Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2019-4-25 (Ortak Girişim)
Karar Sayısı : 19-24/373-171
Karar Tarihi : 04.07.2019
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Adem BİRCAN (Başkan V.)
Üyeler : Şükran KODALAK, Ahmet ALGAN, Hasan Hüseyin ÜNLÜ
B. RAPORTÖRLER : Metin HASSU, Elif Sıdıka SARI, Alican KORKMAZ
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Türk Havacılık ve Uzay Sanayii A.Ş.
Fethiye Mahallesi, Havacılık Bulvarı, No:17, 06980,
Kahramankazan/Ankara
(1) D. DOSYA KONUSU: Türk Havacılık ve Uzay Sanayii A.Ş., Gökser Makine Enerji
Hortum İthalat ve İhracat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti., Friterm Termik Cihazlar
Sanayi ve Ticaret A.Ş., Anova Arge Teknolojileri Sanayi ve Ticaret A.Ş. ve
Gürmetal Hassas Döküm Sanayi ve Ticaret A.Ş. arasında bir ortak girişim
oluşturulmasına izin verilmesi talebi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 24.05.2019 tarih ve 3510 sayı ile
giren ve eksiklikleri 27.06.2019 tarih ve 4194 sayı ile tamamlanan bildirim üzerine
düzenlenen 28.06.2019 tarih ve 2019-4-25/Öİ sayılı Ortak Girişim Ön İnceleme Raporu
görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, bildirim konusu işleme izin verilmesinde
sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(4) Bildirim konusu işlem, Türk Havacılık ve Uzay Sanayii A.Ş. (TUSAŞ) ile Gökser Makine
Enerji Hortum İthalat ve İhracat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (GÖKSER), Friterm Termik
Cihazlar Sanayi ve Ticaret A.Ş. (FRITERM), Anova Arge Teknolojileri Sanayi ve Ticaret
A.Ş. (ANOVA), Gür Metal Hassas Döküm Sanayi ve Ticaret A.Ş. (GÜRMETAL)
arasında TASECS İklimlendirme A.Ş. (OG) unvanlı tam işlevsel bir ortak girişim
kurulması işlemidir.
(5) İşlemin 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ (2010/4 sayılı Tebliğ) kapsamında bir devralma
sayılabilmesi için, aynı Tebliğ’in 5. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca bağımsız bir
iktisadi varlığın tüm işlevlerini kalıcı olarak yerine getirecek bir ortak girişim
oluşturulmasını içerip içermediği değerlendirilmelidir. Bu kapsamda dosya konusu
işlem açısından “ortak kontrol” ve “tam işlevsellik” unsurları incelenmelidir.
(6) Birleşme ve Devralma Sayılan Haller ve Kontrol Kavramı Hakkında Kılavuz’un
(Kılavuz) 50. ve devamı paragraflarında ortak kontrolün ortaya çıktığı başlıca durumlar;
tarafların eşit oy hakkına sahip olması, stratejik kararların alınmasında veto haklarının
bulunması ya da oy haklarının ortaklaşa kullanılması olarak düzenlenmektedir. Bu
anlamda, ana şirketlerin kontrol edilen teşebbüsle ilgili önemli kararlarda (üst yönetimin
atanması, bütçe, işletme planı, önemli yatırımlar gibi) mutabakata varmak zorunda
olduğu hallerde ortak kontrol söz konusudur.
19-24/373-171
2/3
(7) Bildirim Formunda da ifade edildiği üzere, taraflar arasında imzalanan Ortak Girişim
Sözleşmesi’nde (OG Sözleşmesi);
Ortak girişimin hisselerinin %(…..)’sinin TUSAŞ’a (A Grubu), %(…..)’sinin
GÖKSER’e (B Grubu), %(…..)’sının FRITERM’e (C Grubu), %(…..)’inin
ANOVA’ya (D Grubu) ve kalan %(…..)’sının ise GÜRMETAL’e (E Grubu) ait
olacağı,
(…..),
Yönetim kurulunun tüm üyelerin hazır bulunması ile toplanabileceği ve
kararların oybirliği ile alınacağı
öngörülmektedir. Değinilen OG Sözleşmesi hükümlerinden anlaşıldığı üzere,
kurulması planlanan şirket TUSAŞ, GÖKSER, FRITERM, ANOVA ve GÜRMETAL
tarafından ortak olarak kontrol edilecektir.
(8) Bildirim konusu işlemin 2010/4 sayılı Tebliğ kapsamında bir devralma olarak
değerlendirilmesi için aranan ikinci kriter ise üzerinde ortak kontrol tesis edilen
işletmenin bağımsız bir iktisadi varlık niteliği taşıması, diğer bir deyişle tam işlevsel
olmasıdır. Bu kriter ile ifade edilen temel amaç, kurulacak ortak girişimin
kurucularından bağımsız olarak ilgili pazarda faaliyetlerini sürdürebilen ayrı bir
teşebbüs olarak tanımlanabilmesini sağlamaktır.
(9) Kılavuz’un 82. vd. paragraflarında bir ortak girişimin tam işlevsel olarak kabul
edilebilmesi için ortak girişimin bağımsız olarak faaliyet göstermek bakımından yeterli
kaynaklara sahip olması, doğrudan ana şirketlerle bağlantılı bir işlevin ötesinde bir
faaliyet göstermesi, satış ve satın alma ilişkilerinde ana şirketlere bağımlı olmaması,
kalıcı olarak faaliyet göstermesi gibi nitelikleri taşıması gerektiği düzenlenmektedir.
(10) Kılavuz’da belirtildiği üzere, ana şirketler ile ortak girişim arasındaki büyük
miktarlardaki satış ve satın alma ilişkilerinin, ortak girişimin tam işlevsellik niteliğinin
değerlendirmesinde dikkate alınması gerekmektedir. Bu değerlendirmelerde ortak
girişimin ana şirketlerine yaptığı satışların toplam üretimine oranı önemli bir unsurdur.
Ortak girişim, cirosunun %50’den fazlasını üçüncü kişilere yaptığı satışlardan elde
ediyorsa, bu tipik olarak bir tam işlevsellik göstergesi olacaktır. Bu oran %50’nin altında
ise, olaya özgü bir analiz gerekli olup, operasyonel bağımsızlığın tespiti için ortak
girişim ile ana şirketler arasındaki ilişkinin gerçek anlamda ticari nitelikte olması
beklenmektedir. Bu kapsamda ortak girişim ana şirketlerine üçüncü kişilere davrandığı
gibi davranacaksa, ortak girişimin tahmini satışlarının en azından %20’sinin üçüncü
kişilere yapılacak olması yeterli olabilmektedir. Ancak bu açıdan yapılacak
değerlendirmelerde pazarın yapısı da dikkate alınmalıdır.
(11) Bildirimde ortak girişimin, uçar platformlardaki kabin içi iklimlendirme sistemlerinin
tasarımı, üretimi, lojistik desteği, pazarlanması ve ihracatını temin etmek amacı ile
kurulacağı, ilk etapta prototip üreteceği ve söz konusu üretimin beş yılda
tamamlanmasının planlandığı; prototipin yeterli görülmesi durumunda seri üretime
geçileceği, ortak girişim tarafından üretilmesi öngörülen ürünlerin ise hali hazırda
Türkiye’de üretiminin bulunmadığı ancak ithal edildiği belirtilmiştir.
(12) OG Sözleşmesi’nin 2. maddesinde yer alan “(…..)” ve 6. maddesinde yer alan “(…..).”
hükümleri ve bildirim formundaki bilgiler incelendiğinde, tam işlevsellik şartının
gerçekleşmesi için aranan şartların sağlandığı sonucuna varılmaktadır.
(13) Açıklamalar doğrultusunda, bildirim konusu işlemin bağımsız bir iktisadi varlığın tüm
işlevlerini kalıcı olarak yerine getirecek bir ortak girişim niteliği ile 2010/4 sayılı Tebliğ’in
19-24/373-171
3/3
5. maddesi çerçevesinde bir devralma işlemi olduğu görülmektedir. Ayrıca 2010/4
sayılı Tebliğ’in 7. maddesinde belirtilen ciro eşiklerinin aşılmış olduğu, bu sebeple
bildirim konusu işlemin izne tabi olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
(14) İşlem taraflarından TUSAŞ, askeri uçak, helikopter, insansız hava aracı ve uydu
sistemleri yanı sıra Airbus ve Boeing uçaklarının gövdelerinin bir kısmını üretmektedir.
GÖKSER, savunma ve havacılık sektöründe iklimlendirme sistemleri, özel
elektromekanik ekipman ve makine dahil olmak üzere özel savunma ve havacılık
sektörlerine yönelik tasarım, üretim ve ar-ge yapmaktadır. GÖKSER tarafından üretilen
savunma sanayine yönelik iklimlendirme sistemleri arasında uçar platformlara ilişkin
bir kabin içi iklimlendirme sistemi mevcut değildir. Ticari ve endüstriyel soğutma
sektörlerinde projelendirme, üretim ve satış faaliyetleri konularında faaliyet gösteren
FRITERM, kanatlı borulu ısı eşanjörlerinde uzmanlaşmış olup iklimlendirme,
endüstriyel soğutma, enerji ve proses soğutma sektörüne yönelik hemen her türlü
kanatlı borulu ısı değiştirici üretimi yapmaktadır. ANOVA, savunma sektöründe silah
sistemleri, kabin konsol sistemleri ve turbomakine sistemleri konularında hizmet
vermektedir. Son olarak GÜRMETAL ise; alüminyum, çelik, paslanmaz çelik, titanyum
ve nikel bazlı alaşım malzemelerini ve hassas döküm malzemelerini kullanarak,
havacılık, savunma ve enerji sektörleri başta olmak üzere otomotiv ve sağlık alanında
çeşitli ürünler üretmektedir. Metal döküm firması olan GÜRMETAL’in ürün portföyü
içerisinde uçar platformlara ilişkin bir kabin içi iklimlendirme sistemi bulunmamaktadır.
(15) Bu bilgiler ışığında, işlem taraflarının savunma sektörü içerisinde farklı faaliyet
alanlarının alt kırılımlarında faaliyet gösterdiği, kurulması planlanan ortak girişimin ise
Türkiye’de hâlihazırda üretimi bulunmayan uçar platformlarda kullanılacak kabin içi
iklimlendirme sisteminin üretimini gerçekleştireceği, dolayısıyla tarafların faaliyetleri
açısından işlem özelinde Türkiye sınırları içerisinde yatay veya dikey herhangi bir
örtüşme bulunmadığı anlaşılmaktadır.
(16) Yukarıda yer verilen bilgi ve değerlendirmeler ışığında, dosya konusu devralma işlemi
sonucunda 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi kapsamında herhangi bir hâkim durum
yaratılmasının veya mevcut bir hâkim durumun güçlendirilmesinin söz konusu
olmayacağı ve işleme izin verilebileceği kanaatine ulaşılmıştır.
H. SONUÇ
(17) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin 4054
sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet
Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ
kapsamında izne tabi olduğuna; işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde yasaklanan
nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin
ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle
işleme izin verilmesine, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara
İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy