Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2019-5-20 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 19-22/342-155
Karar Tarihi : 20.06.2019
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan), Adem BİRCAN, Mehmet AYAN,
Ahmet ALGAN, Hasan Hüseyin Ünlü, Şükran KODALAK
B. RAPORTÖRLER : İmren KOL, Esra KÜÇÜKİKİZ, Tülay ŞİMŞEK SARI,
Ahmet Buğra KAZAK
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Türkel Fuarcılık A.Ş.
Temsilcisi: Korhan YAZGAN
Adres: Huzur Mah. Fatih Cad. 4. Levent Plaza No:67/6 4.
Levent, Şişli/İSTANBUL
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : - Türkiye Deri Konfeksiyoncuları Derneği
Adres: Gökalp Mah. 31. Sk. No:33 Kat:4
Zeytinburnu/İSTANBUL
(1) E. DOSYA KONUSU: Türkiye Deri Konfeksiyoncuları Derneğinin üyelerine Türkel
Fuarcılık A.Ş. tarafından düzenlenen fuarlara katılmama yönünde telkinde
bulunduğu, üyelerini kendisi tarafından organize edilen fuarlara katılmaları
konusunda yönlendirdiği ve Türkel Fuarcılık A.Ş.’nin düzenlediği fuara yakın
tarihlerde Rusya'da düzenlenen bir fuara üyelerinin katılımını teşvik ederek
Türkel Fuarcılık A.Ş.’nin faaliyetlerini zorlaştırdığı iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Rekabet Kurumuna (Kurum) yapılan başvuruda özetle;
- Türkel Fuarcılık A.Ş.’nin (TÜRKEL)Türkiye’nin yurt dışı fuarcılıktaki tek yerli ve
mili fuar markası olan Le-Show'u kurarak her yıl deri, kürk ve hazır giyim
alanında İstanbul ve Moskova’da fuar düzenlediği,
- Türkiye Deri Konfeksiyoncuları Derneğinin (TDKD) uzun yıllar TÜRKEL
tarafından düzenlenen LeShow serisi fuarlara destek verdiği,
- Diğer taraftan TDKD’nin yönetimine yeni gelen başkan ve yardımcılarının son
iki yıldır aldıkları tek taraflı kararlarla LeShow serisi fuarlara çok yakın tarihlere
denk gelen Mayıs ve Kasım aylarında Antalya’da "TDK Deri ve Kürk Moda Şov”
adıyla fuar düzenlemekte olduğu, derneğin imkânları ile kendi mevkilerinin
getirdiği tüm gücü kullanarak dernek üyesi teşebbüslerin bu fuarlara katılımını
azami seviyede telkin ve teşvik ettiği,
- 2019 yılından itibaren söz konusu fuarların TDKD tarafından yeni kurulan TDK
Fuarcılık Org. Ltd. Şti. (TDK FUARCILIK) eliyle düzenlendiği,
- Bunun yanı sıra, TDKD’nin TÜRKEL’in Moskova’da düzenlediği fuara yakın
tarihlerde Rusya'daki lokal bir firmanın organize ettiği “Soft Gold of Russia Int’l
Fur Trade Show” fuarına kendi üyelerinin katılımını teşvik ettiği,
19-22/342-155
2/14
- TDKD’nin kendi düzenlediği fuarları yüceltmek adına LeShow fuarı hakkında
olumsuz beyanda bulunduğu ve üyelerini LeShow serisi fuarlara katılmamaları
konusunda telkin ettiği,
- Bu eylemler sonucunda; Türk deri, kürk ve hazır giyim sektörünün tanıtım imkân
ve fırsatlarının bölünerek zayıfladığı
iddia edilerek konunun 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun (4054 sayılı
Kanun) kapsamında incelenmesi talep edilmektedir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 07.03.2019 tarihinde 1662 ve 1663 sayı ile
giren başvuru üzerine hazırlanan 05.04.2019 tarihli ve 2019-5-20/İİ sayılı İlk İnceleme
Raporu 18.04.2019 tarihli Rekabet Kurulu (Kurul) toplantısında görüşülmüş ve 19-
16/225-M sayı ile önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.
(4) İlgili karar uyarınca düzenlenen 11.06.2019 tarih ve 2019-5-20/ÖA sayılı Önaraştırma
Raporu, 20.06.2019 tarihli Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
(5) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; TDKD hakkında, ilgili iddialara yönelik olarak
soruşturma açılmasına gerek olmadığı sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.
I. İNCELEME ve DEĞERLENDİRME
I.1. Hakkında Önaraştırma Yapılan: Türkiye Deri Konfeksiyoncuları Derneği
(TDKD)
(6) TDKD 1995 yılında kurulmuş olan İstanbul merkezli bir dernektir. Dernek, deri
konfeksiyonculuğu alanında faaliyet gösteren üye teşebbüsler arasında mesleki
dayanışma ve işbirliğinin sağlanması, deri konfeksiyonculuğu sektörünün karşılaştığı
sorunların çözülmesi için ortak çaba sarf edilmesi, dernek üyeleri arasındaki kişisel
ilişkilerin güçlendirilmesi, sektöre ilişkin eğitim, kurs, seminer gibi çeşitli etkinliklerin
düzenlenmesi ve deri konfeksiyonculuğu alanında faaliyet gösteren teşebbüslerin
verimliliğinin artırılması gibi amaçlarla kurulmuştur. TDKD tarafından derneğe kayıtlı
351 üyenin bulunduğu, ancak bu üyelerden 180’inin düzenli aidat ödemek suretiyle
aktif olduğu bilgisi verilmiştir.
I.2. İlgili Pazar
I.2.1. İlgili Ürün Pazarı
(7) Fuar; ticarete konu ürünlerin veya hizmetlerin, teknolojik gelişmelerin, bilgi ve
yeniliklerin tanıtımı, pazarlanması, geleceğe yönelik ticari ilişki ve teknik iş birliği
kurulması ve geliştirilmesi için belirli bir takvime bağlı olarak düzenli aralıklarla
genellikle de aynı yerlerde gerçekleştirilen bir tanıtım etkinliği şeklinde
tanımlanmaktadır.1
(8) Fuarcılık sektöründe temel olarak; fuar alanı işletmecisi, fuar düzenleyicisi ve katılımcı
firmalar olmak üzere üç ayrı taraf bulunmaktadır. Bu taraflar arasındaki ikili ticari ilişkiler
ele alındığında; ilki fuarın düzenlenmesi (fuar katılımcısı-fuar düzenleyicisi), ikincisi ise
fuarın düzenlendiği mekânın işletilmesi (fuar düzenleyicisi-alan işletmecisi) olmak
üzere talebe konu olan iki farklı ürün/hizmet bulunmaktadır.
(9) Dosya konusu şikâyette, fuar düzenleyiciliği alanında faaliyet gösteren bir teşebbüs
birliğinin başka bir teşebbüsün faaliyetlerini engellemesi/zorlaştırması iddiası söz
1 Fuarcılık Sektör İncelemesi Raporu
19-22/342-155
3/14
konusudur. Bu nedenle, ilgili ürün pazar tanımının fuar düzenleme faaliyetleri özelinde
yapılması gerekmektedir.
(10) Geçmiş tarihli Kurul kararları ve Fuarcılık Sektör İncelemesi Raporu’ndaki genel
yaklaşım, fuarcılık sektöründe rekabet hukuku kapsamında yapılacak bir analizde
öncelikle düzenlenen fuarın konusunun ve niteliğinin göz önünde bulundurulması
gerektiği yönündedir. Bu çerçevede, düzenlenen fuar boyutu ele alındığında, söz
konusu fuarın kürk ve deri konfeksiyonculuğuna özgü olduğu, dolayısıyla spesifik bir
konuya ilişkin ihtisas fuarı niteliği bulunduğu görülmektedir.
(11) Fuarcılık Sektör İncelemesi Raporu’nda da değinildiği üzere, ihtisas fuarları belirli bir
ürün veya hizmet grubu ya da sektörle doğrudan ilgili ve sektöre yönelik mal ve hizmet
üreten katılımcılara yönelik fuarlardır. Bu bakımdan bu fuarların konusunu oluşturan
alanda faaliyet gösteren/mal ve hizmet üreten katılımcıların, faaliyet gösterdikleri
sektörün dışındaki bir ihtisas fuarına katılmayı talep etmeleri mümkün
görünmemektedir. Bu nedenle de tamamen farklı sektörleri ilgilendiren fuar düzenleme
faaliyetleri arasında talep ikamesi söz konusu olmayacaktır.
(12) Konuya arz ikamesi açısından yaklaşıldığında ise ihtisas fuarlarında uzmanlaşmanın
esas olması, bir fuar düzenlenebilmesi için uzun bir hazırlık süresine ihtiyaç duyulması
ve yeni bir sektörde fuar düzenlenmesi için katlanılması gereken maliyetlerin
bulunması hususlarından ötürü arz ikamesi de sınırlı düzeyde kalmaktadır. Geçmiş
Kurul kararlarında, belirli bir sektöre özgü ihtisas fuarları, söz konusu fuarlara o alanda
faaliyet gösteren teşebbüslerin katılması, ziyaretçilerin o alanda sergilenen ürün ve
hizmetlerin muhtemel alıcısı olması, farklı ihtisas fuarlarının birbirine ikame olamaması
gibi nedenlerle genellikle ayrı birer ilgili ürün pazarı olarak ele alınmıştır.
(13) Yukarıda yer verilen hususlar dikkate alınarak, işbu dosyanın konusu bakımından ilgili
ürün pazarı “kürk ve deri konfeksiyonculuğuna yönelik fuar düzenleyiciliği hizmetleri”
olarak tanımlanmıştır.
I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
(14) İlgili coğrafi pazarın belirlenmesinde; teşebbüslerin ürün ve hizmetlerin arz ve talebi
konusunda faaliyet gösterdikleri bölgeler esas alınmakla birlikte, rekabet koşullarının
ilgili bölge içinde homojen olması ve bu koşulların komşu bölgelerden kolayca ayırt
edilebilmesini sağlayacak ölçüde farklı olması aranmaktadır. Fuarcılık sektöründe,
gerek fuar alanı işletmeciliği gerekse de fuar düzenleyiciliği faaliyetlerine ilişkin ilgili
coğrafi pazarın tanımlanmasında fuar katılımcıları ve ziyaretçilerinin bulundukları
bölgeler temelinde bir tespit yapılması gerekmektedir.
(15) Fuar düzenleyiciliği faaliyetleri bakımından coğrafi pazarın belirlenmesine esas teşkil
edecek olan talep ikamesine ilişkin değerlendirmelerde fuarların talep tarafını oluşturan
katılımcıların ve ziyaretçilerin tercihleri dikkate alınmaktadır. Bu bağlamda, belirlenen
ilgili ürün pazarı çerçevesinde yer alan fuarlar bakımından katılımcılar ile mümkün
olduğu ölçüde ziyaretçilerin coğrafi tercihleri incelenmeli ve farklı coğrafi bölgelerde
gerçekleştirilen fuarların birbirini ikame etme düzeyi saptanmalıdır. Bu noktada en
önemli belirleyicinin fuarın ilgili olduğu sektörün özellikleri ve fuarın niteliği olduğu
değerlendirilmektedir. Zira fuarın ilgili olduğu sektörün özellikleri; fuarda sergilenecek
ürünleri, bu ürünlerin başta risk ve maliyet boyutu olmak üzere nakliye imkânlarını bu
ürünlere duyulan ihtiyacın coğrafi bağlamını belirleyecek ve özellikle katılımcıların
fuara katılım tercihlerinde coğrafi bakımdan da belirleyici olacaktır. Bu nedenle,
Fuarcılık Sektör İncelemesi Raporu’nda da belirtildiği üzere, fuar konularına ve
niteliklerine bağlı olarak katılımcıların ve ziyaretçilerin tercihlerinde oluşabilecek
19-22/342-155
4/14
farklılıkları dikkate alan olaya özgü değerlendirmeler yapılması, ilgili coğrafi pazarın
isabetli bir şekilde tespiti açısından önem arz etmektedir.
(16) Fuarcılık sektörünü düzenleme ve denetleme yetkisini haiz olan ve fuarlara ilişkin
istatistiksel bilgileri bünyesinde tutan Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğinin (TOBB)
2014-2019 aralığındaki fuar takviminde “deri teknolojileri, deri ürünleri, deri
konfeksiyon, ayakkabı” grubunda yer alan fuarların bilgilerine ve düzenlendiği yerlere
aşağıda yer verilmektedir.
Tablo 1: 2014-2019 Yılları Arasında Düzenlenen Kürk ve Deri Konfeksiyonu Fuarları
Fuar
Yılı
Fuar
Adı
Düzenlendi
ği
Şehir
Düzenleme
Tarihi
Düzenleyici
2014 İDF 2014 İstanbul 9. Deri Fuarı İstanbul 18-20 Kasım
Tüyap Tüm Fuarcılık Yapım
A.Ş. (TÜYAP)
2015
İDF 2015 İstanbul 10. Deri
Fuarı
İstanbul 3-5 Kasım TÜYAP
2016
Deri ve Kürk Konfeksiyon
Fuarı
Antalya 6-8 Aralık
Artı Fuarcılık Organizasyon
Ltd. Şti. (ARTI FUARCILIK)
2017
Alleather IDF İstanbul Deri
Fuarı
İstanbul 1-3 Şubat
UBM İstanbul Fuarcılık ve
Gösteri Hizmetleri A.Ş.
Deri ve Kürk Konfeksiyon Fuarı Antalya 6-8 Haziran ARTI FUARCILIK
İzmir Pret Expo "1.Moda ve
Hazır Giyim Fuarı"
İzmir 17-20 Ekim
İZFAŞ İzmir Fuarcılık
Hizmet. Kültür ve Sanat
İşleri Tic. A.Ş. (İZFAŞ)
Deri ve Kürk Konfeksiyon Fuarı Antalya 5-7 Aralık ARTI FUARCILIK
2018
Leather&More İzmir 1.Deri ve
Deri Konfeksiyon Fuarı
İzmir 24-27 Nisan İZFAŞ
Deri ve Kürk Konfeksiyon Fuarı Antalya 4-7 Haziran ARTI FUARCILIK
TDK Deri ve Kürk Şov Antalya 27-30 Kasım TDK FUARCILIK
2019
Leather & More İzmir 2.Deri ve
Deri Konfeksiyon Fuarı
İzmir 22-24 Ocak İZFAŞ
LESHOW İSTANBUL İstanbul 24-26 Ocak TÜRKEL
TDK Deri ve Kürk Moda Şov Antalya 22-25 Mayıs TDK FUARCILIK
Kaynak: TOBB Fuarlar Müdürlüğünce Düzenlenen Fuar Takvimi
(17) Tablo 1’de yer alan veriler incelendiğinde; 2014-2019 yılları aralığında kürk ve deri
konfeksiyonculuğu alanında düzenlenen fuarların İstanbul, Antalya ve İzmir illerinde
yapıldığı görülmektedir. Fuarcılık Sektör İncelemesi Raporu’nda 2016 yılı baz alınarak
yapılan çalışmada, Türkiye’de kürk ve deri konfeksiyonculuğu alanında düzenlenen
fuarlara, fuarın düzenlendiği ilden katılım oranının %64,72; fuarın düzenlendiği komşu
illerden katılım oranının %2,98 olduğu tespit edilmiştir. İlgili oranlar, fuarlara katılımın
ağırlıklı olarak fuarın düzenlendiği ilden yapıldığını göstermektedir. Bu çerçevede, kürk
ve deri konfeksiyonculuğu fuarlarının yerel nitelikte olduğu anlaşılmaktadır.
(18) Öte yandan “İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz”un 20. paragrafında;
“inceleme konusu işlem, gerek ürün gerekse de coğrafi açıdan olası alternatif pazar
tanımları çerçevesinde rekabet açısından endişeler yaratmıyor ya da alternatif tüm
tanımlar açısından rekabeti bozucu bir etki söz konusu oluyorsa pazar tanımı
yapılmayabilir” açıklaması yer almaktadır. Bu doğrultuda, mevcut dosya bakımından
kesin bir ilgili coğrafi pazar tanımı yapılmasına gerek görülmemiştir.
19-22/342-155
5/14
I.3. Önaraştırma Sürecinde Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
I.3.1. Yerinde İncelemede Elde Edilen Belgeler
(19) Önaraştırma kapsamında 15.05.2019 tarihinde TDKD ve TDK FUARCILIK’ta yerinde
inceleme yapılmıştır. Yapılan yerinde incelemelerde, TDKD’nin üyelerini TÜRKEL
tarafından düzenlenen fuarlara katılmamaları yönünde telkin ettiğine dair herhangi bir
belgeye ulaşılamamıştır. Bununla birlikte, TDKD ve TÜRKEL arasındaki işbirliğinin
gelişimine ve şikâyet konusu hususlara dair bazı belgeler elde edilmiş olup, bu
kapsamdaki bulgulara aşağıda yer verilmektedir.
(20) TDKD ofisinde gerçekleştirilen yerinde incelemede, şikâyetçi TÜRKEL ile TDKD
arasında akdedilmiş iki adet “Danışmanlık ve İşbirliği Sözleşmesi” elde edilmiştir.
Sözleşmelerden biri 01.01.2015 tarihli, diğeri 13.10.2017 tarihli olup, her ikisinin de
konusunu TÜRKEL’in her yıl Moskova’da düzenlendiği “LeShow Moscow” fuarına
TDKD’nin üyelerinin katılımını teşvik etmesi ve katılımı bir önceki yılın üzerine
çıkarması; TÜRKEL ve TDKD üyeleri arasındaki iletişimin geliştirilmesi, fuarın
TDKD’nin üyeleri arasındaki bilinirliğinin artırılması, TDKD’nin fuara ilişkin olarak
mesleki kuruluşlar ve kamu kurumları nezdinde fuara destek sağlamak amacıyla
faaliyette bulunması ve bu amaçlar çerçevesinde TÜRKEL ile işbirliği yapması
oluşturmaktadır. Taraflar arasında düzenlenen 01.01.2015 tarihli sözleşme TÜRKEL’in
12-14.05.2015 tarihlerinde Moskova’da düzenlediği fuarın, 13.10.2017 tarihli sözleşme
ise TÜRKEL’in 29-31.05.2018 tarihlerinde yine Moskova’da düzenlendiği fuarın TDKD
tarafından desteklenmesine ilişkindir.
(21) TDKD merkezinde yapılan yerinde incelemede; 25.09.2018 tarihinde Antalya Ticaret
ve Sanayi Odasına sunulan ve TDKD’nin iştiraki TDK FUARCILIK’ı temsilen teşebbüs
müdürleri (…..)2, (…..)3 (…..).4 tarafından imzalanmış aşağıdaki ifadelerin bulunduğu
belge elde edilmiştir
“Türkiye Deri Konfeksiyoncuları Derneği olarak 2016 Haziran’dan beri yılda iki
kez Artı Fuarcılık Organizasyon Ltd. Şti. ile birlikte Antalya Leather Fur&Fashion
Show fuarını Antalya’da düzenliyorduk.
Ancak bu yıl 4-7 Haziran 2018 tarihlerinde düzenlediğimiz son fuarda
Organizatör firma istediğimiz şartları yerine getirmediğinden dolayı aramızdaki
sözleşmeyi fesh etmek zorunda kaldık. Sektör mensuplarımızın ve Derneğimiz
üyelerinin talepleri doğrultusunda kendi Fuar şirketimizi kurarak sektörümüzün
fuarını düzenlemeye karar verdik.
Fuarımızı yapmak için Artı Fuarcılık Organizasyon Ltd. Şti.’nden devir almak
istedik fakat alamadık. Kendisi fuarı yapmaktan da vazgeçti.
Bütün çabalarımıza rağmen Antalya’da fuar düzenlemek için 27-30 Kasım 2018
günlerinin dışında bir yer bulunamamıştır.
Bu nedenle 27-30 Kasım 2018 günlerinde Antalya/Belek Kaya Palazzo Golf
Resort Hotel’de, bütün sektör mensuplarımızın talebi doğrultusunda
gerçekleştirmeyi kararlaştırdığımız TDK Leather & Fur Fashion Show
Fuarımızın yapılması için gecikmeli olarak başvurumuzun kabul edilmesini
2 Hâlihazırda TDKD başkanıdır.
3 Hâlihazırda TDKD başkan yardımcısıdır.
4 Hâlihazırda TDKD başkan yardımcısıdır.
19-22/342-155
6/14
takdirlerinize ve Şirketimiz tarafından düzenlenecek fuarımızın fuar takvimine
alınmasını müsaadelerinize arz ederim.”
(22) TDKD Sekreteri (…..)’in bilgisayarında yapılan yerinde incelemede elde edilen,
TÜRKEL Deri Fuarları Satış Asistanı (…..) tarafından 05.10.2018 tarihinde TDKD’ye
gönderilen “YENİ LESHOW İSTANBUL GÖRSELİ” konulu e-postada aşağıdaki
ifadeler yer almaktadır.
“Günaydın (…..) Hanım,
Nasılsınız?
LeShow İstanbul görselimiz yenilendi, sizden ricamız ana sayfanızda bu görseli
kullanmanız.”
(23) TDKD Sekreteri (…..)’in bilgisayarında yapılan yerinde incelemede elde edilen,
27.12.2018 tarihinde info@ e-posta adresinden TDKD’ye
gönderilen “LeShow İSTANBUL DERİ&MODA FUARI hakkında işbirliği” konulu e-
postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır.
“Sayın (…..)
24-26 Ocak 2019 tarihleri arasında İstanbul Kongre Merkezi’nde İstanbul
Ayağını yapacak olduğumuz LeShow İstanbul Deri&Moda Fuarı için sizinle
işbirliği yapmak isteriz.
Uzun yıllardır Moskova’da düzenlendiğimiz EK-te de detaylarına
ulaşabileceğiniz fuarımızın Türkiye-İstanbul Ayağında ziyaretçi sayı ve profilinin
artırılması hususunda fuarımızı tarafınızca üyelerinize duyurmanızı rica ediyor,
bu işbirliğimiz sonucunda da logonuzu fuar kataloğumuz ve web sayfamızda
destekçilerimiz arasında yer vermekten memnuniyet duyacağımızı bildirmek
istiyoruz.
Konu ile ilgili ivedi geri dönüşünüzü rica ederiz.”
(24) TDKD Sekreteri (…..)’in bilgisayarında yapılan yerinde incelemede elde edilen,
02.04.2019 tarihinde TÜRKEL Deri Fuarları Satış Asistanı (…..) tarafından TDKD’ye
ait e-posta adresine gönderilen “Yönetim Kurulu Dikkatine” konulu e-postanın ekinde
SC284el9040213580.pdf adlı belge yer almaktadır. İlgili belge TÜRKEL Yönetim
Kurulu Başkanı (…..) tarafından imzalanmış olup metin içeriğinde aşağıdaki ifadeler
bulunmaktadır:
“TÜRKİYE DERİ KONFEKSİYONCULARI DERNEĞİ YÖNETİM KURULUNA,
Sayın Başkan,
Sektörün yurtdışındaki en önemli etkinliği, ülkemizin tek yerli ve milli yurtdışı fuar
organizasyonu Leshow, 14-16 Mayıs 2019 tarihlerine Moskova’da
gerçekleştirilecektir.
...
Kuruluşundan günümüze 27 yıldır sektördeki her firmaya aynı özen ve mesafe
ile yaklaşmayı prensip edinmiş Türkel Fuarcılık A.Ş., sektör temsilcisi TDKD ile
de aynı itina ile iletişimde olmuş, bugüne kadar dernek yönetiminde yer almış
tüm dostlarımızla işbirliği yapmıştır.
Dernekte her yönetim değişikliğinde olduğu gibi yeni yönetime de “hayırlı olsun”
ziyaretimizde, iyi dilek ve temennilerimiz ile karşılıklı işbirliğinden yana
olduğumuz mesajı net olarak iletilmiştir.
19-22/342-155
7/14
Bilindiği üzere fuarlardaki tek amaç koleksiyon sunumu ve ürün siparişi değil,
aynı zamanda lobicilik faaliyeti, pazarda var olduğunu gösterme, sektörün güçlü
olduğu imajını aktarabilme ve talebi sürekli sıcak tutacak geniş kitlelere tanıtımı
gibi stratejik hedeflerdir.
Leshow Moskova, yukarıda sıraladığımız bu vazifelerin hepsine hakkı ile hizmet
etmiştir.
Rusya Federasyonu ile uçak krizinin yaşandığı yıl dahi Leshow Fuarına ara
vermeyip, sektör olarak iki ülke ilişkilerinin hep dostluk temelinde yürümesi
amacına yönelik Moskova’da olmamız gerektiğine karar verip, bize çok büyük
maliyetler getirse de fuarımızı gerçekleştirdik.
Maalesef, son dönemlerde gerek İstanbul, gerekse de Moskova fuarlarımızın
satış/pazarlama süreçlerinde, tarafımıza yoğun bir şekilde yansıyan
fuarlarımıza katılım yapılmaması konusunda dernek yöneticileri tarafından
telkinler olması, sektörde 22 yıldır birlikte hareket eden bizleri hem şaşırtmış
hem de derinden yaralamıştır.
Hepimizin aynı gemide olduğu bilinci ile ülke ve sektör menfaatleri
doğrultusunda yapılacak her türlü faaliyette işbirliğine hazır olduğumuzu tekrar
bilgilerinize sunarız.”
(25) Yer verilen e-postaya cevaben TDKD’ye ait e-posta adresinden 02.04.2019 tarihinde
TÜRKEL Deri Fuarları Satış Asistanı (…..)’a gönderilen “RE:Yönetim Kurulu Dikkatine”
konulu e-postanın ekinde Türkel Fuarcılık.doc adlı belge içeriğinde aşağıdaki ifadeler
yer almaktadır.
“Sayın (…..)
(…)
Derneğimiz, ülkemizin ve üyelerimizin menfaatlerini korumaya çalışan 24
senelik bir kurumdur. Bu kurumun başında sektörün seçkin kişilerinden bir
başkan, başkan yardımcıları ve on bir kişiden oluşan Yönetim Kurulu Üyeleri
bulunmaktadır. Bu kişiler tamamen sektörün menfaatlerini korumak zorundadır.
Derneğimizin hiçbir fikri alınmadan gerçekleşen, sektörümüzle ilgili bir
organizasyonu destekleme gibi bir durumu ve mecburiyeti yoktur. Derneğimize
şu ana kadar ulaşmış yazılı veya sözlü bir görüşme talebiniz olmamıştır.
Çok geç gönderilmiş bu işbirliği talebinizi istediğiniz zaman istediğiniz yerde
görüşmeye hazır olduğumuzu bildiririz.
(…..) (…..) (…..)
(…..) (…..) (…..)”
I.3.2. Dosya Kapsamında ve Yapılan Görüşmelerde Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
(26) Yukarıda yer verildiği üzere TDKD ve TDK FUARCILIK bünyesinde gerçekleştirilen
yerinde incelemelerde; TDKD’nin TÜRKEL tarafından düzenlenen fuarlara üyelerinin
katılımını engellemeye çalıştığına yönelik herhangi bir belgeye ulaşılamamıştır. Diğer
taraftan, başvuruda iddia edilen hususların herhangi bir ihlale konu olabilecek nitelikte
olup olmadığının değerlendirilebilmesi bakımından TÜRKEL tarafından düzenlenen
fuarlara TDKD üyesi teşebbüslerin yıllar itibarıyla katılım durumu da incelenmiştir. Bu
kapsamda, aşağıdaki tabloda TÜRKEL tarafından düzenlenen fuar bilgilerine ve söz
konusu fuarlara TDKD üyesi teşebbüslerin katılım durumuna yer verilmektedir.
19-22/342-155
8/14
Tablo 2: 2014-2019 Döneminde TÜRKEL’in Düzenlediği Fuarlar ve TDKD Üyelerinin Katılım Durumları
Fuar
Yılı
Fuar Adı
Düzenlenen
Yer
Tarih
Toplam
Yerli
Katılımcı
Sayısı
TDKD
Üyesi
Katılımcı
Sayısı
TDKD
Üyesi
Olmayan
Katılımcı
Sayısı
2014 17. LeShow Moscow Moskova 20-22 Mayıs (…..) (…..) (…..)
2015 18. LeShow Moscow Moskova 12-14 Mayıs (…..) (…..) (…..)
2016 19. LeShow Moscow Moskova 27-29 Nisan (…..) (…..) (…..)
2017 20. LeShow Moscow Moskova 29-31 Mayıs (…..) (…..) (…..)
2018 21. LeShow Moscow Moskova 29-31 Mayıs (…..) (…..) (…..)
2019 1. LeShow İstanbul İstanbul 24-26 Ocak (…..) (…..) (…..)
2019 22. LeShow Moscow Moskova 14-16 Mayıs (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Teşebbüsten Elde Edilen Bilgiler
(27) TÜRKEL tarafından düzenlenen fuarlara katılım düzeylerinin genel görünümü
incelendiğinde, toplam yerli katılımcı ve TDKD üyesi katılımcı sayısının en yüksek
seviyeye 20-22.05.2014 tarihlerinde düzenlenen fuarda ulaştığı görülmektedir. TDKD
ile TÜRKEL arasında imzalanan 01.01.2015 tarihli sözleşmenin konusunu oluşturan
12-14.05.2015 tarihlerinde düzenlenen fuar ise gerek toplam katılımcı gerek TDKD
üyesi katılımcı sayısı bakımından ikinci sırada yer almaktadır.
(28) Öte yandan 27-29.04.2016 tarihlerinde düzenlenen fuara katılım sağlayan toplam yerli
teşebbüs sayısında ciddi bir düşüş gözlenmektedir. TÜRKEL tarafından gönderilen
cevapta; 2016 yılında Rusya ile yaşanan uçak düşürme krizi sonrasında Rus
makamlarınca Türkiye’ye karşı yürürlüğe konan vize rejimi değişikliği ve gümrük
işlemlerinde yaratılan zorluklar nedeniyle sadece Rusya’da yerleşik
ofisleri/temsilcilikleri bulunan altı Türk firmasının fuara iştirak edebildiği, bu nedenle
katılımın düşük seviyede gerçekleştiği bilgisi verilmiştir.
(29) 29-31.05.2017 ve 29-31.05.2018 tarihlerinde düzenlenen fuarlarda ise toplam yerli
katılımcı sayısının 20-22.05.2014 ve 12-14.05.2015 tarihlerinde düzenlenen fuarlara
kıyasla düşük olduğu, buna karşın TDKD üyesi katılımcı sayısının toplam yerli katılımcı
sayısına oranının yüksek olduğu görülmektedir. Diğer taraftan 24-26.01.2019
tarihlerindeki fuar İstanbul’da düzenlenmesine rağmen TDKD üyesi katılımcı sayısının
bir önceki yıl Moskova’da düzenlenen fuardaki sayı ile neredeyse aynı olduğu, 14-
16.05.2019 tarihlerinde düzenlenen fuarda ise gerek toplam yerli katılımcı sayısının
gerek TDKD üyesi katılımcı sayısının önemli ölçüde düştüğü anlaşılmaktadır.
(30) Bu çerçevede, yerinde incelemelerde TDKD’nin üyelerini TÜRKEL tarafından
düzenlenen fuarlara katılmama yönünde telkin ettiğine dair herhangi bir belge elde
edilememekle birlikte, özellikle 2019 yılında düzenlenen fuarlara katılım seviyesinin
TDKD’nin yönlendirmeleri sonucu düşmüş olabileceği ihtimali üzerinde durulmuştur.
Bu doğrultuda, TÜRKEL’in 29-31 Mayıs 2018 tarihlerinde düzenlediği fuara katılıp, 14-
16.05.2019 tarihlerinde düzenlediği fuara katılım göstermeyen TDKD üyesi dört
teşebbüs ile telefon görüşmesi yapılmıştır. İlgili görüşmelerde, üyelere TÜRKEL
tarafından 2019 yılında Moskova’da düzenlenen fuara neden katılmadıkları ve/veya
TDKD’nin kendilerine bahsi geçen fuara katılmama konusunda herhangi bir
yönlendirmede bulunup bulunmadığı soruları yöneltilmiştir. Bu kapsamda;
- (…..) tarafından 29-31.05.2018 tarihlerinde Moskova’da düzenlenen LeShow
Moscow fuarına katılım sürecinde ürünlerinin gümrükten geçirilmesi
hususunda problemler yaşadıkları, yaşadıkları bu problemler nedeniyle 14-
16.05.2019 tarihlerinde Moskova’da düzenlenen fuara katılmadıkları;
19-22/342-155
9/14
- (…..) tarafından Rusya pazarındaki müşteri sayılarında düşüş olduğu, yakın
tarihlerde Antalya’da düzenlenen fuara (25.05.2019 TDK Fur&Leather
Show) katılımın kendileri açısından ekonomik olarak daha avantajlı olduğu,
TÜRKEL’in 24-26.01.2019 tarihlerinde İstanbul’da düzenlediği fuarın
verimsiz geçtiği, dericilik sektörünün genel olarak sorunlu olduğu;
- (…..) tarafından kendileri için Antalya’da düzenlenen fuara katılımın daha
avantajlı olması nedeniyle Moskova’da düzenlenen LeShow Moscow fuarına
katılmadıkları, TDKD’nin LeShow Moscow fuarına katılım yapılmamasına
yönelik kendilerine herhangi bir telkinde bulunmadığı;
- (…..) tarafından 29-31.05.2018 tarihinde düzenlenen LeShow Moscow
fuarına katılım süreçlerinde gümrükte ve havaalanında bekletilme gibi
sorunlarla karşılaşıldığı, Rus ekonomisinin son yıllarda olumsuz bir durum
içinde olduğu, dolayısıyla kendi ürünlerine olan talebin düştüğü, bu sebeple
Moskova’da düzenlenen fuara katılmadıkları, bunun yerine Rusya’daki
müşterilerinin geldiği Antalya’da düzenlenen TDK Fur&Leather Show adlı
fuara yöneldikleri, kendilerine herhangi bir fuara katılım konusunda
yönlendirme yapılmadığı
ifade edilmiştir.
(31) TDKD’nin derneğin imkânlarını kullanarak üye teşebbüslerin kendi düzenlediği fuarlara
katılımını azami seviyede telkin ve teşvik etmesi dosya konusu iddiaların diğer
boyutunu oluşturmaktadır. Bu nedenle, incelenmesi gereken bir başka husus TDKD
tarafından düzenlenen fuarlara dernek üyelerinin katılım düzeyidir. TDKD’de
gerçekleştirilen yerinde incelemede talep edilen bilgilere cevaben gönderilen yazıda;
TDKD’nin ana faaliyet alanının fuar düzenlemek olmadığı, TDKD’nin iştiraki olan TDK
FUARCILIK’ın 03.09.2018 tarihinde kurulduğu, TDK FUARCILIK uhdesinde bugüne
kadar sadece bir defa Antalya’da fuar düzenlendiği belirtilmektedir. Bu tarihten önce
ise TDKD’nin ARTI FUARCILIK ile ARTI FUARCILIK’ın bağımsız olarak düzenlediği
fuarlarda işbirliği yaptığı belirtilmektedir.
(32) Bu kapsamda, önaraştırma sürecinde TDKD’den ARTI FUARCILIK ile yaptığı
işbirliğine dayanak oluşturan işbirliği sözleşmesi temin edilmiştir. Taraflar arasında
12.08.2016 tarihinde akdedilen “Antalya Leather&Fur Fashion Show Fuar
Organizasyon Sektörel Danışmanlık ve İşbirliği Sözleşmesi” başlıklı sözleşme
incelendiğinde, sözleşmenin konusunu Antalya ilinde düzenlenecek olan Antalya
Leather&Fur Fashion Show isimli deri ve kürk konfeksiyon üreticilerinin katıldığı fuar
organizasyonuna ilişkin sektörel danışmanlık ve işbirliğinin oluşturduğu
anlaşılmaktadır. İlgili sözleşmenin 3. maddesinde süresiyle ilişkili olarak, 12.08.2016
tarihinden başlamak üzere 2017 ve 2018 yıllarında sadece Antalya ve Türkiye sınırları
içerisinde yapılacak fuar organizasyonlarını içerdiği belirtilmektedir. TDKD’nin
sorumluluklarını düzenleyen 6. maddesinde TDKD’nin Antalya Leather&Fur Fashion
Show fuarını tüm olanaklarıyla destekleyeceği ve üyelerinin fuara katılımını sağlamak
amacıyla bildirimlerde bulunacağı belirtilmektedir. Bunun yanı sıra, aynı maddede yer
alan hükümlerde taraflar aynı ilde aynı konuda başka bir organizasyon ile işbirliği
yapmamayı taahhüt etmektedir.
(33) Yukarıda yer alan bilgiler doğrultusunda, Tablo 3’te TDKD’nin iştiraki TDK FUARCILIK
aracılığıyla ve ARTI FUARCILIK ile yaptığı işbirliği doğrultusunda düzenlenen fuar
bilgilerine ve TDKD üyesi teşebbüslerin söz konusu fuarlara katılım düzeylerine yer
verilmektedir.
19-22/342-155
10/14
Tablo 3: TDK FUARCILIK Aracılığıyla ve ARTI FUARCILIK İşbirliğiyle Düzenlenen Fuarların Bilgileri
Fuar
Yılı
Fuar Adı
Fuarı
Düzenleyen
Teşebbüs
Düzenlenen
Yer
Tarih
Toplam Katılımcı
Sayısı/TDKD Üyesi
Katılımcı Sayısı5
2016
Deri ve Kürk
Konfeksiyon Fuarı
ARTI
FUARCILIK
Antalya 06-08 Aralık (…..)
2017
Deri ve Kürk
Konfeksiyon Fuarı
ARTI
FUARCILIK
Antalya 06-08 Haziran (…..)
2017
Deri ve Kürk
Konfeksiyon Fuarı
ARTI
FUARCILIK
Antalya 05-07 Aralık (…..)
2018
Deri ve Kürk
Konfeksiyon Fuarı
ARTI
FUARCILIK
Antalya 04-07 Haziran (…..)
2018
TDK Deri ve Kürk
Moda Şov
TDK
FUARCILIK
Antalya 27-30 Kasım (…..)
2019
TDK Deri ve Kürk
Moda Şov
TDK
FUARCILIK
Antalya 22-25 Mayıs (…..)
Kaynak: TDKD’den Elde Edilen Bilgiler
(34) Tablo 3’te yer alan bilgilerden ARTI FUARCILIK organizatörlüğünde düzenlenen
fuarlara yıllar itibarıyla TDKD üyelerinin katılımının arttığı görülmektedir. Bunun yanı
sıra, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin 2018 yılına ilişkin düzenlenecek fuarları
kapsadığı, 04-07.06.2018 tarihlerinde ARTI FUARCILIK’ın istenilen koşulları yerine
getirmemesi gerekçesiyle TDKD tarafından sözleşmenin feshedildiği, bu tarihten
sonraki fuarların 03.09.2018 tarihinde kurulan TDK FUARCILIK aracılığıyla
düzenlendiği anlaşılmaktadır.
(35) Şikâyet başvurusunda yer alan son husus ise, TDKD’nin TÜRKEL’in Moskova’da
düzenlediği fuara yakın tarihlerde Rusya'daki lokal bir firmanın organize ettiği “Soft
Gold of Russia Int’l Fur Trade Show” fuarına kendi üyelerinin katılımını teşvik ettiğidir.
Bu kapsamda, önaraştırma sürecinde TDKD’den söz konusu fuarın düzenleyicisi ile
herhangi bir işbirliğinin bulunup bulunmadığına yönelik bilgi talep edilmiş, TDKD
tarafından gönderilen cevapta ilgili fuarın tanıtımına ilişkin olarak organizatör firma ile
TDKD arasında bir işbirliği sözleşmesi bulunduğu belirtilmiştir. Konusu 2018-2019
yıllarında Rusya Federasyonu’nun Pyatigorsk şehrinde gerçekleştirilecek uluslararası
deri ve kürk fuarının organizasyonunun (“2nd and 3rd International Fur Exhibition Soft
Gold of Russia”) sağlanması olan sözleşmede, tarafların sorumluluğunun düzenlendiği
4. maddede, TDKD’nin yükümlülüklerinin ilgili fuarın anonsunun yapılması, potansiyel
katılımcıların fuara katılımının organize edilmesi ve Türk hükümeti tarafından resmi
desteğin sağlanması olarak belirlendiği görülmektedir.
I.4. Değerlendirme
(36) Bir eylemin 4054 sayılı Kanun kapsamında ele alınabilmesi için öncelikle eylemi
gerçekleştirenin Kanun’un 3. maddesinde tanımı yapılan teşebbüs veya teşebbüs
birliği olması gerekmektedir.
(37) 4054 sayılı Kanun’un 3. maddesinde “Teşebbüslerin belirli amaçlara ulaşmak için
oluşturduğu tüzel kişiliği haiz ya da tüzel kişiliği olmayan her türlü birlik” teşebbüs birliği
olarak tanımlanmıştır. TDKD’nin deri konfeksiyonculuğu alanında faaliyet gösteren
teşebbüsleri temsil eden ve temel amacı deri konfeksiyonculuğu sektörünün
geliştirilmesi, mesleki ve sosyal ihtiyaçların karşılanması olan bir dernek statüsünde
5 TDKD tarafından gönderilen cevapta ilgili fuarlara katılan tüm teşebbüslerin TDKD üyesi olduğu bilgisi
verilmiştir.
19-22/342-155
11/14
olduğu göz önünde bulundurulduğunda TDKD’nin 4054 sayılı Kanun çerçevesinde bir
teşebbüs birliği olarak nitelendirilebileceği anlaşılmaktadır.
(38) Yukarıda yer verildiği üzere başvuru konusu şikayet incelendiğinde üç temel hususa
değinildiği görülmektedir. İddiaya göre TDKD, üyelerine TÜRKEL tarafından
düzenlenen fuarlara katılmama yönünde telkinde bulunmakta, üyelerini kendisi
tarafından organize edilen fuarlara katılmaları konusunda yönlendirmekte ve
TÜRKEL’in Moskova’da düzenlediği fuara yakın tarihlerde Rusya'daki lokal bir firmanın
organize ettiği “Soft Gold of Russia Int’l Fur Trade Show” fuarına kendi üyelerinin
katılımını teşvik ederek TÜRKEL’in faaliyetlerini zorlaştırmaktadır.
(39) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde “Belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan
veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya
bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar,
uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri”nin hukuka aykırı ve
yasak olduğu hükme bağlanmıştır. Bu çerçevede teşebbüs birliği karar ve eylemleri
rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıması veya bu etkiyi meydana
getirmesi durumunda 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında
değerlendirilebilecektir.
(40) Fuarcılık Sektör İncelemesi Raporu’nda teşebbüs birliklerinin sahip oldukları sektör
tecrübesi sayesinde gerek fuarların sahip olması gereken özelliklerin iyileştirilmesi
gerek fuarların daha geniş bir katılımcı kitlesiyle yapılmasına olanak sağlamaları ile
fuar düzenleme faaliyetlerine olumlu katkılarda bulunduğu belirtilmektedir.
(41) Diğer taraftan sektör raporunda teşebbüs birliklerinin fuar düzenleyiciliği
faaliyetlerindeki rolünün aynı zamanda sektördeki rekabetçi sorunlardan birini
oluşturduğuna da dikkat çekilmektedir. Teşebbüs birliklerinin fuar düzenleme
faaliyetlerindeki rolüne bağlı olarak ortaya çıkan sorunlara, üyelerin teşebbüs birliğinin
belirlediği fuar dışındaki fuarlara katılmaması yönünde bir karar alınması veya bu etkiyi
doğuracak davranışlarda bulunması örnek olarak gösterilmektedir. Zira bu tip eylemler
fuar katılımcılarının ticari faaliyetleri ile seçim özgürlüklerine müdahale niteliği
taşımakta, teşebbüs birliği ile işbirliği yapmayan fuar düzenleyicilerinin pazardaki
faaliyetlerini zorlaştırmakta, pazara giriş ve pazarda büyüme engeli oluşturmaktadır.
(42) Kurulun CNR Uluslararası Fuarcılık A.Ş. (CNR) kararında6, fuar düzenleyicisi CNR ile
Takım Tezgâhları İş Adamları Dayanışma Derneği (TİAD) arasında akdedilen
sözleşmeler 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında değerlendirilmiştir. İlgili
sözleşmelerde yer alan “CNR tarafından düzenlenen TATEF Metal İşleme Fuarı’na
katılan firmalar veya bağlı kuruluşları aynı yıl içinde, aynı konuda İstanbul ve Kocaeli
sınırları içinde düzenlenecek bir başka fuara katılmayacaklarını ve sözü geçen
fuarlarda aynı marka ürünleri sergilemeyeceklerini taahhüt ederler. Aksi durumda söz
konusu katılımcı ücretini ödemiş dahi olsa TATEF Fuarı’na katılamayacaktır.”
şeklindeki hükmün;
- CNR’ın TATEF fuarına katılan teşebbüslerin başka fuarlara katılmama
şartını koşmak suretiyle söz konusu teşebbüslerin rekabetin en yoğun
olarak yaşandığı alanlardan birisinde varlık göstermesini engellemesi,
- CNR’ın TİAD gibi sektörün ağırlığını temsil eden bir dernekten aldığı güçle
rakip fuar düzenleyicilerinin faaliyetlerini zorlaştırması
6 26.07.2007 tarihli ve 07-62/736-264 sayılı karar
19-22/342-155
12/14
olmak üzere iki yönden rekabeti bozduğu sonucuna varılmış ve CNR’a idari para
cezası verilmesine karar verilmiştir.
(43) Tekstil Makine ve Aksesuar Sanayicileri Derneği (TEMSAD) kararında7, TEMSAD’ın
üyelerine TÜYAP Tüm Fuarcılık Yapım A.Ş. (TÜYAP) tarafından düzenlenecek fuara
katılımı tavsiye ettiği, buna karşılık Teknik Fuarcılık Yayıncılık Reklamcılık
Danışmanlık Tic. Ltd. Şti. tarafından düzenlenecek fuara katılımı önermediği iddiası
4054 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilmiştir. Dosya kapsamında yapılan
incelemelerde; TEMSAD’ın üyelerine gönderdiği yazıda üyelerini TÜYAP ile yapılan
işbirliği doğrultusunda yakın tarihli olan iki fuardan TÜYAP’a ait olana katılmaları için
yönlendirdiği tespit edilmiştir. Kararda söz konusu yazının dernek üyelerinin karar alma
süreçlerini etkileyerek belirli bir yönde davranmalarına yol açabileceği, bu nedenle bir
yandan dernek üyelerinin başka fuarlara katılmalarını engellemek suretiyle dernek
üyeleri ve aynı pazarda faaliyet gösteren diğer teşebbüsler arasındaki rekabeti, diğer
yandan da üyelerin TÜYAP tarafından organize edilen fuara katılması neticesinde
rakip organizatörlerin başarılı bir fuar düzenleme olanaklarını kısıtlayarak fuar
organizatörleri arasındaki rekabeti bozabilecek nitelikte olduğu kanaatine varılmıştır.
Bu çerçevede, TEMSAD’a 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca
üyelerin kendi kararlarını kendilerinin almalarını etkileyecek bağlayıcı bir karar veya
sözleşmenin 4054 sayılı Kanun’u ihlal edeceği konusunda görüş yazısı gönderilmesine
karar verilmiştir.
(44) Dosya konusu açısından bakıldığında, TDKD ve TDK FUARCILIK’ta yapılan yerinde
incelemelerde, başvuru konusu iddialara yönelik olarak somut bir ihlale işaret edecek
nitelikte TDKD'nin üyelerini TÜRKEL tarafından düzenlenen fuarlara katılmamaları
yönünde telkin ettiğine dair herhangi bir belgeye ulaşılamamıştır. Bunun yanı sıra,
TDKD üyelerinin TÜRKEL tarafından Moskova’da düzenlenen Le-Show serisi fuarlara
azami seviyede katılımının sağlanması amacıyla TÜRKEL ve TDKD arasında
01.01.2015 tarihli ve 13.10.2017 tarihli olmak üzere iki adet “Danışmanlık ve İşbirliği
Sözleşmesi” imzalanmıştır. Birer yıllık süre ile düzenlenen sözleşmelerin yürürlükte
bulunduğu dönemlerde TÜRKEL tarafından organize edilen fuarlara (12-14.05.2015
ve 29-31.05.2018 tarihlerinde düzenlenen fuarlar) TDKD üyelerinin yüksek düzeyde
katılım sağladığı görülmektedir.
(45) TDKD ve TÜRKEL arasında düzenlenen son sözleşmenin süresinin bitimi akabinde,
TÜRKEL’in İstanbul’da ilk kez düzenleyeceği Leshow serisi fuarlar için TDKD’nin
desteğini talep ettiği anlaşılmaktadır. Yerinde incelemelerde TÜRKEL’in ilgili e-
postalarına TDKD tarafından cevap verilip verilmediğine veyahut nasıl cevap
verildiğine dair herhangi bir belgeye ulaşılamamış olmakla birlikte, önaraştırma
sürecinde yapılan incelemelerde ilgili fuara ait bilgilerin TDKD’ye ait web sitesi
üzerinden paylaşıldığı tespit edilmiştir8. Nitekim yerinde inceleme esnasında da TDKD
tarafından “derneğin amacının sektörün büyümesini ve gelişmesini sağlamak olduğu,
bu doğrultuda sektörle ilgisi olduğu düşünülen ulusal veya uluslararası tüm fuarların
üyelerle paylaşıldığı” bilgisi verilmiştir.
(46) Diğer taraftan, TÜRKEL tarafından 14-16.05.2019 tarihlerinde Moskova’da
düzenlenen fuara yönelik olarak TDKD’ye gönderilen yazıda, TDKD’nin üyelerine
TÜRKEL’in düzenlediği fuarlara katılım gösterilmemesi yönündeki telkinlerinden
rahatsızlık duyulduğu belirtilerek ilgili fuar konusunda işbirliği talebinde bulunulmuştur.
7 06.10.2005 tarihli ve 05-65/934-254 sayılı karar.
8 Erişim Tarihi: 10.06.2019
19-22/342-155
13/14
TDKD tarafından ilgili talebe cevaben gönderilen yazıda; TDKD’nin fikri alınmadan
gerçekleştirilen bir fuarı destekleme mecburiyeti olmadığı, öte yandan TÜRKEL
tarafından belirtilen tarihe kadar herhangi bir işbirliği talebinde bulunulmadığı, ancak
yine de geç gönderilmiş işbirliği talebi için istenilen yerde ve zamanda görüşmeye hazır
olunduğu belirtilmektedir. Dolayısıyla TDKD’nin üyelerinin TÜRKEL tarafından
düzenlenen fuarlara katılımını engellemeye yönelik girişimlerde bulunmaktan ziyade,
TÜRKEL ile yeni bir işbirliği yapılmasına olumsuz yaklaşmadığı anlaşılmaktadır.
Nitekim, yukarıda yer verildiği üzere TÜRKEL’in 14-16.05.2019 tarihlerinde düzenlediği
fuara iştirak etmeyen TDKD üyeleri ile yapılan görüşmelerde de teşebbüsler tarafından
kendilerine ilgili fuara katılınmaması yönünde herhangi bir yönlendirme yapılmadığı ve
iktisadi açıdan kendilerine makul gelen gerekçeler sebebiyle fuara katılmayı tercih
etmedikleri beyan edilmiştir.
(47) Başvuru konusu bir diğer iddia TDKD’nin üyelerini Antalya’da kendisi tarafından
organize edilen fuarlara katılmaları konusunda yönlendirdiğidir. Bu kapsamda, TDKD
ile ARTI FUARCILIK arasında 2016, 2017 ve 2018 yıllarında Antalya’da düzenlenen
fuarlara yönelik olarak akdedilmiş “Antalya Leather&Fur Fashion Show Fuar
Organizasyon Sektörel Danışmanlık ve İşbirliği Sözleşmesi”nin hükümlerine değinmek
gerekmektedir. Fuarcılık Sektör İncelemesi Raporu’nda da belirtildiği üzere, teşebbüs
birlikleri sahip oldukları iletişim kanalları vasıtasıyla fuara doğrudan katılımcı
sağlanması bakımından sektörde önemli bir pozisyonda bulunabilmektedir. Bu
nedenle, ülkemizde de birçok fuar düzenleyici teşebbüsün farklı adlar altında ödenen
bir bedel karşılığında teşebbüs birliğinden hizmet aldığı bir yapıyla karşılaşılmaktadır.
TDKD ile ARTI FUARCILIK arasında da bu kapsamda imzalanan sözleşmede yer alan
hükümler incelendiğinde; TDKD’nin Antalya Leather&Fur Fashion Show fuarını tüm
olanaklarıyla destekleyeceği, üyelerinin fuara katılımını sağlamak amacıyla
bildirimlerde bulunacağı ve tarafların aynı ilde aynı konuda başka bir organizasyon ile
işbirliği yapmayacağının taahhüt edildiği görülmektedir. İlgili maddelerde TDKD’nin
ARTI FUARCILIK organizatörlüğünde gerçekleştirilen fuarları destekleyeceğine
yönelik ibareler bulunmakla birlikte, ARTI FUARCILIK haricindeki fuar düzenleyici
teşebbüsler tarafından organize edilen fuarlara dernek üyelerinin katılımını engelleyici
nitelikte bir hükmün yer almadığı anlaşılmaktadır. Burada değinilmesi gereken bir
husus, gerek Fuarcılık Sektör İncelemesi Raporu’nda gerek Kurulun CNR ve TEMSAD
kararlarındaki yaklaşımlarda da işaret edildiği üzere, teşebbüs birliklerinin belirli bir
fuarı desteklemelerinden ziyade üyelerinin seçim özgürlüklerini kısıtlayacak şekilde
belirli bir fuara katılımı engellemelerine yönelik sözleşme hükümleri rekabeti kısıtlayıcı
etkiler doğurabilecek ve böyle bir durumda söz konusu sözleşme hükümleri 4054 sayılı
Kanun’un 5. maddesi çerçevesinde muafiyet incelemesine tabi tutulacaktır.
(48) Yerinde incelemelerde, TDKD’nin ARTI FUARCILIK ile düzenlediği sözleşmelerin sona
ermesi ve iştiraki TDK FUARCILIK’ın kurulması sonrasında düzenlediği fuarlara
üyelerini yönlendirdiği iddiasına ilişkin olarak da herhangi bir belge elde edilememiştir.
Ancak daha önce de yer verildiği üzere, üye teşebbüslerle yapılan görüşmelerde
Antalya’da düzenlenen fuarın ekonomik gerekçelerle rasyonel bulunmasından ötürü
fuara katılımın tercih edildiği, kendilerine TDKD tarafından herhangi bir yönlendirme
yapılmadığı bilgisi edinilmiştir.
(49) Dosya konusu son iddia ise, TDKD’nin Rusya'da lokal bir firmanın organize ettiği “Soft
Gold of Russia Int’l Fur Trade Show” fuarına kendi üyelerinin katılımını teşvik etmesidir.
Bu kapsamda yine ilgili fuarı düzenleyen organizatör ile TDKD arasında düzenlenen
sözleşme hükümlerinin incelenmesi gerekmektedir. İlgili sözleşmede TDKD’nin
sorumluluklarının; fuarın anonsunun yapılması, potansiyel katılımcıların fuara
19-22/342-155
14/14
katılımının organize edilmesi ve Türk hükümeti tarafından resmi desteğin sağlanması
olduğu görülmektedir. Benzer şekilde, sözleşmenin fuar düzenleyici teşebbüsler ile
teşebbüs birlikleri arasında düzenlenen tipik bir işbirliği sözleşmesi niteliğinde olduğu
ve üyelerin fuar düzenleyici diğer teşebbüsler tarafından organize edilen fuarlara
katılımını engellemeye yönelik hükümler içermediği anlaşılmakta, bu çerçevede
sözleşmenin rekabeti kısıtlayıcı nitelikte olmadığı değerlendirilmektedir.
(50) Yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler ışığında; TDKD’nin üyelerine TÜRKEL
tarafından düzenlenen fuarlara katılmama yönünde telkinde bulunduğu, üyelerini
kendisi tarafından organize edilen fuarlara katılmaları konusunda yönlendirdiği ve
TÜRKEL’in düzenlediği fuara yakın tarihlerde Rusya'da düzenlenen bir fuara üyelerinin
katılımını teşvik ederek TÜRKEL’in faaliyetlerini rekabeti kısıtlamak suretiyle
zorlaştırdığı iddialarını destekler nitelikte herhangi bilgi veya belgeye ulaşılamamıştır.
J. SONUÇ
(51) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 4054 sayılı Kanun’un 41.
maddesi uyarınca şikayetin reddi ile soruşturma açılmamasına, gerekçeli kararın
tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak
üzere, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy