Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2019-4-033
Karar Sayısı : 19-38/570-238
Karar Tarihi : 07.11.2019
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Birol KÜLE
Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK,
Ahmet ALGAN, Hasan Hüseyin ÜNLÜ
B. RAPORTÖRLER: Metin HASSU, Burcu OLGUN, Enes YASAN
C. İLGİLİ TARAF : - Umat Gümrük ve Turizm İşletmeleri A.Ş.
Yeni Gümrük Kapısı Tesisleri C Blok K:2 İpsala/Edirne
D. DOSYA KONUSU: Rekabet Kurulunun 27.06.2019 tarihli ve 19-23/361-M sayılı
kararlarıyla yürütülen önaraştırma kapsamında 23.08.2019 tarihinde Umat
Gümrük ve Turizm İşletmeleri A.Ş.’de yapılmak istenen yerinde incelemenin
engellenmesi/zorlaştırılması.
(1) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurulu (Kurul) tarafından 27.06.2019 tarih ve 19-
23/361-M sayıyla 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (4054 sayılı
Kanun) 40. maddesinin birinci fıkrası uyarınca Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğinden
(TOBB) Kapıkule, Hamzabeyli ve İpsala gümrük kapılarının işletme hakkını devralan
teşebbüslerin gümrük kapılarındaki ticari alanların kiralama işlemlerinde hâkim
durumlarını kötüye kullandıkları iddiasına yönelik önaraştırma yapılmasına ve 4054
sayılı Kanun’un 14. ve 15. maddelerinde yer alan yetkilerin kullanılmasına karar
verilmiştir. Yerinde incelemede görevli rekabet uzmanları tarafından söz konusu
teşebbüslerden Umat Gümrük ve Turizm İşletmeleri A.Ş.’de (UMAT) yerinde
incelemenin engellenmesine/zorlaştırılmasına ilişkin olarak 23.08.2019 tarihinde
tutanak tutulmuştur.
(2) Konu hakkında düzenlenen 28.08.2019 tarih ve 2019-4-033/BN sayılı Bilgi Notu
görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Bilgi Notunda;
- Kurulun 27.06.2019 tarihli ve 19-23/361-M sayılı kararı uyarınca yürütülmekte
olan önaraştırma kapsamında 23.08.2019 tarihinde yerinde inceleme yapılmak
istenen UMAT’ta yerinde incelemenin engellendiği /zorlaştırıldığı,
- Anılan teşebbüse 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin birinci fıkrası uyarınca
idari para cezası verilmesi gerektiği
ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
G.1. Olayın Gelişimi
(4) Raportörlerce süreç aşağıdaki şekilde ifade edilmiştir:
- UMAT’ta yerinde inceleme yapmak üzere görevlendirilen rekabet uzmanları
tarafından, 23.08.2019 Cuma günü saat 09.35’de teşebbüsün bulunduğu İpsala
Gümrük Kapısı Tesisleri C Blok İpsala/Edirne adresine gidilmiştir.
19-38/570-238
2/4
- Teşebbüs yetkililerine görevli uzmanların yetki belgeleri ve Rekabet Kurumu
kimlik kartlarının ibrazının akabinde, Kurul tarafından yürütülmekte olan bahse
konu önaraştırma kararı hakkında bilgi verilmiş ve yerinde inceleme yapılacağı
ifade edilmiştir.
- Teşebbüs çalışanları tarafından Genel Müdür (…..)’ın şehir dışında olduğu
bildirilmiştir. Bunun üzerine yetki belgesinin bir fotoğrafı teşebbüs çalışanı
tarafından çekilerek teşebbüs yetkilisine telefon ile iletilmiştir. Teşebbüs yetkilisi
(…..) ile görevli uzman arasında 10.06’da telefon görüşmesi yapılmış, görüşmede
incelemenin konusuna ilişkin bilgi verilmiştir. Yetkili telefon görüşmesinde “Nereye
geldiğinizi biliyor musunuz?”, “Buranın TOBB’a bağlı bir şirket olduğunu biliyor
musunuz?” şeklinde beyanlarda bulunmuş ve iki saat içerisinde teşebbüse
geleceğini, kendisi gelmeden hiçbir evrak alınamayacağını beyan etmiştir. Görevli
uzmanlar tarafından teşebbüs yetkilisinin iş için kullandığı e-posta adresinin
şifresinin çalışanlara verilmesi talep edilmiştir. Ancak teşebbüs yetkilisi kendisi
gelmeden çalışanlarının hiçbir bilgi vermeyeceğini ifade etmiştir. Teşebbüs
yetkilisine bu davranışının engelleme sayılabileceği, bunun idari para cezası
gerektireceği bilgisi verilmiştir. Saat 10.28’de bir teşebbüs çalışanından; (…..) ile
telefonda görüştüğü, bu şahsın bir haber beklediği ve gelip gelmeyeceğinin belli
olmadığını söylediği bilgisi edinilmiştir. Saat 10.40’ta teşebbüs çalışanlarından
birisi teşebbüs yetkilisi (…..) ile tekrar görüştüklerini, teşebbüs temsilcisinin yolda
olduğunu, e-posta adresinin şifresinin verileceğini bildirmiş, 10.42’de teşebbüs
yetkilisinin e-posta adresine giriş yapılmıştır.
(5) Saat 11.28’de teşebbüs temsilcisi Av. Ozan ARAT teşebbüs merkezine gelmiş,
vekâletnamesinin bir örneğini uzmanlara sunmuştur.
(6) Bu süreçte uzmanlar tarafından yerinde incelemenin engellenmesi/zorlaştırılması
halinde uygulanabilecek yaptırımlara ilişkin teşebbüs yetkililerine defalarca bilgi
verilmesine rağmen, incelemeye ancak teşebbüse girilmesinden yaklaşık bir saat
sonra başlanabilmiştir. Daha sonra uzmanlar tarafından yukarıda özetlenen süreci
anlatan “Yerinde İncelemenin Engellenmesine İlişkin Tutanak” hazırlanmıştır.
(7) Konuya ilişkin teşebbüs temsilcisinin görüşleri aşağıdadır:
“Öncelikle belirtmek gerekir ki; gümrük kapılarındaki ticari alanların kiralama
işlemleri ile ilgili soruşturma yürütülmekte ise de İpsala Sınır Kapısısı’nda
bulunan işyerlerinin kira sözleşmeleri Mal Müdürlüğü tarafından yapılmış olup,
daha sonra işletme hakkının şirketimize devri üzerine şirketimiz bu sözleşmelere
halef olmuştur.
Her ne kadar tutanakta şirket yetkilisi (…..)’ın yapılan telefon görüşmesinde
“Nereye geldiğinizi biliyor musunuz?”, “Buranın TOBB’a bağlı bir şirket olduğunu
biliyor musunuz?” şeklinde beyanda bulunduğu yazılmışsa da bu hususun doğru
olup olmadığının tarafımca bilinmesi mümkün değildir. Bu sebeple, bu hususa
itirazı kayıt beyanında bulunuyorum. Ayrıca Rekabet Kurulu görevlileri şirket
adresine geldiğinde ne şirket temsilcisi, ne de şirket yönetim kurulu üyelerinden
birinin adreste bulunmaması nedeniyle şirket yetkililerine ulaşılmaya çalışılmış
olup, eğer bir gecikme söz konusu ise de bu sebepten kaynaklanmıştır. Şirket
müdürü (…..) il dışında olup, kendisine ulaşıldığından trafikte seyir halinde
olduğu şirket çalışanlarınca anlaşılmıştır. Durumun kendisine izahı üzerine, yetkili
kişilerle gerekli görüşmeler yapılmış ve en kısa sürede mail şifresinin görevlilere
bildirilmesi sağlanmıştır. Ayrıca bahsi geçen husus ile ilgili tüm yasal haklarımızı
da saklı tutuyoruz.”
19-38/570-238
3/4
G.2. Değerlendirme
(8) 4054 sayılı Kanun’un “Yerinde İnceleme” başlıklı 15. maddesi;
“Kurul, bu Kanunun kendisine verdiği görevleri yerine getirirken gerekli gördüğü
hallerde, teşebbüs ve teşebbüs birliklerinde incelemelerde bulunabilir. Bu amaçla
teşebbüslerin veya teşebbüs birliklerinin:
a) Defterlerini, her türlü evrak ve belgelerini inceleyebilir ve gerekirse suretlerini
alabilir,
b) Belirli konularda yazılı veya sözlü açıklama isteyebilir,
c) Teşebbüslerin her türlü mal varlığına ilişkin mahallinde incelemeler yapabilir.
İnceleme, Kurul emrinde çalışan uzmanlar tarafından yapılır. Uzmanlar
incelemeye giderken yanlarında incelemenin konusunu, amacını ve yanlış bilgi
verilmesi halinde idarî para cezası uygulanacağını gösteren bir yetki belgesi
bulundururlar.
(Ek: 01.08.2003-4971/ 25. Md.) İlgililer istenen bilgi, belge, defter ve sair
vasıtaların suretlerini vermekle yükümlüdür. …”
şeklinde düzenlenmiştir.
(9) 4054 sayılı Kanun’un “İdari Para Cezası” başlıklı 16. maddesinin birinci fıkrası, aynı
fıkranın (d) bendinde geçen “yerinde incelemenin engellenmesi ya da zorlaştırılması”
halini, teşebbüslere karardan bir önceki mali yıl sonunda oluşan veya bunun
hesaplanması mümkün olmazsa karar tarihine en yakın mali yıl sonunda oluşan ve
Kurul tarafından saptanacak olan yıllık gayri safi gelirlerinin binde beşi oranında idari
para cezası verilmesini gerektiren hallerden biri olarak saymıştır.
(10) Yerinde inceleme yetkisi, 4054 sayılı Kanun’un ihlal edilip edilmediğinin ortaya
çıkarılmasında kullanılan en önemli araçların başında gelmektedir. Bu yetkinin etkin
bir şekilde kullanılması, rekabet ihlallerinin ortaya çıkarılması noktasında büyük
öneme sahiptir. Bu kapsamda Danıştay 13. Dairesinin E: 2011/2660 ve K: 2016/775
sayılı kararında; “… 40 dakikalık süre kısa bir süre gibi gözükse de bu sürenin, ön
araştırma konusu olaya ilişkin delil ihtiva etmesi muhtemel olan materyallerin binadan
uzaklaştırılması ihtimalinin gerçekleşmesine yeteceği dikkate alındığında, doğası
gereği, teşebbüslere haber verilmeksizin, ansızın, süratli ve kesintisiz biçimde
gerçekleşmesi gereken yerinde incelemenin olayda geciktirildiği anlaşılmaktadır.”
ifadesine yer verilmiştir.
(11) Mevcut olayda teşebbüs yetkilisi incelemenin konusunu öğrenmesinin üzerinden
yaklaşık bir saat geçmesinin ardından e-posta şifresini çalışanlara bildirmiş ve bunun
üzerine incelemeye başlanabilmiştir. Esasen, geçen süre içerisinde önaraştırma
konusuna ilişkin delil teşkil edebilecek nitelikteki yazışmalarının silinmesi/ortadan
kaldırılması ihtimalinin bulunduğu değerlendirilmektedir. Bu nedenle yukarıda sözü
edilen Danıştay kararı da göz önüne alınarak, teşebbüs yetkilisinin davranışlarının
yerinde incelemenin engellenmesi/zorlaştırılması niteliğinde olduğu kanaatine
varılmıştır.
19-38/570-238
4/4
H. SONUÇ
(12) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
- Rekabet Kurulunun 27.06.2019 tarihli ve 19-23/361-M sayılı kararı uyarınca
yürütülmekte olan önaraştırma kapsamında 23.08.2019 tarihinde yerinde
inceleme yapılmak istenen UMAT Gümrük ve Turizm İşletmeleri A.Ş.’nin yerinde
incelemeyi engellediğine / zorlaştırdığına,
- Bu nedenle, Umat Gümrük ve Turizm İşletmeleri A.Ş.’ye 4054 sayılı Kanun’un 16.
maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi uyarınca 2018 yılı gayri safi gelirlerinin
binde beşi oranında olmak üzere (…..) TL idari para cezası verilmesine
gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde
yargı yolu açık olmak üzere, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy