Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2017-2-3
Karar Sayısı : 19-17/239-108
Karar Tarihi : 02.05.2019
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Arslan NARİN (İkinci Başkan)
Üyeler : Adem BİRCAN, Mehmet AYAN, Ahmet ALGAN,
Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Şükran KODALAK
B. RAPORTÖR : Kemal KÜÇÜKKAVRUK
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Sahibinden Bilgi Teknolojileri Pazarlama ve Ticaret A.Ş.
Değirmen Yolu Cad. No: 28 Asia Pak Ofispark A Blok Kat: 2
34752 Ataşehir/İstanbul
(1) D. DOSYA KONUSU: Sahibinden Bilgi Teknolojileri Pazarlama ve Ticaret A.Ş.’nin
aşırı fiyatlama yoluyla 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesini ihlal ettiği iddiası
hakkında alınan 01.10.2018 tarihli ve 18-36/584-285 sayılı Kurul kararının yeniden
değerlendirilmesi talebi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 06.03.2019 tarih ve 1636 sayı ile
intikal eden başvuru ve 12.04.2019 tarih ve 2603 sayılı ek yazı üzerine düzenlenen
16.04.2019 tarih ve 2017-2-3/BN-6 sayılı Bilgi Notu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Bilgi Notunda; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu’nun (İYUK) 11. maddesi uyarınca Rekabet Kurulunun 01.10.2018 tarihli ve 18-
36/584-285 sayılı kararının yeniden değerlendirilmesine gerek olmadığı, bu nedenle
Sahibinden Bilgi Teknolojileri Pazarlama ve Ticaret A.Ş. (SAHİBİNDEN.COM)
tarafından yapılan başvurunun reddedilmesi gerektiği ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(4) Başvuruda ve bilgi yazısında özetle;
Rekabet Kurulunun 01.10.2018 tarihli ve 18-36/584-285 sayılı kararının (Karar)
İYUK’un 11. maddesi kapsamında değiştirilmesi ve yeniden düzenlenmesi
gerektiği,
Pazara girişin önünde yasal veya mutlak engeller bulunmazken ve incelenen
dönemde ve sonrasında fiilen pazara girişler olmasına rağmen aşırı fiyat
gerekçesiyle ihlal tespiti yapılmasının, bu ihlal türüne ilişkin yerleşik içtihat ile ters
düştüğü; şirket faaliyetleri ve ilgili pazarların özellikleri gözetildiğinde, en
başından aşırı fiyat ihlal tespiti şartlarının sağlanmadığının anlaşıldığı; bu itibarla
ilgili faaliyetler bakımından uygulanabilir olmayan aşırı fiyat iddiasının, yerleşik
içtihat gereğince reddinin uygun olacağı,
Rekabet Kurulunun aynı teşebbüs hakkında aldığı ve kurumsal üyelik ücretlerine
ilişkin aşırı fiyat ihlali iddialarını inceleyip reddettiği 19.02.2015 tarihli ve 15-
08/109-45 sayılı kararında (2015 Kararı) yer alan değerlendirme ve gerekçelerin
Karar kapsamında göz ardı edilmesinin, düzenli idare ve hukukun güvenliği
ilkeleri ile çeliştiği, 2015 Kararı’ndaki değerlendirmelerin Karar bakımından
nazara alınması durumunda aşırı fiyat iddiasının ret ile sonuçlanacağı,
19-17/239-108
2/8
Aşırı fiyata müdahalenin temel sebebi olan “tüketici refahında doğrudan kayba
yol açma” unsurunun Karar bakımından mevcut olmadığı, bu unsurun esaslı
analizi halinde iddiaların ret ile sonuçlanacağı,
Aşırı fiyat iddiasının, yukarıda belirtildiği üzere, ilgili faaliyetler ve pazarların
özellikleri bakımından en başından reddedilmesi gerektiği bir yana, aşırı fiyat
iddialarının incelenmesinde kullanılan “Ekonomik Değer Testi”nin de Karar’da
hatalı uygulandığı; bu hali ile Karar’ın ortaya koyduğu ispat standardı bakımından
hatalı içtihada yol açtığı ve yüksek fiyatlara haksız müdahaleye sebebiyet verdiği,
Sadece kurumsal ilan sahiplerine ilişkin fiyatların ve bunun da içinde sadece tek
bir ilan paketine ilişkin fiyatların seçilerek fiyat analizine konu edilmesinin eksik
ve hatalı olduğu,
İlgili pazarlar bakımından rakip olmayan e-ticaret şirketleri ile sermaye/kârlılık
oranları bazında yapılan kıyaslamanın, hem farklı mecraların karşılaştırılması
hem de yanlış parametrelerin karşılaştırılması nedeniyle hatalı olduğu ve yanıltıcı
sonuçlara yol açtığı,
Kıyaslamalarda indirimli/kampanyalı reel fiyatlar ya da başka bir deyişle
faturalanan gerçek hizmet bedeli yerine, liste fiyatlarının kullanılmış olmasının
hatalı olduğu ve yanıltıcı sonuçlara yol açtığı,
Aşırı fiyat ihlalinin koşullarının oluşmadığı ve bir kötüye kullanmanın vuku
bulmadığı açıkça ortaya konulabildiğinden, Karar’da ayrıca bir hâkim durum
analizi ve tanımı yapılmasına ihtiyaç bulunmadığı; erken hâkim durum tespitinin,
dinamik rekabetin olumsuz etkilenmesi sonucunu doğuracağı,
Fiyatlara hatalı müdahalenin yatırım ve yenilik güdülerini baskılayarak kamu
yararına aykırı sonuçlar doğuracağı
ifade edilerek, Rekabet Kurulunun 01.10.2018 tarihli ve 18-36/584-285 sayılı kararını
İYUK’un 11. maddesi kapsamında değiştirmesi/geri alması ve bu suretle emsal
kararlarına ve yerleşik hukuka uygun olarak, bağlayıcı bir hâkim durum tespiti
yapmaksızın aşırı fiyat iddialarını reddettiği yeni bir karar tesis etmesi talep edilmiştir.
(5) Yukarıda özetine yer verilen başvuru ile uygulanması talep edilen İYUK’un 11.
maddesine aşağıda yer verilmektedir:
“ÜST MAKAMLARA BAŞVURMA
MADDE 11 - 1. İlgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması,
geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması üst makamdan, üst makam
yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebilir. Bu
başvurma, işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durdurur.
2. Altmış gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır.
3. İsteğin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması halinde dava açma süresi yeniden
işlemeye başlar ve başvurma tarihine kadar geçmiş süre de hesaba katılır.”
(6) Bu doğrultuda ilgililer tarafından Kurul kararının kaldırılması, geri alınması,
değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması dava açma süresi içerisinde Rekabet
Kurulundan istenebilmektedir. Başvuru sahibinin 01.10.2018 tarihli ve 18-36/584-285
sayılı Rekabet Kurulu kararının yeniden değerlendirilmesi talebinin, Rekabet Kurulu
tarafından tesis edilen idari işlemin değiştirilmesine ilişkin olması nedeniyle İYUK 11.
madde kapsamında olduğu anlaşılmıştır. Söz konusu karar başvuru sahibince
19-17/239-108
3/8
14.01.2019 tarihinde tebellüğ edilmiş olup, dosya konusu başvuru ise 06.03.2019
tarihinde yapılmıştır. Bu itibarla başvurunun süresi içerisinde yapıldığı anlaşılmaktadır.
(7) Yukarıda özetine yer verilen başvuru incelendiğinde yeniden değerlendirilmesi talep
edilen hususların pazara giriş engelleri, fiyat hesaplamaları, hâkim durum tespiti ve
aşırı fiyat tespiti konularında yoğunlaştığı görülmektedir. Teşebbüsün talebinin
değerlendirilmesine aşağıda ilgili başlıklar altında yer verilmiştir.
- Pazara giriş engellerinin mevcut olmadığı iddiası
(8) Hâkim Durumdaki Teşebbüslerin Dışlayıcı Kötüye Kullanma Niteliğindeki
Davranışlarının Değerlendirilmesine İlişkin Kılavuz’un (Kılavuz) “Hâkim Durumun
Tespiti” başlıklı bölümünde ifade edildiği üzere, girişin ya da büyümenin önündeki
engeller ilgili pazarın özelliklerinden, incelenen teşebbüsün özelliklerinden ya da
davranışlarından kaynaklanabilmektedir. İlgili pazarın özelliklerinden kaynaklanan
engeller; kamu tekelleri, yetkilendirme ve lisanslama gereklilikleri, fikri mülkiyet hakları
gibi yasal ve idari engeller ya da batık maliyetler, ölçek ve kapsam ekonomileri, şebeke
etkileri, tüketicilerin başka bir sağlayıcıya geçiş maliyetleri gibi ekonomik engeller
şeklinde ortaya çıkabilmektedir.
(9) Mevcut dosya kapsamında ilgili pazardaki giriş engelleri, büyük ölçüde çok taraflı
platform ekonomilerinin doğasından kaynaklanan şebeke etkileri sonucunda ortaya
çıkmaktadır. Bu giriş engelleri SAHİBİNDEN.COM’un fiyat koyucu konum
kazanmasında önemli rol oynamaktadır.
(10) SAHİBİNDEN.COM’un faaliyet gösterdiği pazarlar doğal tekel niteliği taşımamakta, bu
pazarlarda giriş engeli olarak nitelendirilebilecek herhangi bir hukuki imtiyaz ya da fikri
mülkiyet hakkı bulunmamaktadır. Nitekim her iki ürün pazarında
SAHİBİNDEN.COM’un rakipleri faaliyet göstermekte, yeni aktörler pazara girmektedir.
Bununla birlikte, çok taraflı platform ekonomilerinde gözlenen giriş engelleri; şebeke
etkisi ve şebeke etkisi ile alakalı batık maliyetlerin varlığı biçiminde ortaya çıkmaktadır.
Şebeke etkisi, platformun değerinin, platform tarafından sunulan ticari etkileşim
olanaklarından faydalanmak isteyen ve birbirlerinin tercihlerinden etkilenen karar
birimleri tarafından belirlenmesidir. Karar birimi gruplarından bir tanesinin katılımının
artması, diğer grup/gruplar için de platformun değerinin artması anlamına gelmektedir.
(11) Bu itibarla, uygulamada, platform hizmeti sunan teşebbüsler, nihai tüketicilere ücretsiz
ya da düşük ücretli hizmet sunarak platformun değerini arttırmakta, girişimci kârını ise
platformun diğer karar birimi gruplarının ücretlendirilmesinden elde etmektedir.
Dolayısıyla pazara erken giren ve platform üzerinden mal/hizmet talep eden nihai
tüketicilere ücretsiz veya çok düşük ücretle hizmet sunarak platformun değerini
(şebeke etkisi ile tüm kullanıcı grupları için) arttıran teşebbüs(ler) rekabet üstünlüğü
kazanmış olacaktır. Bu da pazara sonradan giren teşebbüsler bakımından anlamlı bir
giriş engeli yaratacaktır.
(12) Pazara sonradan giren teşebbüsler söz konusu giriş engelini aşmak ve platformlarına
değer kazandırabilmek için ciddi bir reklam ve tanıtım bütçesi ayırmak durumunda
kalmaktadır. Üstelik söz konusu harcamalar başarısızlık halinde teşebbüsler için batık
maliyet teşkil etmektedir. Örneğin on-line emlak satış/kiralama platform hizmeti
pazarına sonradan giren ZİNGAT.COM ve EMLAKJET.COM mevcut konumunu elde
etmek için ciddi reklam ve tanıtım bütçesi kullanmışlardır. ZİNGAT.COM 2017-2018
dönemi için (…..) TL tanıtım harcaması yaparken, EMLAKJET.COM, 2015-2017
döneminde yaklaşık (…..) TL tanıtım harcaması gerçekleştirmiştir. Yine emlak ve taşıt
dahil çok sayıda ürün kategorisinde hizmet sunmak üzere pazara agresif giriş yapan
19-17/239-108
4/8
LETGO’nun 2015-2017 tanıtım harcaması tutarı yaklaşık (…..) ABD Doları
seviyesindedir. Bu sebeple ilgili pazardaki en önemli giriş engelleri de şebeke etkisi ve
şebeke etkisi ile alakalı batık maliyetlerdir.
(13) İlave olarak dijital pazarlarda hâkim durum analizi yapılırken şebeke etkisi karşısında
birden fazla platformda yer alma maliyeti (multi-homing cost) de dikkate alınmalıdır.
Esas itibarıyla, ağ etkisi nedeniyle yaygın olan platform daha kolay yaygınlaşırken,
pazara yeni giren teşebbüslerin ise pazar payı artışı zorlaşmaktadır. Bu tip pazarlarda
birden fazla platformda yer almanın maliyeti, aynı ilanı farklı platformlara girme
külfetinden kaynaklanmaktadır. Bu maliyet dolayısıyla ilan verenler tarafından önce
pazar payı en büyük olan platform tercih edilmektedir. Diğer ilan platformlarına ilan
girmek için ise ilave zaman ve personel kaynağı gerekmektedir. Bu nedenle ağ etkisi
ve birden fazla platformda yer alma maliyetine bağlı olarak pazar payı açısından
avantajlı olan platformun uzun vadede pazar gücü elde etmesi beklenmektedir. Somut
olayda da bu durum gözlenmektedir.
(14) Bu giriş engellerinin yanı sıra SAHİBİNDEN.COM’un rakip teşebbüsler karşısında
sahip olduğu ve onu rekabetçi süreçte ön plana çıkaran başka üstünlükleri de
bulunmaktadır. SAHİBİNDEN.COM, mevcut rakipleri arasında emlak ve vasıta on-line
platform hizmetleri pazarlarına giren ilk teşebbüstür. 2000 yılında faaliyetine başlayan
teşebbüsün esas olarak 2002 yılından itibaren anlamlı düzeyde gelir ve kâr elde ettiği
görülmektedir. SAHİBİNDEN.COM’dan kısa bir süre sonra HURRİYETEMLAK.COM,
MİLLİYETEMLAK.COM ve ARABAM.COM emlak ve vasıta pazarlarına girmiştir.
Dolayısıyla SAHİBİNDEN.COM faaliyete geçtiği tarihten kısa bir süre sonra, gerek
marka bilinilirliği, gerek şebeke gücü, gerekse finansman kapasitesi açısından
Türkiye’nin en güçlü gruplarından biriyle rekabet etmek durumunda kalmıştır. 2000’li
yılların başından günümüze SAHİBİNDEN.COM’un pazardaki konumunda on-line
platform adresi (web sitesi) olarak “Sahibinden” alan adını (domain) tercih etmesi
önemli olmuştur. Dosya kapsamında piyasa aktörlerinin “Sahibinden” alan adının
özellikle nihai tüketiciler bakımından önemli bir tercih nedeni olduğunu vurguladıkları
görülmüştür.
(15) Teşebbüsün platform değerinin artmasına yol açan bir diğer önemli husus, rakiplerinin
aksine SAHİBİNDEN.COM’un emlak ya da vasıta gibi tek bir hizmet kategorisine
odaklanmak yerine çok sayıda hizmet kategorisinden oluşan bir portföy sunması
olmuştur. Platform ekonomilerinde ziyaret sayısı arttıkça, platformun değeri tüm
taraflar bakımından artmaktadır. SAHİBİNDEN.COM’un geniş bir portföyde hizmet
sunması, sınırlı sayıda kategoriye odaklanan rakiplerine nazaran, ziyaret sayısının
artmasına yol açmış, bu da faaliyet gelirinin büyük kısmının elde edildiği kurumsal
müşteriler için platformun değerinin artmasına, dolayısıyla ikamesinin güçleşmesine
neden olmuştur.
(16) Dolayısıyla ilgili pazarlarda şebeke etkisinden kaynaklı giriş engelleri, “Sahibinden”
alan adının değerinin tüketici tercihlerindeki önemi ve SAHİBİNDEN.COM’un geniş bir
yelpazede hizmet sunması pazarda faaliyet gösteren ya da gösterecek teşebbüsler
bakımından önemli giriş engelleridir.
- Fiyat hesaplamalarının kurumsal ilan sahiplerini dikkate alarak ve tek paket
üzerinden yapılmasının hatalı olduğu; kıyaslamalarda indirimli fiyatların
uygulanmadığı iddiaları
(17) Dosyada yer aldığı üzere, paketlere yapılan zam oranları birbirine oldukça yakın
değerdedir ve birim fiyatın en düşük olduğu paket dikkate alınarak inceleme
yapılmıştır. Rakip teşebbüsler tarafından da sunulan sayı ve içeriğin benzer olması
19-17/239-108
5/8
nedeniyle bu paket seçilmiş olup, diğer teşebbüsler de sadakat indirimi ve
kampanyalar yaptığı için fiyat hesaplamasında bu tür unsurlar değerlendirmeye
alınmamıştır.
(18) Dosya kapsamında SAHİBİNDEN.COM’un yüksek fiyatlama davranışı içinde
bulunduğu çok sayıda karşılaştırmalı veri ile ortaya konulmuştur. Liste fiyatı yerine
indirimli fiyatların karşılaştırılması, pazarda faaliyet gösteren tüm teşebbüslerin farklı
zamanlarda, farklı müşteri grupları bazında indirim yapmaları nedeniyle mukayese
imkânını ortadan kaldırması bakımından uygulamada son derece güçtür. Kaldı ki,
soruşturma süreci içinde yapılan gözlemlere binaen, indirimli fiyatların dikkate alınması
halinde dahi SAHİBİNDEN.COM ile rakipleri arasındaki aşırı fiyat farkının anlamlı
ölçüde kapanmayacağını ileri sürmek mümkündür.
(19) Kurumsal üyelerin nitelik bakımından farklılık arz etmesi sebebi ile kurumsal üyelerden
elde edilen gelir bazında analizin pazardaki durumu daha iyi yansıttığı
değerlendirilmektedir. Ayrıca çift taraflı pazar özelliğine sahip olan dosya konusu
platform hizmetlerinde hâkim durumun tespitinde pazarın her iki tarafındaki veriler
dikkate alınmaktadır. Bu sebeple dosyada sadece bir değişkene bağlı analiz
yapılmayıp üç değişken bazında pazar payı değerlendirmesi yapılmıştır. İlaveten
kurumsal üyelerin eşzamanlı olarak birden fazla platforma üye olabilme imkanlarının
bulunmasına karşın yüksek fiyat uygulayan SAHİBİNDEN.COM’u tercih etmeleri de
SAHİBİNDEN.COM’un yaygınlığını ve sektördeki gücünü göstermektedir.
- Rakip olmayan teşebbüslerle yapılan kârlılık karşılaştırmalarının hatalı olduğu
iddiası
(20) İlgili ürün pazarında fiyat-maliyet marjının hesaplanabilmesi için toplam harcamaların
hangi oranda emlak satış/kiralama platform hizmetlerine yönelik olduğu tespit
edilmelidir. Ancak, SAHİBİNDEN.COM’un faaliyet giderleri bağlamında örgütlenme
yapısının ve iş yapma biçiminin; sermaye harcamaları bazında satın alınan ürün ve
lisansların kullanım işlevleri ve niteliklerinin, kategori bazında gerçekleştirilen
harcamaları hesaplamaya elverişli olmadığı görülmektedir. Şöyle ki;
SAHİBİNDEN.COM’un ürün geliştirme süreci ve organizasyon yapısı, son beş yılda
dört farklı aşamadan geçerek evrilmiştir. Bu aşamalar; “Genel Dağılım”; “Uzman Ekip
Yapısı”; “Düzenli Süreli Ürün Koşulları” ve 2015 yılından beri uygulanan “Küre Sistemi”
olarak adlandırılmaktadır.
(21) Küre Sistemi altında bir araya gelen gruplar deneyim alanları kapsamında ağırlıkla
müşterilerden gelen geri bildirimleri dikkate alarak, tüm hizmet kategorileri için ortaya
çıkan sorunlara çözümler üretmekte, bir yandan da sistemi geliştirmektedir. Bir diğer
ifadeyle, Küre Sistemi’nde çalışanlar tarafından üretilen iş, tüm hizmet kategorilerini
yatay kesmektedir. Bu itibarla başta en büyük gider kalemi olan personel giderleri
olmak üzere (2017 yılı itibarıyla toplam faaliyet giderlerinin %(…..)’ini teşkil etmektedir),
faaliyet harcama kalemlerinin kategoriler bazında dağıtılması son derece güçtür.
Donanım, yazılım lisansları ve yazılım geliştirme yatırımlarından oluşan sermaye
harcamaları bakımından da durum benzerdir. Satın alınan ya da kiralanan donanım ve
yazılımlar tüm kategoriler için kullanılmaktadır ve bunların kullanımının zaman bazında
hizmet kategorileri arasında bölünmesi söz konusu olmamaktadır.
(22) Literatürde, ürün/hizmet bazında maliyetlerin dağıtılabilmesi amacıyla kullanılan çeşitli
yöntemler mevcuttur. Bunların belli başlıları şunlardır:
19-17/239-108
6/8
- Göreli Çıktı Yöntemi: Maliyetler, ürün/hizmetin toplam üretim miktarı içindeki payı
oranında dağıtılmaktadır. Bu yöntem ağırlıkla tüm ürünlerin ortak bir fiziki ölçü
birimi ile ifade edilebildiği imalat sanayi için uygundur.
- Göreli Gelir Yöntemi: Ortak maliyetler ürün/hizmetin toplam gelir içindeki payı
ölçüsünde dağıtılmaktadır.
- İlişkilendirilebilir Maliyet Yöntemi: Maliyetler her bir ürün/hizmetin toplam
ilişkilendirilebilir maliyet içindeki payı oranında dağıtılır. Bu yöntemin
uygulamasında maliyetlerin, en azından belli varsayımlar altında üretilen
ürün/hizmet ile ilişkilendirilmesi gerekmektedir.
- Faaliyet Tabanlı Maliyet Yöntemi: Paylaşılan maliyetleri ürünü üretirken
gerçekleştirilen faaliyetler doğrultusunda dağıtılmaktadır.
- Ramsey Yaklaşımı: Ortak maliyetler ürün/hizmetlerin göreli talep esnekliklerine
göre paylaştırılmaktadır.
(23) Soruşturma sürecinde elde edilebilen ekonomik veriler bağlamında, göreli gelir
yönteminin dosya bakımından yukarıda yer verilenler arasında uygulanabilir olan
yöntem olduğu anlaşılmaktadır. Bununla birlikte, SAHİBİNDEN.COM’un özetlenen iş
üretme biçimi (Küre Sistemi) dikkate alındığında, göreli gelir yöntemi ile dağıtılmış
maliyetler üzerinden hesaplanan kârlılık rakamları, yukarıda yer verilen açıklamalar
ışığında, sağlıklı sonuçlar vermeyebilecektir. Gerek Avrupa Birliği, gerek Kurul ve
Danıştay kararlarında, aşırı fiyatlama analizi kapsamında yapılan fiyat-maliyet
karşılaştırmalarında maliyetin net olarak belirlenmesi ve dağıtılmasının gereği ortaya
konmaktadır. Maliyetlerin net olarak tespit edilemediği ve dağıtılamadığı hallerde, tek
başına karşılaştırmalı fiyatların aşırı fiyatın tespitinde ölçü olarak kabul edilmesi
mümkündür.
(24) Bu itibarla, ilgili ürün pazarında SAHİBİNDEN.COM’un fiyat-maliyet marjının göreli gelir
yöntemi ile hesaplanmasından imtina edilmiştir. Bununla birlikte teşebbüsün, yüksek
kârlılık ile faaliyet gösterip göstermediği hususunda fikir verebilecek bir temsil
değişkene ilişkin verilerin ortaya konulması gereği ortaya çıkmıştır. Bu nedenle,
SAHİBİNDEN.COM ile Türkiye’de farklı alanlarda on-line platform hizmeti sunan belli
başlı teşebbüslerin özsermaye ve net satış kârlılık oranları karşılaştırılmıştır. Fiyat-
maliyet marjına ilişkin olarak, emlak satış/kiralama hizmetlerine yönelik on-line platform
hizmeti pazarında değinilen hususlar bu pazar için de aynen geçerlidir. Bu itibarla,
SAHİBİNDEN.COM’un 2014-2017 döneminde göreli fiyatları ve fiyat artış oranları ile
fiyat-maliyet marjı için gösterge olarak kabul edilen özsermaye ve net satış kârlılık
oranları, vasıta satış hizmetlerine yönelik on-line platform hizmeti pazarında da doğal
olmayan (rekabetçi bir pazarda gözlenme ihtimali düşük) yüksek fiyatlamanın varlığını
göstermektedir.
(25) Son olarak, değerlendirmede daha fazla örneklem elde edebilmek amacıyla herhangi
bir mal veya hizmet satmayıp tarafları buluşturan, çift taraflı pazar yapısına sahip,
çevrimiçi hizmet sunan teşebbüslere de yer verilmiştir.
- Tüketici refahında doğrudan kayba yol açılmadığı iddiası
(26) Aşırı fiyatlama tarzı ihlaller sömürücü nitelikleri gereği tüketici refahında bir azalmaya
yol açmaktadırlar. Nitekim Danıştay tarafından Rekabet Kurulunun Tüpraş kararına
ilişkin olarak1 rekabet hukukunun asıl amacının tüketici refahını sağlamak olduğu,
tüketici refahında doğrudan bir kayba yol açan sömürücü davranışlarda hâkim
1 Danıştay 13. Dairesinin 05.10.2017 tarihli ve E: 2014/2458, K: 2017/2511 sayılı kararı.
19-17/239-108
7/8
durumdaki teşebbüsün, pazar gücünün avantajını kullanarak tüketiciden rant elde
ettiği, sömürücü nitelikteki davranışların en önemlisinin tüketici refahında doğrudan bir
kayba neden olan aşırı fiyat uygulamaları olduğu belirtilmiş ve aşırı fiyata müdahale
edilebileceği dile getirilmiştir.
- Ekonomik değer testinin hatalı uygulandığı iddiası
(27) Dosya kapsamında SAHİBİNDEN.COM’un aşırı fiyatlama davranışı içinde bulunduğu,
çok sayıda karşılaştırmalı veri ile ortaya konulmuştur. Şöyle ki SAHİBİNDEN.COM’un
fiyatları kendi geçmiş fiyatları ve rakip fiyatları ile; ardından farklı alanlarda platform
hizmeti sunan teşebbüslerin özsermaye kârlılık oranları ve net kârlılık oranları ile
karşılaştırılmıştır. Nitekim rekabet otoritelerinin aşırı fiyat değerlendirmelerinde, farklı
coğrafya/ürün pazarlarında fiyat ve kârlılık karşılaştırmalarının yapıldığı görülmektedir.
Bu çerçevede, anılan iddianın yerinde olmadığı kanaatine varılmıştır.
- Fiyatlara müdahale edilmesinin pazarı olumsuz etkileyeceği iddiası
(28) SAHİBİNDEN.COM her iki pazarda da 2014 yılındaki fiyat seviyesini 2015 yılında ciddi
oranda artırmış ve fiyat artışına izleyen yıllarda da devam etmiştir. Her iki kategoride
2017 yılındaki fiyat seviyesi 2014 yılındaki fiyat seviyesinin %(…..) üzerinde
gerçekleşmiştir. Bu denli yüksek bir artış karşısında pazarda fiyat seviyesini aşağı
çekecek bir rekabet, mevcut giriş engelleri dolayısıyla 2015-2017 döneminde
yaşanmamıştır. Bu sebeple Kurum müdahalesinin olmadığı dönemde pazar
kendiliğinden olağan seyrine dönememiştir.
- Hâkim durum analizine gerek olmadığı iddiası
(29) Aşırı fiyatlamanın 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi bakımından ihlal olabilmesi için
teşebbüsün hâkim durumda olduğunun ortaya konulması gerekmektedir. Nitekim aşırı
fiyatlamaya ilişkin olan bu dosyada da hâkim durum tespiti yapılmıştır.
(30) Dolayısıyla teşebbüsün dosya kapsamında önceki savunmalarında beyan ettiği ve işbu
başvuru yoluyla tekrarladığı iddiaların 01.10.2018 tarihli ve 18-36/584-285 sayılı Kurul
kararının kaldırılmasını, değiştirilmesini, geri alınmasını ya da yeni bir işlem
yapılmasını gerektirecek nitelikte olmadığı kanaatine ulaşılmıştır.
19-17/239-108
8/8
H. SONUÇ
(31) Yapılan yeniden değerlendirme sonucunda; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu’nun 11. maddesi uyarınca Rekabet Kurulunun 01.10.2018 tarihli ve 18-36/584-
285 sayılı kararının kaldırılmasına, geri alınmasına, değiştirilmesine veya yeni bir işlem
yapılmasına yer olmadığına, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde
Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere, OYBİRLİĞİ ile karar
verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy