Rekabet Kurumu - Karar Sayı 19-40/656-281

Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2019-4-007
Karar Sayısı : 19-40/656-281
Karar Tarihi : 14.11.2019
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Birol KÜLE
Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK,
Ahmet ALGAN, Hasan Hüseyin ÜNLÜ
B. RAPORTÖRLER: Bahar ERSOY ZENGİN, Nezir Furkan KIRAN, Barış BİRCAN
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Bosch Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Temsilcileri: Av. Aslı ERKLİ, Av. Özge Bahar ÜLGEN
Itri Sok. No:32 Balmumcu Beşiktaş/İstanbul
(1) D. DOSYA KONUSU: Bosch Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin, motorlu araçlara yönelik
yedek parça dağıtımı ile bakım ve onarım hizmetinin sunulmasına ilişkin olarak
nitel seçici dağıtım sistemi üyeleri ile akdettiği tip sözleşmelere muafiyet
tanınması talebi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 04.02.2019 tarih ve 740
sayı ile giren başvuru üzerine düzenlenen 05.07.2019 tarih ve 2019-4-007/MM sayılı
Menfi Tespit/Muafiyet Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
- Bosch Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin, motorlu araçlara yönelik yedek parça dağıtımı ile
bakım ve onarım hizmetinin sunulmasına ilişkin olarak, nitel seçici dağıtım sistemi
üyeleri ile akdettiği After Market Yetkili Satıcılık Sözleşmesi, Otomotiv Servis
Ekipmanları Yetkili Satıcılık Sözleşmesi, Bosch Car Service Sözleşmesi, Çoklu
Bosch Car Service Sözleşmesi, Bosch Diesel Service Sözleşmesi, Bosch Diesel
Center Sözleşmesi ve Bosch Test Ekipmanı Servis Sözleşmesi’nin 2017/3 sayılı
Motorlu Taşıtlar Sektöründeki Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği
(2017/3 sayılı Tebliğ) ile sağlanan grup muafiyetinden yararlanamayacağı,
- Bununla birlikte başvuru konusu sözleşmelere 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun’un (4054 sayılı Kanun) 5. maddesi uyarınca bireysel muafiyet
tanınmasının mümkün olduğu
ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
G.1. Bosch Sanayi ve Ticaret A.Ş. (BOSCH TR) Hakkında Bilgi
(4) Bosch Grubu bünyesinde bulunan ve %100 hisse oranına Robert Bosch GmBH’ın
sahip olduğu BOSCH TR, mobilite çözümleri, enerji ve bina teknolojileri, sanayi
teknolojileri ile dayanıklı tüketim malları alanlarında hizmet vermektedir. BOSCH TR,
Bosch Grubu’nun Türkiye ve Orta Doğu Genel Müdürlüğü konumunda olup, 17
ülkenin merkezi olarak faaliyetlerine devam etmektedir. Dosya konusu özelinde,
bağımsız yedek parça üreticisi olan Bosch Grubu, motorlu araçlara yönelik yedek
parçaların Türkiye’deki dağıtımını ve bu araçlara yönelik servis hizmetini iştiraki olan
BOSCH TR aracılığıyla gerçekleştirmektedir.
19-40/656-281
2/28
G.2. Bildirim Konusu Sözleşmeler
(5) Başvuruda, BOSCH TR’nin nitel dağıtım sistemi çerçevesinde belirlediği kriterleri
taşıyan yedek parça dağıtıcısı ve servislerle uzun süredir çeşitli tip sözleşmeler
akdettiği1, 2017/3 sayılı Tebliğ ile yürürlükten kaldırılan 2005/4 sayılı Motorlu Taşıtlar
Sektöründeki Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği (2005/4 sayılı Tebliğ)
kapsamında anılan tip sözleşmelerin bütünüyle grup muafiyetinden yararlandığı,
ancak 2017/3 sayılı Tebliğ’in uygulamaya konulmasıyla birlikte tip sözleşmelerde
öngörülmüş olan sözleşme süresi ve fesih ihbarı süresine ilişkin şartların lafzen
2017/3 sayılı Tebliğ’e aykırı hale geldiği2, hukuk güvenliğini sağlamak adına işbu
bildirimin yapıldığı belirtilmiştir.
(6) Bildirim kapsamında, BOSCH TR’nin motorlu araçlara yönelik bağımsız yedek parça
sağlayıcısı ve dağıtıcısı olduğu, aynı zamanda motorlu araçlara yönelik bakım-onarım
zinciri sağlayıcısı konumunda bulunduğu belirtilmiştir. Bu bağlamda, bildirim konusu
sözleşmelerin iki ana gruba ayrıldığı; BOSCH TR’nin “Bosch” markalı motorlu taşıt
yedek parçaları ile servis ekipmanlarına ilişkin olarak After Market Bosch Yetkili
Satıcılık Sözleşmesi ve Otomotiv Servis Ekipmanları Sözleşmesi adında iki adet
yetkili satıcılık sözleşmesi akdettiği; buna ilaveten motorlu araçların bakım ve onarım
hizmetlerinin sunumuna ilişkin olarak Bosch Car Service Sözleşmesi, Çoklu Bosch
Car Service Sözleşmesi, Bosch Diesel Service Sözleşmesi, Bosch Diesel Center
Sözleşmesi ve Bosch Test Ekipmanı Servis Sözleşmesi adında beş adet servis
sözleşmesinin mevcut olduğu; söz konusu servis sözleşmelerinden Çoklu Bosch Car
Service Sözleşmesi’nin hâlihazırda taslak aşamasında olup herhangi bir servis ile
akdedilmediği ifade edilmiştir. Başvuru kapsamında, servis sözleşmelerinin “Bosch
Car Service”, “Bosch Diesel Service” ve “Bosch Diesel Center” markaları altında
gruplandırılmasının temel nedeninin son derece teknik prosedürlere tabi olan dizel
parça tamirinden kaynaklandığı, ancak söz konusu sözleşmelerin hükümlerinin genel
hatlarıyla birbirine benzer olduğu belirtilmiştir. Diğer yandan, servis sözleşmelerinden
Bosch Test Ekipmanı Servis Sözleşmesi’nin ise “Bosch Test Equipment Service”
markası altında motorlu araçların bakım ve onarım hizmetlerinde kullanılan test
ekipmanlarının satış sonrası kurulum, bakım ve onarım hizmetlerinin sunulmasına
yönelik olduğu ve dolayısıyla nitelik itibarıyla diğer servis sözleşmelerinden
farklılaştığı bildirilmiştir.
(7) Başvuru kapsamında ayrıca, bildirim konusu sözleşmelere yönelik nitel seçici dağıtım
sisteminin özü itibarıyla bir franchise sisteminden oluştuğu, bu kapsamda BOSCH
TR’nin sözleşme tarafı yedek parça dağıtıcıları veya zincir servislere pazarlama,
satış, finansman, promosyon ve stok yönetimi gibi hususlarda sistem bilgisi ve know-
how aktarmayı planladığı ifade edilmiştir. Buna ilaveten, BOSCH TR’nin müşteri
memnuniyetini arttırmak amacıyla sistem üyesi dağıtıcı ve servislere ücretsiz eğitim
verdiği, stok bulundurmaya yönelik olarak merkezlere ve depolara yapılan sevkiyat
masraflarının BOSCH TR tarafından karşılandığı, ayrıca BOSCH TR’nin kurulum,
garanti gibi satış sonrası birtakım hizmetleri de sözleşme taraflarına sağladığı
belirtilmiştir.

1 Bildirime konu sözleşmelerin sayıca çok olması ve birçok dağıtıcı veya servis ile akdedilmesi
sebebiyle, anılan sözleşmelerin ne zamandan beri uygulandıklarının tam olarak belirlenemediği;
bununla birlikte her bir sözleşme bakımından ortalama sürenin 4-5 yıl olarak düşünülebileceği ifade
edilmiştir.
2 Bu bağlamda, 2005/4 sayılı Tebliğ kapsamında, sağlayıcının yalnızca yetkili servis veya yetkili
dağıtıcıyla akdedeceği sözleşmeler bakımından söz konusu sürelerin öngörüldüğü; ancak 2017/3 sayılı
Tebliğ kapsamında söz konusu sürelere ilişkin şartların sağlayıcı ile dağıtıcı arasındaki tüm dikey
ilişkilere uygulanabilir hale geldiği ifade edilmiştir.
19-40/656-281
3/28
(8) Yukarıda yer verilen açıklamalar doğrultusunda, bildirim konusu sözleşmelerin önem
arz eden hükümlerine aşağıda yer verilmiştir.
G.2.1. After Market Bosch Yetkili Satıcılık Sözleşmesi (After Market Sözleşmesi)
(9) BOSCH TR’nin portföyünde bulunan Bosch markalı yedek parçaların (akü ürünleri,
elektrik ürünleri, dizel ürünler ve direksiyon sistemlerinin)3, sistem üyesi dağıtıcılar
eliyle4, BOSCH TR’nin dağıtım sisteminde yer alan diğer dağıtıcılara,
perakendecilere, son kullanıcılar ile bakım onarım servislerine satılmasını konu alan
sözleşmede;
- Yedek parça dağıtıcısının, Bosch markası dışında bir markanın yedek parça,
donanım veya aksesuar satışı yapmaya karar vermesi halinde, bu durumu BOSCH
TR’ye en az bir ay önceden göndereceği iadeli taahhütlü mektup ile bildirmesi
gerektiği (madde 2.3),
- Yedek parça dağıtıcısının, yıllık faaliyet ve ciro hedeflerini BOSCH TR’ye
bildireceği ve yıllık cirosunu sürekli artırmaya çalışacağı (madde 3.1),
- Yedek parça dağıtıcısının, pazar şartlarına uygun olarak yeterli derecede stok
bulundurmayı kabul ve taahhüt ettiği5 (madde 3.4),
- Yedek parça dağıtıcısının, sözleşme konusu Bosch ürünlerini ve Bosch parçalarını
BOSCH TR’den, BOSCH TR’nin göstereceği yerlerden ve bu ürünleri BOSCH TR
tarafından yetkilendirilmiş Bosch Sistemi üyesi diğer firmalardan alacağı6; yedek
parça dağıtıcısının bahsedilen yükümlülüğe uymaması durumunda, tespit edilen
her olay başına BOSCH TR’ye (…..) Euro ödeyeceği (madde 3.11),
- Yedek parça dağıtıcısının, BOSCH TR tarafından pazarlanan ürünleri -BOSCH TR
dağıtımına dâhil yetkili satıcılar, perakendeciler, son kullanıcılar ve bu yedek
parçaları bakım-onarım faaliyeti için talep edenler hariç olmak üzere- tekrar satmak
üzere satın alan veya faaliyeti yeniden satışa eş değer olan toptancı seviyesinde
faaliyet gösteren gerçek veya tüzel kişilere satış yapmasının yasaklandığı; yedek
parça dağıtıcısının bu yükümlülüğe aykırı davranması halinde, tespit edilen her
olay başına BOSCH TR’ye (…..) Euro ödemesi gerektiği (madde 3.12),

3 Söz konusu ürün gamları da kendi içlerinde, silecek ürünleri, filtre sistemleri, benzin enjeksiyon
sistemleri, akü, şarj-marş sistemleri, kayış sistemleri, elektronik aksamlar, kızdırma ve ateşleme
bujileri, fren sistemleri, aydınlatma sistemleri gibi birçok alt segmente ayrılmaktadır.
4 Sistem üyesi dağıtıcılar, uzmanlıkları, yeterlilikleri, müşteri yapıları ve kendi talepleri doğrultusunda,
sözleşme kapsamındaki ürün gruplarından birine veya birkaçına yönelebilmektedir. Başvuru
kapsamında, akü grubuna özgü ürünlerin diğer ürün gruplarına nazaran daha dayanıklı olması
sebebiyle daha fazla stoklanabildiği, ancak bu ürünlerin sevkiyatının kolaylıkla yapılamadığı; ayrıcı, akü
ürünlerinin ilave bir uzmanlık gerektirdiği ve çevresel riskleri barındırdığı; dolayısıyla anılan ürün
grubunun dağıtımını her teşebbüsün yapamadığı ifade edilmiştir.
5 BOSCH TR tarafından yapılan ek açıklamalarda, sistem üyelerinin yeterli miktarda stok
bulundurmasına yönelik bu hükmün, bir yükümlülük olarak uygulama alanı bulmadığı ve herhangi bir
yaptırım içermediği; söz konusu hükmün amacının, son kullanıcılara verilecek hizmetlerin
aksamamasına ve hizmet kalitesinin sağlanarak müşteri memnuniyetinin artırılmasına yönelik olduğu;
bu kapsamda BOSCH TR’nin ürün portföyü, müşteri ihtiyaçları, ilgili bölgedeki trafiğe kayıtlı araçların
markası, modeli ve adedi gibi hususları gözeterek teşebbüslere tavsiyelerde bulunduğu; sistem
üyelerinin ise kendi ihtiyaçları ve takdirleri doğrultusunda stoklarını serbestçe belirledikleri belirtilmiştir.
6 Anılan hükmün, marka imajına zarar gelmemesini, güvenli ve kaliteli ürün kullanımının desteklenerek
müşteri memnuniyetinin artırılmasını amaçladığı belirtilmiştir.
19-40/656-281
4/28
- Sözleşme konusu ürünlerin fiyatlarını7, ödeme ve teslimat şartlarını içeren satış
şartlarının, BOSCH TR tarafından sirkülerlerle yedek parça dağıtıcısına
gönderileceği; yedek parça dağıtıcısının ise bu sirkülerde yazılı şartları ve bu
şartlara uyacağını kabul ve taahhüt ettiği (madde 4.1),
- Sözleşmenin geçerlilik süresinin bir yıl olarak belirlendiği; taraflarca sözleşmenin
bitim tarihinden en az bir ay önce feshi ihbar edilmemesi durumunda, sözleşmenin
birer yıllık süreler halinde yenilenmeye devam edeceği (madde 6.1),
- Yedek parça dağıtıcısının, BOSCH TR dağıtım sistemi içinde bulunup kendisiyle
aynı seviyede faaliyet gösteren başka bir dağıtıcıya devir hakkı hariç olmak üzere,
bu sözleşmeden doğan hak ve yükümlülüklerini üçüncü kişilere BOSCH TR’nin
yazılı izni olmadan devir ve temlik edemeyeceği (madde 8.2)
hususları yer almaktadır.
(10) After Market Sözleşmesi’nin ekinde, nitel seçici dağıtım üyesi olmak isteyen
teşebbüslere uygulanan objektif kriterler arasında, teşebbüsün finans yapısı, ana
faaliyet bölgesi, müşteri sayısı ve yapısı, ürün grupları ile çalışma durumu, sektör
tecrübesi, satış temsilci sayısı ile teknolojik yeterliliği, katılım sağladığı promosyon
aktiviteleri gibi hususların yer aldığı görülmektedir. Bildirim Formunda, toplamda 100
puanlık kriterlerin değerlendirilerek ölçümlenmesinde en az 70 puana ulaşan
teşebbüslerin, anılan Sözleşme kapsamında BOSCH TR’nin yedek parça dağıtıcısı
olmaya hak kazandığı belirtilmiştir.
(11) Bu çerçevede, yedek parça dağıtıcısı olmaya hak kazanan teşebbüslerin, mutat
yatırım kalemleri dışında herhangi bir ilave maliyetlerinin bulunmadığı ifade edilmiştir.
Bu bağlamda, sözleşme tarafı yedek parça dağıtıcılarının genel olarak, sisteme üye
olmadan önce belirli bir satış ve lojistik altyapısına sahip olduğu, bu sebeple de yedek
parça dağıtıcılarının Bosch marka ürünlerin dağıtımı için ilave bir yatırım ve
organizasyon kurma zorunluluğunun bulunmadığı; nitekim dağıtıcıların, kurulu
bulunan organizasyon yapıları üzerinden farklı markalarla çalıştıkları ve dolayısıyla
satış ekibi, organizasyon kirası, lojistik gibi maliyet kalemlerinin tek başına BOSCH
TR ile akdettikleri sözleşme ilişkisinden kaynaklanmadığı belirtilmiştir. Buna ilaveten,
sistem üyesi yedek parça dağıtıcılarının Bosch markalı ürün satışından elde ettikleri
yıllık cironun (…..) TL ila (…..) TL arasında değişkenlik gösterdiği, sisteme girişte
katlanmaları gereken maliyetin ise (…..) TL olduğu, bu çerçevede yatırımların geri
dönüşünün bir yıl içerisinde sağlandığı bildirilmiştir.
(12) Diğer yandan, After Market Sözleşmesi’nin 3.1. maddesi doğrultusunda yedek parça
dağıtıcılarının yıllık ciro hedeflerini BOSCH TR’ye bildirme yükümlülüğüne ilişkin
olarak BOSCH TR tarafından yapılan açıklamalarda, söz konusu yükümlülüğün
yalnızca Bosch markalı ürünlerin satın alma tutarına yönelik bir bildiriminden ibaret
olduğu ve herhangi bir asgari ciro taahhüdü teşkil etmediği, yıllık ciro hedefinin tek
taraflı olarak yedek parça dağıtıcısı tarafından belirlendiği, bildirilen ciro hedefine
uyulmaması halinde BOSCH TR tarafından herhangi bir yaptırım uygulanmasının söz
konusu olmadığı, bu döneme kadar süregelen sözleşmeler bakımından yedek parça
dağıtıcılarının yıllık ciro hedeflerini bildirmemesi veya bildirdikleri ciro hedefine
ulaşamamaları durumda herhangi bir yaptırım yahut uyarı ile karşı karşıya
kalmadıkları ifade edilmiştir.

7 BOSCH TR tarafından sözleşme tarafı teşebbüslere gönderilen fiyat listeleri incelendiğinde, fiyatların
tavsiye niteliğinde olduğu görülmektedir.
19-40/656-281
5/28
(13) Son olarak, After Market Sözleşmesi kapsamında uygulanan prim sirkülerlerinde yer
alan ciro baremlerinin8, sözleşme tipi bakımından gerekli olan uzmanlık derecesi,
bulundurulan teknisyen sayısı, satış ekibinin yetkinliği, Bosch markalı ürünlere yönelik
olarak yapılan satışlar, müşteri portföyü, pazardaki talep, stok, lojistik ve çevre
engelleri gibi hususlar gözetilerek belirlendiği ve satışları arttırmaya yönelik bir güdü
oluşturduğundan rekabeti teşvik edici nitelikte olduğu; söz konusu ciro baremlerinin
sistem üyesi teşebbüslere eşit ve objektif bir şekilde uygulandığı ve teşebbüs özelinde
belirlenmediği belirtilmiştir. Bu bağlamda, anılan Sözleşme kapsamında her bir ürün
grubuna (akü ürünleri, dizel ürünler, elektrik ürünleri ve direksiyon sistemleri) özgü
olmak üzere dört ayrı prim sirküleri hazırlandığı görülmektedir.
(14) Akü ürün grubuna ilişkin prim sirkülerinin incelenmesinden, sistem üyesi dağıtıcı
tarafından bir önceki yılda gerçekleştirilen Bosch markalı akü ürünlerinin toplam alım
değeri baz alınmak suretiyle birtakım ciro kademelerinin belirlendiği, bu kademelere
karşılık gelecek şekilde artan oranlı bir prim sistemi oluşturulduğu ve bu çerçevede
sistem üyesi dağıtıcının ilgili yılda gerçekleştirdiği Bosch markalı akü sistemleri alım
tutarının, bir önceki yılda gerçekleştirdiği Bosch markalı akü ürünlerinin toplam
tutarından büyük olması halinde, gerçekleşen büyüme oranı çerçevesinde prim
kazandığı; bunun yanı sıra yedek parça dağıtıcılarına liste fiyatı üzerinden belli bir
oranda indirim uygulandığı ve ödemeler bakımından belirli bir vade öngörüldüğü
anlaşılmaktadır. Ayrıca, sistem üyesi dağıtıcıların Bosch markalı silecek ürün grubu
alımlarında yıllık en az net (…..) TL’ye ulaşmaları halinde, ilave %(…..) oranında yıl
sonu primine hak kazandıkları görülmektedir.
(15) Dizel ürün grubuna ilişkin prim sirküleri incelendiğinde, ilgili yıl sonunda ulaşılan
Bosch markalı dizel ürünlerinin alım değeri üzerinden belli bir oranda yıllık ciro
primine koşulsuz olarak hak kazanıldığı ve buna ilaveten bir önceki yılda gerçekleşen
dizel ürün grubu alım tutarında meydana gelen artışa bağlı olarak kademeli bir prim
sisteminin öngörüldüğü; bunun yanı sıra yedek parça dağıtıcılarına liste fiyatı
üzerinden belli bir oranda indirim uygulandığı ve ödemeler bakımından belirli bir vade
sunulduğu anlaşılmaktadır.
(16) Elektrik ürünleri grubuna ait prim sirküleri incelendiğinde, yedek parça dağıtıcılarının
bir önceki yılda gerçekleştirdikleri Bosch markalı elektrik ürünlerinin alım değerinde
meydana gelen artışa bağlı olarak hak kazandıkları ciro geliştirme priminin yanı sıra,
ilgili yıl için 12 alt ürün gamı özelinde üçer aylık dönemler bakımından belirlenen ciro
baremlerine erişilmesi halinde %(…..) ila %(…..) arasında yıllık ciro primi ile Doğrudan
Borçlanma Sistemi (DBS) kullanmaları ve toplamda 100 puanlık kriterlerin
değerlendirilerek ölçümlenmesinde en az (…..) puana ulaşmaları durumunda ayrı ayrı
ek primlere hak kazandıkları; buna ilaveten, yedek parça dağıtıcılarına liste fiyatı
üzerinden belli bir oranda indirim uygulandığı ve ödemeler bakımından belirli bir vade
sunulduğu görülmektedir.
(17) Direksiyon sistemleri ürün grubuna ilişkin prim sirküleri incelendiğinde ise, yedek
parça dağıtıcılarının bir önceki yılda gerçekleştirdikleri Bosch markalı direksiyon
ürünlerinin alım değerinde meydana gelen artışa bağlı olarak hak kazandıkları ciro
geliştirme priminin yanı sıra, ilgili yıl için üçer aylık dönemler bakımından belirlenen
ciro baremlerine erişilmesi halinde %(…..) ila %(…..) arasında yıllık ciro primine hak
kazandıkları; buna ilaveten, yedek parça dağıtıcılarına liste fiyatı üzerinden belli bir

8 BOSCH TR tarafından yapılan ek açıklamalarda, prim sirkülerlerinde “ciro” olarak belirtilen hususun,
Bosch markalı ürün alımlarının değerini temsil ettiği bildirilmiştir.
19-40/656-281
6/28
oranda indirim uygulandığı ve ödemeler bakımından belirli bir vade sunulduğu
görülmektedir.
G.2.2. Otomotiv Servis Ekipmanları Sözleşmesi (OSE Sözleşmesi)
(18) BOSCH TR’nin portföyünde bulunan Bosch markalı otomotiv servis ekipmanlarının9,
sistem üyesi dağıtıcılar eliyle, BOSCH TR’nin dağıtım sisteminde yer alan diğer
dağıtıcılara, perakendecilere ve son kullanıcılara (bakım ve onarım servislerine)
satılmasını konu alan sözleşmede yer alan; 2.3, 3.1, 3.4, 3.11, 3.12, 4.1, 6.1 ve 8.2
maddeleri ile servis ekipmanı dağıtıcısına getirilen yükümlülükler ve sözleşmenin
süresine ilişkin hususların yukarıda yer verilen After Market Sözleşmesi’nin ilgili
maddeleri ile aynı hükümleri içerdiği görülmektedir.
(19) Diğer taraftan, OSE Sözleşmesi’nin ekinde, nitel seçici dağıtım üyesi olmak isteyen
teşebbüslere10 uygulanan objektif kriterler arasında, teşebbüsün servis ekipmanları
alanında uzmanlaşmış ayrı bir firmasının olup olmadığı, Bosch markalı servis
ekipmanları satışı yapan satış temsilcisi sayısı, demo araçlara yönelik olarak aktivite
yapıp yapmadığı, toplam cirosu içerisinde Bosch markalı ekipmanlardan elde ettiği
ciro payı, satış sonrası hizmetlere yönelik yapılanması, showroom alanı, Bosch
markalı ekipmanlar için ayrılan araç adedi gibi hususların gözetildiği görülmektedir.
Bildirim Formunda, toplamda 100 puanlık kriterlerin değerlendirilerek
ölçümlenmesinde en az 75 puana ulaşan teşebbüslerin, OSE Sözleşmesi
kapsamında BOSCH TR’nin yedek parça dağıtıcısı olmaya hak kazandığı
belirtilmiştir.
(20) Bu çerçevede, servis ekipmanı dağıtıcısı olmaya hak kazanan teşebbüslerin, mutat
yatırım kalemleri dışında herhangi bir ilave maliyetlerinin bulunmadığı ifade edilmiştir.
Bildirim kapsamında, genellikle OSE Sözleşmesi’ne taraf olan sistem üyelerinin, aynı
zamanda After Market Sözleşmesi kapsamında yedek parça dağıtıcısı konumunda
olduğu; servis ekipmanı dağıtıcılarının lojistik, depolama ve satış sonrası hizmetlerinin
BOSCH TR tarafından ücretsiz olarak sağlandığı; anılan dağıtıcıların yıl içerisinde
yaklaşık (…..) TL tutarında bir ciro elde ettiği gözetildiğinde, katlanılması gereken
yıllık maliyetin oldukça minimal bir düzeyde ((…..) TL) kaldığı ve yatırımların geri
dönüşünün oldukça hızlı bir şekilde gerçekleştiği ifade edilmiştir.
(21) Diğer yandan, OSE Sözleşmesi’nin 3.1. maddesi doğrultusunda servis ekipmanı
dağıtıcılarının yıllık ciro hedeflerini BOSCH TR’ye bildirme yükümlülüğüne ilişkin
olarak da After Market Sözleşmesi’nin ilgili maddesi ile aynı hükmü içerdiği
görülmektedir.
(22) Son olarak, OSE Sözleşmesi kapsamında uygulanan prim sirkülerinde yer alan ciro
baremlerinin11, sözleşme tipi bakımından gerekli olan uzmanlık derecesi,
bulundurulan teknisyen sayısı, satış ekibinin yetkinliği, Bosch markalı ürünlere yönelik
olarak yapılan satışlar, müşteri portföyü, pazardaki talep, stok, lojistik ve çevre
engelleri gibi hususlar gözetilerek belirlendiği ve satışları arttırmaya yönelik bir güdü
oluşturduğundan rekabeti teşvik edici nitelikte olduğu; söz konusu ciro baremlerinin
sistem üyesi teşebbüslere eşit ve objektif bir şekilde uygulandığı ve teşebbüs özelinde
belirlenmediği belirtilmiştir. Prim sirkülerinin incelenmesinden, ilgili yıl içerisinde üçer

9 Söz konusu servis ekipmanları, bakım ve onarım servislerinin hizmet sağlayabilmek amacıyla
kullandıkları, yazılım programları, arıza tespit cihazları, motor test cihazları, egzoz emisyon ölçüm
cihazları, klima bakım cihazları, akü bakım cihazları, dizel test ve ayar ekipmanları, fren test cihazları,
far ayar cihazları, rot ayar cihazları, lastik servis ekipmanlarından oluşmaktadır.
10 OSE Sözleşmesi kapsamında hâlihazırda hizmet sunan (…..) teşebbüs bulunmaktadır.
11 Bkz. dipnot 8.
19-40/656-281
7/28
aylık dönemler bakımından belirlenen ciro baremlerinin tutturulması halinde %(…..) ila
%(…..) arasında bir prime hak kazanıldığı, ayrıca ulaşılan ürün grubu cirosu
üzerinden %(…..) ila %(…..) arasında değişen ürün bazlı prim alındığı; buna ilaveten,
net alış fiyatı üzerinden birtakım iskontoların sağlandığı görülmektedir.
G.2.3. Bosch Car Service Sözleşmesi (BCS Sözleşmesi) ve Çoklu Bosch Car
Service Sözleşmesi (Çoklu BCS Sözleşmesi)
(23) BCS Sözleşmesi ve Çoklu BCS Sözleşmesi, herhangi bir motorlu taşıt üreticisi
markası çatısı altında olmayan bağımsız motorlu taşıt servis işletmelerinin, BOSCH
TR’nin bakım ve onarım zincir servis ağına dahil edilmesini konu almakta olup; hem
benzinli hem de dizel araçlara yönelik servis hizmeti sunulmasını amaçlamaktadır.
Bununla birlikte, Bildirim Formunda, söz konusu sözleşmelerin tarafı olan servis
noktalarında dizel araçlara yönelik her türlü bakım ve onarım hizmetinin sunulmasının
mümkün olmadığı; dizel parçaların onarımının oldukça teknik bilgi ve farklı bir yatırım
gerektirmesinden dolayı, dizel araçların yakıt sistemiyle ilgili parçaların onarımına
yönelik servis hizmeti sağlanamadığı; söz konusu hizmet dışında dizel araçlara
yönelik her türlü bakım ve onarım hizmetinin verildiği belirtilmiştir12.
(24) Bildirim Formunda ayrıca, Bosch Sistemi üyesi olacak servisin tek bir servis noktası
bulunması halinde BCS Sözleşmesi’nin imzalandığı; Bosch Sistemi üyesi olacak
servisin birden çok servis noktası (şubesi) bulunması halinde ise, Çoklu BCS
Sözleşmesi’nin imzalanmasının öngörüldüğü13 ifade edilmiştir. Bu doğrultuda, Çoklu
BCS Sözleşmesi’nin BCS Sözleşmesi’nden tek farkının, Çoklu BCS Sözleşmesi’ne
taraf olan servislerin yıllık üyelik aidatını tam ödeyip, şube servis noktaları için yıllık
üyelik aidatının yarısını ödemeleri olduğu belirtilmiştir.
(25) BCS Sözleşmesi ve Çoklu BCS Sözleşmesi’nde;
- Sözleşme tarafı teşebbüsün, BOSCH TR’ye sözleşme ekinde belirtilen bir giriş
aidatı veya yıllık aidatı ödeyeceği (madde 3.2),
- Sözleşme tarafı teşebbüsün, işletmenin işleyiş ve dış görünümü, işletmeye
atanacak personel, seçilecek bina, çalışanların giyecekleri kıyafetler, kullanılacak
basılı evrak ve dokümanlar ve sağlanması gereken iletişim alt yapısı ile ilgili olarak
BOSCH TR’nin taleplerini yerine getirmekle mükellef olduğu (madde 4.2),
- Sözleşme tarafı teşebbüsün, sözleşmenin ekinde listesi sunulan Bosch ürünlerini
ve Bosch parçalarını BOSCH TR’den, BOSCH TR’nin göstereceği yerlerden, bu
ürünleri satmaya BOSCH TR tarafından yetkilendirilmiş yedek parça
dağıtıcılarından ve sistem üyesi diğer teşebbüslerden alacağı14 (madde 4.5),
- Sözleşme tarafı teşebbüsün, BOSCH TR tarafından pazarlanan anlaşmalı ürünleri
-sisteme dahil diğer üyeler, son kullanıcılar ve bu yedek parçaları bakım-onarım
faaliyeti için talep edenler hariç olmak üzere- bu ürünleri tekrar satmak üzere satın
alan veya faaliyeti yeniden satışa eş değer olan gerçek veya tüzel kişilere
satamayacağı (madde 4.6),
- Sözleşme tarafı teşebbüsün, aynı sözleşmenin 5. maddesinde belirtilen hedeflenen
asgari ciroyu da içeren yıllık hedef planı oluşturacağı ve bu hedefe ulaşmak için

12 Bununla birlikte, anılan servis noktalarında, dizel araçların yakıt sisteminden kaynaklı bir arızanın
teşhis edilip yenisiyle değiştirilmesinin mümkün olduğu belirtilmiştir.
13 Daha önce de ifade edildiği üzere, söz konusu sözleşme hâlihazırda uygulanmamaktadır.
14 Anılan hükmün, marka imajına zarar gelmemesini, güvenli ve kaliteli ürün kullanımının desteklenerek
müşteri memnuniyetinin arttırılmasını amaçladığı belirtilmiştir.
19-40/656-281
8/28
üzerinde anlaşılan tedbirlerin gerçekleştirilmesinde BOSCH TR ile uyumlu olarak
çalışacağı (madde 4.7),
- Sözleşme tarafı teşebbüsün, BOSCH TR tarafından belirlenen performans
kriterlerine göre yıllık bir değerlendirmeye tutulacağı ve çıkan sonuca göre
önceden belirlenmiş performans sınıflarından birine yerleştirileceği (madde 4.8),
- Sözleşme tarafı teşebbüsün, bakım ve onarım faaliyeti için müşterilerinin
ihtiyaçlarıyla orantılı ve BOSCH TR’nin tavsiyelerine göre oluşan bir yedek parça
ve donanım stoku bulunduracağı15 (madde 4.10),
- Sözleşme tarafı teşebbüsün, servisine gelen araçların bakım ve onarımı için
yalnızca Bosch markalı ürünleri, orijinal yedek parçaları veya bunların kalite
düzeyine eş değer kalitedeki yedek parçaları kullanmayı taahhüt ettiği; sözleşme
tarafı teşebbüsün, üçüncü şahıslardan satın alacağı yedek parça, aksesuar veya
donanımların kullanım, satışı ve garantisinin hukuki ve mali tüm sonuçlarını
-BOSCH TR’nin bu konuyla herhangi bir ilgisi bulunmaksızın- şahsen üstleneceği
(madde 4.11),
- Sözleşme tarafı teşebbüsün, her takvim yılında Bosch markası dışındaki
markalardan yapacağı yedek parça alımlarının, bir önceki yıl gerçekleştirilen ürün
alımlarının %70’ini geçemeyeceği (madde 4.12, a bendi),
- Sözleşme tarafı teşebbüsün, karşılıklı mutabakatla belirlenen ve sözleşmenin 4.
maddesinde tespit edilen ciro hedefine uymakla yükümlü olduğu (madde 5.1),
- Sözleşme tarafı teşebbüsün, Bosch markası dışında bir markanın özel ve/veya
yetkili servis hizmetini sunmayı düşünmesi halinde, bu durumu BOSCH TR’ye en
az bir ay önceden göndereceği iadeli taahhütlü mektup ile bildirmesi gerektiği ve
sistemin yeknesak görünümünü bozmayacak şekilde markalara yer vermesi
gerektiği (madde 7.1),
- Sözleşme tarafı teşebbüsün, BOSCH TR tarafından sunulan eğitim ve
ekipmanlardan ve BOSCH TR’nin sahibi olduğu fikri haklardan ve/veya know-
how’dan üçüncü kişileri hiçbir şekilde yararlandıramayacağı (madde 7.2),
- Sözleşme tarafı teşebbüsün, sistem içinde bulunup kendisiyle aynı seviyede
faaliyet gösteren başka bir teşebbüse devir hakkı hariç olmak üzere, bu
sözleşmeden doğan hak ve yükümlülüklerini üçüncü kişilere BOSCH TR’nin yazılı
izni olmadan devir ve temlik edemeyeceği (madde 9.2),
- Sözleşme’nin geçerlilik süresinin bir yıl olduğu; taraflarca sözleşmenin bitim
tarihinden en az bir ay önce feshi ihbar edilmemesi durumunda, sözleşmenin birer
yıllık süreler halinde yenilenmeye devam edeceği (madde 10.1),
- Sözleşme’ye taraf olan teşebbüsün, sözleşmenin 4.7. maddesinde taahhüt ettiği
yıllık ciroya ulaşamaması ve sözleşmenin 4.8. maddesinde belirtilen yıllık
performans değerlendirmesinde mükerrer kere en düşük performans sınıfında yer
alması veya sözleşmenin 7. maddesini ihlal etmesi durumunda, BOSCH TR’nin
fesih ihbar süresine uymadan sözleşmeyi derhal feshedebileceği (madde 10.2, f
bendi)
hususlarına yer verilmektedir.

15 Bkz. dipnot 5.
19-40/656-281
9/28
(26) Anılan sözleşmelerin ekinde, nitel seçici dağıtım üyesi olmak isteyen teşebbüsler
bakımından aranan objektif kriterlere yönelik olarak, teşebbüsün yeknesak görünümü,
kurumsal yapısı, dokümanları, hizmet vereceği alanlar, bulundurması gereken test
cihazları, bina yapısı, teknik yazılım ve iletişim yapısı gibi hususlara ilişkin detaylara
yer verildiği ve bu kriterleri sağlayan teşebbüslerin BOSCH TR’nin servis ağına dahil
olmaya hak kazandığı anlaşılmaktadır.
(27) Bildirim Formunda, BOSCH TR’nin servis ağına katılmaya hak kazanan
teşebbüslerin, yıllık aidat tutarının16 yanı sıra yaklaşık (…..) TL tutarında bir yatırım
maliyetine17 katlanması gerektiği ifade edilmiştir. Bu doğrultuda, yıllık ortalama cirosu
(…..) TL seviyesinde olan servislerin, bir yıl içerisinde yatırımlarının geri dönüşünü
alabildiği belirtilmiştir.
(28) Bildirim Formunda, sözleşme hükümleri arasında yer almamakla birlikte, BCS
Sözleşmesi ve Çoklu BCS Sözleşmesi kapsamında, BOSCH TR tarafından sözleşme
tarafı servislere tavsiye edilen işçilik fiyat listesi gönderildiği ifade edilmiş olup, bunun
bir örneği sunulmuştur.
(29) Diğer yandan, BCS Sözleşmesi ve Çoklu BCS Sözleşmesi’nin 4.7. ile 5.1. maddeleri
doğrultusunda sözleşme tarafı servisin yıllık asgari ciro hedeflerini BOSCH TR’ye
bildirme yükümlülüğüne ilişkin olarak BOSCH TR tarafından yapılan açıklamalarda,
söz konusu yükümlülüğün yalnızca Bosch markalı yedek parça ürünlerinin satın alma
tutarına yönelik bir bildirimden ibaret olduğu ve nihai tüketiciye satış fiyatlarından
doğan ciroyu ve/veya rakip marka ürünlerin satışından elde edilen/edilecek ciroları
kapsamadığı, buna ilaveten anılan yükümlülüğün herhangi bir asgari ciro taahhüdü de
teşkil etmediği; her bir servis özelinde belirlenen satın alma hedefinin öncelikle
BOSCH TR tarafından hesaplanarak ilgili servis ile paylaşıldığı ve mutlaka ilgili
servisin nihai mutabakatı doğrultusunda uygulamaya konulduğu; bildirilen satın alma
hedefine uyulmamasının tek başına fesih sebebi oluşturmadığı, ancak diğer koşulların
da gerçekleşmesi şartına bağlı olarak sözleşmenin haklı sebeple feshinin mümkün
olabildiği; bir başka ifadeyle, bildirilen satın alma hedefine ulaşılamamasının yanı sıra
anılan sözleşmelerin 10. maddesinin ikinci fıkrasının (f) bendi uyarınca ilgili sistem
üyesi servisin yıllık performansının birden çok kez en düşük performans sınıfında yer
alması kaydıyla, sözleşmenin haklı sebep ile feshedilmesinin mümkün olduğu; bu
döneme kadar süregelen sözleşmeler bakımından servislerin yıllık satın alma
hedeflerini tutturamaması sebebiyle herhangi bir fesih ile karşı karşıya kalmadıkları;
yıllık satın alma hedeflerinin gerçekleşmemesi durumunda ilgili servisin yalnızca yıllık
prime hak kazanamadığı ifade edilmiştir.
(30) Son olarak, BCS Sözleşmesi kapsamında uygulanan prim sirkülerinde yer alan ciro
baremlerinin18, sözleşme tipi bakımından gerekli olan uzmanlık derecesi,
bulundurulan teknisyen sayısı, satış ekibinin yetkinliği, Bosch markalı ürünlere yönelik
olarak yapılan satışlar, müşteri portföyü, pazardaki talep, stok, lojistik ve çevre
engelleri gibi hususlar gözetilerek belirlendiği ve satışları arttırmaya yönelik bir güdü
oluşturduğundan rekabeti teşvik edici nitelikte olduğu; söz konusu baremlerin sistem
üyesi teşebbüslere eşit ve objektif bir şekilde uygulandığı belirtilmiştir. Prim
sirkülerinin incelenmesinden, BCS Sözleşmesi tarafı teşebbüsün ilk altı ayda en az
(…..) TL, sonraki altı ayda ise en az (…..) TL olmak üzere bir yıl içinde en az (…..) TL

16 Bildirim Formu’nda yıllık aidat tutarının 2019 yılı için (…..) TL + KDV olarak belirlendiği ifade
edilmiştir.
17 Söz konusu maliyet kalemleri arasında, esaslı servis ekipmanları, tabela, sisteme giriş bedeli, yedek
parça ön stoku sayılmıştır.
18 Bkz. dipnot 8.
19-40/656-281
10/28
alım değerine ulaşması durumunda %(…..), (…..) TL ve üzeri alım değerine ulaşması
durumunda ise %(…..) prime hak kazanacağı anlaşılmaktadır19.
G.2.4. Bosch Diesel Service Sözleşmesi (BDS Sözleşmesi) ve Bosch Diesel
Center Sözleşmesi (BDC Sözleşmesi)
(31) BDS Sözleşmesi ve BDC Sözleşmesi, herhangi bir motorlu taşıt üreticisi markası
çatısı altında olmayan bağımsız motorlu taşıt servis işletmelerinin, BOSCH TR’nin
bakım ve onarım zincir servis ağına dahil edilmesini konu almakta olup; hem benzinli
hem de dizel araçlara yönelik servis hizmeti sunulmasını amaçlamaktadır. BCS
Sözleşmesi ve Çoklu BCS Sözleşmesi’nden farklı olarak, BDS Sözleşmesi ve BDC
Sözleşmesi tarafı olan servisler, dizel araçların yakıt sisteminden kaynaklı bir arızanın
giderilmesine yönelik servis hizmeti de sunmaktadır.
(32) Bildirim Formunda, “Bosch Diesel Service” ve “Bosch Diesel Center” markaları altında
sunulan bakım ve onarım hizmetlerinin birbiriyle tamamen ikame edilebilir nitelikte
olduğu; her iki servis konseptinin de aynı hizmeti son kullanıcıya sunabildiği; BDS
Sözleşmesi ve BDC Sözleşmesi arasındaki tek farkın, ağır vasıtalara kapalı alanda
hizmet verilip verilememesi bakımından ortaya çıktığı; şöyle ki, BDC Sözleşmesi’nin
tarafı olan sistem üyesi zincir servislerin konseptlerinde ağır vasıtaların giriş
yapabileceği bir kapalı alan bulunurken, BDS Sözleşmesi’ne tarafı olan sistem üyesi
zincir servislerin konseptlerinde ise benzer nitelikte araçların girişine imkan verecek
bir kapalı alanın mevcut olmadığı; bunun haricinde her iki servis konsepti arasında
teknik ve/veya ticari bir fark bulunmadığı ve anılan servis konseptleri bakımından
gerekli ekipman ve teknik eğitim gibi kriterlerin aynı olduğu belirtilmiştir.
(33) BDS Sözleşmesi ve BDC Sözleşmesi’nde yer alan; 3.2, 4.2, 4.5, 4.6, 4.7, 4.8, 4.10,
4.11, 4.12(a), 5.1, 7.1, 7.2, 9.2, 10.1 ve 10.2(f) maddeleri ile sözleşme tarafı
teşebbüse getirilen yükümlülükler ve sözleşmenin süresine ilişkin hususların yukarıda
yer verilen BCS Sözleşmesi ve Çoklu BCS Sözleşmesi’nin ilgili maddeleri ile aynı
hükümleri içerdiği görülmektedir. Diğer taraftan söz konusu sözleşmeler ekinde yer
alan nitel seçici dağıtım üyesi olmak isteyen teşebbüsler bakımından aranan objektif
kriterlerin de söz konusu sözleşmelerde aranan kriterlerle aynı olduğu
anlaşılmaktadır.
(34) Bildirim Formunda, BOSCH TR’nin servis ağına katılmaya hak kazanan
teşebbüslerin, yıllık aidat tutarının20 yanı sıra yaklaşık (…..) Euro tutarında bir yatırım
maliyetine21 katlanması gerektiği ve bu maliyet tutarı içinde en büyük kalemin (…..)
Euro tutarındaki bir dizel test cihazına ait olduğu ifade edilmiştir22. Gerek BDS
Sözleşmesi gerekse de BDC Sözleşmesi kapsamında, servislerin yıllık ortalama
cirolarının (…..) TL olduğu ve ilgili sözleşmelerin yürürlükte kalması halinde, iki yıl
veya daha kısa vadede yatırımların geri dönüşünün sağlanabildiği belirtilmiştir.

19 Ulaşılması gereken hedef cirolara test cihazları ve aksamları, ESI[tronic] üyelik bedelleri ve BCS
Sözleşmesi aidatları dahil değildir.
20 Bildirim Formunda yıllık aidat tutarının 2019 yılı için (…..) TL + KDV olarak belirlendiği ifade
edilmiştir.
21 Söz konusu maliyet kalemleri arasında, esaslı servis ekipmanları (dizel yakıt pompası ve/veya dizel
enjektörlerin ilgili regülasyonlara ve/veya teknik spesifikasyonlara uygun şekilde tamiri, bakımı, onarımı
ve/veya kalibrasyonu için gerekli test cihazları), tabela, teknik eğitim, kurumsal yapı gereklilikleri
sayılmıştır.
22 Bildirim Formunda, her ne kadar ilk bakışta BOSCH TR’nin servis ağına katılmaya hak kazanan
teşebbüslerin katlanması gereken maliyetin yüksek olduğu görünse de, motorlu taşıt sağlayıcılarının
yetkili servislerinin ilk yatırım maliyetlerine (markadan markaya farklılık göstermekle birlikte, ortalama
(…..) TL ila (…..) TL arasında) kıyasla bu tutarın oldukça düşük olduğu belirtilmiştir.
19-40/656-281
11/28
(35) Diğer yandan, BDS Sözleşmesi ve BDC Sözleşmesi’nin, sözleşme tarafı servisin yıllık
asgari ciro hedeflerini BOSCH TR’ye bildirme yükümlülüğüne ilişkin 4.7. ile 5.1.
maddelerinin, BCS Sözleşmesi ve Çoklu BCS Sözleşmesi’nin ilgili maddeleri ile aynı
hükümleri içerdiği görülmektedir.
(36) Son olarak, BDS Sözleşmesi ve BDC Sözleşmesi kapsamında uygulanan prim
sirkülerinde yer alan ciro baremlerinin23, sözleşme tipi bakımından gerekli olan
uzmanlık derecesi, bulundurulan teknisyen sayısı, satış ekibinin yetkinliği, Bosch
markalı ürünlere yönelik olarak yapılan satışlar, müşteri portföyü, pazardaki talep,
stok, lojistik ve çevre engelleri gibi hususlar gözetilerek belirlendiği ve satışları
arttırmaya yönelik bir güdü oluşturduğundan rekabeti teşvik edici nitelikte olduğu; söz
konusu baremlerin sistem üyesi teşebbüslere eşit ve objektif bir şekilde uygulandığı
belirtilmiştir. Prim sirkülerinin incelenmesinden, BDS Sözleşmesi veya BDC
Sözleşmesi tarafı olan servisin taahhüt ettiği satın alma hedefi (…..) TL ve üzerinde
olmak kaydıyla, taahhüt ettiği hedefe ulaşması durumunda taahhüt ettiği miktarın
%(…..) oranında prime hak kazanacağı anlaşılmaktadır. Diğer yandan, servisin
taahhüt ettiği satın alma hedefi (…..) TL ve üzerinde olması halinde, gerçekleşen
satın alma tutarı taahhüt ettiği satın alma tutarından %(…..) daha fazla ise taahhüt
edilen tutarı geçen kısmın %(…..) oranında; gerçekleşen satın alma tutarı taahhüt
ettiği satın alma tutarından %(…..) daha fazla ise taahhüt edilen tutarı geçen kısmın
%(…..)’sı oranında ek prim alacağı görülmektedir. Son olarak taahhüt edilen ciro (…..)
TL ve üzerinde ise, taahhüt edilen hedeften %(…..) daha fazla satın alma
gerçekleştirmesi durumunda, taahhüt edilen tutarı geçen kısmın %(…..) oranında,
taahhüt edilen hedeften %(…..) daha fazla satın alma gerçekleştirmesi durumunda ise
taahhüt edilen tutarı geçen kısmın %(…..) oranında ek prim verileceği
anlaşılmaktadır.
G.2.5. Bosch Test Ekipmanı Servis Sözleşmesi (BTS Sözleşmesi)
(37) BTS Sözleşmesi, herhangi bir motorlu taşıt üreticisi markası çatısı altında olmayan
bağımsız motorlu taşıt servis işletmelerinin, BOSCH TR’nin bakım ve onarım zincir
servis ağına dahil edilmesini konu almakta olup; OSE Sözleşmesi’nin tarafı olan
sistem üyesi dağıtıcıların sattığı test ekipmanlarına ilişkin kurulum ve garanti
kapsamındaki kontrol, test ve tamir hizmetlerinin sunulmasını amaçlamaktadır.
Bildirim Formu’nda, OSE Sözleşmesi’nin tarafı olan iki dağıtıcı hariç kalan tüm servis
ekipmanı dağıtıcılarının, aynı zamanda BTS Sözleşmesi’ne taraf olduğu ve bu
bağlamda, BOSCH TR’nin OSE Sözleşmesi ve BTS Sözleşmesi kapsamında kurduğu
sistemler aracılığıyla test ekipmanlarının satışı, kurulumu ve garanti kapsamındaki
bakım-onarım hizmetlerine yönelik olarak tam bir hizmet paketi sunmayı hedeflediği
belirtilmiştir.
(38) Bildirim Formu’nda ayrıca, BTS Sözleşmesi kapsamında diğer servis
sözleşmelerinden (BCS Sözleşmesi, Çoklu BCS Sözleşmesi, BDS Sözleşmesi, BDC
Sözleşmesi) farklı olarak, motorlu taşıtların satış sonrası bakım ve onarıma ilişkin
herhangi bir hizmet sunulmadığı; BTS Sözleşmesi’nin, yalnızca motorlu taşıtların
bakım ve onarımına ilişkin olarak servislerde ihtiyaç duyulan test ekipmanlarının
kurulumu ve garanti hizmetlerine yönelik olduğu ifade edilmiştir.




23 Bkz. dipnot 8.
19-40/656-281
12/28

(39) BTS Sözleşmesi’nde;
- Sözleşme tarafı teşebbüsün, BOSCH TR’ye sözleşme ekinde belirtilen bir giriş
aidatı veya senelik aidat ödeyeceği24 (madde 3.2),
- Sözleşme tarafı teşebbüsün, işletmenin işleyiş ve dış görünümü, işletmeye
atanacak personel, seçilecek bina, çalışanların giyecekleri kıyafetler, kullanılacak
basılı evrak ve dokümanlar ve sağlanması gereken iletişim alt yapısı ile ilgili olarak
BOSCH TR’nin taleplerini yerine getirmekle mükellef olduğu (madde 4.2),
- Sözleşme tarafı teşebbüsün, sözleşmenin ekinde listesi sunulan Bosch test
ürünlerini kendi kullanımı için talep etmesi halinde, bu ürünleri BOSCH TR’den,
BOSCH TR’nin göstereceği yerlerden ve bu ürünleri satmaya BOSCH TR
tarafından yetkilendirilmiş dağıtıcılardan alacağı25 (madde 4.7),
- Sözleşme tarafı teşebbüsün sunacağı hizmetlerin, BOSCH TR ve BOSCH TR’nin
dağıtıcıları tarafından pazarlanan test cihazı ve test ekipmanlarının satış sonrası
montaj, kurulum, bakım, tamir ve garanti hizmetlerinin müşterilere sunulmasından
ibaret olduğu; aksi açıkça belirtilmedikçe, bu ürünleri gerçek veya tüzel kişilere
satamayacağı (madde 4.8),
- Sözleşme tarafı teşebbüsün, performansını arttırmak amacıyla BOSCH TR’nin
desteğiyle bir yıllık hedef planı oluşturacağı ve bu hedefe ulaşmak için üzerinde
anlaşılan tedbirlerin gerçekleştirilmesinde BOSCH TR ile uyumlu olarak çalışacağı
(madde 4.9),
- Sözleşme tarafı teşebbüsün, BOSCH TR tarafından belirlenen performans
kriterlerine göre yıllık bir değerlendirmeye tutulacağı ve çıkan sonuca göre
önceden belirlenmiş performans sınıflarından birine yerleştirileceği (madde 4.10),
- Sözleşme tarafı teşebbüsün, bakım ve onarım faaliyeti için müşterilerinin
ihtiyaçlarıyla orantılı ve BOSCH TR’nin tavsiyelerine göre oluşan bir yedek parça
ve donanım stoku bulunduracağı26 (madde 4.12),
- Sözleşme tarafı teşebbüsün, servisine gelen araçların bakım ve onarımı için
yalnızca Bosch markalı ürünleri, orijinal yedek parçaları veya bunların kalite
düzeyine eş değer kalitedeki yedek parçaları kullanmayı taahhüt ettiği; sözleşme
tarafı teşebbüsün, üçüncü şahıslardan satın alacağı yedek parça, aksesuar veya
donanımların kullanım, satışı ve garantisinin hukuki ve mali tüm sonuçlarını
-BOSCH TR’nin bu konuyla herhangi bir ilgisi bulunmaksızın- şahsen üstleneceği
(madde 4.13),
- Sözleşmenin akdi sırasında geçerli olan sisteme giriş aidatı ve senelik aidat
miktarının, tarafların anlaşması halinde, sözleşmenin devam ettiği süreçte
kaldırılabileceği veya değiştirilebileceği (madde 5.1),
- Sözleşme tarafı teşebbüsün, Bosch markası dışında bir markanın özel ve/veya
yetkili servis hizmetini sunmayı düşünmesi halinde, bu durumu BOSCH TR’ye en

24 Her ne kadar BTS Sözleşmesi’nde giriş aidatı veya yıllık aidat alınmasına yönelik hüküm bulunmakla
birlikte, bildirim kapsamında anılan sözleşme bakımından sistem üyesi servislerden herhangi bir aidat
alınmadığı ifade edilmiştir.
25 Anılan hükmün, marka imajına zarar gelmemesini, güvenli ve kaliteli ürün kullanımının desteklenerek
müşteri memnuniyetinin arttırılmasını amaçladığı belirtilmiştir.
26 Bkz. dipnot 5.
19-40/656-281
13/28
az bir ay önceden göndereceği iadeli taahhütlü mektup ile bildirmesi gerektiği ve
sistemin yeknesak görünümünü bozmayacak şekilde markalara yer vermesi
gerektiği (madde 7.1),
- Sözleşme tarafı teşebbüsün, BOSCH TR tarafından sunulan eğitim ve
ekipmanlardan ve BOSCH TR’nin sahibi olduğu fikri haklardan ve/veya know-
how’dan üçüncü kişileri hiçbir şekilde yararlandıramayacağı (madde 7.2),
- Sözleşme tarafı teşebbüsün, sistem içinde bulunup kendisiyle aynı seviyede
faaliyet gösteren başka bir teşebbüse devir hakkı hariç olmak üzere, bu
sözleşmeden doğan hak ve yükümlülüklerini üçüncü kişilere BOSCH TR’nin yazılı
izni olmadan devir ve temlik edemeyeceği (madde 9.2),
- Sözleşmenin geçerlilik süresinin bir yıl olduğu; taraflarca sözleşmenin bitim
tarihinden en az bir ay önce feshi ihbar edilmemesi durumunda, sözleşmenin birer
yıllık süreler halinde yenilenmeye devam edeceği (madde 10.1),
- Sözleşmeye taraf olan teşebbüsün, sözleşmenin 4.8. maddesinde belirtilen yıllık
performans değerlendirmesinde mükerrer olarak en düşük performans sınıfında
yer alması veya sözleşmenin 7. maddesini ihlal etmesi halinde, BOSCH TR’nin
fesih ihbar süresine uymadan sözleşmeyi derhal feshedebileceği (madde 10.2, e
bendi)
hususlarına yer verilmektedir.
(40) Anılan sözleşmenin ekinde, nitel seçici dağıtım üyesi olmak isteyen teşebbüsler
bakımından aranan objektif kriterlere yönelik olarak, teşebbüsün yeknesak görünümü,
kurumsal yapısı, dokümanları, hizmet vereceği alanlar, bulundurması gereken test
cihazları, bina yapısı, teknik yazılım ve iletişim yapısı gibi hususlara ilişkin detaylara
yer verildiği ve bu kriterleri sağlayan teşebbüslerin BOSCH TR’nin servis ağına dahil
olmaya hak kazandığı anlaşılmaktadır.
(41) Bildirim kapsamında, BOSCH TR’nin servis ağına katılmaya hak kazanan
teşebbüslerin, yaklaşık (…..) TL tutarında bir yatırım maliyetine27 katlanması gerektiği
ve aynı yıl içerisinde yatırımlarının geri dönüşünü aldıkları ifade edilmiştir.
(42) BOSCH TR tarafından yapılan açıklamalarda, BTS Sözleşmesi kapsamında,
sözleşme tarafı servislere herhangi bir ciro hedefi veya satın alma taahhüdü
getirilmediği ve bu sözleşme kapsamında bir prim sisteminin mevcut olmadığı; BTS
Sözleşmesi’ne taraf teşebbüslerin büyük bir kısmının aynı zamanda OSE
Sözleşmesi’ne taraf olması sebebiyle bu teşebbüslerin OSE Sözleşmesi kapsamında
uygulanan prim sirkülerlerine göre prim almaya hak kazandığı belirtilmiştir.
G.3. İlgili Pazar
G.3.1. İlgili Ürün Pazarı
(43) İlgili ürün pazarının tespitinde, tüketicinin gözünde fiyatları, kullanım amaçları ve
nitelikleri bakımından birbiriyle değiştirilebilir veya ikame edilebilir olarak kabul edilen
bütün mal veya hizmetlerden oluşan pazar dikkate alınmakta, tespit edilen pazarı
etkileyebilecek diğer unsurlar da değerlendirilmektedir.
(44) Bildirim kapsamında, BOSCH TR’nin 2017/3 sayılı Tebliğ kapsamında bir taşıt
sağlayıcısı olmadığı, bağımsız bir şekilde yedek parça sağlayıcılığı yaptığı ve
bakım/onarım zinciri kurduğu belirtilmiştir. Bu anlamda, BOSCH TR’nin kurmuş

27 Söz konusu maliyet kalemleri arasında, esaslı servis ekipmanı, teknisyen giderleri ve tabela
sayılmıştır.
19-40/656-281
14/28
olduğu sistemler ile farklı marka motorlu taşıtlara yönelik olarak tüketici ve perakende
seviyesinde seçici dağıtım sistemi üyeleri nezdinde birçok hizmet sunduğu belirtilmiş;
BOSCH TR’nin marka bazlı olmaksızın sektörün geneline yönelik bir rekabet
içerisinde olduğu vurgulanmıştır.
(45) 2017/3 sayılı Motorlu Taşıtlar Sektöründeki Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti
Tebliği’nin Açıklanmasına Dair Kılavuz’da (Kılavuz), gerek motorlu taşıtların yedek
parçalarının dağıtımı gerekse de bakım ve onarım hizmetlerinin sunulması
bakımından ilgili ürün pazarlarının tanımlanmasına yönelik bazı açıklamalara yer
verilmiştir. Kılavuz’da yedek parçalara ilişkin genel yaklaşımın, bir taşıt sağlayıcısının
yedek parça faaliyetleri bakımından ilgili ürün pazarının marka özelinde tanımlanması
olduğu belirtilmekle birlikte, Kılavuz’un, 62. paragrafında, bağımsız yedek parça
sağlayıcılarının sundukları hizmetlerin genel olarak tek bir marka taşıtla sınırlı
kalmadığı ve birden çok marka taşıtta kullanılabilecek nitelikte yedek parça
geliştirildiği belirterek pazarın yedek parça pazarı olarak tanımlanabileceği ifade
edilmektedir. Bakım ve onarım hizmetlerine yönelik ise, marka bazlı tanım yaklaşımı
tekrar edilmiş ve yine yedek parça dağıtımına benzer şekilde, bakım ve onarım
zincirleri içerisinde faaliyet gösteren zincir servislerin marka ayrımı gözetmeden
faaliyette bulunmalarından bahisle ilgili ürün pazarının motorlu taşıtların satış sonrası
bakım ve onarım hizmetleri pazarı olarak belirlenmesinin mümkün olduğu belirtilmiştir.
(46) Dosya özelinde bakıldığında ise, BOSCH TR’nin ürünlerinin ve hizmetlerinin
münhasıran bir markaya özgülenmediği ve yetkili ve bağımsız dağıtım/servis ağlarına
rakip konumda bulunduğu düşünüldüğünde, marka bazlı bir pazar tanımlamanın
mümkün olmadığı değerlendirilmektedir. Dolayısıyla dosya kapsamında ilgili ürün
pazarı, “motorlu taşıtların satış sonrası yedek parça, bakım ve onarım hizmetleri
pazarı” olarak tanımlanmıştır.
G.3.2. İlgili Coğrafi Pazar
(47) Bildirime konu sözleşmelerin kapsam altına aldığı ürün ve hizmetlerin tüm Türkiye
genelinde sağlanması ve rekabet koşullarının bölgeler arası büyük farklılıklar
göstermiyor olması nedenleriyle ilgili coğrafi pazar, “Türkiye” olarak belirlenmiştir.
G.4. Değerlendirme
(48) Başvuruda, BOSCH TR’nin nitel dağıtım sistemi çerçevesinde belirlediği kriterleri
taşıyan yedek parça dağıtıcısı ve servislerle uzun süredir akdettiği tip sözleşmelere
4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi kapsamında bireysel muafiyet tanınması talep
edilmektedir. Bu noktada, 2017/3 sayılı Tebliğ ve 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi
çerçevesinde değerlendirilme öncesinde, bildirime konu sözleşmelerin rekabet
hukuku bakımından önem arz eden hususlarının özetine aşağıdaki tabloda yer
verilmiştir:

19-40/656-281
Tablo 1- Başvuru Konusu Sözleşmelerin Özeti


After Market
Sözleşmesi
OSE Sözleşmesi
BCS Sözleşmesi
&
Çoklu BCS Sözleşmesi
BDC Sözleşmesi
&
BDS Sözleşmesi
BTS Sözleşmesi*
Sözleşmenin Kapsamı yedek parça satışı
otomotiv servis
ekipmanları satışı
benzinli ve dizel araçlara
yönelik servis hizmeti
(dizel araçların yakıt
sistemiyle ilgili
parçaların onarımı hariç)
benzinli ve dizel araçlara
yönelik servis hizmeti
(dizel araçların yakıt
sistemiyle ilgili
parçaların onarımı dahil)
otomotiv servis
ekipmanlarına ilişkin
kurulum ve garanti
kapsamındaki kontrol,
test ve tamir hizmetleri
Seçici Dağıtım Sistemi
Türü
Nitel Nitel Nitel Nitel Nitel
Sözleşme Süresi 1 yıl 1 yıl 1 yıl 1 yıl 1 yıl
Fesih Süresi 1 ay 1 ay 1 ay 1 ay 1 ay
Rekabeti Kısıtlayıcı
Şekilde Yeniden Satış
Fiyatının Belirlenmesi
ve/veya Bölge/Müşteri
Tahsisi
Yok Yok Yok Yok Yok
Sistem Üyeleri Arasında
Alım-Satım
Mümkün Mümkün Mümkün Mümkün Mümkün
Yetkili Olmayan
(Toptan/Yeniden Satış
Yapan) Üçüncü Kişilere
Satış Yasağı
Var Var Var Var -
Sözleşmeden Doğan Hak
ve Yükümlülükleri Devir
Hakkı
Var (aynı seviyede
faaliyet gösteren
sistem üyesi
dağıtıcı/servise devir
hakkı mümkün olup
üçüncü kişilere
yapılacak devirler
BOSCH TR’nin iznine
tabidir)
Var (aynı seviyede
faaliyet gösteren
sistem üyesi
dağıtıcı/servise devir
hakkı mümkün olup
üçüncü kişilere
yapılacak devirler
BOSCH TR’nin
iznine tabidir)
Var (aynı seviyede
faaliyet gösteren sistem
üyesi dağıtıcı/servise
devir hakkı mümkün
olup üçüncü kişilere
yapılacak devirler
BOSCH TR’nin iznine
tabidir)
Var (aynı seviyede
faaliyet gösteren sistem
üyesi dağıtıcı/servise
devir hakkı mümkün
olup üçüncü kişilere
yapılacak devirler
BOSCH TR’nin iznine
tabidir)
Var (aynı seviyede
faaliyet gösteren sistem
üyesi dağıtıcı/servise
devir hakkı mümkün olup
üçüncü kişilere yapılacak
devirler BOSCH TR’nin
iznine tabidir)

* 15/28
19-40/656-281
16/28



After Market
Sözleşmesi
OSE Sözleşmesi
BCS Sözleşmesi
&
Çoklu BCS Sözleşmesi
BDC Sözleşmesi
&
BDS Sözleşmesi
BTS Sözleşmesi
Üçüncü Kişilerden Alım
Yasağı
Var (aykırılık halinde,
(…..) Euro cezai şart
öngörülmektedir)
Var (aykırılık halinde,
(…..) Euro cezai şart
öngörülmektedir)
Var (cezai şart
öngörülmemektedir)
Var (cezai şart
öngörülmemektedir)
Var (cezai şart
öngörülmemektedir)
Eş Değer Parça Kullanımı - - Mümkün Mümkün Mümkün
Stok Bulundurma
Yükümlülüğü
Var (müşterilerin
ihtiyacı ile orantılı ve
BOSCH TR’nin
tavsiyesi gözetilerek)
Var (müşterilerin
ihtiyacı ile orantılı ve
BOSCH TR’nin
tavsiyesi gözetilerek)
Var (müşterilerin ihtiyacı
ile orantılı ve BOSCH
TR’nin tavsiyesi
gözetilerek)
Var (müşterilerin ihtiyacı
ile orantılı ve BOSCH
TR’nin tavsiyesi
gözetilerek)
Var (müşterilerin ihtiyacı
ile orantılı ve BOSCH
TR’nin tavsiyesi
gözetilerek)
Rakip Marka Satışı/Servis
Hizmeti
Mümkün (BOSCH
TR’ye en az bir ay
önceden bildirim
zorunluluğu mevcut
olup BOSCH TR’den
izin alma durumu söz
konusu değildir)
Mümkün (BOSCH
TR’ye en az bir ay
önceden bildirim
zorunluluğu mevcut
olup, BOSCH TR’den
izin alma durumu söz
konusu değildir)
Mümkün (BOSCH TR’ye
en az bir ay önceden
bildirim zorunluluğu
mevcut olup BOSCH
TR’den izin alma
durumu söz konusu
değildir)
Mümkün (BOSCH TR’ye
en az bir ay önceden
bildirim zorunluluğu
mevcut olup BOSCH
TR’den izin alma
durumu söz konusu
değildir)
Mümkün (BOSCH TR’ye
en az bir ay önceden
bildirim zorunluluğu
mevcut olup BOSCH
TR’den izin alma durumu
söz konusu değildir)
Rekabet Etmeme
Yükümlülüğü
Yok Yok
Var (Dolaylı-%30 sınırını
aşabilecek şekilde)
Var (Dolaylı-%30 sınırını
aşabilecek şekilde)
Yok
Satın Alma Hedefi
Bildirim Yükümlülüğü
Var (sistem üyesi
teşebbüsler
tarafından tek taraflı
olarak
belirlenmektedir)
Var (sistem üyesi
teşebbüsler
tarafından tek taraflı
olarak
belirlenmektedir)
Var (karşılıklı
mutabakatla
belirlenmektedir)
Var (karşılıklı
mutabakatla
belirlenmektedir)
Yok
Prim Sistemi
Var (eşit ve objektif
koşullar)
Var (eşit ve objektif
koşullar)
Var (eşit ve objektif
koşullar)
Var (eşit ve objektif
koşullar)
Yok
Kaynak: BOSCH TR




19-40/656-281
G.4.1. 4054 sayılı Kanun’un 4. Maddesi Bakımından Değerlendirme
(49) Bildirim konusu sözleşmeler, içerdikleri yetkili olmayan üçüncü kişilere satış yasağına,
servislerin asgari satın alma taahhüdünde/bildiriminde bulunmalarına, pirim sistemine,
diğer markalardan yapılacak alımların kısıtlanmasına, üçüncü kişilerden alım
yasağına yönelik düzenlemeler nedeniyle, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi
kapsamındadır.
G.4.2. 2017/3 Sayılı Tebliğ Kapsamında Değerlendirme
(50) 2017/3 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinde “Bu Tebliğ, yeni motorlu taşıtların alımı, satımı
veya yeniden satımı; motorlu taşıtların yedek parçalarının alımı, satımı veya yeniden
satımı ve motorlu taşıtlara yönelik bakım ve onarım hizmetlerinin sağlanması konulu
dikey anlaşmaların, dikey sınırlamalar içermeleri halinde, bu Tebliğde düzenlenen
koşullara uymak kaydıyla, 4054 sayılı Kanunun 4 üncü maddesindeki yasaklamadan
Kanunun 5 inci maddesinin üçüncü fıkrasına dayanılarak grup olarak muaf
tutulmalarını kapsar.” hükmüne yer verilmiştir. Bildirime konu anlaşmaların nitelikleri
dikkate alındığında, söz konusu anlaşmaların 2017/3 sayılı Tebliğ kapsamında olduğu
ve anlaşmalarda yer alan hükümlerin anılan Tebliğ çerçevesinde değerlendirilmesi
gerektiği anlaşılmıştır.
(51) 2017/3 sayılı Tebliğ'in 5. maddesi, grup muafiyetinin uygulanması için anlaşmaların
uyması gereken genel koşulları belirlemektedir. Bu çerçevede, maddenin ilk
fıkrasında, nicel seçici dağıtımı ve münhasır dağıtımı konu alan anlaşmalar
bakımından muafiyetin uygulanmasını belirli pazar payı eşiklerine bağlayan hükümler
yer almaktadır. Buna göre, muafiyet hükümleri, motorlu taşıt veya yedek parça ya da
bakım ve onarım hizmetleri pazarına yönelik olarak sağlayıcının pazar payının %30’u
geçmemesi durumunda uygulanacaktır. Aynı maddenin ikinci fıkrası uyarınca, nitel
seçici dağıtım sistemi öngören anlaşmalar bakımından ise pazar payı eşiği
bulunmamaktadır. Bildirim Formunda yer verilen açıklamalar ve bildirime konu
sözleşmeler incelendiğinde, BOSCH TR’nin nitel seçici dağıtım sistemi uygulamak
istediği görülmektedir. Dolayısıyla, BOSCH TR’nin tip sözleşmelerinin 2017/3 sayılı
Tebliğ çerçevesinde grup muafiyeti kapsamında değerlendirilebilmesi açısından
dikkate alınması gereken herhangi bir azami pazar payı eşiği bulunmamaktadır.
(52) Diğer yandan, 2017/3 sayılı Tebliğ'in 5. maddesinin dördüncü fıkrasında, motorlu
taşıtlar sektöründe sağlayıcı28 ile dağıtıcı29 arasında akdedilen dikey anlaşmaların
sözleşme süresi ve feshi ihbar süresi bakımından aşağıda yer verilen şartlara tabi
tutulduğu görülmektedir:
“a) En az beş yıl süreli olması ve anlaşmada yer alacak olan yenilememe isteğini
anlaşmanın sona ermesinden asgari altı ay önce bildirmeyi her iki tarafın da kabul
etmesi veya,

28 2017/3 sayılı Tebliğ uyarınca, “dikey anlaşmaya taraf olan ve anlaşma konusu mal veya hizmetleri
satan teşebbüs” olarak tanımlanmıştır.
29 2017/3 sayılı Tebliğ uyarınca, “alıcılar ve/veya zincir servisler” olarak tanımlanmıştır. Anılan Tebliğ’de
alıcı, “bir teşebbüs namına ve hesabına mal veya hizmetleri satan teşebbüsler de dahil olmak üzere,
dikey anlaşmaya taraf olan ve sağlayıcıdan mal veya hizmet satın alan teşebbüs” olarak açıklanmıştır.
Diğer yandan, zincir servis ise, “bakım ve onarım zincirleri bünyesinde bakım ve onarım hizmeti veren
teşebbüs” olarak ifade edilmektedir.

17/28
19-40/656-281
18/28
b) Belirsiz bir süre için yapılması halinde feshi ihbar süresinin her iki taraf için de en
az iki yıl olması ancak bu sürenin; sağlayıcının anlaşmaya son vermesi durumunda
kanundan veya anlaşmadan dolayı uygun bir tazminat ödemek zorunda olduğu
veya dağıtım sisteminin önemli bir kısmını ya da tamamını yeniden düzenlemesinin
zorunlu olması nedeniyle sağlayıcının anlaşmayı sona erdirmesi hallerinde en az
bir yıla indirilmesi”
(53) Bildirim konusu sözleşmeler incelendiğinde, anılan sözleşmelerin geçerlilik süresinin
bir yıl olduğu ve feshi ihbar sürelerinin bir ay ile sınırlandırıldığı dikkat çekmektedir.
Dolayısıyla, söz konusu sürelerin 2017/3 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinin dördüncü
fıkrasına uyarlılık göstermediği anlaşılmaktadır.
(54) Buna ilaveten, 2017/3 sayılı Tebliğ’in 4. maddesinin (k) bendinde rekabet etmeme
yükümlülüğü “Alıcının anlaşma konusu mal veya hizmetlerle rekabet eden malları
veya hizmetleri üretmesini, satın almasını, satmasını veya yeniden satmasını
engelleyen doğrudan ya da dolaylı her türlü yükümlülüğü (Ayrıca alıcının bir önceki
takvim yılındaki alımları esas alınarak, ilgili pazardaki anlaşma konusu mal veya
hizmetlerin ya da onları ikame eden mal veya hizmetlerin yeni motorlu taşıtların satışı
pazarında %80’inden, satış sonrası pazarında %30’undan fazlasının sağlayıcıdan
veya sağlayıcının göstereceği başka bir teşebbüsten satın almasına yönelik olarak
alıcıya doğrudan veya dolaylı biçimde getirilen herhangi bir yükümlülük de rekabet
etmeme yükümlülüğü olarak kabul edilir.)” şeklinde tanımlanmıştır30. BCS
Sözleşmesi, Çoklu BCS Sözleşmesi, BDS Sözleşmesi ve BDC Sözleşmesi
bakımından, sözleşme tarafı teşebbüsün, her takvim yılında Bosch markası dışındaki
markalardan yapacağı yedek parça alımlarının, bir önceki yıl gerçekleştirilen ürün
alımlarının %70’ini geçemeyeceğinin hükme bağlandığı görülmektedir. Anılan hükmün
mefhum-u muhalifinden “her takvim yılında, bir önceki yıl gerçekleştirilen ürün
alımlarının en az %30’u oranında Bosch markalı ürün satın alınması” yönünde bir
anlamın da dolaylı olarak ortaya çıkabildiği anlaşılmaktadır. Bu kapsamda, BOSCH
TR tarafından yapılan açıklamalarda, söz konusu hükmün rekabet etmeme
yükümlülüğü yönünde bir sınırlama getirmeyi kesinlikle amaçlamadığı ve rekabet
etmeme yükümlülüğü teşkil etmediği; fiiliyatta da sistem üyesi servislerin bir yılda
gerçekleştirdiği Bosch markalı yedek parça alımlarının bir önceki takvim yılındaki
toplam alımlarının %30’unu hiçbir zaman geçmediği ve bu konuda BOSCH TR’nin
sistem üyesi servislere herhangi bir dayatmasının söz konusu olmadığı belirtilmiştir.
(55) BOSCH TR tarafından ayrıca BCS Sözleşmesi, Çoklu BCS Sözleşmesi, BDS
Sözleşmesi ve BDC Sözleşmesi kapsamında servislerin yıllık satın alma hedeflerini
bildirme yükümlülüğüne ilişkin olarak, karşılıklı mutabakatla belirlenen satın alma
taahhütlerinin, 2017/3 sayılı Tebliğ uyarınca öngörülen rekabet etmeme
yükümlülüğünün sınırlarını aşmayacak şekilde belirlendiği vurgulanmıştır.
(56) Teşebbüslerden edinilen verilerde de, sistem üyelerinin genel itibariyle BOSCH
TR’den yaptıkları alımların toplam alımları içerisindeki payının %(…..)’un altında
kaldığı, dolayısıyla anılan hükmün henüz rekabet etmeme yükümlülüğüne yol
açmadığı görülmüştür. Her ne kadar hâlihazırda servislerin alım tutarının 2017/3 sayılı
Tebliğ’de öngörülen eşiğin altında kaldığı anlaşılmaktaysa da, ilgili sözleşmeler
kapsamında servislerin her yıl asgari satın alma taahhüdünde/bildiriminde bulunduğu
ve prim sisteminin satın alma baremleri üzerinden uygulanarak geçmiş yıla ilişkin
satın alma tutarlarının artırılmasının hedeflendiği düşünüldüğünde, Bosch markası

30 Bununla birlikte, Kılavuz’un 43. paragrafında açıkça belirtildiği üzere, alıcı -kendi iradesiyle tek bir
markayı seçmesi halinde- 2017/3 sayılı Tebliğ’de öngörülen grup muafiyetinden yararlanmaya devam
edecektir.
19-40/656-281
19/28
dışındaki markalardan yapılacak yedek parça alımlarının bir önceki yıl gerçekleştirilen
ürün alımlarının %70’ini geçemeyeceğine ilişkin ve asgari satın alma
taahhüdünde/bildiriminde bulunulmasına ilişkin sözleşme hükümleri ile prim sisteminin
birlikte dolaylı rekabet etmeme yükümlülüğüne dönüşebileceği
değerlendirilmektedir31.
(57) 2017/3 sayılı Tebliğ’in 7. maddesinin birinci fıkrasında, yedek parçaların dağıtımı ile
bakım ve onarım hizmetlerinin sağlanması bakımından rekabet etmeme
yükümlülüğüne ilişkin olarak özel düzenlemelerin ve birtakım istisnaların yer aldığı
görülmektedir:
“(1) Bu Tebliğ ile tanınan muafiyet, aşağıda belirtilen rekabet etmeme
yükümlülüklerine uygulanmaz:
…
b) Yedek parçaların dağıtımı bakımından;
1) Alıcıya anlaşmanın süresi içinde getirilen her türlü rekabet etmeme
yükümlülüğü. Ancak, bağımsız yedek parça sağlayıcılarının kurdukları yedek parça
dağıtım ağları bakımından bağımsız yedek parça dağıtıcılarına süresi beş yıla
kadar olmak üzere getirilen rekabet etmeme yükümlülüğü grup muafiyetinden
yararlanır.
2) Alıcıya anlaşmanın sona ermesinden sonraki döneme ilişkin olarak getirilen
rekabet etmeme yükümlülüğü.
3) Seçici dağıtım sistemi üyelerine getirilen, belirlenmiş rakip sağlayıcıların
ürünlerini satmama yükümlülüğü.
c) Bakım ve onarım hizmetlerinin sağlanması bakımından;
1) Alıcıya anlaşmanın süresi içinde getirilen her türlü rekabet etmeme
yükümlülüğü. Ancak, bakım ve onarım zincirleri bakımından zincir servislere süresi
beş yıla kadar olmak üzere getirilen rekabet etmeme yükümlülüğü grup
muafiyetinden yararlanır.
2) Alıcıya anlaşmanın sona ermesinden sonraki döneme ilişkin olarak getirilen her
türlü rekabet etmeme yükümlülüğü.
…”
(58) Anılan hüküm ve söz konusu düzenlemeye yönelik olarak Kılavuz’un 43 ila 50.
paragrafları kapsamında yapılan açıklamalar doğrultusunda, sözleşme sürecinde
bağımsız yedek parça sağlayıcıları tarafından yedek parçaların dağıtımı bakımından
alıcı konumunda bulunan bağımsız yedek parça dağıtıcılarına süresi beş yılı aşmayan
rekabet etmeme yükümlülüğü getirilmesinin ve benzer şekilde sözleşme süresi içinde
zincir servislerin süresi beş yılı aşmayacak şekilde eş zamanlı olarak başka bir bakım
ve onarım zincirine dahil olmasının yasaklanmasının mümkün olduğu anlaşılmaktadır.
Dosya konusu sözleşmelerde ise, bağımsız servis sağlayıcılarının yedek parça
alımlarına bir kısıtlama getirildiği, dolayısıyla söz konusu istisnalar kapsamına
girmediği anlaşılmaktadır. Bu çerçevede, BCS Sözleşmesi, Çoklu BCS Sözleşmesi,

31 Kurul 11.07.2007 tarihli ve 07-59/684-240 sayılı Hyundai kararında “Servis, geçen yılki toplam
alımlarının en az %30’u oranında yedek parçayı Şirket’ten almayı kabul ve taahhüt eder.” şeklinde
kaleme alınan sözleşme hükmünün rekabet etmeme yükümlülüğü olarak kabul edilmesine karar vermiş
ve o dönem yürürlükte bulunan 2005/4 sayılı Tebliğ’e aykırı olan bu hükmün anılan Tebliğ hükümlerine
uygun hale getirilmesi şartıyla ilgili kısıtlamanın grup muafiyetinden yararlanabileceği sonucuna
ulaşmıştır.
19-40/656-281
20/28
BDS Sözleşmesi ve BDC Sözleşmesi’nde yer alan, diğer markalardan yapılacak
alımları kısıtlayan hüküm ile bu sözleşmeler kapsamında uygulanan prim sisteminin
2017/3 sayılı Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden yararlanamayacağı
değerlendirilmektedir.
(59) Bildirim konusu sözleşme hükümleri incelendiğinde, sözleşmelerin yeniden satış
fiyatının belirlenmesine veya müşteri/bölge tahsisine yönelik herhangi bir kısıtlama
içermediği, fiyatların tavsiye niteliğinde olduğu, sistem üyeleri arasında alım-satımın
serbest olduğu, sözleşmeden doğan hak ve yükümlülüklerin aynı seviyede faaliyet
gösteren yedek parça dağıtıcıları ile servislere devredilmesinin mümkün olduğu,
eşdeğer parça kullanımına olanak sağladığı görülmektedir. Bu yönlerden, bildirim
konusu sözleşmelerin esasen 2017/3 sayılı Tebliğ’in 6. maddesinin birinci fıkrasının
(a), (b), (ç), (d) ve (ğ) bentlerinde öngörülen düzenlemelerle32 uyumlu olduğu
anlaşılmaktadır.
(60) Diğer yandan, sözleşmelerde rakip marka ürün satışının yahut servis hizmeti
verilmesinin önünde engel olmadığı görülmektedir. Rakip marka ürün satışı/servis
hizmeti sunulması açısından, BOSCH TR’nin en az bir ay önceden bilgilendirilmesinin
öngörüldüğü anlaşılmakla birlikte, söz konusu yükümlülüğün bir bildirimden ibaret
olduğu ve BOSCH TR’nin izninin aranmadığı görülmektedir. BOSCH TR, sektörün
işleyişine vakıf olmak, piyasada etkin bir şekilde rekabet edebilmek ve yedek parça
dağıtıcıları ile servislerin kimlerle ticari faaliyet yürüttüğü hakkında istatistik
toplayabilmek amacıyla bu düzenlemeye sözleşmelerinde yer verdiğini ifade etmiştir.
Bu doğrultuda, ilgili düzenlemenin 2017/3 sayılı Tebliğ kapsamında hedeflenen çok
markalılığı engellemediği ve anılan Tebliğ hükümlerine uygun olduğu kanaatine
varılmaktadır.
(61) Bildirim konusu sözleşmelerde ayrıca, yetkili olmayan (toptan/yeniden satış yapan)
üçüncü kişilere satış yasağı getirildiği görülmektedir. Bununla birlikte, sözleşme
konusu ürünlerin sistem üyesi teşebbüslere, perakendecilere veya son kullanıcılara
satılması önünde hiçbir engel olmadığı görülmektedir. 2017/3 sayılı Tebliğ’in 6.
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde sayılan istisnalardan biri de, seçici dağıtım
sistemi üyelerinin yetkili olmayan dağıtıcılara satış yapmalarının kısıtlanmasına
ilişkindir. Kılavuz’un 24. paragrafında yer verilen açıklamalardan da görüleceği üzere,
bu istisna seçici dağıtım sisteminin özüne ilişkin olup ürünlerin en etkin bir biçimde
son kullanıcılara erişebilmesi için ürünlerin yalnızca seçici dağıtım sistemi üyelerince
satılması zorunluluğu getirilebilmekte ve bu tür sınırlamalar grup muafiyetinden
faydalanabilmektedir. Dosya konusu sözleşmelerde yer alan, yetkili olmayan
(toptan/yeniden satış yapan) üçüncü kişilere satış yasağı da bu istisna kapsamında
değerlendirilebilecektir.
(62) Bunun yanı sıra, sözleşmeden doğan hak ve yükümlülüklerin üçüncü kişilere devri
bakımından BOSCH TR’nin izninin arandığı görülmektedir. Söz konusu düzenlemenin
de nitel seçici dağıtım sisteminin bir gereği olduğu, ilgili sistemde BOSCH TR
tarafından sistem üyesi olacak teşebbüslerde aranan kriterlerin sağlanmasının garanti
altına alınmasına yönelik olduğu ve ilgili sözleşmeden doğan hak ve yükümlülüklerin
devredileceği üçüncü kişilerin kim olduğunun bilinmesi bakımından BOSCH TR’nin
ticari menfaati olduğu değerlendirilmektedir. Bu çerçevede, ilgili hükmün de 2017/3

32 Söz konusu düzenlemelerin bir kısmı “yetkili dağıtıcılar” ve “yetkili servisler” özelinde düzenlenmiş
olup, bir kısmı ise seçici dağıtım sisteminde yer alabilecek bağımsız yedek parça dağıtıcılarını ve özel
servisleri de içine alacak şekilde kaleme alınmıştır. BOSCH TR’nin sözleşme akdettiği teşebbüsler
“bağımsız yedek parça dağıtıcısı” ve “özel servis” konumunda olmasına rağmen, ilgili sözleşme
hükümleri 2017/3 sayılı Tebliğ’in 6. maddesinde yer alan düzenlemelere uyarlılık göstermektedir.
19-40/656-281
21/28
sayılı Tebliğ hükümlerine aykırılık teşkil eden sınırlamalar kapsamında ele
alınamayacağı kanaatine varılmaktadır.
(63) Diğer yandan, bildirim konusu sözleşmelerin tamamında üçüncü kişilerden alım
yasağına yer verildiği, hatta After Market Sözleşmesi ve OSE Sözleşmesi bakımından
bu yasağa aykırılık halinde cezai şart ödenmesinin hükme bağlandığı anlaşılmaktadır.
BOSCH TR tarafından, bu düzenleme ile marka imajına zarar gelmemesi ve güvenli
ve kaliteli ürün kullanımının desteklenerek müşteri memnuniyetinin arttırılmasının
amaçlandığı belirtilmiştir. Her ne kadar 2017/3 sayılı Tebliğ’in 6. maddesinin birinci
fıkrasının (ğ) bendinde, yetkili dağıtıcı veya yetkili servislerin orijinal yedek parçaları
veya eş değer kalite yedek parçaları kendi tercih ettikleri üçüncü bir teşebbüsten satın
almalarının engellenemeyeceği belirtilmekteyse de, sistem üyelerinin “yetkili dağıtıcı”
veya “yetkili servis” olarak nitelendirilememesi sebebiyle, sözleşmelerde getirilen bu
yükümlülüğün 2017/3 sayılı Tebliğ hükümlerine aykırılık taşımadığı
değerlendirilmektedir.
(64) Son olarak, bildirim konusu sözleşmelerin tümünde stok bulundurma yükümlülüğünün
olduğu görülmektedir. Söz konusu yükümlülüğün tavsiye niteliğinde olduğu ve müşteri
ihtiyaçları ile orantılı olmak koşuluyla uygulandığı, son kullanıcılara verilecek
hizmetlerin aksamaması ve hizmet kalitesinin sağlanması açısından bir ihtiyaç olduğu
dikkate alınarak, anılan yükümlülüğün de 2017/3 sayılı Tebliğ hükümlerine aykırılık
teşkil eden bir sınırlama olmadığı değerlendirilmektedir.
(65) Yukarıda yer verilen açıklamalardan, bildirim konusu sözleşmelerin, Bosch markası
dışındaki markalardan yapılacak yedek parça alımlarının bir önceki yıl gerçekleştirilen
ürün alımlarının %70’ini geçemeyeceğine ilişkin hükmü, asgari satın alma
taahhüdünde/bildiriminde bulunma yükümlülüğü ve prim sistemi olmak üzere dolaylı
rekabet etmeme yükümlülüğüne yol açabilecek hükümleri ile geçerlilik ve feshi ihbar
süreleri bakımından 2017/3 sayılı Tebliğ’e aykırılık içerdiği anlaşılmaktadır. Kılavuz’un
34. paragrafında, rekabet etmeme yükümlülüğüne ilişkin hükümlerin anlaşmanın
bütünüyle grup muafiyetinden yararlanmasını engelleyen hükümler olmadığı;
anlaşmanın diğer hükümleri bakımından 2017/3 sayılı Tebliğ’e aykırılık olmadığı
hallerde, yalnızca rekabet etmeme yükümlülüğüne ilişkin hükümlerin 2017/3 sayılı
Tebliğ kapsamı dışında bırakılabileceği belirtilmiştir. Bununla birlikte sözleşmelerin
geçerlilik ve feshi ihbar süreleri 2017/3 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinin dördüncü
fıkrasına uyarlılık göstermediğinden sözleşmeler genel olarak 2017/3 sayılı Tebliğ’den
yararlanamamaktadır.
(66) Yukarıda yer verilen açıklamalar doğrultusunda, bildirim konusu sözleşmelerin 2017/3
sayılı Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden yararlanmadığı, bu çerçevede 4054
sayılı Kanun’un 5. maddesi kapsamında bireysel muafiyet değerlendirmesi yapılması
gerektiği değerlendirilmektedir.
G.4.3. Bireysel Muafiyet Değerlendirmesi
(67) Bireysel muafiyet değerlendirmesi kapsamında, sözleşmeler, Bosch markası
dışındaki markalardan yapılacak yedek parça alımlarının bir önceki yıl gerçekleştirilen
ürün alımlarının %70’ini geçemeyeceğine ilişkin hükmü, asgari satın alma
taahhüdünde/bildiriminde bulunma yükümlülüğü ve prim sistemi olmak üzere dolaylı
rekabet etmeme yükümlülüğüne yol açabilecek hükümleri ile geçerlilik süreleri ve
feshi ihbar süreleri bakımından incelenmiştir.
(68) 4054 sayılı Kanunun “Muafiyet” başlıklı 5. maddesine göre, Kurul, bu maddede
belirtilen koşulların tamamının varlığı halinde teşebbüsler arası anlaşma, uyumlu
eylem ve teşebbüs birlikleri kararlarının 4. madde hükümlerinin uygulanmasından
19-40/656-281
22/28
muaf tutulmasına karar verebilir: Bu koşullar; a) malların üretim veya dağıtımı ile
hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme ve iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik
gelişmenin sağlanması, b) tüketicinin bundan yarar sağlaması, c) ilgili piyasanın
önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması, d) rekabetin (a) ve (b)
bentlerindeki amaçların elde edilmesi için zorunlu olandan fazla sınırlanmamasıdır.
a. Malların üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme ve
iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik gelişmenin sağlanması
(69) Bireysel muafiyet değerlendirmesinde aranan ilk şart, malların üretim veya dağıtımı ile
hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme ve iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik
gelişmenin sağlanmasıdır. Genel olarak, üretim ve dağıtım maliyetlerinin düşürülmesi,
kalitenin artırılması, malın arzında devamlılığın sağlanması, yeni piyasalara girişin
kolaylaştırılması ve yeni ürünlerin ya da üretim tekniklerinin bulunması hallerinde bu
şartın varlığı kabul edilmektedir.
(70) Bildirime konu tüm sözleşmelerde yer alan bir yıllık sözleşme ve bir aylık feshi ihbar
sürelerine ilişkin olarak, BOSCH TR tarafından anılan sürelerin motivasyon kaybını
engellemeye yönelik olarak konulduğu, kısa süreli sözleşme ve fesih sürelerinin geçiş
maliyetlerini azaltmak suretiyle piyasada rekabeti artırdığı, feshe ilişkin sürenin uzun
tutulması durumunda verilen hizmetin kalitesinde bir düşüş yaşanılacağı, özellikle
fesih sürelerinin uzun olması halinde feshi ihbar beyanı yapıldıktan sonra sistem üyesi
teşebbüslerin marka imajına zarar verebilecek nitelikte aksiyon alabilecekleri,
dolayısıyla hizmet kalitesinin ve müşteri memnuniyetinin sağlanması açısından bu
düzenlemelere ihtiyaç duyulduğu belirtilmiştir. Bu doğrultuda, sözleşme ve fesih
sürelerinin kısa tutulmasının hizmet kalitesinin devamlılığı ve iyileştirilmesi ile sistem
üyelerin geçiş maliyetlerinin azaltılması yönünden gerek tüketiciler gerekse de sistem
üyeleri nezdinde olumlu bir etki yaratacağı; ticari ilişkisinden memnun olmayan
servislerin kolaylıkla sözleşmelerini feshederek başka bir sağlayıcıyla geçmesinin
önünü açtığı değerlendirilmektedir.
(71) Diğer yandan, sözleşmelerin yıllık olması ve her yıl sağlanacak karşılıklı memnuniyet
çerçevesinde yenilecek olması, yalnızca dağıtıcılar ile servislerin değil, BOSCH
TR’nin de motivasyonunun devamlılığı açısından pozitif etki sağlayabilecektir. Şöyle
ki, sözleşme sürelerinin uzun süreli yerine kısa süreli olarak belirlenmesi, BOSCH
TR’nin sistem üyelerini sistem içinde tutabilmek için yedek parça dağıtıcıları ve
servislere sunacağı hizmetleri geliştirmesinin önünü açabilecektir. Nitekim BOSCH TR
tarafından, sistem üyesi teşebbüslere yönelik çeşitli yatırım ve katkılarda
bulunulmaktadır. Bu bağlamda, farklı sözleşme tipleri için farklı hususlara ilişkin
olmakla beraber bu kapsamda genel olarak; ücretsiz eğitimler verilmesi, sistem üyesi
dağıtıcıların merkez ve bölge depolarına ücretsiz sevkiyat yapılması, müşteri
karşılama şekli, iş emri açılması, yedek parça stoklamasında doğru planlama, doğru
bakım ve onarım hizmetinin sunumu ve teknik özelliklere ilişkin bilgi aktarımı
yapılması gibi katkıların sistem üyelerine sağlandığı bilinmektedir. Bu çerçevede,
BOSCH TR’nin sistem üyelerini sistem içinde tutabilmek amacıyla katkı ve
yatırımlarını artırması muhtemeldir. Buna ilaveten, kısa süreli sözleşmeler sistem
üyesi teşebbüsler bakımından uzun süreli bir bağlanma yaratmayacağı için, BOSCH
TR’nin rakipleri de söz konusu teşebbüsleri kendi sistemlerine çekebilmek için
yatırımlarını artıracak; bu şekilde sektörde dinamik bir rekabet de sağlanmış olacaktır.
Bu dinamik yapı da nihayetinde, piyasada ekonomik veya teknik gelişmelere katkı
sağlayacaktır.

19-40/656-281
23/28
(72) Dosya kapsamında ayrıca, bildirim konusu sözleşmelerde yer alan rekabet etmeme
yükümlülüğüne dönüşebilecek hükümlerin incelenmesi gerekmektedir. Öncelikle,
bildirime konu After Market Sözleşmesi, OSE Sözleşmesi ve BTS Sözleşmesi’nde,
her takvim yılında Bosch markası dışındaki markalardan yapılacak yedek parça
alımlarının, bir önceki yıl gerçekleştirilen ürün alımlarının %70’ini geçemeyeceği
yönünde bir düzenleme bulunmadığı ve satış sonrası hizmetler bakımından BOSCH
TR’nin kurduğu sistemin tüketicilere alternatif seçenekler sunarak rekabeti teşvik
edecek nitelikte olduğu değerlendirilmektedir. Bununla birlikte, BCS Sözleşmesi,
Çoklu BCS Sözleşmesi, BDS Sözleşmesi ve BDC Sözleşmesi kapsamında bu yönde
bir kısıtlamaya yer verildiği anlaşılmaktadır. Anılan yükümlülüğe ilişkin olarak, sistem
üyesi servisler tarafından özetle; söz konusu yükümlülüğün uygulamada yedek parça
alımları bakımından ticari faaliyetlere herhangi bir kısıtlama getirmediği, nitekim
BOSCH TR’nin kendisinden ve diğer markalardan yapılacak alımlara hiçbir şekilde
karışmadığı belirtilmiştir.
(73) BOSCH TR, bağımsız yedek parça sağlayıcısı ve dağıtıcısı konumunda bulunmakta
ve piyasada taşıt sağlayıcıları ile bunların yetkili satıcıları ve servisleri ile rekabet
etmektedir. Nitekim Motorlu Taşıtlar Sektör Araştırması Raporu’nda, bir önceki tebliğ
olan 2005/4 sayılı Tebliğ’in esas amaçlarından birinin de yedek parça üretimi,
dağıtımı ve kullanımında bağımsız teşebbüslerin rolünün artırılması olduğu
belirtilmiştir33. Keza benzer bir değerlendirme ile bağımsız teşebbüslerin yedek
parçaya erişiminin amaçlanan hedefler arasında olduğu vurgulanmıştır34. Piyasada
özellikle yedek parça bakımından yetkili servislerin motorlu taşıt üreticilerine olan
bağımlılıklarının yüksek oranda seyrettiği bilinmekte; bu anlamda BOSCH TR’nin
kurduğu nitel seçici dağıtım ağı vasıtasıyla perakende seviyede orijinal yedek
parçalara alternatif olan eşdeğer yedek parçaların dağıtımı ile bakım ve onarım
hizmetlerinde bir etkinlik sağlayacağı, ayrıca motorlu taşıt üreticilerinin yetkili satıcı ve
servisleriyle rekabet ederek bağımsız yedek parça tedariki ile bakım-onarım hizmeti
bakımından kaliteyi artıracağı değerlendirilmektedir. Yaratılması muhtemel bu etkinlik
kapsamında perakende seviyede orijinal parçalarla rekabetin artmasıyla birlikte
BOSCH TR’nin kurduğu sistem vasıtasıyla bağımsız servis ve yedek parça dağıtıcısı
konumundaki yeni teşebbüslerin piyasaya giriş yapması da olasıdır.
(74) Bu çerçevede, rekabet etmeme yükümlülükleri vasıtasıyla servislerin Bosch marka
yedek parça kullanımının artacağı ve bu sayede perakende seviyede orijinal yedek
parçalara alternatif olan Bosch markalı eşdeğer yedek parçalarının bakım-onarım
hizmetlerinde kullanılmasıyla tüketiciler nezdinde yetkili servislere olan bağımlılığın
azalacağı, servislerin Bosch markasına yönelmesiyle birlikte dağıtım sisteminin
etkinliğinin tesis edilmesine yönelik BOSCH TR tarafından yapılacak yatırımlarda da
artış görüleceği, böylelikle perakende seviyede yetkili satıcılar ve servisler ile etkin bir
rekabetin sağlanacağı değerlendirilmektedir.
(75) Diğer yandan, BTS Sözleşmesi hariç olmak üzere bildirim konusu sözleşmelerde
uygulanmakta olan ve yukarıda detaylarına değinilen prim sisteminin amacının
satış/servis hizmetlerinin kalitesini artırmaya ve servislerin daha etkin bir şekilde
rekabet etmesine yönelik olduğu ve aynı zamanda BOSCH TR’nin uygun sürede ve
sayıda mal tedariki yapmasına olanak sağlayacağı dikkate alındığında, söz konusu
prim sisteminin de hizmetlerin sunulması ve sistem üyesi teşebbüslerin rekabet
güçlerinin artırılması bakımından piyasada bir iyileşme sağlayacağı anlaşılmaktadır.

33 Motorlu Taşıtlar Sektör Araştırması Raporu, s.95.
34 Motorlu Taşıtlar Sektör Araştırması Raporu, s.132.
19-40/656-281
24/28
(76) Son olarak, BTS Sözleşmesi hariç bildirim konusu sözleşmeler kapsamında sistem
üyesi teşebbüslerin BOSCH TR’ye karşı satın alma hedefi bildirim yükümlülüklerinin
değerlendirilmesi gerekmektedir. After Market Sözleşmesi ve OSE Sözleşmesi
kapsamında, yıllık satın alma hedefinin tek taraflı olarak yedek parça dağıtıcısı
tarafından belirlendiği; diğer sözleşmeler bakımından ise, bir önceki yıl
gerçekleştirilen alımlar doğrultusunda her bir servis özelinde belirlenen satın alma
hedefinin öncelikle BOSCH TR tarafından hesaplanarak ilgili servis ile paylaşıldığı ve
mutlaka ilgili servisin nihai mutabakatı doğrultusunda uygulamaya konulduğu
anlaşılmaktadır. Bu doğrultuda, BOSCH TR’nin yapılan bildirimler sayesinde pazarın
talep yapısı ve büyüklüğü hakkında çıkarımda bulunarak üretim ve ithalat sürecini
daha rasyonel planlayabileceği, böylelikle ürün ve hizmet arzının devamlılığının
sağlanabileceği ve malların üretiminin ve dağıtımının efektif biçimde yapılabileceği
değerlendirilmektedir.
b. Tüketicinin bundan yarar sağlaması
(77) Muafiyetin ikinci şartı; anlaşmanın tüketicilere ortaya çıkan objektif faydadan adil bir
pay alma imkânı tanıması gereğidir. 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesi anlamında
rekabeti sınırlayıcı bir anlaşmanın muafiyet alabilmesi için, yukarıda değinilen malların
dağıtımı veya hizmetlerin sunulmasından elde edilen iyileşmenin tüketiciye
yansıtılması ve ortaya çıkan ekonomik fayda ile tüketicinin elde edeceği menfaat
arasında makul bir denge olması gerekmektedir. Bu çerçevede; fiyat seviyesindeki
düşüş, satış sonrası etkin hizmetler, ürün çeşitliliğinin artması, tüketicinin ürüne daha
kolay ulaşabilmesi, malın arzında devamlılığın sağlanması gibi koşullar tüketicinin
elde edeceği menfaat kapsamında değerlendirilebilmektedir.
(78) Öncelikle, bir yıllık sözleşme ve bir aylık feshi ihbar sürelerinin, hizmet kalitesinin
devamına katkı sağladığı ve böylece müşteri memnuniyetini olumlu yönde etkilediği
düşünüldüğünde, süreler itibarıyla bireysel muafiyetin şartlarından biri olan tüketicinin
yarar sağlanması koşulunun gerçekleştiği kanaatine varılmaktadır.
(79) Diğer yandan, motorlu taşıtlar sektöründe tüketicilerin özellikle araçların garanti süresi
içerisinde yetkili servisleri tercih ettiği bilinmektedir. 2017/3 sayılı Tebliğ eşdeğer
parça kullanımının yaygınlaşmasının pazardaki rekabet ve tüketici tercihlerinin
artması adına önemini vurgulamaktadır. Bu anlamda bağımsız bakım-onarım zincirleri
aynı anda birçok farklı taşıt markasına yönelik hizmet sağladıklarından, bu tip
zincirlerin yaygınlaşması ile pazardaki ürün çeşitliliğinde artış görülecektir. Nitekim
eşdeğer parça kullanımının bağımsız zincirler vasıtasıyla yaygınlaşması sonucunda,
yetkili servislerce sunulan orijinal parçaların tüketiciler adına tek tercih olarak
kalmasının önüne geçilecek ve ikame nitelikteki eşdeğer parçalar da gerek aracın
garanti süresi içerisinde gerekse daha sonrasında tüketicinin önünde alternatif bir
tercih olarak var olmayı sürdürecektir. Bu anlamda, yukarıda anılan rekabet etmeme
yükümlülüğünün de dağıtım sistemini etkin kılmasıyla pazarda tüketiciler adına ortaya
çıkacak alternatif tercihlere katkısı önemli olacaktır. Bir başka ifadeyle, BOSCH TR
tarafından kurulan sistem vasıtasıyla sistem üyelerinin marka özelinde hizmet sunan
yetkili servislerle rekabet etmesi sağlanacak ve tüketicinin tercih etmesi olası ürünlerin
sayısında artış yaşanacaktır. Keza perakende seviyesinde rekabetin artmasıyla ürün
fiyatlarında düşüş olmasının da muhtemel sonuçlar arasında yer aldığı
değerlendirilmektedir.


19-40/656-281
25/28
(80) Ayrıca uygulamaya konu prim sisteminin mal ve hizmet arzında devamlılığı
sağlaması, sistem üyesi teşebbüsler arası rekabeti arttırarak piyasadaki bağımsız
zincirlerin sayısını arttırması gibi etkileriyle tüketiciler nezdinde ürünlere daha kolay
ulaşma imkanı ve fiyatlarda düşüş olarak olumlu yansıyacaktır.
(81) Son olarak, satın alma hedefi bildirimi yükümlülükleri kapsamında daha öngörülebilir
şekilde tasarlanabilen üretim süreci sayesinde; talebe göre yetersiz üretim yapılması
durumunda yaşanacak tedarik sıkıntısının veya talebe göre aşırı üretim yapılması
durumunda oluşacak stok maliyetlerinin önüne geçileceği; dolayısıyla arz aşamasında
yaşanacak bu olumsuzlukların önüne geçilmesi bakımından nihai olarak tüketicinin
olumlu etkileneceği değerlendirilmektedir.
c. İlgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması
(82) Muafiyetin üçüncü şartı, anlaşmanın veya kararın teşebbüslere ilgili piyasanın önemli
bir bölümünde rekabeti ortadan kaldırma imkânı tanımaması, bir başka deyişle
sağlanan ekonomik gelişme veya fayda ile tüketicinin bundan yarar sağlamasının
rekabetin ortadan kaldırılması sonucunda elde ediliyor olmamasıdır. Bu şartın amacı,
rekabetin kısmen sınırlandırılmasına izin verilen piyasalardaki reel ve potansiyel
rekabetin devamının teminidir. İlgili pazarın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan
kalkıp kalkmadığı değerlendirilirken dikkate alınması gereken başlıca hususların ise;
pazarda halihazırda giriş engellerinin olup olmadığı, hakim durumda olan bir
teşebbüsün bulunup bulunmadığı, dikey anlaşmalar aracılığıyla giriş engeli yaratılıp
yaratılmadığı, pazarın yapısı, tüketici tercihlerinin ne ölçüde kısıtlandığı şeklinde
sıralanması mümkündür.
(83) Bu bakımdan, BOSCH TR’nin pazar payı ve buna bağlı olarak pazarda kapamaya
neden olup olmadığının önemi büyüktür. BOSCH TR’nin Türkiye’de “motorlu taşıtların
satış sonrası yedek parça, bakım ve onarım hizmetleri pazarı”nda 2016, 2017 ve
2018 yıllarında sahip olduğu pazar paylarına bakıldığında sırasıyla; %(…..), %(…..)
ve %(…..) olarak gerçekleştiği görülmektedir.
(84) Kurulun motorlu taşıtlar sektöründe seçici dağıtım sistemine ilişkin kararlarının
çoğunluğunu sistem içerisinde faaliyet gösterecek teşebbüslerin sayısını kısıtlayan
nicel seçici dağıtım sistemleri oluşturmaktadır. Sınırlı sayıda kalan nitel seçici dağıtım
sistemine ilişkin kararlar ise genel olarak marka bazlı ilgili ürün pazarı tanımlarını
içermektedir35. Dosya kapsamında ise BOSCH TR’nin bağımsız yedek parça
sağlayıcısı ve dağıtıcısı konumunda bulunması sebebiyle marka bazlı bir pazar tanımı
yapılmamıştır. Anlaşılacağı üzere teşebbüsün pazar payı %(…..)’ün altında
seyretmektedir.
(85) Motorlu taşıt piyasasında asıl rekabetçi endişe, motorlu taşıt sağlayıcıları ile bunların
yetkili satıcıları ve yetkili servisleri nezdinde oluşmaktadır. 2017/3 sayılı Tebliğ’in
amaçlarından birisi de, satış sonrası hizmetlerde çok markalılığın sağlanarak
rekabetin artırılmasıdır. BOSCH TR’nin bağımsız yedek parça sağlayıcısı ve dağıtıcısı
konumunda olduğu ve motorlu taşıt üreticilerinin yetkili satıcı ve servisleriyle rekabet
ettiği dikkate aldığında, BOSCH TR’nin akdettiği sözleşmeler kapsamında pazarda
orijinal parçalara eş değer nitelikte daha fazla Bosch marka yedek parça satılmasını
sağlayacağı ve bağımsız servislerin tüketici tercihlerini artırarak rekabeti teşvik
edeceği değerlendirilmektedir. BOSCH TR’nin pazar payının çok sınırlı olduğu dikkate
alınarak, seçici dağıtım sisteminin kalıcılığını sağlamak ve pazardaki güçlü konumdaki
yetkili servis ağlarına karşı rekabeti tesis etmek amacıyla uygulamaya konulan ve

35 Kurulun; 11.7.2007 tarihli, 07-59/684-240 sayılı ve 14.8.2008 tarihli, 08-50/740-296 sayılı kararları.
19-40/656-281
26/28
herhangi bir münhasırlık yaratmayan sözleşme hükümlerinin ilgili piyasanın önemli bir
bölümünde rekabetin ortadan kalkmasına neden olmadığı anlaşılmaktadır.
(86) Bunun yanı sıra, BTS Sözleşmesi hariç bildirime konu tüm sözleşmeler bakımından
öngörülen prim sisteminin, alım tutarı düşük sistem üyesi teşebbüslerin asgari de olsa
prim kazanabileceği şekilde dizayn edildiği; sistem üyesi teşebbüslerin daha fazla
prime hak kazanabilmelerini teminen üçer aylık dönemler halinde bir önceki yılda
gerçekleştirdikleri Bosch markalı ürün alım tutarları dikkate alınarak birtakım
kademelerin belirlendiği, yedek parça dağıtıcıları ile servislerin rekabet güçlerinin
artmasına imkan verecek şekilde düzenlenen söz konusu prim sisteminin sistem
üyesi teşebbüsler arası rekabeti artırarak piyasadaki bağımsız zincirlerin hizmet
kalitesini geliştireceği değerlendirilmektedir. Söz konusu prim sisteminin sadakat
artırıcı niteliği haiz olmakla birlikte, BOSCH TR’nin pazar payının oldukça düşük
olduğu dikkate alındığında, pazar kapama etkisine yol açmayacağı anlaşılmaktadır.
d. Rekabetin (a) ve (b) bentlerindeki amaçların elde edilmesi için zorunlu
olandan fazla sınırlanmaması
(87) 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde öngörülen son koşul gereği, tüketicilere
yansıtılan ekonomik gelişme ve iyileştirmenin elde edilmesinde rekabeti daha az
sınırlayan bir yöntem mevcut ise anlaşmaya muafiyet tanınamayacaktır. Bu şart
altındaki değerlendirmelerde genel olarak, uygulamanın rekabeti kısıtlayıcı etkilerinin,
elde edilecek faydaların sağlanması için zorunlu olup olmadığı dikkate alınmaktadır.
(88) Sözleşmelerde yer alan bir yıllık sözleşme ve bir aylık feshi ihbar süresine ilişkin
olarak, BOSCH TR tarafından, sistem üyesi teşebbüslerin halihazırdaki kurulu
organizasyonlarına çok büyük bir maliyet yaratmadan sisteme dahil olabildikleri,
nitekim sistem üyesi teşebbüslerin çoğunun piyasada önceden faaliyet göstermekte
olan ve belirli ekipmanlara sahip birer işletme olduğu, sisteme giriş için alınan ücretin
sözleşme tipi bazında piyasa dinamiklerini gerçekçi olarak yansıtacak biçimde
düzenlendiği, teşebbüslerin ciroları incelendiğinde yatırım maliyetlerinin kısa sürede
amorti edildiği belirtilmiştir. Sistem üyesi teşebbüsler tarafından gönderilen cevabi
yazılar da incelendiğinde, teşebbüslerin sözleşme ve feshi ihbar sürelerinin
yatırımların geri dönüşünü almak bakımından son derece yeterli olduğunu ve
sürelerin kendi aleyhlerine bir durum teşkil etmediğini belirttiği dikkat çekmektedir.
Yatırım maliyetlerinin sözleşme tipi bazında sistem üyelerinin elde ettiği cirolar36 ile
karşılaştırıldığında makul miktarlarda olduğu da dikkate alındığında, sözleşme ve
fesih sürelerinin kısa olmasının teşebbüslerin aleyhine bir durum teşkil etmediği
anlaşılmaktadır.
(89) Diğer yandan, sözleşmeler içerisinde görülen dolaylı rekabet etmeme
yükümlülüğünün yukarıda değinildiği üzere, seçici dağıtım sisteminin kalıcılığını
sağlamak ve pazardaki güçlü konumdaki yetkili servis ağlarına karşı rekabeti tesis
etmek amacıyla öngörüldüğü ve yokluğu durumunda satış sonrası pazarlarda
rekabetin artırılması bakımından sistemden beklenen faydaların sağlanamayabileceği
değerlendirilmektedir. Bu noktada, sistem üyesi tüm teşebbüslere eşit ve objektif bir
şekilde uygulanmakta olan prim sisteminin geleneksel anlamdaki bir sadakat indirim
sisteminin taşıması muhtemel rekabet karşıtı etkileri ancak asgari surette bünyesinde
barındırdığı, sağlayıcı tarafından kurulacak ve uygulanacak olan prim sisteminin
düşük hacimli yetkili servislerin daha yüksek primlere hak kazanmasına ve rekabet
güçlerinin artmasına imkan vereceği, pazarlama faaliyetlerini ve hizmet kalitesini

36 Söz konusu yıllık ortalama ciroların, her bir sözleşme bakımından BOSCH TR tarafından sunulan
ciro tutarlarıyla paralel olduğu tespit edilmiştir.
19-40/656-281
27/28
artıracağı, yetkili servislere getirilen alım hedefleri ile de ürün arzının devamlılığının
sağlanacağı ve tedarik sıkıntısının önüne geçilebileceği; dolayısıyla rekabeti zorunlu
olandan fazla sınırlamadığı değerlendirilmektedir.
(90) Son olarak, BTS Sözleşmesi hariç olmak üzere bildirim konusu sözleşmelerde öne
çıkan satın alma hedefi bildirim yükümlülüğüne yönelik olarak, After Market
Sözleşmesi ve OSE Sözleşmesi kapsamında, yıllık satın alma hedefinin yalnızca
Bosch markalı ürünlerin satın alma tutarına yönelik bir bildirimden ibaret olduğu, tek
taraflı olarak yedek parça dağıtıcısı tarafından belirlendiği ve söz konusu hedefe
uyulmaması halinde herhangi bir yaptırım öngörülmediği dikkate alınarak, söz konusu
yükümlülüğün rekabeti zorunlu olandan fazla kısıtlayıcı nitelikte olmadığı
değerlendirilmektedir. Diğer sözleşmeler bakımından ise, her bir servis özelinde
belirlenen satın alma hedefinin karşılıklı mutabakatla belirlendiği ve nihai anlamda
mutlaka ilgili servisin onayı doğrultusunda uygulamaya konulduğu; BOSCH TR
tarafından yapılan açıklamalara istinaden, sistem üyelerinin yıllık satın alma
hedeflerini tutturamaması sebebiyle bu döneme kadar herhangi bir fesih ile karşı
karşıya kalmadığı ve yıllık satın alma hedeflerinin gerçekleşmemesi durumunda ilgili
servisin yalnızca yıllık prime hak kazanamadığı, anılan yükümlüğün yalnızca Bosch
markalı ürünlerin satın alma tutarına yönelik bir bildirimden ibaret olduğu
bilinmektedir. Nitekim servislerden gelen cevabi yazılarda da, BOSCH TR tarafından
hesaplanarak ilgili servis ile paylaşılan satın alma hedeflerinin mutlaka ilgili servisin
kabul etmesi şartına bağlı olduğu, servislerin bu hedefleri değiştirme hakkına sahip
olduğu ve servislerin onayı doğrultusunda satın alma hedefinin geçerli hale geldiği, bu
hedeflerin tutturulamamasının yalnızca prim kazanmaya engel olduğu ve tek başına
fesih sebebi oluşturmadığı, BOSCH TR’nin satın alma hedeflerine yönelik sistem
üyesi teşebbüslere herhangi bir dayatmasının da olmadığı belirtilmiştir. Bu hususlar
dikkate alındığında, satın alma hedeflerinin bildirilmesine ilişkin yükümlülüğün
rekabeti gereğinden fazla kısıtlamadığı anlaşılmıştır.
(91) Yukarıda yer verilen açıklamalar çerçevesinde, BOSCH TR tarafından bildirilen dosya
konusu sözleşmelerin 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde sayılan tüm koşulları
taşıması nedeniyle bireysel muafiyetten yararlanabileceği kanaatine varılmıştır.














19-40/656-281
28/28
H. SONUÇ
(92) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
- Bosch Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin, motorlu araçlara yönelik yedek parça dağıtımı ile
bakım ve onarım hizmetinin sunulmasına ilişkin olarak nitel seçici dağıtım sistemi
üyeleri ile akdettiği After Market Yetkili Satıcılık Sözleşmesi, Otomotiv Servis
Ekipmanları Yetkili Satıcılık Sözleşmesi, Bosch Car Service Sözleşmesi, Çoklu
Bosch Car Service Sözleşmesi, Bosch Diesel Service Sözleşmesi, Bosch Diesel
Center Sözleşmesi ve Bosch Test Ekipmanı Servis Sözleşmesi’nin 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesi kapsamında olduğuna,
- Anılan sözleşmelerin 2017/3 sayılı Motorlu Taşıtlar Sektöründeki Dikey
Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında grup muafiyetinden
yararlanamayacağına,
- Bununla birlikte bildirime konu sözleşmelere, 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde
sayılan şartların tümünü sağlamaları nedeniyle, bireysel muafiyet tanınmasına
gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde
yargı yolu açık olmak üzere, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.




Full & Egal Universal Law Academy