki hakim durumunu, cihaza ilişkin yetki
belgesini kit pazarındaki rakiplerine temin etmemek suretiyle 4054 sayılı
Kanun’un 6. maddesi kapsamında kötüye kullandığına OYBİRLİĞİ ile,
3. Bu nedenle, 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin üçüncü fıkrası ve
“Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hakim Durumun
Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik”in
5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi ve ikinci fıkrası uyarınca 2018 mali
yılı sonunda oluşan ve Kurul tarafından belirlenen yıllık gayri safi gelirlerinin
takdiren, (…..)’i oranında olmak üzere,
- Medsantek Laboratuar Malzemeleri San. ve Tic. Ltd. Şti.’ye 504.534,02
TL.
idari para cezası verilmesine OYBİRLİĞİ ile,
4. Genomed Sağlık Hizmetleri A.Ş.’nin 4054 sayılı Kanun’u ihlal etmediğine,
dolayısıyla adı geçen teşebbüse idari para cezası verilmesine yer olmadığına
OYBİRLİĞİ ile,
gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde
yargı yolu açık olmak üzere, karar verilmiştir.




Full & Egal Universal Law Academy