Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2018-2-040
Karar Sayısı : 19-38/578-246
Karar Tarihi : 07.11.2019
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Birol KÜLE
Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK,
Ahmet ALGAN, Hasan Hüseyin ÜNLÜ
B. RAPORTÖRLER: Neyzar ÜNÜBOL, Betül AYHAN,
Muhammet Murat KARAKAYA
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Gizlilik talebi bulunmaktadır.
(1) D. DOSYA KONUSU: Sony Eurasia Pazarlama A.Ş.’nin 4054 sayılı Kanun’un 6.
maddesini ihlal ettiği iddiasına ilişkin alınan 07.02.2019 tarihli ve 19-06/47-16
sayılı Rekabet Kurulu kararının yeniden değerlendirilmesi talebi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 28.06.2019 tarih ve
4226 sayı ile giren başvuru üzerine hazırlanan 31.07.2019 tarih ve 2018-2-040/BN-2
sayılı Bilgi Notu, görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Bilgi Notunda; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu’nun (İYUK) 11. maddesi uyarınca Rekabet Kurulunun (Kurul) 07.02.2019 tarih
ve 19-06/47-16 sayılı kararının kaldırılmasına ve iddiaların yeniden değerlendirilerek
yeni bir işlem tesis edilmesine gerek bulunmadığı, bu nedenle başvurunun
reddedilmesi gerektiği ifade edilmektedir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(4) Kurum kayıtlarına 16.08.2018 tarih ve 5783 sayı ile giren başvuru üzerine Sony
Eurasia Pazarlama A.Ş. (SONY EURASIA) ile Sony Interactive Entertainment Europe
ve genel kapsam itibarıyla Sony ekonomik bütünlüğünün (ikisi birlikte SONY) konsol
oyunları pazarında dışlayıcı nitelikteki davranışları ile rakiplerinin faaliyetlerini
zorlaştırmak ve rakiplerini pazar dışına itmek suretiyle 4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun’u (4054 sayılı Kanun) ihlal ettiği iddiasına yönelik yapılan
önaraştırma sonucunda, aynı Kanun’un 41. maddesi uyarınca şikâyetin reddine ve
soruşturma açılmamasına ilişkin 07.02.2019 tarihli ve 19-06/47-16 sayılı Kurul kararı
alınmıştır.
(5) Kurum kayıtlarına 28.06.2019 tarih ve 4226 sayı ile intikal eden ve şikayetçinin vekili
tarafından İYUK’un 11. maddesine dayanılarak yapılan gizlilik talepli başvuruda;
- 07.02.2019 tarihli ve 19-06/47-16 sayılı kararda ilgili ürün pazarlarının
gerektiğinden fazla geniş tanımlandığı, pazarın oyun konsollarına göre
tanımlanması gerektiği, bu şekilde SONY’nin hakim durumda olacağı,
- Karardaki ilgili ürün pazarı tanımı kabul edilse dahi, yalnızca satış rakamları
üzerinden bir hakim durum değerlendirmesi yapılmasının SONY’nin gerçek
konumunu göz ardı etmek anlamına geldiği, oyun konsollarının çok taraflı pazar
özelliği gösterdiği, bu pazarda faaliyet gösteren SONY’nin alt pazar niteliği
taşıyan konsol oyunları pazarında da faaliyet gösterdiği, bu gibi tüm unsurlar göz
19-38/578-246
2/4
önüne alındığında SONY’nin hakim durumda bulunduğu sonucuna ulaşılması
gerektiği,
- SONY’nin fiyatlama uygulamalarına ilişkin olarak kararda, PlayStation Store
dijital oyun fiyatlarının aynı oyunun kutulu versiyonu ile kıyaslandığı, ancak
çevrimiçi pazar yerlerinde satışa sunulan oyunların vergi ve bandrol başta olmak
üzere birçok önemli maliyet kaleminden hariç tutularak satışa sunulması
nedeniyle fiyatların böyle bir karşılaştırmaya esas alınamayacağı,
- SONY’nin Türkiye’de işyeri bulunmasına rağmen PlayStation Store üzerinden
yaptığı satışlarda vergi ödemediği ve bu şekilde maliyetlerinin düşük çıktığı,
- Karar kapsamında ortalama kaçınılabilir maliyetin neye göre değerlendirildiğinin
ya da farklı bir ölçüt değerlendirildiyse hangi gerekçe ile hangi ölçütün esas
alındığının netleşmesi gerektiği,
- Kararda toplam 29 farklı indirim dönemimin olduğu ve SONY’nin PlayStation
Store üzerinden neredeyse yılın her günü bazı oyunları indirimli fiyatla satışa
sunduğu tespitinin yapılarak anılan kampanyanların kısa süreli ve kapsamının
dar olması sebebiyle yıkıcı fiyatlandırma iddialarının reddedildiği, ancak oyunun
niteliğine göre talebin yoğunluğunun değişebildiği, zira oyunun öneminin
kampanyanın kapsam ve süresinin önemini yitirmesine yol açtığı,
- Kurul tarafından SONY’nin fiyatlarının düşük olduğunun kabul edildiği, öte
yandan süreklilik unsurunun bulunmamasından dolayı aksi yönde sonuca
varıldığı, ancak yıkıcı fiyat eylemleri açısından süreklilik ile ilgili somut ve kesin
bir sürenin verilmesinin mümkün olmadığı, süreklilik ile kastedilenin eylemin
kendi içerisinde belirli bir süre süreklilik göstermesi olduğu, nitekim kampanya
dönemlerinin çok sık olup sürekli olarak tekrarlandığı,
- Kararda SONY tarafından yapılan ön satış uygulamasının, hem pazardaki talebi
tahmin etmek hem de oyun henüz piyasaya sürülmeden duyurulmasını
sağlayarak ürünün bilinirliğini ve talebini arttırmak gibi gerekçelerinin olduğunun
belirtildiği, ancak böyle bir gerekçenin pazarın yapısı göz önüne alındığında
kabul edilemeyeceği, ön satış uygulamasına ilişkin SONY'den bilgi almak
suretiyle konunun netleştirilmesi gerektiği,
ifade edilmektedir.
(6) İYUK’un 11. maddesi;
“ÜST MAKAMLARA BAŞVURMA
MADDE 11 - 1. İlgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin
kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması üst
makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma
süresi içinde istenebilir. Bu başvurma, işlemeye başlamış olan idari dava açma
süresini durdurur.
2. Altmış gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır.
3. İsteğin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması halinde dava açma süresi
yeniden işlemeye başlar ve başvurma tarihine kadar geçmiş süre de hesaba
katılır.”
şeklindedir.
19-38/578-246
3/4
(7) Başvuru sahibinin 07.02.2019 tarih ve 19-06/47-16 sayılı Kurul kararının yeniden
değerlendirilerek soruşturma açılmasına karar verilmesi talebinin, Kurul tarafından
tesis edilen idari işlemin kaldırılarak yeni bir işlem tesis edilmesine ilişkin olduğu, bu
itibarla İYUK’un 11. maddesi kapsamında olduğu görülmüştür. Söz konusu karar
başvuru sahibince 09.05.2019 tarihinde tebellüğ edilmiş olup dosya konusu başvuru
ise 28.06.2019 tarihinde yapılmıştır. Bu itibarla dava açma süresinin geçmediği ve
başvurunun süresi içerisinde yapıldığı anlaşılmıştır.
(8) Yeniden değerlendirme talebine konu olan karar incelendiğinde, ilgili ürün pazarının,
oyun konsolları pazarına ilişkin kapsamlı ve detaylı bilgiler verildikten sonra, Kurulun
geçmiş kararlarına benzer şekilde “sabit konsol oyunları” ve “elde taşınabilen konsol
oyunları” olarak tanımlandığı görülmektedir. Hâkim durum değerlendirmesinde ise
SONY’nin ve rakiplerinin gerek oyun konsolları gerekse konsol oyunları pazarlarındaki
konumu ve gücü ayrıntılı olarak ele alınmıştır.
(9) SONY EURASIA’ya ait PlayStation oyun konsollarının 2015-2017 yıllarındaki pazar
payı incelenmiş ve SONY’nin oyun konsolu pazarında rakiplerinden ve
müşterilerinden bağımsız karar alma gücünde olmadığı tespitinde bulunulmuştur.
Ayrıca bu pazarda paralel ithalat yoluyla yapılan satışların oldukça yüksek bir paya
sahip olduğu tespit edilmiştir. Konsol oyunları pazarında hem satış rakamları hem de
gelir bazında inceleme yapılmış, SONY’nin pazar lideri olduğu ancak en yakın
rakibinin rekabetçi baskı oluşturma potansiyeline sahip olduğu görülmüştür. Bu itibarla
SONY’nin konsol oyunları pazarında da hâkim durumda olmadığı kaanatine varılmış
olmakla birlikte, hâkim durumda olduğu varsayımı altında şikâyete konu davranışın
kötüye kullanma niteliğinde olup olmadığı incelenmiştir.
(10) Hakim Durumdaki Teşebbüslerin Dışlayıcı Davranışlarına İlişkin Kılavuz’a göre
(Kılavuz), dışlayıcı davranışlara ilişkin Kurul tarafından yapılan incelemenin esasını
hakim durumdaki teşebbüs davranışının fiili veya muhtemel rekabet karşıtı piyasa
kapamaya yol açıp açmadığının incelenmesi oluşturmaktadır. Davranışın fiyatlamaya
ilişkin olması durumunda ise hakim durumdaki teşebbüsün maliyetin altında fiyatlama
yapıp yapmadığı ön plana çıkmaktadır.
(11) Kılavuz’da yıkıcı fiyatlama değerlendirilmesinde ölçüt olarak ortalama kaçınılabilir
maliyetin kullanılabildiği, iddia konusu davranışın rekabet karşıtı kapamaya yol
açmasının muhtemel olup olmadığı değerlendirilirken maliyete ilişkin böyle bir analizin
yanı sıra başkaca hususlara da bakılabileceği belirtilmektedir. Bu bağlamda, rekabet
karşıtı piyasa kapamanın varlığını incelerken Kurul, hakim durumdaki teşebbüsün
konumu, ilgili pazarın koşulları, rakiplerin konumu, müşterilerin/sağlayıcıların konumu,
davranışın kapsam ve süresi, fiili piyasa kapamaya yahut dışlayıcı stratejiye ilişkin
deliller gibi faktörleri dikkate almaktadır.
(12) Playstation Store üzerinden yapılan sık ve uzun süreli kampanyalara ilişkin olarak, bu
kampanyalar kapsamındaki indirimli satışların toplam pazar büyüklüğü içerisindeki
yeri incelenmiş ve davranıştan etkilenen satışların pazardaki toplam satışlar
içerisindeki payının düşük olduğu sonucuna varılmıştır. Şikâyetçi tarafından sunulan
düşük fiyatlı dijital oyun satışlarının tamamının dönemsel kampanyalar olduğu
anlaşılmıştır. Kararda, davranışın pazardaki fiili ya da muhtemel etkileri
değerlendirilmiş, davranışların kapsamı, süresi, toplam pazar içindeki oranı gibi
unsurlar dikkate alınarak SONY hâkim durumda olsa ve uyguladığı fiyatlar maliyetin
altında kabul edilse dahi fiyatlama davranışının yıkıcı fiyat şeklinde bir kötüye
kullanma teşkil edecek nitelikte olmadığı tespit edilmiştir. Yapılan incelemede iddia
19-38/578-246
4/4
konusu eylemlerine ilişkin olarak SONY’nin dışlayıcı bir stratejisi bulunduğuna yönelik
herhangi bir delil de bulunmamıştır.
(13) Başvuruda yer alan SONY’nin ön satış uygulamalarına ilişkin olarak ise, bunun bir
oyunun henüz piyasaya sürülmeden önce satın alınmasını sağlayan bir uygulama
olduğu, bu şekilde dijital oyun satın alan PlayStation kullanıcısının ödemeyi önden
yaptığı ancak oynayabilmek için oyunun piyasaya sunuluş tarihini beklediği
görülmüştür. SONY tarafından gerçekleştirilen ön satışların her oyun için yapılmadığı,
kapsam bakımından sınırlı olduğu ve kısa süreli olarak uygulandığı tespit edilmiştir.
Rakiplerin de benzer uygulamalarının olduğu, bu durumun oyun yayımcılarının ön
satış için daha avantajlı koşullarda toptan satış fiyatı belirlemesi ile de ilgili olduğu
dosya kapsamında anlaşılmıştır.
(14) SONY’nin PlayStation Store üzerinden yaptığı satışlarda vergi ödemediği, çevrimiçi
pazar yerlerinde satışa sunulan oyunların ise vergi ve bandrol başta olmak üzere
birçok önemli maliyet kaleminden hariç tutulduğu iddiaları ise rekabet hukuku
uygulaması ile doğrudan alakalı olmaması nedeniyle değerlendirmeye alınmamıştır.
(15) Yukarıda yapılan açıklamalar ışığında, Kurulun 07.02.2019 tarihli ve 19-06/47-16
sayılı kararının kaldırılmasına,geri alınmasına, değiştirilmesine veya yeni bir işlem
yapılmasına yer olmadığı kanaatine ulaşılmıştır.
H. SONUÇ
(16) Yapılan yeniden değerlendirme sonucunda; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu’nun 11. maddesi uyarınca Rekabet Kurulunun 07.02.2019 tarihli ve 19-06/47-
16 sayılı kararının kaldırılmasına, geri alınmasına, değiştirilmesine veya yeni bir işlem
yapılmasına yer olmadığına, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde
Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere, OYBİRLİĞİ ile karar
verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy