Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2019-2-013 (Menfi Tespit)
Karar Sayısı : 19-46/782-339
Karar Tarihi : 26.12.2019
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Birol KÜLE
Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan), Adem BİRCAN, Şükran KODALAK,
Ahmet ALGAN, Hasan Hüseyin ÜNLÜ
B. RAPORTÖRLER : Ahmet ŞAHİN, Betül AYHAN, Mehmet Mustafa ŞEREF
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Vodafone Telekomünikasyon A.Ş.
Temsilcileri: Av. Prof. Dr. İ. Yılmaz ASLAN,
Av. Orhan ÜNAL, Av. Caner K. ÇEŞİT
Gazi Umur Paşa Sok. Bimar Plaza 38/8 Balmumcu Beşiktaş/
İstanbul
- TT Mobil İletişim Hizmetleri A.Ş.
Gayrettepe Mah. Yıldız Posta Cad. No:40 Bodrum Kat, Oda
No: 13 34349 Beşiktaş/İstanbul
- Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş.
Aydınevler Mah. İnönü Cad. No:20 Küçükyalı Plaza Park 34854
Maltepe/İstanbul
(1) D. DOSYA KONUSU: Vodafone Telekomünikasyon A.Ş., TT Mobil İletişim
Hizmetleri A.Ş. ve Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş. arasında akdedilen Mobil Ön
Ödemeli Aboneliklerde Yıllık Telsiz Kullanma Ücretinin Tahsilatına İlişkin
Protokol’e menfi tespit belgesi verilmesi veya muafiyet tanınması talebi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 08.05.2019 tarih ve 3097
sayıyla giren bildirim üzerine düzenlenen 19.12.2019 tarih ve 2019-2-013/MM sayılı
Menfi Tespit/Muafiyet Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; “Mobil Ön Ödemeli Aboneliklerde Yıllık Telsiz
Kullanma Ücretinin Tahsilatına İlişkin Protokol”e (Protokol) 4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun’un (4054 sayılı Kanun) 8. maddesi uyarınca menfi tespit
belgesi verilebileceği ifade edilmiştir.
G. İNCELEME ve DEĞERLENDİRME
(4) Bildirimin konusu; Vodafone Telekomünikasyon A.Ş. (Vodafone), TT Mobil İletişim
Hizmetleri A.Ş. (TT Mobil) ve Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş. (Turkcell) arasında
akdedilen Protokol’e 4054 sayılı Kanun’un 8. maddesi uyarınca menfi tespit verilmesine
veya bunun mümkün olmaması halinde aynı Kanun’un 5. maddesi çerçevesinde
muafiyet tanınmasına ilişkindir.
(5) Söz konusu bildirim üzerine, 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’nun (EHK) 7.
maddesinin ikinci fıkrası uyarınca 21.05.2019 tarihli ve 6053 sayılı yazı ile Bilgi
Teknolojileri ve İletişim Kurumundan (BTK) görüş talep edilmiş, BTK tarafından
hazırlanan görüş yazısı 22.10.2019 tarihli ve 7170 sayı ile Kurum kayıtlarına girmiştir.
19-46/782-339
2/9
(6) Dosya kapsamında TT Mobil tarafından gönderilen yazı 20.05.2019 tarih ve 3331 sayı,
Turkcell tarafından gönderilen yazı ise 28.06.2019 tarih ve 4249 sayı ile Kurum
kayıtlarına intikal etmiştir.
(7) Ayrıca dosyaya ilişkin olarak tespit edilen eksikliklerin giderilmesi amacıyla taraflardan
bilgi talebinde bulunulmuş, Vodafone’dan gelen bilgiler 16.07.2019 tarih ve 4641 sayı,
TT Mobil’den gelen bilgiler 25.07.2019 tarih ve 4873 sayı, Turkcell’den gelen bilgiler
18.07.2019 tarih ve 4720 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.
G.1. İlgili Teşebbüsler
G.1.1. Vodafone Telekomünikasyon A.Ş. (Vodafone)
(8) Vodafone, BTK düzenlemeleri çerçevesinde; sabit telefon, internet servis sağlayıcılığı,
altyapı işletmeciliği, uydu haberleşme ve sanal mobil şebeke hizmetlerini sunabilecek
şekilde yetkilendirilmiştir. Vodafone’un tüm hisseleri Vodafone Holding A.Ş.’ye aittir.
Vodafone Holding A.Ş. ise Vodafone International Holdings B.V.’nin kontrolü altında
bulunmaktadır.
G.1.2. Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş. (Turkcell)
(9) Turkcell’in faaliyet konuları “GSM-Pan Avrupa Mobil Telefon Sistemi” ihalesinde
öngörülen iş ve hizmetler ile 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’na aykırı olmamak
üzere her türlü telefon, telekomünikasyon vb. hizmetler ve IMT-2000/UMTS hizmet ve
altyapılarına ilişkin yetkilendirme kapsamındaki faaliyetler olarak belirlenmiştir. Bununla
birlikte 2006 yılında kule ve altyapı hizmetleri sunmak üzere Turkcell’in %100 iştiraki
olarak Kule Hizmet ve İşletmecilik A.Ş. (Global Tower) kurulmuştur1. Turkcell’in
hisselerinin %51’ine Turkcell Holding A.Ş., %0,05’ine Çukurova Holding A.Ş. sahip olup,
geri kalan hisseleri halka açıktır.
G.1.3. TT Mobil İletişim Hizmetleri A.Ş. (TT Mobil)
(10) Dosya mevcudu bilgilere göre TT Mobil, Aycell Haberleşme ve Pazarlama A.Ş. (Aycell)
ve İş-Tim Telekomünikasyon A.Ş.’nin (Aria) 19.02.2004 tarihi itibarıyla TT-TİM İletişim
Hizmetleri A.Ş. adı altında birleşmeleri sonucu faaliyete başlamıştır. Birleşmeden sonra
Aria ve Aycell markalarının TT&TİM çatısı altında kullanılmaya devam edildiği kısa bir
süreçten sonra 23 Haziran 2004 tarihi itibarıyla “Avea” markası Aria ve Aycell markalarını
temsilen piyasaya sunulmuş ve 15 Ekim 2004 tarihinden itibaren ise TT&TİM İletişim
Hizmetleri A.Ş.’nin ticari unvanı, Avea İletişim Hizmetleri A.Ş. olarak değiştirilmiştir.
Şirketin mevcut durumdaki unvanı TT Mobil İletişim Hizmetleri A.Ş. olup, hisselerinin
tamamı Türk Telekomünikasyon A.Ş.’ye (Türk Telekom) aittir. Türk Telekom, her türlü
telekomünikasyon hizmetinin sağlanması, gerekli telekomünikasyon tesislerinin
kurulması, bu tesislerin diğer lisanslı operatörler tarafından kullanılması ve
telekomünikasyon hizmetlerinin pazarlaması ve tedariki haklarını sunmaktadır. Ayrıca,
kablolu ve kablosuz internet servis sağlayıcılığı hizmetini sunmak veya altyapısını kurup
işletmek için yetkilendirilmiş olan TTNET A.Ş.’nin de hisselerinin tamamına sahip
durumdadır.
1 ,
19-46/782-339
3/9
G.2. BTK Görüşü
(11) BTK görüşünde özetle;
Ülkemizde mobil elektronik haberleşme abonelerinden mobil haberleşme
işletmecileri tarafından tahsil edilen telsiz ücretleri, EHK’nın Telsiz Ücretleri
başlıklı 46. maddesinde “(3) Kurumdan yetki almak suretiyle elektronik
haberleşme hizmeti yürüten işletmeciler, kendi sistemlerine dahil her türlü
abonenin bu Kanun uyarınca Kuruma ödemek zorunda olduğu telsiz ruhsatname
ve yıllık kullanma ücretlerini, abonelerinden Kurum adına tahsil ederek, Kurum
tarafından belirlenecek usuller çerçevesinde, Kurum hesaplarına devretmekle
yükümlüdürler. … (5) Mobil elektronik haberleşme hizmeti sunan işletmecilerin
faturalı abonelerinden (ön ödemeli aboneleri hariç olmak üzere) alınan
ruhsatname ve kullanma ücretleri, işletmecinin sistemine abone olunan ay
itibariyle geriye kalan aylar için yıl sonuna kadar eşit taksite bölünerek alınır..”
hükümleri ile aynı Kanun’a ekli ücret tarifesinde belirlenen tutarlarda ve mobil
işletmeciler ile BTK arasında imzalanan telsiz ücretlerinin BTK’ya ödenmesine
ilişkin usul ve esasların belirlendiği Protokoller’de yer alan “…Bu ücretlerin tahsili
ile ilgili her türlü risk işletmeciye aittir.” hükmü ve diğer protokol hükümleri
çerçevesinde her ay, bir önceki aya ilişkin abone bildirimlerine istinaden BTK
tarafından mobil işletmecilere tahakkuk ettirildiği ve aynı ayın son iş gününe kadar
BTK’ya ödendiği, bu bağlamda mobil işletmecilerin sadece abonelerden tahsil
edebildikleri ücretleri değil, bir kamu alacağı olarak tüm telsiz ücretlerini EHK’nın
46. maddesi gereği BTK’nın hesaplarına eksiksiz bir şekilde ödemekle yükümlü
oldukları, bu doğrultuda işletmeciler tarafından ödenen söz konusu ücretlerin
abonelerden tahsil edilip edilmediğine ilişkin riskin tamamen işletmecilerde
olduğu,
Abonelerden yapılan tahsilatla ilgili bürokratik, mali, icrai vb. işlemlerin kamu
yerine işletmecilerce yürütülmesi ihtiyacının da dikkate alınarak tesis edilmiş olan
söz konusu kanun hükmü ve diğer hükümler uyarınca görüş istenilen konu
kapsamında BTK tarafından herhangi bir düzenlemenin bulunmadığı,
BTK’nın EHK’nın 46. maddesi gereği bir kamu alacağı olarak tahsil etmesi
gereken abone ve işletmeci telsiz kullanım ücretlerini işletmecilerden Kanun’da
öngörülen mevcut uygulama dahilinde tahsil etmekte olduğu, Protokol’ün
uygulanmasında, telsiz ücretlerine ilişkin olarak işletmeciler tarafından halihazırda
tabi oldukları yükümlülüklere ve BTK’ya yaptıkları ödemelere halel getirilmemesi
ve bu yükümlülüklerde herhangi bir değişikliğin talep edilmemesi gerektiği,
Numara Taşınabilirliği Uygulama Sürecine İlişkin Usul ve Esaslar’ın (Usul ve
Esaslar) “Telsiz kullanım ve ruhsatname ücreti” başlıklı 15. maddesinde “Mobil
numara taşınabilirliği kapsamında, faturasız hat kullanan bir abone, numarasını
başka bir işletmeciye taşıması halinde o yıla ait telsiz kullanım ücretini tekrar
ödemez. Faturalı abone ise numarasını taşıdığı tarih itibariyle kalan telsiz kullanım
ücreti tutarını alıcı işletmecide ödemeye devam eder. Numara taşıma işleminin,
aboneliğin ilk yılı içerisinde gerçekleşmesi durumunda, alıcı işletmecide
aboneliğin ilk yılında alınan ruhsatname ücreti tekrar ödenmez.” hükmünün yer
aldığı, söz konusu hüküm ile verici işletmecide telsiz kullanım hakkı ücretini
ödemiş olan faturasız hat kullanan abonelerin, alıcı işletmecide mükerrer ödeme
yapmasının önlenmesinin amaçlanmış olduğu, bu kapsamda bahse konu Protokol
çerçevesinde, numarasını taşıyan faturasız aboneler için telsiz kullanım ücretinin
19-46/782-339
4/9
verici işletmeci tarafından tahsil edilemeyen kısmının alıcı işletmeci tarafından
tahsil edilmesinin amaçlandığı, bu şekilde herhangi bir mükerrer ödemenin söz
konusu olmayacağı ve bu durumun Usul ve Esaslar’a aykırılık teşkil etmeyeceği,
Bahse konu Protokol’ün zaman bakımından hangi alacaklara uygulanacağının
tam olarak belirli olmadığı, Protokol’ün yürürlük tarihi öncesinde doğmuş ve
halihazırda zamanaşımı süresi doğmamış olan alacaklara da uygulanabilir
olmasının ön ödemeli aboneliklerde ispat araçlarının kısıtlılığı sebebiyle tüketici
aleyhine sonuçlar doğurma ihtimalinin bulunduğu, Protokol kapsamındaki telsiz
ücret alacaklarının zaman bakımından Protokol’ün yürürlüğünden sonra doğmuş
alacaklarla sınırlandırılması ve buna ilişkin açık bir hüküm bulunmasının uygun
olacağı,
Söz konusu Protokol’ün, elektronik haberleşme sektöründe tüketicilere tanınmış
olan numara taşıma hakkının bazı iyi niyetli olmayan uygulamalar neticesinde
tüketiciye Kanun ile yüklenen mali yükümlülüklerden kaçınma aracı olarak
kullanılması sonucu oluşan ve sektörü olumsuz olarak etkileyen tahsilat riskinin
bir ölçüde giderilmesi amacıyla tesis edilmiş olduğu, bu çerçevede başta EHK ve
ilgili ikincil mevzuatta yer verilen rekabete ilişkin hükümler kapsamında,
Protokol’de yer verilen uygulamanın ilgili pazarlardaki rekabet düzeyine bu
aşamada olumsuz bir etkisinin olmayacağı
ifade edilmektedir.
G.3. İlgili Pazar
(12) Bildirimin konusunu, mobil numara taşıma işlemini gerçekleştiren ön ödemeli
abonelerden telsiz kullanım ücretinin tahsil edilmesine yönelik sürecin düzenlenmesi
hususu oluşturmaktadır. Bu itibarla ilgili pazar kapsamında öncelikle mobil işletmecilerin
toplam ve ön ödemeli abone sayılarına, akabinde ise numara taşınabilirliği uygulaması
doğrultusunda söz konusu abone bilgilerine aşağıda yer verilmiştir.
Tablo 1: Abone Sayısı ve Abone Sayısı Bazında Pazar Payları (%)
Yıl Vodafone Turkcell TT Mobil
Abone Sayısı (Milyon) % Abone Sayısı (Milyon) % Abone Sayısı (Milyon) %
2016 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
2017 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
2018 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Teşebbüslerden Elde Edilen Bilgiler
Tablo 2: Ön Ödemeli Abone Sayısı ve Ön Ödemeli Abone Sayısı Bazında Pazar Payları (%)
Yıl
Vodafone Turkcell TT Mobil
Abone Sayısı (Milyon) % Abone Sayısı (Milyon) %
Abone Sayısı
(Milyon)
%
2016 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
2017 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
2018 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Teşebbüslerden Elde Edilen Bilgiler
(13) Bunun yanı sıra ön ödemeli abonelerin toplam aboneler içerindeki payına aşağıdaki
tabloda yer verilmektedir. Tablodan da görülebileceği üzere tüm mobil işletmecilerin ön
ödemeli abone sayısı, toplam abone sayılarının yaklaşık olarak %(…..)’unu
oluşturmaktadır.
19-46/782-339
5/9
Tablo 3: Ön Ödemeli Abone Sayısının Teşebbüslerin Toplam Abone Sayısı İçerisindeki Oranı (%)
Yıl Vodafone Turkcell TT Mobil
2016 (…..) (…..) (…..)
2017 (…..) (…..) (…..)
2018 (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Teşebbüslerden Elde Edilen Bilgiler
(14) Mobil numara taşıma (MNT) işlemi 09.11.2008 tarihinde kullanıma açılmış olup, 2016,
2017 ve 2018 yıllarında taşınan toplam mobil numara sayısı sırasıyla 10.801.023,
11.396.173 ve 11.113.060 şeklinde gerçekleşmiştir. Bununla birlikte mobil işletmeciler
bazında numara taşıma yoluyla farklı mobil işletmecilere geçen ön ödemeli abone
sayısına ilişkin bilgilere aşağıdaki tabloda yer verilmektedir.
Tablo 4: Numara Taşıma Yoluyla Farklı Mobil İşletmeciye Giden Ön Ödemeli Abone Sayısı
Yıl Vodafone Turkcell TT Mobil
2016 (…..) (…..) (…..)
2017 (…..) (…..) (…..)
2018 (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Teşebbüslerden Elde Edilen Bilgiler
(15) Yukarıda yer verilen bilgiler doğrultusunda, ön ödemeli aboneler içerisinde mobil numara
taşıma yoluyla başka mobil işletmecilere geçen abonelerin oranı bilgisine aşağıda yer
verilmektedir. İlgili tablodan mobil işletmecilerin numara taşıma yoluyla diğer mobil
işletmecilere geçen ön ödemeli abone sayılarının, toplam ön ödemeli abone sayıları
içerisindeki oranlarının düşük kaldığı görülmektedir.
Tablo 5: Ön Ödemeli Aboneler İçerisinde Numara Taşıma Yoluyla Farklı Mobil İşletmeciye Giden
Abonelerin Dağılımı (%)
Yıl Vodafone Turkcell TT Mobil
2016 (…..) (…..) (…..)
2017 (…..) (…..) (…..)
2018 (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Teşebbüslerden Elde Edilen Bilgiler
G.3.1. İlgili Ürün Pazarı
(16) Başvuru konusu Protokol’ün, ön ödemeli abonelerin mobil numara taşıma işlemi yapan
kısmını kapsadığı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla, dosya kapsamında ön ödemeli ve faturalı
olarak sunulan hizmetlerin birbirine ikame olup olmadığı önem taşımaktadır.
(17) Bu kapsamda aboneler açısından ön ödemeli ve faturalı hizmetlerin gerek fiyat gerekse
sunulan tarifeler açısından benzer olduğu kanaati bulunmaktadır. Bununla birlikte, ön
ödemeli abonelerin faturalı hizmet almasının önünde bir engel bulunmamaktadır. Zira,
ön ödemeli bir abone önemli bir maliyete katlanmaksızın faturalı hizmete
geçebilmektedir. Diğer taraftan mobil işletmeciler açısından da sunulan hizmetlerin
niteliği değişmemektedir. Dolayısıyla söz konusu iki hizmet arasında önemli ölçüde bir
farklılığın bulunmaması nedeniyle, ilgili ürün pazarı herhangi bir alt kırılıma gidilmeden
önceki Kurul kararlarına2 paralel olacak şekilde, en geniş haliyle “GSM hizmetleri pazarı”
olarak belirlenmiştir.
G.3.2. İlgili Coğrafi Pazar
(18) Dosya kapsamında incelenen ilgili hizmetler bakımından coğrafi bölgelere göre farklılık
gösteren herhangi bir husus bulunmadığından ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak tespit
edilmiştir.
2 Rekabet Kurulunun 06.06.2011 tarih ve 11-34/742-230 sayılı, 31.05.2018 tarih ve 18-17/315-155 sayılı
kararları.
19-46/782-339
6/9
G.4. Bildirim Konusu Protokol’ün Kapsamı
(19) Bildirim konusu Protokol Vodafone, TT Mobil ve Turkcell arasında imzalanan “Mobil Ön
Ödemeli Aboneliklerde Yıllık Telsiz Kullanma Ücretinin Tahsilatına İlişkin Protokol”dür.
Protokol’ün konusu, taraflarca tüm ön ödemeli aboneleri adına ilgili yılın başında veya
ilgili abonenin yıl içerisinde verici işletmeciden hizmet almaya başladığı ay itibarıyla peşin
olarak BTK’ya ödenmiş olan telsiz kullanım ücretinin, mobil numara taşıma (MNT) işlemi
yapılması nedeniyle, verici işletmeci tarafından ön ödemeli aboneden tahsil edilemeyen
kısmının, alıcı işletme tarafından söz konusu ön ödemeli aboneden tahsil edilmesine
ilişkin usul ve esaslar ile tarafların karşılıklı hak ve yükümlülüklerinin belirlenmesi
şeklinde ifade edilmiştir.
(20) Bu noktada verici işletmeci ve alıcı işletmeci kavramlarının açıklanmasında fayda
bulunmaktadır. Verici işletmeci; sistemine kayıtlı olan ön ödemeli aboneleri adına telsiz
kullanım ücretini ve sistemine yıl içerisinde dahil olan ön ödemeli aboneler için ise
sisteme dahil olunan ay itibarıyla telsiz kullanım ücretini BTK’ya peşin olarak ödemiş olan
ve fakat ilgili ön ödemeli abonenin Numara Taşınabilirliği Yönetmeliği kapsamında
kendisinden alıcı işletmeciye numarasını taşımış olması sebebiyle BTK’ya ödemiş
olduğu telsiz kullanım ücretini söz konusu ön ödemeli aboneden tahsil edememiş olan
mobil işletmecidir. Alıcı işletmeci ise; bahsi geçen ön ödemeli abonenin Numara
Taşınabilirliği Yönetmeliği kapsamında kendisine numarasını taşıdığı ve verici işletme
tarafından BTK’ya yıllık telsiz kullanım ücreti zaten ödenmiş olduğu için, söz konusu
abone için telsiz kullanım ücretini BTK’ya tekrar ödeme yükümlülüğü bulunmayan mobil
işletmecidir.
(21) Söz konusu Protokol ile verici işletmeci tarafından ön ödemeli abone adına BTK’ya
peşinen ödenmiş olan yıllık telsiz kullanım ücretinin MNT işlemi yapmış olması nedeniyle
ilgili aboneden tahsil edilememiş kısmının tahsilatının alıcı işletmeci tarafından
yapılmasına imkan tanınması amaçlanmaktadır.
(22) Telsiz kullanım ücretine ilişkin düzenleme EHK’nın telsiz ücretleri başlıklı 46.
maddesinde yer almaktadır. Bu maddeye göre telsiz kullanım ücreti BTK tarafından tayin
edilmekte olup, BTK’ya gelir olarak kaydedilmektedir. Yine aynı maddeye göre telsiz
kullanım ücretini ödeme mükellefiyeti abonelere aittir. Burada işletmecilerin rolünün
sadece BTK adına tahsil aracılığını yürütmek olduğu anlaşılmaktadır.
(23) Telsiz kullanım ücretinin abonelerden tahsili bakımından faturalı ve ön ödemeli abonelik
modellerinde farklılık bulunmaktadır. EHK’nın 46. maddesinin beşinci fıkrasına göre
faturalı abonelerden telsiz kullanım ücreti işletmecinin sistemine abone olunan ay
itibarıyla, geriye kalan aylar için yıl sonuna kadar eşit taksite bölünerek alınmaktadır.
Dolayısıyla, telsiz kullanım ücreti mobil işletmeciler tarafından faturalı abonelerden aylık
olarak tahsil edilip, yine aylık olarak BTK’ya ödenmektedir. Ön ödemeli aboneler
bakımından ise telsiz kullanım ücretinin tahsilat ve ödenmesine ilişkin farklı bir yöntem
söz konusudur. Buna göre mobil işletmeciler, mevcut ön ödemeli aboneleri için 12 aylık
ücreti yıl başında BTK’ya peşin öderken; yeni ön ödemeli aboneler için abonelik
başlangıcından itibaren yılın geriye kalan ayları için tahakkuk eden telsiz kullanım
ücretini, aboneliğin başladığı ay itibarıyla hesaplayarak peşin olarak BTK’ya
ödemektedir.
(24) Bildirim Formunda, EHK ile mobil işletmeciler ve BTK arasında imzalanan telsiz
protokollerinde, işletmeciler tarafından ön ödemeli aboneler adına BTK’ya peşinen
ödenen yıllık telsiz kullanım ücretlerinin ön ödemeli abonelerden hangi periyotlarda ve
hangi usulle tahsil edileceğini düzenleyen herhangi bir hüküm bulunmadığı ifade
edilmektedir. Uygulamada mobil işletmeciler tarafından hem mevcut hem de yeni gelen
19-46/782-339
7/9
ön ödemeli aboneler için peşin olarak BTK’ya ödenen telsiz kullanım ücreti, bakiye
durumuna bağlı olmakla beraber, abonelerden 12 taksit halinde aylık olarak tahsil
edilmektedir.
(25) Bu durumda ön ödemeli bir abonenin takvim yılı içerisinde mobil numara taşıma yoluyla
başka bir mobil işletmeciye geçmesi durumunda kalan aylar bakımından telsiz kullanım
ücretinin nasıl tahsil edileceği sorunu ortaya çıkmaktadır. Başka bir deyişle, ön ödemeli
abonenin MNT yöntemiyle mobil işletmeci değiştirmesi durumunda, ilgili abonenin telsiz
kullanım ücreti mobil işletmeci tarafından peşinen BTK’ya ödendiğinden mobil
işletmecinin şebekesinde artık kullanılmayan bir hat için kullanım ücreti ödenmiş olmakta
ve söz konusu ön ödemeli abone eski mobil işletmecisine borçlanmaktadır. Ayrıca mobil
numara taşıma yoluyla başka bir mobil işletmeciye geçiş yapmış bu aboneler daha önce
hatlarına yeterli bakiye yüklemedilerse, geçiş yaptıkları esnada kendilerinden eski
işletmecide bulundukları süre boyunca tahsil edilmiş olması gereken miktar da tahsil
edilememiş olabilmektedir.
(26) Söz konusu Protokol mobil işletmecilerin telsiz kullanım ücretine yönelik olarak, mevcut
veya MNT yoluyla geçiş yapacak potansiyel müşterileri hedefleyen kampanyalar
yapmasını engellememektedir.
(27) Ülkemizde faaliyet gösteren tüm mobil şebeke işletmecileri (Vodafone, Turkcell ve TT
Mobil) Protokol kapsamında yer almaktadır. Aboneler bakımından ise sadece MNT işlemi
gerçekleştiren borçlu ön ödemeli aboneler Protokol kapsamında bulunmaktadır.
Dolayısıyla faturalı aboneler ve ilgili borcunu ödeyen ön ödemeli aboneler Protokol
kapsamı dışındadır.
(28) Bir diğer konu ise Protokol kapsamındaki ücrettir. Söz konusu ücretin belirlenmesinde
operatörlerin herhangi bir inisiyatifi bulunmamakta olup, telsiz kullanım ücretini ödemekle
yükümlü olan ön ödemeli abonenin kendisidir. İşletmecilerin rolü tahsilata aracılıktır.
Dolayısıyla telsiz kullanım ücreti mobil işletmeciler adına bir gelir kalemi niteliğinde
değildir. Bununla birlikte BTK’ya peşin olarak ödenen bu ücretlerin ön ödemeli
abonelerden tahsil edilememesinin işletmeciler üzerinde bir mali yük oluşturduğu ifade
edilmektedir.
(29) Protokol’ün uygulanabilmesi için mobil işletmeciler arasında bilgi paylaşımı yapılmasının
zaruri olduğu ifade edilmektedir. Bilgi paylaşımı yapacak taraflar verici işletmeci ile alıcı
işletmecidir. Protokol’ün ekindeki “hizmet seviyesi taahhüdü”ne göre paylaşılacak bilgiler;
Abone numarası, deaktivasyon tarihi ve devlete ödemenin yapıldığı anda hangi
mobil işletmeciden hizmet aldığı bilgisiyle sınırlı olmak üzere MNT işlemi
gerçekleştiren abone bilgilerinden,
Abone adına ilgili takvim yılı içerisinde BTK’ya yapılan ödeme tutarından,
İlgili takvim yılı içerisinde aboneden tahsil edilemeyen telsiz kullanım ücreti
tutarından,
Olası abone şikayetlerinden
oluşmaktadır.
(30) Protokol’ün 5.7. maddesinde belirtildiğine göre, hiçbir şekilde fiyatlandırma, tarife,
kampanya veya pazarlama stratejileri, kar marjı, kapasite kullanımı, üretim, satış
adedi/hedefi, maliyet, Protokol’ün ifası için gerekli ve zorunlu olanların dışındaki abone
bilgileri gibi rekabet açısından hassas bilgiler paylaşılmayacaktır.
19-46/782-339
8/9
(31) Bildirime konu Protokol 01.01.2019 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere imzalanmıştır.
Protokol’ün süresi 12 ay olarak öngörülmüş ve taraflardan her birinin bu sürenin
bitiminden 30 gün önce noter aracılığıyla fesih ihbarında bulunmadığı takdirde 12 aylık
süreler halinde otomatik olarak yenileneceği belirtilmiştir. Dolayısıyla protokol belirsiz
sürelidir.
G.5. Değerlendirme
(32) 4054 sayılı Kanun’un 8. maddesi uyarınca bir anlaşma, karar, eylem veya
birleşme/devralmaya, Kanun’un 4, 6 ve 7. maddelerine aykırı olmaması durumunda,
menfi tespit belgesi verilebilmektedir.
(33) Söz konusu Protokol’de tarafların alım veya satım fiyatları, indirimler veya diğer ticaret
koşulları, üretilecek veya dağıtılacak malların veya sunulacak hizmetlerin miktarı, üçüncü
kişilerden yapılacak alımlar veya üçüncü kişilere yapılacak satışlar, eşdeğer mal veya
hizmetlerin tedariki için benzer şartlar uygulanıp uygulanmaması, farklı hizmetlerin ayrı
ayrı veya birlikte sunulup sunulmaması gibi hususlarda tarafların ticari kararlarını
özgürce almalarını engelleyebilecek herhangi bir hüküm bulunmamaktadır.
(34) Ayrıca Protokol’de, tarafların gelecekteki davranış ve stratejilerine ilişkin belirsizlikleri
azaltarak piyasanın öngörülebilirliğini artırmak suretiyle rekabeti sınırlayabilecek ve
teşebbüsler arasında koordinasyona yol açabilecek nitelikte herhangi bir rekabete duyarlı
bilgi paylaşımı da gerçekleştirilmemektedir. Kaldı ki, Protokol kapsamında değişime konu
olacak abone numarası, deaktivasyon tarihi ve devlete ödeme yapıldığı anda hangi mobil
işletmeciden hizmet alındığına ilişkin müşteri bilgileri Numara Taşınabilirliği Yönetmeliği
kapsamında mobil numara taşıma işlemini gerçekleştiren müşteriyi bünyesine katan
mobil işletmeci tarafından zaten elde edilmektedir. Nitekim Numara Taşınabilirliği
Yönetmeliği’nde numara taşınabilirliği sistemi, taşınmış numaralar, bu numaralara ilişkin
yönlendirme ve işletmeci bilgileri ile diğer ilgili bilgilerin tutulduğu ve numaranın taşınması
sırasında işletmeciler arasında bilgi alışverişinde de kullanılabilen ortak referans veri
tabanı olarak tanımlanmaktadır. Aynı Yönetmelik’in 20. maddesinin ikinci fıkrasında ise
numara taşınabilirliği sisteminin ilgili işletmecilerin sistemleri ile bağlantılı olduğu ve
“…taşıma taleplerinin girilmesi, kontrol edilmesi, taşınan numaraya ilişkin ilgili bilgilerin
diğer işletmecilere duyurulması, taşınmış numaralar ve bu numaralara ait yönlendirme
bilgilerinin tutulması ile numara taşınabilirliğine ilişkin olarak işletmeciler arası bilgi
alışverişi ve benzeri işlemler amacıyla” kullanılacağı belirtilmektedir. Dolayısıyla anılan
Protokol’de 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesine aykırı bir hususun bulunmadığı
anlaşılmıştır.
(35) Öte yandan Protokol bir vergi türü olan telsiz kullanım ücretinin, MNT işlemi
gerçekleştirmesi nedeniyle ön ödemeli abonelerden tahsil edilemeyen kısmının tahsil
edilmesi ile ilgili olup tüm operatörleri kapsamaktadır. Söz konusu Protokol ile 4054 sayılı
Kanunun 6. maddesi kapsamında bir hâkim durumun kötüye kullanılması söz konusu
değildir. Ayrıca ilgili Protokol 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi çerçevesinde herhangi bir
birleşme devralma işlemini düzenlememektedir.
(36) Açıklamalar ışığında Vodafone, TT Mobil ve Turkcell arasında imzalanan dosya konusu
Protokol’ün 4054 sayılı Kanun’un 4, 6 ve 7. maddelerine aykırı olmadığı kanaatine
varılmıştır.
19-46/782-339
9/9
H. SONUÇ
(37) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, Vodafone Telekomünikasyon
A.Ş., TT Mobil İletişim Hizmetleri A.Ş. ve Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş. arasında
imzalanan “Mobil Ön Ödemeli Aboneliklerde Yıllık Telsiz Kullanma Ücretinin Tahsilatına
İlişkin Protokol”e 4054 sayılı Kanun’un 8. maddesi uyarınca menfi tespit belgesi
verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy