Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2019-4-063
Karar Sayısı : 19-38/569-237
Karar Tarihi : 07.11.2019
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Birol KÜLE
Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK,
Ahmet ALGAN, Hasan Hüseyin ÜNLÜ
B. RAPORTÖRLER: Özgür Bal, Fatma ATAÇ, Hatice CESUR, Burcu OLGUN,
Elif Sıdıka SARI, Alican KORKMAZ
C. İLGİLİ TARAF : - Sedat DEMİROK-Demsa Turizm Taşımacılık
Ergenekon Mah. Nişantaşı Cad. 41/B Yenimahalle/Ankara
D. DOSYA KONUSU: Rekabet Kurulunun 03.10.2019 tarihli ve 19-34/515-M sayılı
kararıyla yürütülen önaraştırma kapsamında 14.10.2019 tarihinde Sedat
DEMİROK-Demsa Turizm Taşımacılık’ta yapılmak istenen yerinde incelemenin
engellenmesi/zorlaştırılması.
(1) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurulunun 03.10.2019 tarihli ve 19-34/515-M sayılı
kararıyla 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (4054 sayılı Kanun)
40. maddesinin birinci fıkrası uyarınca Ankara ilinde öğrenci ve personel taşıma servis
hizmetleri sektöründe faaliyet gösteren teşebbüslerin 4054 sayılı Kanun’u ihlal edip
etmediklerine yönelik olarak önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar
çerçevesinde görevli rekabet uzmanları tarafından öğrenci ve personel taşıma servis
hizmetleri alanında faaliyet gösteren bazı teşebbüslerde yerinde incelemeler
yapılmıştır.
(2) Söz konusu teşebbüslerden Sedat DEMİROK-Demsa Turizm Taşımacılık’ta (DEMSA)
yapılmak istenen yerinde incelemenin engellenmesine/zorlaştırılmasına ilişkin olarak
14.10.2019 tarihinde tutanak tutulmuştur. Konu hakkında düzenlenen 21.10.2019 tarih
ve 2019-4-063/BN-1 sayılı Bilgi Notu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Bilgi Notunda; 14.10.2019 tarihinde yapılmak istenen
yerinde incelemeyi engellemesi nedeniyle DEMSA’ya 4054 sayılı Kanun’un 16.
maddesinin birinci fıkrası uyarınca 2019/1 sayılı “4054 sayılı Kanun’un 16. Maddesinin
Birinci Fıkrasında Öngörülen İdari Para Cezası Alt Sınırının 31.12.2019 Tarihine
Kadar Geçerli Olmak Üzere Artırılmasına İlişkin Tebliğ” (2019/1 sayılı Tebliğ)
doğrultusunda anılan teşebbüse 26.027 TL para cezası verilmesi gerektiği, DEMSA’ya
Kanun’un 17. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca idari para cezası
verilmesine gerek olmadığı ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
G.1. Olayın Gelişimi
(4) Raportörlerce süreç aşağıdaki şekilde ifade edilmiştir:
- Önaraştırma kapsamında yerinde inceleme yapmak üzere görevlendirilen rekabet
uzmanları tarafından, 14.10.2019 Pazartesi günü saat 10.30’da Demsa Turizm
Taşımacılık Organizasyon Yatırım Danışmanlığı Otomotiv Emlak Ltd. Şti. adlı
19-38/569-237
2/5
teşebbüste yerinde inceleme yapmak için Ergenekon Mah. Nişantaşı Cad. 41/B1
Yenimahalle/Ankara adresine gidilmiştir.
- Şirketin kapalı olduğunun görülmesi üzerine teşebbüs yetkilisiyle telefon yoluyla
iletişim kurularak, teşebbüs yetkilisine kamu kurumundan gelindiği ifade edilmiş ve
şirket yetkililerinin gelmesi beklenmiştir. Saat 10.50’de şirket yetkililerinin
gelmesiyle şirkete girilmiş; inceleme ekibinin yetki belgelerinin ve Rekabet Kurumu
kimlik kartlarının ibrazının akabinde, teşebbüs yetkilisinin 4054 sayılı Kanun’un 14.
ve 15. maddelerinin Kurul emrinde çalışan uzmanlara verdiği yetkiler ile aynı
Kanun’un 16. ve 17. maddelerinde düzenlenen idari para cezaları hakkında bilgi
edinmesi sağlanmıştır.
- Teşebbüs yetkilisi, şirketinin personel-öğrenci taşımacılığı alanında faaliyet
göstermediğini ve bu faaliyet kapsamında kamu kurumu ihalelerine katılmadığını
belirterek, herhangi bir evrakın incelenmemesi gerektiğini belirtmiştir. Yerinde
inceleme ekibi tarafından teşebbüs yetkilisine bu alanda herhangi bir dönemde faal
olup olmadığı, faal ise hangi dönemlerde olduğu şeklinde sorular yöneltilmişse de
açıklayıcı cevaplar alınamamıştır. Akabinde yerinde inceleme ekibi tarafından
şirketin vergi levhası incelenerek, şirketin taşımacılık alanında faaliyet gösterdiği
tespit edilmiş ve bu doğrultuda incelemenin gerçekleştirilmesi gerektiği, inceleme
konusuyla ilgili olarak faaliyette bulunmadığına ilişkin beyanlarının tutanak altına
alınabileceği bildirilmiştir.
- Bunun üzerine yetkili şirkette inceleme yapılmasına izin vermemiş ve yerinde
inceleme ekibini şirket dışına alarak bekletmiştir. Ardından, Rekabet Kurumunu
telefonla arayıp, Kurum tarafından inceleme yürütüldüğünün teyidini aldıktan sonra
yerinde inceleme ekibini tekrar içeri kabul etmiş ve ekibin inceleme yapmasına
müsaade etmiştir. İnceleme sırasında teşebbüs yetkilisi yerinde inceleme ekibine
sözlü müdahalelerde bulunmaya devam etmiş; bunun yanında cep telefonu ile
yerinde inceleme ekibinin görüntüsünü kaydetmeye başlamıştır. Bu durumun
yerinde inceleme ekibi tarafından fark edilmesi üzerine, söz konusu yetkiliye
hukuken bu davranışın makul olmadığının ve görüntülerinin alınamayacağının
bilgisi verilmiştir. Bunun üzerine teşebbüs yetkilisi, yerinde inceleme ekibinde yer
alan meslek personeli hakkında savcılığa suç duyurusunda bulunacağını, zira
böyle bir inceleme gerçekleştirmeye haklarının olmadığını, dolayısıyla şirketinde
yerinde inceleme yapılmasına izin vermeyeceğini belirterek yerinde inceleme
ekibini şirket dışına çıkartmıştır.
- Yerinde inceleme ekibi tarafından yerinde incelemenin engellenmesiyle ilgili olarak
tutanak tutulması ve bu tutanağın imza altına alındıktan sonra bir nüshasının tarafa
bırakılması gerektiği teşebbüs yetkilisine bildirilmişse de, teşebbüs yetkilisi, sözü
edilen tutanağı imzalamayacağını ve teslim almayacağını beyan ederek, şirketi
kilitlemiş ve özel aracıyla şirket adresinden 11.50'de ayrılmıştır. Bu gelişmeler
sonucunda yerinde inceleme ekibi tarafından 14.10.2019 tarihli “Yerinde
İncelemenin Engellenmesine İlişkin Tutanak” tutulmuştur.
(5) Takiben Kurum tarafından DEMSA’ya gönderilen 16.10.2019 tarih ve 11827 sayılı
yazıda 14.10.2019 tarihinde Kurul emrinde çalışan uzmanların yaptığı yerinde
incelemenin engellenmesine ilişkin gerekçelerin ve şirketin yetkili makamlarca
onaylanmış 2018 gelir tablosu veya işletme hesap özeti ile önaraştırma kapsamında
1 İnternet sitesinde teşebbüsün kapı numarası 41/A olarak geçse de gerek yerinde inceleme için
gidildiğinde gerekse de teşebbüsten gelen cevap yazısında teşebbüsün kapı numarasının 41/B olduğu
görülmüştür.
19-38/569-237
3/5
değerlendirilmek üzere şirketin faaliyetine ilişkin bilgilerin Kuruma iletilmesi talep
edilmiştir.
(6) Teşebbüsün sözü edilen talebe ilişkin cevap yazısı 22.10.2019 tarih ve 7175 sayı ile
Kurum kayıtlarına girmiştir. Gelen cevap yazısında, Ergenekon Mah. Nişantaşı Cad.
41/B Yenimahalle/Ankara adresinde Demsa Turizm Taşımacılık Organizasyon Yatırım
Danışmanlığı Otomotiv Emlak Ltd. Şti. adlı teşebbüsün faaliyet göstermediği, bu
adreste Sedat DEMİROK’a ait olan DEMSA’nın faaliyet gösterdiği, firmanın özel araç
kiralama, belirli güzergâhlar ve geziler için otobüs, minibüs vb. kiralama, şehirlerarası
kara yolu taşımacılığı faaliyetlerini yürüttüğü, 14.10.2019 tarihinde işyerine gelen
yerinde inceleme ekibine de DEMSA’nın Ankara ilinde öğrenci ve personel taşıma
hizmeti vermediği ve bu zamana kadar kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine
girmediği bilgisinin verildiği belirtilmiştir.
(7) Teşebbüsün cevabi yazısının devamında, yerinde inceleme ekibinin inceleme yapma
isteğinin devam ettiği ve ekibin inceleme yapma ve incelemenin engellenmesi halinde
uygulanacak idari para cezası hakkında bilgi verirken kırıcı ve tehdit edici cümleler
kullandığı, inceleme yapmalarına müsaade edildiği, özel eşyalara dokunulmamasının
rica edilmesine rağmen yerinde inceleme ekibinin şirket bünyesindeki masada
bulunan borçlanmaya ilişkin kağıtlar, icra tebliğleri, trafik cezaları gibi evraka ve ayrıca
teşebbüs sahibine ait cep telefonundan mail hesabına ve özel gizli belgelerine
bakıldığı, bunun üzerine yerinde inceleme ekibine arama yapmaya yetkilerinin olup
olmadığı konusunda güvenilmediğinin ve bu nedenle kameraya çekileceğinin
belirtilmesinin ardından yerinde inceleme ekibinin kameraya alındığı, bunun ardından
yerinde inceleme ekibi tarafından kamera ile görüntülerinin alınamayacağının
belirtildiği ve şirketin terkedildiği, yerinde inceleme ekibine şirket hakkında istenilen
bilgilere ulaşabilmeleri için şirket muhasebecisinin numarasının verilmesinin teklif
edildiği, ancak yerinde inceleme ekibince şirket muhasebecisine ihtiyaçlarının
olmadığının belirtildiği ifade edilmiştir.2
G.2. Değerlendirme
(8) Yerinde inceleme yetkisi, 4054 sayılı Kanun’un ihlal edilip edilmediğinin ortaya
çıkarılmasında kullanılan en önemli araçların başında gelmektedir. Bu yetkinin etkin
bir şekilde kullanılması, verimli sonuçlar elde edilebilmesi noktasında büyük öneme
sahiptir. 4054 sayılı Kanun’un “Yerinde İnceleme” başlıklı 15. maddesi;
“Kurul, bu Kanunun kendisine verdiği görevleri yerine getirirken gerekli gördüğü
hallerde, teşebbüs ve teşebbüs birliklerinde incelemelerde bulunabilir. Bu amaçla
teşebbüslerin veya teşebbüs birliklerinin:
a) Defterlerini, her türlü evrak ve belgelerini inceleyebilir ve gerekirse suretlerini
alabilir,
b) Belirli konularda yazılı veya sözlü açıklama isteyebilir,
c) Teşebbüslerin her türlü mal varlığına ilişkin mahallinde incelemeler yapabilir.
İnceleme, Kurul emrinde çalışan uzmanlar tarafından yapılır. Uzmanlar
incelemeye giderken yanlarında incelemenin konusunu, amacını ve yanlış bilgi
verilmesi halinde idarî para cezası uygulanacağını gösteren bir yetki belgesi
bulundururlar.
(Ek: 01.08.2003-4971/ 25. Md.) İlgililer istenen bilgi, belge, defter ve sair
vasıtaların suretlerini vermekle yükümlüdür. ...”
2 Bu konuda teşebbüs yetkilisi tarafından Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezine de başvuru yapılmıştır.
19-38/569-237
4/5
şeklinde düzenlenmiştir.
(9) 4054 sayılı Kanun’un “İdari Para Cezası” başlıklı 16. maddesinin birinci fıkrası, aynı
fıkranın (d) bendinde geçen “yerinde incelemenin engellenmesi ya da zorlaştırılması”
halini, teşebbüslere karardan bir önceki mali yıl sonunda oluşan veya bunun
hesaplanması mümkün olmazsa karar tarihine en yakın mali yıl sonunda oluşan ve
Kurul tarafından saptanacak olan yıllık gayri safi gelirlerinin binde beşi oranında idari
para cezası verilmesini gerektiren hallerden biri olarak saymıştır. 4054 Sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 16. Maddesi’nin Birinci Fıkrasında
Öngörülen İdari Para Cezası Alt Sınırının 31/12/2019 Tarihine Kadar Geçerli Olmak
Üzere Arttırılmasına İlişkin Tebliğ’de (2019/1 sayılı Tebliğ) ayrıca Kanun’un 16.
maddesinin birinci fıkrasında belirlenmiş olan idari para cezası alt sınırı, 01.01.2019
tarihinden 31.12.2019 tarihine kadar geçerli olmak üzere, 26.027 TL olarak
belirlenmiştir.
(10) Dosya mevcudu bilgilere göre, yerinde inceleme ekibi tarafından teşebbüse ilk
gidildiğinde teşebbüs yetkilisine yerinde incelemenin usulü ve kapsamı anlatılmıştır.
Bunun üzerine, teşebbüs yetkilisi, firmasının personel-öğrenci taşımacılığı alanında
faaliyet göstermediğini ve bu faaliyet kapsamında kamu kurumu ihalelerine girmediğini
belirterek, herhangi bir evrakın incelenmemesi gerektiğini belirtmiştir. Anılan teşebbüs
tarafından Kuruma iletilen yazıda da, Ergenekon Mah. Nişantaşı Cad. 41/B
Yenimahalle/Ankara adresinde Demsa Turizm Taşımacılık Organizasyon Yatırım
Danışmanlığı Otomotiv Emlak Ltd. Şti. adlı teşebbüsün faaliyet göstermediği, bu
adreste Sedat DEMİROK’a ait olan DEMSA’nın faaliyet gösterdiği, DEMSA’nın özel
araç kiralama, belirli güzergâhlar ve geziler için otobüs, minibüs vb. kiralama,
şehirlerarası kara yolu taşımacılığı faaliyetlerini yürüttüğü ve Ankara ilinde öğrenci ve
personel taşıma hizmeti vermediği, ayrıca bu zamana kadar kamu kurum ve
kuruluşlarının ihalelerine girmediği belirtilmiştir.
(11) Dosya mevcudu bilgilere göre, yerinde incelemenin hazırlık sürecinde, yerinde
inceleme yapılacak teşebbüslerin ve adreslerinin tespiti için öncelikle Elektronik Kamu
Alımları Platformu’ndan (EKAP) 2017-2019 döneminde kamu kurumlarının öğrenci ve
personel taşıma hizmeti alım ihalelerini alan şirketler tespit edilmiş ve bu şirketler ihale
bedelleri ile alınan ihale sayısına göre önceliklendirilerek yerinde inceleme planına
dahil edilmiştir. Bunun yanında “B” adlı internet sitesi üzerinden Ankara
ilinde öğrenci ve personel taşıma hizmeti alanında faaliyet gösteren ve görece büyük
ölçekli olduğu düşünülen şirketlerin listesi oluşturulmuş ve bu listedeki her teşebbüsün
internet sitesi ve/veya Türkiye Ticaret Sicil Gazetesi incelenmiş; bu sayede bahse
konu alanlardaki faaliyetleri ile işyeri adresleri teyit edilmiştir.
(12) Bu çerçevede, 14.10.2019 tarihinde Ergenekon Mah. Nişantaşı Cad. 41/B
Yenimahalle/Ankara adresinde gidilmesi planlanan Demsa Turizm Taşımacılık
Organizasyon Yatırım Danışmanlığı Otomotiv Emlak Ltd. Şti. adlı teşebbüsün ticaret
unvanına “B” adlı siteden ulaşılmış olup, internet üzerinden yapılan
incelemeler neticesinde linkine sahip internet sitesinde
DEMSA’nın öğrenci ve personel taşımacılığı hizmetiyle iştigal ettiği ve Ergenekon
Mah. Nişantaşı Cad. 41/B Yenimahalle/Ankara adresinde faaliyet gösterdiği
anlaşılmıştır. Ancak DEMSA’nın ticaret unvanına söz konusu internet sitesinden veya
Türkiye Ticaret Sicil Gazetesi’nden ulaşılamamış; bu kapsamda yerinde inceleme
planında teşebbüsün ticaret unvanına “B” adlı siteden alınan haliyle yer
verilmiştir. Dolayısıyla yerinde inceleme planında ve 14.10.2019 tarihli “Yerinde
İncelemenin Engellenmesine İlişkin Tutanak”ta teşebbüsün ticaret unvanına Demsa
Turizm Taşımacılık Organizasyon Yatırım Danışmanlığı Otomotiv Emlak Ltd. Şti.
19-38/569-237
5/5
olarak yer verilmiş olsa da hedeflenen teşebbüs Ergenekon Mah. Nişantaşı Cad. 41/B
Yenimahalle/Ankara adresinde faaliyet gösteren DEMSA’dır. Bu teşebbüs tarafından
gönderilen bilgilerden de adres ve işletme adının hedef şirket bilgileriyle tutarlı olduğu,
ayrıca teşebbüs yetkilisi tarafından her ne kadar firmanın öğrenci ve personel taşıma
hizmeti vermediği belirtilse de firmaya ait internet sitesinde bunun aksine bilgilerin yer
aldığı anlaşılmaktadır. Bu bakımdan teşebbüs yetkilisi tarafından öne sürülen
gerekçelerin kabulünün mümkün olmadığı değerlendirilmektedir.
(13) Bununla birlikte, yerinde inceleme sürecinde teşebbüs yetkilisinin yerinde inceleme
ekibinde yer alan meslek personelinin böyle bir inceleme gerçekleştirmeye hakları
olmadığı yönünde beyanlarda bulunması ve cep telefonu ile yerinde inceleme ekibinin
görüntüsünü kaydetmesi, bunun üzerine yerinde inceleme ekibinin kamera ile
görüntülerinin alınmasına izin vermemesinin ardından ekibin şirket dışına çıkarılması,
teşebbüs yetkilisine yerinde incelemenin engellenmesiyle ilgili olarak tutanak tutulması
ve bu tutanağın imza altına alındıktan sonra bir nüshasının tarafa bırakılması
gerektiğinin bildirilmesine rağmen, teşebbüs yetkilisinin, sözü edilen tutanağı
imzalamayacağını ve teslim almayacağını belirtmesi, sonuç olarak şirketi kilitleyip özel
aracıyla şirket adresinden 11.50'de ayrılması şeklinde özetlenebilecek davranışlar
sonucunda yerinde incelemenin engellendiği değerlendirilmektedir.
(14) Bu çerçevede; DEMSA’da yapılmak istenen yerinde incelemenin engellenmesi
nedeniyle teşebbüse, 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin birinci fıkrası gereğince
idari para cezası verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Bununla birlikte, teşebbüs
tarafından Kuruma sunulan bilgilerden, DEMSA’nın 2018 yılı gayri safi gelirinin (…..)
TL olduğu, dolayısıyla teşebbüsün 2018 yılı gayri safi gelirinin binde beşinin Kanun’un
16. maddesinin birinci fıkrasında belirlenmiş olan 26.027 TL idari para cezası alt
sınırının altında kaldığı, bu nedenle 2019/1 sayılı Tebliğ doğrultusunda DEMSA’ya
26.027 TL para cezası verilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.
H. SONUÇ
(15) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
- Rekabet Kurulunun 03.10.2019 tarih ve 19-34/515-M sayılı kararı uyarınca
yürütülmekte olan önaraştırma kapsamında 14.10.2019 tarihinde Sedat
DEMİROK-Demsa Turizm Taşımacılık’ta yapılmak istenen yerinde incelemenin
engellendiğine,
- Bu nedenle 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi
uyarınca 2018 mali yılı sonunda oluşan ve Kurul tarafından belirlenen yıllık gayri
safi gelirlerinin binde beşi oranında olmak üzere idari para cezası verilmesi
gerekmekle birlikte, bu bent uyarınca verilecek idari para cezası 2019/1 sayılı
“4054 sayılı Kanun’un 16. Maddesinin Birinci Fıkrasında Öngörülen İdari Para
Cezası Alt Sınırının 31.12.2019 Tarihine Kadar Geçerli Olmak Üzere Artırılmasına
İlişkin Tebliğ” uyarınca öngörülen 26.027,00 TL’den az olamayacağından, Sedat
DEMİROK-Demsa Turizm Taşımacılık’a 26.027,00 TL idari para cezası
verilmesine,
gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde
yargı yolu açık olmak üzere, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy