Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2018-3-090
Karar Sayısı : 19-38/584-250
Karar Tarihi : 07.11.2019
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Birol KÜLE
Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK,
Ahmet ALGAN, Hasan Hüseyin ÜNLÜ
B. RAPORTÖRLER : Başak TEKÇAM, Cansu TOPAK KORKMAZ, Ender YILDIZ,
Ebru ÖZAKTAŞ, Emre KARA
C. İLGİLİ TARAF : - Unilever Sanayi ve Ticaret Türk A.Ş.
Saray Mah. Dr. Adnan Büyükdeniz Cad. No:13,
34768 Ümraniye/İstanbul
(1) D. DOSYA KONUSU: Rekabet Kurulunun 17.12.2018 tarih ve 18-49/768-M sayılı
kararıyla yürütülen önaraştırma kapsamında 18.06.2019 tarihinde Unilever
Sanayi ve Ticaret Türk A.Ş.’de yapılmak istenen yerinde incelemenin
engellenmesi/zorlaştırılması.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurulunun (Kurul) 17.12.2018 tarih ve 18-49/768-M
sayılı kararıyla 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (4054 sayılı
Kanun) 40. maddesinin birinci fıkrası uyarınca Unilever Sanayi ve Ticaret Türk A.Ş.’nin
(UNILEVER) nihai satış noktalarında rakip ürünlerin satışını engellemek suretiyle 4054
sayılı Kanun’un 4. ve 6. maddesini ihlal ettiği iddialarının incelenmesi amacıyla
önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.
(3) İlgili karar çerçevesinde 18.06.2019 tarihinde görevli meslek personeli tarafından
UNILEVER’in Genel Müdürlük binası ve Ankara Bölge Müdürlüğüne yerinde inceleme
yapmak üzere gidilmiştir. Ancak teşebbüsün Genel Müdürlük Binasında yapılmak
istenen yerinde incelemenin engellenmesi sonucunu doğuran eylemler ile karşı karşıya
kalınmıştır.
(4) Bunun üzerine düzenlenen 25.06.2019 tarih ve 2018-3-090/BN-1 sayılı Bilgi Notu
görüşülerek karara bağlanmıştır.
(5) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Bilgi Notunda;
- Önaraştırma kapsamında 18.06.2019 tarihinde yerinde inceleme yapılmak istenen
UNILEVER’in yerinde incelemeyi zorlaştırdığı,
- Anılan teşebbüse 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin birinci fıkrası uyarınca idari
para cezası verilmesi gerektiği
ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(6) Yerinde inceleme yapmak üzere görevlendirilen meslek personeli tarafından,
18.06.2019 günü saat 10.10’da UNILEVER’in Genel Müdürlüğüne gidilmiştir.
Teşebbüs yetkililerine görevli meslek personelinin yetki belgeleri ve Rekabet Kurumu
kimlik kartlarının ibrazının akabinde, yürütülmekte olan önaraştırma kararı hakkında
bilgi verilmiş ve yerinde inceleme yapılacağı ifade edilmiştir. Ayrıca teşebbüs bilişim
19-38/584-250
2/4
yetkilisinin de bulunulan odaya gelmesi istenmiş ve bilişim yetkililerine de aynı
bilgilendirme yapılmıştır. Bu aşamada bir engelleme ile karşılaşılmamış, ilgililerin
refakatinde teşebbüs çalışanlarından Satış Direktörü (…..), Ulusal Perakende Kanalı
Müdürü (…..), Yerel Perakende Kanalı Müdürü (…..) ve Yerinde Tüketim Kanalı
Müdürü (…..)’in iş bilgisayarlarında incelemeye başlanmıştır.
(7) Bu süreçte eş zamanlı olarak görevli meslek personeli, teşebbüs bilişim yetkilisi ile
birlikte bilişim katına geçmiştir. Burada UNILEVER Türkiye çalışanları üzerinden belirli
tarihler ve anahtar sözcükler ile bir inceleme yapılmak istendiği bilişim yetkililerine
iletilmiş, ayrıca yanıltıcı veya aldatıcı bilgi verilmesi durumunda teşebbüsün ceza
alabileceği bildirilmiştir. Gerekli uyarılardan sonra teşebbüsün e-posta yazışmaları için
hangi uygulamaları kullandığı hakkında bilgi istenmiş ve Office 365 programının
kullanıldığı bilişim yetkililerince ifade edilmiştir. Bilişim yetkilisi tarafından, teşebbüs
bünyesinde kullanılan Office 365 uygulaması kapsamında incelemenin nasıl
yapılacağı konusunda UNILEVER Global’e danışılması gerektiği belirtilmiştir.
(8) UNILEVER Global tarafından Office 365 uygulaması üzerinden böyle bir aramanın
‘‘eDiscovery” aracılığıyla yapılması ve bunun için global düzeyde izin verilmesi
gerektiği ifade edilmiş ve görevli meslek personelinin ”discovery management role”ne
sahip bir UNILEVER Türkiye kullanıcısı ile sadece Türkiye çalışanlarına ilişkin arama
yapmak üzere erişim sağlaması talep edilmiştir. Ayrıca meslek personeli tarafından
Kurumumuzun yerinde incelemelerde “eDiscovery” aramasını kullanmaya yetkili
olduğu ve bu incelemenin teşebbüs çalışanları ve kurum uzmanları eşliğinde
yapılacağı teşebbüse bildirilmiştir. Söz konusu izinlerin alınması için saat 11:00’da
teşebbüs yetkilileri tarafından global yetkililer ve hizmet sağlayıcıları ile görüşmelere
başlanmıştır. Bu süreçte ilk olarak saat 12:30’da meslek personeline “eDiscovery” için
izinlerin alındığı sözlü olarak iletilmiş, “eDiscovery” kullanabilmek için teşebbüs bilişim
personeline gerekli arama yetkisi ve izni atamasının yapılmasından hemen sonra
arama işlemine geçileceği bildirilmiştir. Ancak kısa bir süre sonra ilgili aramanın
yapılması için bir kez daha izin alınması gerektiği teşebbüsçe dile getirilmiş ve üst
düzey izin alma süreci başlatılmıştır.
(9) Bu çerçevede yurt dışıyla konferans görüşmeleri yapılmış; meslek personeli tarafından
incelemenin içeriği ve kapsamı hakkında Unilever Global’e bilgi verilmiştir. Yapılacak
incelemenin kapsamının “Türkiye Unilever kullanıcıları” ile sınırlı olacağı meslek
personeli tarafından belirtilmiş olsa da söz konusu inceleme için tanınacak olan admin
yetkisinin global düzeyde olduğu, Türkiye verilerine ilişkin yetkinin tüm küresel verilere
ilişkin arama yetkisinden ayrılamadığı ve Rekabet Kurumu personelinin bu incelemeyi
yapmak için yetkili olmadığı, dolayısıyla böyle bir aramanın yapılamayacağı dile
getirilmiştir. Ayrıca Türkiye verilerinin ayrılarak erişim sağlanması için birkaç günlük
süreye ihtiyaç duyulduğu belirtilmiştir.
(10) Yukarıda aktarılan görüşmeler sonrasında teşebbüste yerinde incelemeye devam
edilmiş; İstanbul Anadolu Bölge Müdürü (…..), İstanbul Avrupa-Trakya Bölge Müdürü
(…..), Batı Bölgeler Müdür Yardımcısı (…..), Antalya Bölge Müdürü (…..) ve Ege Bölge
Müdür (…..)’in e-posta hesaplarında incelemeler gerçekleştirilmiştir. Bu esnada saat
17:45’te teşebbüs yetkilileri meslek personelinin yanına gelerek gerekli izinlerin
alındığını ve “eDiscovery” aramasının yapılabileceğini söylemiştir. Daha sonra meslek
personeli tarafından yukarıda özetlenen süreci anlatan ve ayrıca yerinde incelemede
elde edilen belgelerin yer aldığı bir “Yerinde İnceleme Tutanağı” tutulmuştur.
19-38/584-250
3/4
G.1. Değerlendirme
(11) Yerinde inceleme yetkisi, 4054 sayılı Kanun’un ihlal edilip edilmediğinin ortaya
çıkarılmasında kullanılan en önemli araçların başında gelmektedir. Bu yetkinin etkin
bir şekilde kullanılması, verimli sonuçlar elde edilebilmesi bakımından büyük öneme
sahiptir.
(12) 4054 sayılı Kanun’un “Yerinde İnceleme” başlıklı 15. maddesi;
“Kurul, bu Kanunun kendisine verdiği görevleri yerine getirirken gerekli gördüğü
hallerde, teşebbüs ve teşebbüs birliklerinde incelemelerde bulunabilir. Bu amaçla
teşebbüslerin veya teşebbüs birliklerinin:
a) Defterlerini, her türlü evrak ve belgelerini inceleyebilir ve gerekirse suretlerini alabilir,
b) Belirli konularda yazılı veya sözlü açıklama isteyebilir,
c) Teşebbüslerin her türlü mal varlığına ilişkin mahallinde incelemeler yapabilir.
İnceleme, Kurul emrinde çalışan uzmanlar tarafından yapılır. Uzmanlar incelemeye
giderken yanlarında incelemenin konusunu, amacını ve yanlış bilgi verilmesi halinde
idarî para cezası uygulanacağını gösteren bir yetki belgesi bulundururlar.
(Ek: 01.08.2003-4971/ 25. Md.) İlgililer istenen bilgi, belge, defter ve sair vasıtaların
suretlerini vermekle yükümlüdür. ….”
şeklinde düzenlenmiştir
(13) Danıştay 13. Dairesinin 22.03.2016 tarih ve E: 2011/2660, K: 2016/775 sayılı
kararında, yerinde incelemenin 40 dakikalık kısa gibi gözüken bir süre dahi
geciktirilmesinin, bu sürenin önaraştırma konusu olaya ilişkin delil ihtiva etmesi
muhtemel olan materyallerin binadan uzaklaştırılması ihtimalinin gerçekleşmesine
yeteceği belirtilerek, doğası gereği, teşebbüslere haber verilmeksizin, ansızın, süratli
ve kesintisiz biçimde gerçekleşmesi gereken yerinde incelemenin bahse konu olayda
geciktirildiği sonucuna ulaşılmıştır.
(14) Yukarıda aktarılan bilgiler çerçevesinde; UNILEVER tarafından yerinde incelemenin,
teşebbüsün bilişim sistemi kapsamında gerçekleştirilmek istenen incelemeye saat
10:10 ile 17:45 arasında izin verilmeyerek, engellendiği kanaatine varılmaktadır. 4054
sayılı Kanun’un “İdari Para Cezası” başlıklı 16. maddesinin birinci fıkrasının (d)
bendinde de “Yerinde incelemenin engellenmesi ya da zorlaştırılması” idari para
cezası verilmesi gereken hallerden biri olarak düzenlenmiştir. Bu çerçevede yerinde
incelemeyi engellemesi nedeniyle UNILEVER’e, 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin
birinci fıkrasının (d) bendi uyarınca 2018 yılı gayri safi gelirlerinin binde beşi oranında
idarî para cezası verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
(15) Diğer yandan 4054 sayılı Kanun’un “Nispi Para Cezaları” başlıklı 17. maddesi; aynı
maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde geçen yerinde incelemenin engellenmesi ya
da zorlaştırılması halinde, ilgili teşebbüs ya da teşebbüs birliklerine her gün için yıllık
gayri safi gelirlerinin onbinde beşi oranında idarî para cezası verileceğini ve yerinde
incelemenin engellenmesi ya da zorlaştırılması fiiline ilişkin idari para cezasının fiilin
gerçekleştiği günü takip eden günden itibaren verilebileceğini düzenlemektedir.
(16) UNILEVER’de 18.06.2019 tarihinde yapılmak istenen “eDiscovery” incelemesine aynı
gün içinde saat 17:45’te izin verilmesi hususu dikkate alınarak 4054 sayılı Kanun’un
17. maddesinde düzenlenen nispi idari para cezasının mevcut koşullar altında
uygulanmasına yer olmadığı kanaatine varılmıştır.
19-38/584-250
4/4
H. SONUÇ
(15) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
- Rekabet Kurulunun 17.12.2018 tarihli ve 18-49/768-M sayılı kararıyla yürütülen
önaraştırma kapsamında 18.06.2019 tarihinde yerinde inceleme yapılmak istenen
Unilever Sanayi ve Ticaret Türk A.Ş.’nin yerinde incelemeyi engellediğine,
- Bu nedenle, Unilever Sanayi ve Ticaret Türk A.Ş.’ye 4054 sayılı Kanun’un 16.
maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi uyarınca 2018 yılı gayri safi gelirlerinin
binde beşi oranında olmak üzere (…..) TL idari para cezası verilmesine
gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde
yargı yolu açık olmak üzere, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir
Full & Egal Universal Law Academy