Rekabet Kurumu - Karar Sayı 20-06/68-37

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı :2017-5-046 (Soruşturma)
Karar Sayısı :20-06/68-37
Karar Tarihi :23.01.2020
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Birol KÜLE
Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan), Adem BİRCAN,
Şükran KODALAK, Ahmet ALGAN, Hasan Hüseyin ÜNLÜ,
Ayşe ERGEZEN
B. RAPORTÖRLER: Murat AYBER, Mehmet TOKGÖZ, Zahide ORMAN,
Eren YALDIZLI
C. BAŞVURUDA
BULUNANLAR : - Gizlilik talebi bulunmaktadır.
- Kepez Müteahhitler Derneği
Emek mah. Yeşilırmak cad. No:11 D:3 Dönmez Kardeşler
İş Hanı, Kepez, Antalya
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILANLAR : - Afyon Çimento San. Tic. A.Ş.
Temsilcileri: Av. Gönenç GÜRKAYNAK, Av. Öznur İNANILIR
Çitlenbik Sok. No:12 Yıldız Mah. Beşiktaş, İstanbul
- As Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Temsilcileri:Av. Dr. Oğuzkan GÜZEL
Mustafa Kemal Mah. 2110. Sok. No:17 Çankaya, Ankara
- Göltaş Göller Bölgesi Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Temsilcileri: Av. Şahin ARDIYOK, Av. Armanç CANBEYLİ,
Av. Ramiz ARSLAN
Büyükdere Cad. Bahar Sok. No:13 River Plaza Kat 11-12
Levent, Şişli, İstanbul
- Konya Çimento San. A.Ş.
Temsilcileri: Av. Efser Zeynep ERGUN,
Av. Sibel YILMAZ ATİK, Av. Burcu TUZCU ERSİNE
Abdi İpekçi Cad. No: 19-1 Nişantaşı, İstanbul
(1) E.DOSYAKONUSU: Göltaş Göller Bölgesi Çimento San. ve Tic. A.Ş. ve AS
Çimento Sanayi ve Tic A.Ş.’nin Isparta iline başka çimento üreticilerini
sokmadıkları, bölgedeki hazır beton tesisleri üzerinde baskı kurdukları, Afyon
Çimento San. Tic. A.Ş. ve Konya Çimento San. A.Ş ile birlikte aralarında
anlaşarak dört teşebbüsün çimento fiyatlarını birlikte artırdıkları ve çimento
pazarını paylaştıkları iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle, Göltaş Göller Bölgesi Çimento Sanayi ve
Ticaret A.Ş. (GÖLTAŞ) ve As Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş. (AS ÇİMENTO)’nin
Isparta iline başka çimento üreticilerini sokmadıkları, bölgedeki hazır beton tesisleri
üzerinde baskı kurdukları, aralarında anlaşarak çimento fiyatlarını 2017 yılı son
çeyreğinde artırdıkları ve 2018 yılı başında da fiyatları artıracakları iddia edilmiştir.
20-06/68-37
2/61

(3) G. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 13.12.2017 tarih,
9116sayıile intikal eden başvuru üzerine düzenlenen 22.12.2017 tarih ve 2017-5-046/İİ
sayılı İlk İnceleme Raporu,28.12.2017 tarihli Rekabet Kurulu (Kurul) toplantısında
görüşülmüşve 17-44/694-M sayı ile iddialar hakkında önaraştırma yapılmasına karar
verilmiştir. Anılan Kurul kararına istinaden başlatılan önaraştırma kapsamında
GÖLTAŞ’ta ve AS ÇİMENTO’da 27.03.2018 tarihinde yerinde incelemeler
gerçekleştirilmiş ve bilgi talebinde bulunulmuştur. Talep edilen bilgilere istinaden
GÖLTAŞ’tan gelen cevap 10.04.2018 tarih ve 2963 sayı ile, AS ÇİMENTO’dan gelen
cevap 11.04.2018 tarih ve 2978 sayı ile Kurum kayıtlarına girmiştir.
(4) Önaraştırma kapsamında 28.03.2018 tarihinde; (…..) ((…..)), (…..) ve (…..)’de (…..)
yerinde incelemeler gerçekleştirilmiş ve bilgi talebinde bulunulmuştur. Talep edilen
bilgilere istinaden (…..)’den gelen cevap 05.04.2018 tarih ve 2816 sayı ile, (…..)’tan
gelen cevap 06.04.2018 tarih ve 2833 sayı ile ve (…..)’tan gelen cevap 17.04.2018
tarih ve 3124 sayı ile Kurum kayıtlarına girmiştir.
(5) Ayrıca önaraştırma kapsamında değerlendirmek üzere 09.04.2018 tarih ve 4613 sayı
ile Maviler İnş. Turz. Tar. Hayv. Oto Kir. Gayr. Dan. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.
(MAVİLER)ve Alimoğlu Bil. Yapı. İnş. Mad. Gıda Tar. Hay. San. ve Tic. Ltd. Şti.’den
(ALİMOĞLU)bilgi talebinde bulunulmuştur.Talep edilen bilgilere istinaden
MAVİLER’den gelen cevap 20.04.2018 tarih ve 3209 sayı ile, ALİMOĞLU’ndan gelen
cevap 02.05.2019 tarih ve 3010 sayı ile Kurum kayıtlarına girmiştir.
(6) Düzenlenen24.04.2018 tarihli ve 2017-5-046/ÖAsayılı Önaraştırma Raporu Kurulun
03.05.2018tarihli toplantısında görüşülmüş ve 18-13/243-M sayı ile AS ÇİMENTO ve
GÖLTAŞ hakkında4054 sayılı Rekabetin Korunması HakkındaKanun’un(4054 sayılı
Kanun) 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına karar verilmiştir.
(7) Soruşturma bildirimi 15.05.2018 tarih ve 6174 ve 6176 sayılı yazılar ile AS ÇİMENTO
ve GÖLTAŞ’a gönderilmiş ve birinci yazılı savunmaları istenmiştir. AS ÇİMENTO’nun
birinci yazılı savunması 13.06.2018 tarih ve 4559 sayı ile, GÖLTAŞ’ın birinci yazılı
savunması ise 18.06.2018 tarih ve 4626 sayı ileKurum kayıtlarına girmiştir.
(8) Soruşturma kapsamında (…..) ile görüşmeler yapılmıştır. Yapılan görüşmelerle elde
edilen bilgiler ve 16.05.2018 tarihli 3908 sayılı, 18.04.2018 tarihli 3166 sayılı,
26.03.2018 tarihli 2494 sayılı şikâyetler göz önüne alınarak 12.07.2018 tarih ve 2017-
5-46/BN-1 sayılı Bilgi Notu Kurula sunulmuştur.
(9) Kurulun 18.07.2018 tarih toplantısında alınan 18-23/412-M sayılı kararla Afyon
Çimento San. Tic. A.Ş. (AFYON ÇİMENTO) ve Konya Çimento San. A.Ş. (KONYA
ÇİMENTO) hakkında soruşturma açılmasına ve bu soruşturmanın 18-13/243-M sayılı
karar uyarınca başlatılan soruşturma ile birleştirilerek yürütülmesine karar verilmiştir.
26.07.2018 tarihinde AFYON ÇİMENTO ve KONYA ÇİMENTO’da yerinde inceleme
gerçekleştirilmiş ve taraflara soruşturma bildirimi tebliğ edilmiştir. AFYON
ÇİMENTO’nun birinci yazılı savunması 17.08.2018 tarih ve 5855 sayı ile Kurum
kayıtlarına intikal etmiştir. KONYA ÇİMENTO ise süresi içinde birinci yazılı
savunmasını sunmamış, 06.11.2018 tarih, 8003 sayıile beyan dilekçesi göndermiştir.
(10) Ayrıca soruşturma kapsamında değerlendirmek üzere 26.07.2018 tarihinde (…..),
31.07.2018 tarihinde (…..) ve (…..) yetkilileri ile, 01.08.2018 tarihinde (…..) yetkilileri
ile görüşmeler yapılmıştır. Bunun yanında yine soruşturma kapsamında
değerlendirmek üzere Türkiye Çimento Müstahsilleri Birliğinden (TÇMB) 08.08.2018
tarih ve 9807 sayı, 14.08.2018 tarih ve 10066 sayı, 03.09.2018 tarih ve 10629 sayı ile
bilgi talebinde bulunulmuştur. TÇMB tarafından gönderilen cevabi yazılar 16.08.2018
20-06/68-37
3/61

tarih ve 5816 sayı, 06.09.2018 tarih ve 6551 sayı ileKurum kayıtlarına girmiştir. Ayrıca
09.08.2018 tarihinde TÇMB’de yerinde inceleme gerçekleştirilmiştir.
(11) Soruşturma taraflarından 10.09.2018 tarih ve 10999 sayı ile bilgi talebinde bulunulmuş,
KONYA ÇİMENTO’dan gelen cevap 24.09.2018 tarih ve 6877 sayı, AS ÇİMENTO’dan
gelen cevap 26.09.2018 tarih ve 6933 sayı, GÖLTAŞ’tan gelen cevap 26.09.2018 tarih
ve 6938 sayı, AFYON ÇİMENTO’dan gelen cevap 26.09.2018 tarih ve 6929 sayı ile
Kurum kayıtlarına girmiştir.
(12) Yürütülen soruşturma süresinin altı ay uzatılması talebini içeren 18.09.2018 tarih ve
2017-5-046/BN-02 sayılı Bilgi Notu Kurulun 26.09.2018 tarihli toplantısında ele
alınmış, 18-34/571-M sayılı karar ile soruşturma süresinin bitiminden itibaren alt ay
uzatılmasına karar verilmiştir. Soruşturma süresinin uzatılmasına ilişkin Kurul kararı
27.09.2018 tarih ve 11903 sayı ile AS ÇİMENTO’ya, aynı tarih olmak üzere 11905 sayı
ile GÖLTAŞ’a, 11909 sayı ile AFYON ÇİMENTO’ya, 11908 sayı ile KONYA
ÇİMENTO’ya bildirilmiştir.
(13) KONYA ÇİMENTO tarafından soruşturma kapsamında değerlendirmek üzere
06.11.2018 tarih ve 8003 sayı ile Kurum kayıtlarına giren ek belge sunulmuştur.
(14) Soruşturma kapsamında 08.01.2019 tarihinde (…..) yerinde inceleme yapılmıştır. Aynı
tarihte (…..) görüşme gerçekleştirilmiştir.
(15) Kurul, 20.12.2018 tarih ve 18-48/752-M sayı ile (…..) tarafından yapılan ve Kurum
kayıtlarına 12.11.2018 tarih ve 8171 sayı ile giren başvurunun devam eden soruşturma
kapsamına dâhil edilmesine karar vermiştir.
(16) Soruşturma kapsamında değerlendirmek üzere 21.01.2019 tarih ve 905 sayı ile
AFYON ÇİMENTO’dan, aynı tarih ve 907 sayı ile KONYA ÇİMENTO’dan 19.02.2019
tarih ve 2289 sayı ile (…..) bilgi talebinde bulunulmuştur.AFYON ÇİMENTO tarafından
gönderilen cevabi yazı 29.01.2019 tarih 611 sayı ile, KONYA ÇİMENTO tarafından
gönderilen cevabi yazı 29.01.2019 tarih 617 sayı ile, (…..) tarafından gönderilen cevabi
yazı 04.03.2019 tarih ve 1574 sayı ileKurum kayıtlarına girmiştir.GÖLTAŞ tarafından,
soruşturma kapsamında değerlendirmek üzere sunulan ek bilgi ve belgeler 27.03.2019
tarih ve 2220 sayı ile Kuruma intikal etmiştir.
(17) Açılan soruşturma kapsamında hazırlanan 03.05.2019 tarihli ve 2017-5-046/SR sayılı
Soruşturma Raporu ve ekleri Kurul üyelerine ve taraflara 4054 sayılı Kanun’un 45.
maddesi gereğince tebliğ edilmiş ve soruşturma taraflarının ikinci yazılı savunmaları
talep edilmiştir. Soruşturma Raporu AS ÇİMENTO tarafından 08.05.2019 tarihinde,
GÖLTAŞ ÇİMENTO tarafından 09.05.2019 tarihinde, KONYA ÇİMENTO tarafından
08.05.2019 tarihinde, AFYON ÇİMENTO tarafından 08.05.2019 tarihinde tebellüğ
edilmiştir. KONYA ÇİMENTO’nun talebi üzerine Kurul 30.05.2019 tarih ve 19-20/298-
M sayı ile ikinci yazılı savunmanın sunulması için 30 gün ek süre tanınmasına karar
vermiştir.
(18) AS ÇİMENTO’nun ikinci yazılı savunması 14.05.2019 tarih 3202 sayı ile, GÖLTAŞ
ÇİMENTO’nunki 31.05.2019 tarih 3764 sayı ile, KONYA ÇİMENTO’nunki 05.07.2019
tarih 4428 sayı ile, AFYON ÇİMENTO’nunki 31.05.2019 tarih 3719 sayı ile yasal süresi
içerisinde Kurum kayıtlarına intikal etmiş, hazırlanan 19.07.2019 tarihli, 2017-5-
46/EGsayılı Ek Yazılı Görüş Kurula ve taraflara tebliğ edilmiştir. Ek Yazılı Görüş AS
ÇİMENTO, GÖLTAŞ ÇİMENTO, AFYON ÇİMENTO tarafından 23.07.2019 tarihinde,
KONYA ÇİMENTO tarafından 24.07.2019 tarihinde tebellüğ edilmiştir.
20-06/68-37
4/61

(19) Üçüncü yazılı savunmalarAS ÇİMENTO tarafından 01.08.2019 tarih ve 5063 sayı ile,
GÖLTAŞ ÇİMENTO tarafından 22.08.2019 tarih ve 5469 sayı ile, KONYA ÇİMENTO
tarafından 22.08.2019 tarih ve 5472 sayı ile, AFYON ÇİMENTO tarafından 20.08.2019
tarih ve 5400 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal ettirilmiştir. Hakkında soruşturma
yürütülen taraflardan AFYON ÇİMENTO’nun sözlü savunma talebine ilişkin27.08.2019
tarihli, 2017-5-46/BN-4 sayılı Bilgi Notu Kurulun 05.09.2019 tarihli toplantısında
görüşülmüş ve 19-31/497-M sayı ile sözlü savunma toplantısının 16.10.2019’da
yapılmasına karar verilmiştir. Daha sonra 16.10.2019 tarihinde toplantı için gerekli
nisabın sağlanamayacağının anlaşılması üzerine; sözlü savunma toplantısının, tarihi
daha sonra belirlenmek üzere, ertelenmesine karar verilmiştir. 07.11.2019 tarih, 19-
38/600-M sayı ile sözlü savunma toplantısının 22.01.2020 tarihinde yapılmasına karar
verilmiştir.
(20) 22.01.2020 tarihinde yapılan sözlü savunmanın ardından Kurul; yürütülen soruşturma
ile ilgili olarak düzenlenen Rapor’a, Ek Görüş’e, toplanan delillere, yazılı/sözlü
savunmalara ve incelenen dosya kapsamına göre 23.01.2020 tarih ve 20-06/68-37
sayı ile işbu nihai kararı tesis etmiştir.
(21) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ:İlgili RaporveEk Yazılı Görüş sonucunda;
- GÖLTAŞ ÇİMENTO ve AS ÇİMENTO’nun Isparta İline başka çimento üreticilerini
sokmadıklarına yönelik yeterli bulgu olmadığı;
- Mezkûr iki teşebbüsün bölgedeki hazır beton imalatçıları üzerinde baskı
kurduklarına ilişkin maddi bulgu olmadığı;
- GÖLTAŞ ÇİMENTO ve AS ÇİMENTO’nun aralarında anlaşarak 2017 yılı son
çeyreğinde ve 2018 yılı başında çimento fiyatlarını artırdıkları iddialarına yönelik
teşebbüsler arasında anlaşma ya da uyumlu eylem olduğuna yönelik yeterli bulgu
olmadığı;
- AFYON ÇİMENTO tarafından Afyon pazarına girişi engelleme amacıyla ticari
politika tasarlandığı iddialarının gerçeği yansıtmadığı,
- AS ÇİMENTO haricindeki soruşturma tarafı teşebbüslerin Antalya iline çimento
satışından imtina ettikleri iddialarının gerçeği yansıtmadığı,
- Soruşturma tarafları hakkında 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında idari
para cezası uygulanmasına yer olmadığı
belirtilmiştir.
I. İnceleme ve Değerlendirme
I.1. Hakkında Soruşturma Yürütülen Teşebbüsler
I.1.1. As Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş. (AS ÇİMENTO)
(22) AS ÇİMENTO, 1997 yılında Antalya ilinde kurulmuş olup 2003 yılında Burdur ilinde
çimento yatırımlarına başlamış ve halen Burdur’da üretimine devam etmektedir.
Teşebbüsün yıllık klinker üretim kapasitesi 4.300.000 ton, çimento üretim kapasitesi
ise 6.500.000 tondur. Ekonomik bütünlüğü içindeki As-Ado Hazır Beton San. Nakliyat
ve Tic. A.Ş. (As-Ado Hazır Beton) ise 2007 yılında faaliyet göstermeye başlamıştır. As-
Ado Hazır Beton’un Antalya, Balıkesir, Mersin ve Bursa illeri ve ilçelerinde kurulu 12
hazır beton tesisi bulunmaktadır. Ayrıca aynı ekonomik bütünlük içinde, Antalya Limanı
içerisinde Asçimport Turizm San. ve Tic. A.Ş. adlı iştiraki ile liman yükleme tesisi de
bulunmaktadır.
20-06/68-37
5/61

I.1.2. Göltaş Göller Bölgesi Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş. (GÖLTAŞ)
(23) GÖLTAŞ, 1969 yılında Isparta’da kurulmuştur. 2017 yılı itibarıyla yıllık 2.300.000 ton
klinker ve 5.060.00 ton çimento üretim kapasitesine sahiptir. 1996 yılında hazır beton
sektöründe faaliyet göstermeye başlamıştır. Soruşturma tarihi itibarıyla hazır beton
sektöründe Antalya, Isparta ve Burdur illerinde olmak üzere toplamda yedi tesisi ile
faaliyet göstermektedir. Finansal yapı itibarıyla halka açık bir şirket olup hisseleri Borsa
İstanbul’da işlem görmektedir.
I.1.3. Afyon Çimento San. Tic. A.Ş. (AFYON ÇİMENTO)
(24) AFYON ÇİMENTO 1954 tarihinde kurulmuştur. AFYON ÇİMENTO’nun Italcementi
Group kontrolünde olan %51 oranındaki hissesini 2012 yılında Çimsa Çimento Sanayi
ve Ticaret A.Ş.(ÇİMSA) satın almıştır1. AFYON ÇİMENTO 2015 yılında Afyon şehir
merkezi dışında eski fabrikaya nazaran yaklaşık dört kat daha büyük kapasitede yeni
fabrika yatırımlarına başlamış, Şubat 2017’de yeni fabrika üretime geçmiş ve
nihayetinde şehir merkezinde kalan eski fabrikanın faaliyetine son verilmiştir. Yeni
fabrikanın yıllık klinker üretim kapasitesi 1.600.000 ton, çimento üretim kapasitesi ise
2.100.000 tondur. ÇİMSA’nın ayrıca Adana, Mersin, Kayseri, Osmaniye,
Kahramanmaraş, Nevşehir, Aksaray, Karaman, Konya, Bursa, Bilecik, Eskişehir,
Kütahya, Denizli, Afyon ve Sakarya illerinde toplam 27 hazır beton tesisi
bulunmaktadır. AFYON ÇİMENTO hisseleri Borsa İstanbul’da işlem görmektedir.
I.1.4. Konya Çimento San. A.Ş. (KONYA ÇİMENTO)
(25) KONYA ÇİMENTO, hisselerinin %81,88’ine sahip Fransa’da yerleşik VICAT SA Grubu
tarafından kontrol edilmektedir. Konya’da üretim faaliyetlerini gerçekleştiren
teşebbüsün satışları İç Anadolu ve Akdeniz Bölgelerine gerçekleşmektedir. Teşebbüs
yıllık 1.500.000 ton klinker ve 2.160.000 ton çimento üretim kapasitesine sahiptir. Hazır
beton faaliyetleri 2015 yılında kurulan –ekonomik bütünlük içindeki- Konya Hazır Beton
San. ve Tic. A.Ş. (KONYA BETON) tarafından sürdürülmektedir. Teşebbüsün 2018 yılı
itibarıyla faal olan 19 hazır beton tesisi bulunmaktadır. Bunlardan 17 adedi Antalya,
Burdur, Afyon, Isparta, Konya illerinden oluşan ilgili coğrafi pazardadır. KONYA
ÇİMENTO hisseleri Borsa İstanbul’da işlem görmektedir.
I.2. İlgili Pazar
I.2.1. İlgili Ürün Pazarı
(26) Çimento, beyaz çimento ve gri çimento olmak üzere başlıca iki ürün grubu altında
değerlendirilmektedir. Gri çimento, altyapı ve inşaat endüstrilerinin en büyük
girdilerinden biridir. Beyaz çimento ise daha çok yapıştırıcı ve derz dolgu malzemeleri,
mimari ve dekoratif betonlar, prefabrik dış cephe panelleri, prekast elemanları
üretiminde kullanılmaktadır. Bu bakımdan beyaz çimentonun kullanım alanı ve miktarı
gri çimentoya oranla çok azdır.
(27) Beyaz ve gri çimentonun (özellikle bunların girdisi konumundaki klinkerin) üretim
süreçleri birbirinden ayrı yürütülmekte olup bunların arz ve talep bakımından ikame
olması söz konusu değildir. Beyaz çimento dışında kalan tüm çimento türleri gri
çimento olarak kabul edilmektedir. Gerek üretim miktarları gerekse kullanım alanları
açısından farklılık arz etmeleri sebebiyle beyaz çimento ve gri çimento genellikle ayrı
ürün pazarları olarak ele alınmaktadır.

1 Kurulun 12.4.2012 tarih ve 12-20/503-142 sayılı kararı.
20-06/68-37
6/61

(28) Beyaz ve gri çimento ayrımının yanı sıra çimento ürünleri içerdikleri katkı maddelerine
göre de sınıflandırılmaktadır. Türkiye pazarında çimento türleri genel olarak Türk
Standartları Enstitüsünün çimentoya ilişkin standardı olan TS EN 197-1: 2011
kapsamında içerdiği katkı maddelerine göre sınıflandırılmaktadır.
(29) Çimento türleri ile ilgili olarak pazarlama yöntemi bakımından “torbalı” ve “dökme
çimento” ayrımı da yapılmaktadır. Hazır beton üretiminde temel olarak dökme çimento
kullanılmaktadır. Dökme çimento, hazır beton tesislerinin yanı sıra diğer endüstriyel
üreticiler ve silosu olan büyük inşaat şirketleri tarafından kullanılmakta iken; torbalı
çimento, “elle beton dökümü” gibi daha düşük yoğunluklu tüketim gerektiren işlerde
kullanmak üzere talep edilmektedir.
(30) Dosya kapsamında şikâyetin gri çimento pazarına ilişkin olması ve Kurulun önceki
kararları2 da göz önünde bulundurularak ilgili ürün pazarı “gri çimento pazarı” olarak
belirlenmiştir.
I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
(31) Nakliye maliyetleri ve bu maliyetlerin ürünün değerine oranı çimentonun ekonomik
olarak pazarlanabileceği coğrafyanın belirlenmesinde önemli kıstaslardandır. Bu
durumda, çimento fabrikaları kuruldukları pazar ve çevresinde yüksek pazar gücüne
sahipken bu pazarlardan uzaklaştıkça pazar gücünü kaybetmektedirler. Çimentonun
bu niteliği, çimentonun ekonomik olarak satılabildiği bölgeyi sınırlandırmaktadır. Bu
bölgenin dışına çimento satılması, nakliye masraflarını artırmakta, bu da kârlılığı
ortadan kaldırabilmektedir.
(32) İlgili coğrafi pazar tanımlamasında fiyat serilerinin ve taşıma (nakliye) verilerinin
kullanıldığı çeşitli yöntemler bulunmaktadır. Çimento sektörünü konu alan önceki tarihli
önaraştırma, soruşturma ve sair incelemelerde ilgili coğrafi pazar, genellikle fabrikanın
bulunduğu yerden 250–300 km ile çevrelenen bölge dikkate alınarak bölgesel seviyede
belirlenmiştir. Bunun dışında Elzinga-Hogarty (E-H) testi, Kurulun geliştirdiği %10
kriteri gibi yöntemlerden de faydalanılmaktadır.
(33) İlgili coğrafi pazarın tanımlanmasında kullanılan E-H testi incelenen bölgeler
arasındaki ürün giriş çıkışını dikkate almaktadır. Testin genel mantığı şu şekilde
özetlenebilir: Eğer belli bir coğrafi pazara dışarıdan girişler (ithalat) ve o bölgeden
dışarıya çıkışlar (ihracat) azsa, o bölgede ilgili ürünün fiyatı diğer bölgelerden bağımsız
olarak belirlenebilecektir. Bu ise, bölgenin coğrafi pazar olabileceğini göstermektedir.
E-H testi başta Amerika Birleşik Devletleri (ABD) olmak üzere birçok ülkede rekabet
otoriteleri tarafından kullanılmakla birlikte, testin uygulanmasına yönelik çeşitli
eleştiriler mevcuttur. Teste getirilen başlıca eleştirileri; “statik bir analiz olması
nedeniyle potansiyel rekabeti dikkate almadığı, ilgili pazarı olduğundan daha geniş/dar
tanımladığı, testte yer verilen eşik değerlerin saptanmasının ekonomik dayanaktan
yoksun olduğu” şeklinde özetlemek mümkündür3.
(34) E-H testi için getirilen eleştiriler göz önünde bulundurularak Rekabet Kurulunca
geliştirilen “%10 kriteri yöntemi”, ilgili coğrafi pazarın belirlenmesinde tesis odaklı bir
yaklaşım kullanılarak tarafların sahip olduğu her bir tesis için farklı bir ilgili coğrafi pazar

2 05.09.2013 tarih ve 13-50/719-305 sayılı, 24.01.2013 tarih ve 13-07/65-34 sayılı, 06.04.2012 tarih
ve 12-17/499-140 sayılı, 31.03.2013 tarih ve 11-20/378-117 sayılı Kurul kararları.
3 Lundmark R ve Warell L (2005); “Simulation of Efficiency and Competitive Effects of Horizontal
Mergers in the Iron Ore Industry ”; Sweden; s.13;

20-06/68-37
7/61

tanımlanmasına dayanmaktadır4. %10 kriteri yönteminde, bir çimento tesisi tarafından
yapılan satışlar il bazında ayrıştırılarak çimento tesisi tarafından bir ile yapılan
satışların o ilin toplam çimento tüketiminin en az %10’unu oluşturması durumunda,
satış yapılan il ilgili coğrafi pazara dâhil edilmektedir. Buradaki temel ölçüt, o tesisin o
bölge (il) için ne kadar önemli olduğunun bir başka deyişle, tesisin o bölgede (ilde)
rekabetçi bir baskı oluşturabilme yeteneğine sahip olup olmadığının tespitidir.
(35) Dosya kapsamında ilgili coğrafi pazar tespit edilirken; Kurul tarafından geliştirilen %10
kriteri yöntemi, satışların yapıldığı bölgenin fabrikanın bulunduğu yerden uzaklığı, satış
yapılan yerlerin teşebbüsün toplam satışları içerisindeki oranı ve teşebbüslerin
satışlarının örtüştüğü bölgeler dikkate alınacaktır. Bu çerçevede teşebbüslerin 2016 ve
2017 yıllarında satış yaptığı illerin teşebbüsün toplam satışları içerisindeki oranları ile
o ildeki tüketimi karşılama oranlarına Tablo 1, 2,3 ve 4’te5 yer verilmektedir.
Tablo 1: AFYON ÇİMENTO'nun Satış Yaptığı İllerdeki Tüketimi Karşılama Oranı (%) ve Toplam Satışları
İçerisindeki Oranı (%)
2016 2017
İller
İlin Teşebbüsün Toplam
Satışları İçerisindeki
Oranı
Tüketim
Karşılama Oranı
İlin Teşebbüsün Toplam
Satışları İçerisindeki
Oranı
Tüketim
Karşılama Oranı
Afyon (…..) (…..) (…..) (…..)
Kütahya (…..) (…..) (…..) (…..)
Uşak (…..) (…..) (…..) (…..)
Konya (…..) (…..) (…..) (…..)
Eskişehir (…..) (…..) (…..) (…..)
Isparta (…..) (…..) (…..) (…..)
Denizli (…..) (…..) (…..) (…..)
Manisa (…..) (…..) (…..) (…..)
Aydın (…..) (…..) (…..) (…..)
Ankara (…..) (…..) (…..) (…..)
Antalya (…..) (…..) (…..) (…..)
Bilecik (…..) (…..) (…..) (…..)
Sakarya (…..) (…..) (…..) (…..)
İstanbul (…..) (…..) (…..) (…..)
Bursa (…..) (…..) (…..) (…..)
Burdur (…..) (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Teşebbüs ve TÇMB verileri kullanılarak yapılan hesaplamalar.
Tablo 2: AS ÇİMENTO'nun Satış Yaptığı İllerdeki Tüketimi Karşılama Oranı (%) ve Toplam Satışları
İçerisindeki Oranı (%)
2016 2017
İller
İlin Teşebbüsün Toplam
Satışları İçerisindeki
Oranı
Tüketim
Karşılama Oranı
İlin Teşebbüsün Toplam
Satışları İçerisindeki
Oranı
Tüketim
Karşılama Oranı
Burdur (…..) (…..) (…..) (…..)
Antalya (…..) (…..) (…..) (…..)
Afyon (…..) (…..) (…..) (…..)
Muğla (…..) (…..) (…..) (…..)
Uşak (…..) (…..) (…..) (…..)
Isparta (…..) (…..) (…..) (…..)
Kütahya (…..) (…..) (…..) (…..)
Denizli (…..) (…..) (…..) (…..)

4 Söz konusu yöntem daha önce Kurulun 24.04.2007 tarih ve 07-34/352-132 sayılı ve 26.08.2009 tarih
ve 09-39/926-227 sayılı kararlarında kullanılmıştır.
5 İlin teşebbüsün toplam satışları içerisindeki oranı, teşebbüsler tarafından gönderilen satış
verilerikullanılarak tüm türler dikkate alınarak, tüketimi karşılama oranı ise TÇMB verilerinde o ile yapılan
toplam satış miktarı verileri kullanılarak hesaplanmıştır.
20-06/68-37
8/61

2016 2017
İller
İlin Teşebbüsün Toplam
Satışları İçerisindeki
Oranı
Tüketim
Karşılama Oranı
İlin Teşebbüsün Toplam
Satışları İçerisindeki
Oranı
Tüketim
Karşılama Oranı
Eskişehir (…..) (…..) (…..) (…..)
Nevşehir (…..) (…..) (…..) (…..)
Aydın (…..) (…..) (…..) (…..)
Konya (…..) (…..) (…..) (…..)
Mersin (…..) (…..) (…..) (…..)
Manisa (…..) (…..) (…..) (…..)
İzmir (…..) (…..) (…..) (…..)
Ankara (…..) (…..) (…..) (…..)
Batman (…..) (…..) (…..) (…..)
Adıyaman (…..) (…..) (…..) (…..)
İstanbul (…..) (…..) (…..) (…..)
Adana (…..) (…..) (…..) (…..)
Niğde (…..) (…..) (…..) (…..)
Tekirdağ (…..) (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Teşebbüs ve TÇMB verileri kullanılarak yapılan hesaplamalar.
Tablo 3: GÖLTAŞ ÇİMENTO'nun Satış Yaptığı İllerdeki Tüketimi Karşılama Oranı (%) ve Toplam
Satışları İçerisindeki Oranı (%)
2016 2017
İller
İlin Teşebbüsün Toplam
Satışları İçerisindeki
Oranı
Tüketim
Karşılama Oranı
İlin Teşebbüsün Toplam
Satışları İçerisindeki
Oranı
Tüketim
Karşılama Oranı
Isparta (…..) (…..) (…..) (…..)
Antalya (…..) (…..) (…..) (…..)
Burdur (…..) (…..) (…..) (…..)
Uşak (…..) (…..) (…..) (…..)
Muğla (…..) (…..) (…..) (…..)
Kütahya (…..) (…..) (…..) (…..)
Afyon (…..) (…..) (…..) (…..)
Denizli (…..) (…..) (…..) (…..)
Konya (…..) (…..) (…..) (…..)
Aydın (…..) (…..) (…..) (…..)
Ankara (…..) (…..) (…..) (…..)
Manisa (…..) (…..) (…..) (…..)
Eskişehir (…..) (…..) (…..) (…..)
İzmir (…..) (…..) (…..) (…..)
Aksaray (…..) (…..) (…..) (…..)
Balıkesir (…..) (…..) (…..) (…..)
Karaman (…..) (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Teşebbüs ve TÇMB verileri kullanılarak yapılan hesaplamalar.
Tablo 4: KONYA ÇİMENTO'nun Satış Yaptığı İllerdeki Tüketimi Karşılama Oranı (%) ve Toplam
Satışlarıİçerisindeki Oranı (%)
2016 2017
İller
İlin Teşebbüsün Toplam
Satışları İçerisindeki
Oranı
Tüketim
Karşılama Oranı
İlin Teşebbüsün Toplam
Satışları İçerisindeki
Oranı
Tüketim
Karşılama Oranı
Konya (…..) (…..) (…..) (…..)
Karaman (…..) (…..) (…..) (…..)
Aksaray (…..) (…..) (…..) (…..)
Afyon (…..) (…..) (…..) (…..)
Mersin (…..) (…..) (…..) (…..)
Kayseri (…..) (…..) (…..) (…..)
Isparta (…..) (…..) (…..) (…..)
Niğde (…..) (…..) (…..) (…..)
20-06/68-37
9/61

Kahramanmaraş (…..) (…..) (…..) (…..)
Gaziantep (…..) (…..) (…..) (…..)
Ankara (…..) (…..) (…..) (…..)
Antalya (…..) (…..) (…..) (…..)
Kırşehir (…..) (…..) (…..) (…..)
Nevşehir (…..) (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Teşebbüs ve TÇMB verileri kullanılarak yapılan hesaplamalar.
(36) Tablo 1, 2, 3, 4, incelendiğinde 2016 yılı bakımından teşebbüslerin tüketimi karşılama
oranları %10’un üzerinde olan iller Afyon, Burdur, Antalya, Muğla, Uşak, Isparta,
Kütahya, Konya, Karaman, Aksaray’dır. 2017 yılı bakımından ise Afyon, Kütahya,
Uşak, Konya, Eskişehir, Burdur, Antalya, Muğla, Isparta, Denizli, Karaman,
Aksaray’dır.
(37) Yukarıda da yer verildiği üzere ürünün niteliği ekonomik olarak satılabileceği bölgeyi
sınırlandırmakta ve belirli bir mesafeden ileriye taşınması ticari olarak kârlı
olmamaktadır. Kurul kararlarında genel olarak tesisten itibaren 250-300 km’lik bölgeyi
kapsayan alan coğrafi pazar olarak değerlendirilmektedir. Bununla birlikte, Avrupa
Komisyonu (Komisyon) uygulamalarında yer şekilleri ve nakliye gibi unsurlara bağlı
olarak değişmekle birlikte tesisten itibaren 150 veya 250 km yarıçapındaki bölgede
çimentonun ekonomik olarak pazarlanabileceği ifade edilmektedir6. Bu çerçevede
coğrafi pazar tespitine yardımcı olması bakımından teşebbüslerin bulundukları illerdeki
tesisler baz alınarak çizilen 150 km yarıçaplı daireler ve 250 km yarıçaplı dairelere
aşağıdaki haritalarda yer verilmektedir.

6Case M.7550-Crh/Holcım Lafarge Dıvestment Busıness 24.04.2015, Case M.7878–
HeidelbergCement/Schwenk/Cemex Hungary/Cemex Croatia 05.04.2017.
20-06/68-37
10/61

Harita 1: Tesisten İtibaren 150 km Yarıçapı İle Hesaplanan Bölge

Konya Çimento
Afyon Çimento
Göltaş Çimento
As Çimento
20-06/68-37
11/61

Harita 2: Tesisten İtibaren 250 Km Yarıçapı İle Hesaplanan Bölge

(38) Teşebbüslerin tesislerinden itibaren 150 km yarıçap olarak çizilen daireler
incelendiğinde, teşebbüs bazında farklılaşmakla birlikte Konya, Isparta, Antalya,
Burdur, Afyon, Uşak, Denizli, Kütahya Eskişehir, Muğla, Aksaray ve Karaman
teşebbüslerin coğrafi olarak satış yapabileceği illeri oluşturmaktadır. Bununla birlikte
250 km yarıçaplı daireler göz önünde bulundurulduğunda, Konya, Isparta, Antalya,
Burdur, Afyon, Uşak, Denizli, Kütahya, Eskişehir, Muğla, Aksaray, Karaman, Mersin,
Sakarya, Bursa, Yalova, Bolu, Düzce, Ankara, Niğde, Nevşehir, Kırıkkale
teşebbüslerin satış yapabileceği illeri oluşturmaktadır.
(39) Yukarıda ifade edildiği üzere harita üzerinden tesis bazlı olarak çizilen 150 km ve 250
km yarıçaplı daireler kuş uçuşu uzaklıkları göstermekte olduğundan ve ürünün
taşınacağı bölgenin yeryüzü şekilleri, ulaşım şartları çimentonun ilgili bölgeye satışını
kısıtlayabileceğinden, teşebbüslerin 2014-2017 yıllarında çimento satışı yaptığı
bölgelerin, mesafe bakımından toplam satışları içerisindeki dağılımına ayrıca
aşağıdaki tabloda yer verilmektedir.


1

Konya Çimento
Afyon Çimento
Göltaş Çimento
As Çimento
20-06/68-37
12/61

Tablo 5: Teşebbüslerin 150 Km Yarıçapındaki Bölgeye (150 km. dâhil) Yaptıkları Dökme Çimento
Satışlarının Toplam Satışlara Oranı (%)
AFYON ÇİMENTO AS ÇİMENTO GÖLTAŞ ÇİMENTO KONYA ÇİMENTO
2014 (…..) (…..) (…..) (…..)
2015 (…..) (…..) (…..) (…..)
2016 (…..) (…..) (…..) (…..)
2017 (…..) (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Teşebbüs ve TÇMB verileri kullanılarak yapılan hesaplamalar.
Tablo 6:Teşebbüslerin 250 Km Yarıçapındaki Bölgeye (250 km. dâhil) Yaptıkları Dökme Çimento
Satışlarının Toplam Satışlara Oranı (%)
AFYON ÇİMENTO AS ÇİMENTO GÖLTAŞ ÇİMENTO KONYA ÇİMENTO
2014 (…..) (…..) (…..) (…..)
2015 (…..) (…..) (…..) (…..)
2016 (…..) (…..) (…..) (…..)
2017 (…..) (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Teşebbüs ve TÇMB verileri kullanılarak yapılan hesaplamalar.
(40) Tablo 5 ve Tablo 6 incelendiğinde, KONYA ÇİMENTO’nun satışlarının ortalama
yaklaşık %(…..)’lık kısmının 150 km ve altındaki mesafelere, ortalama %(…..)’lik
kısmının ise 250 km yarıçapındaki bölge içine gerçekleştirildiği görülmektedir.
GÖLTAŞ ÇİMENTO’nun satışlarının ortalama yaklaşık %(…..)’lük kısmının 150 km ve
altındaki mesafelere, %(…..)’lük kısmının ise 250 km ve altındaki bölgelere
gerçekleştirildiği görülmektedir. AS ÇİMENTO’nun satışlarının ortalama %(…..)’i 150
km ve altındaki mesafelere, %(…..)’lük kısmının ise 250 km ve altındaki bölgelere
gerçekleştirildiği görülmektedir. AFYON ÇİMENTO’nun satışlarının %(…..)’lik kısmı
150 km ve altındaki mesafelere, %(…..)’luk kısmının ise 250 km ve altındaki bölgelere
gerçekleştirildiği görülmektedir.
(41) Yukarıda yer verilen bilgiler doğrultusunda %10 kriteri baz alındığında ilgili coğrafi
pazar Afyon, Kütahya, Uşak, Konya, Eskişehir, Burdur, Antalya, Muğla, Isparta,
Denizli, Karaman, Aksaray olarak tespit edilebilir. Söz konusu illerden Aksaray, gerek
Harita 1’de çizilen 150 km yarıçaplı dairelerin gerekse Harita 2’de çizilen 250 km
yarıçaplı daireler bakımından sadece KONYA ÇİMENTO’nun satış yapabileceği
bölgede yer almakta olup diğer teşebbüslerin Aksaray’a satışları bulunmamaktadır.
Dolayısıyla Aksaray’ın ilgili pazar dışında bırakılabileceği değerlendirilmektedir.
(42) Karaman, Harita 1’de çizilen 150 km yarıçaplı daireler bakımından sadece KONYA
ÇİMENTO’nun satış yapabileceği bölgede olup Harita 2’de çizilen 250 km yarıçaplı
daireler bakımından ise AFYON ÇİMENTO’nun satış yapabileceği bölge dışında
kalmakta, GÖLTAŞ ve AS ÇİMENTO bakımından ise sınırda yer almaktadır. Ancak
KONYA ÇİMENTO dışında diğer teşebbüslerin satışları bulunmamaktadır. Bu nedenle
Karaman da ilgili pazar dışında bırakılmıştır.
(43) Kütahya bakımından, bu ile en yakın tesis olan AFYON ÇİMENTO dışında AS
ÇİMENTO’nun satışlarının yaklaşık %(…..), GÖLTAŞ’ın ise satışlarının yaklaşık
%(…..) bu ile yapıldığı görülmektedir. Bununla birlikte Harita 1’de çizilen 150 km
yarıçaplı daireler bakımından sadece AFYON ÇİMENTO’nun satış yapabileceği
bölgede kalmaktadır. Harita 2’de çizilen 250 km yarıçaplı daireler bakımından ise
KONYA ÇİMENTO haricinde üç teşebbüsün de satış yapabileceği bölge içinde
kalmaktadır. Ancak Kütahya karayolu mesafesi olarak AS ÇİMENTO ve GÖLTAŞ
ÇİMENTO’ya sırasıyla, (…..) km ve (…..) km uzaklıkta bulunmaktadır. Kütahya’nın AS
ÇİMENTO ve GÖLTAŞ ÇİMENTO’nun satışları içerisindeki payının düşük olması, bu
teşebbüslerin satışlarının %(…..)’lük kısmının 250 km ve altında kalan illere yapılmış
olması ve teşebbüsler arası rekabeti kısıtlayıcı anlaşma ihtimalinin teşebbüslerin
20-06/68-37
13/61

satışları içerisindeki payı yüksek olan illerde daha fazla olması da göz önüne alınarak
Kütahya da ilgili pazar dışında bırakılmıştır.
(44) Eskişehir ise tüketimi karşılama oranları bakımından sadece AFYON ÇİMENTO için
%10’un üzerindedir. Bunun yanı sıra diğer üç teşebbüsün Eskişehir’e yaptığı satışlar,
toplam satışlarında yaklaşık %(…..) oranında pay almaktadır. Eskişehir 150 km
yarıçap baz alınarak çizilen bölge bakımından sadece AFYON ÇİMENTO’nun
bölgesinde kalmakta, 250 km yarıçap bakımından ise AFYON ÇİMENTO ve
GÖLTAŞ’ın bölgesinde olmakla birlikte belirtildiği üzere GÖLTAŞ’ın bu ile satışı
bulunmamaktadır. Dolayısıyla, Eskişehir de coğrafi pazarın dışında bırakılmıştır.
(45) Mevcut dosya kapsamında iddia konusu eylemler, yukarıda yer verilen
değerlendirmeler ve yapılan analizlerde teşebbüslerin çıkar ilişkilerinin kısmen ve/veya
tamamen kesiştiği alanlar da göz önünde bulundurularak ilgili coğrafi pazar, Afyon,
Konya, Antalya, Burdur, Isparta, Denizli, Uşak ve Muğla olarak belirlenmiştir.
I.5. Yapılan Tespitler
I.5.1. Sektör Temsilcileri ve Hazır Beton Üreticileriyle Yapılan Görüşmeler
I.5.1.1. BaşvuruSahibi İle Yapılan Görüşme
(46) 28.03.2018 tarihinde gizlilik talepli başvuru sahibi ile gerçekleştirilen görüşmede özetle;
- 2017 yılının Kasım ayında Isparta’da faaliyet gösteren tüm hazır beton
üreticilerinin GÖLTAŞ (…..) tarafından çağrılarak GÖLTAŞ entegre tesisinde
toplanıldığı, söz konusu toplantıda Isparta’da faaliyet gösteren beş hazır beton
firmasına halihazırda bekleyen beş yapım işinin dağıtıldığı, iş dağılımının
uygulanmasında sıra sahibi teşebbüsün müşteriye olağan fiyat teklifi verdiği,
diğer teşebbüslerin müşteriye olağan fiyatın üzerinde teklif vermek suretiyle
öngörülen paylaşıma riayet ettiği, söz konusu dağılıma uymayan hazır beton
firmalarının cezai yaptırım olarak hazır betonu ilgili müşteriye iş dağılımında
tedarik edeceği belirlenen hazır beton firmasından alarak tedarik edeceği,
nakliye ve pompa bedelinin anlaşmayı ihlal eden teşebbüse yükleneceği ve de
bahse konu anlaşmayı ihlal eden teşebbüse ayrıca yüksek fiyattan çimento
satılacağı veya hiç çimento satılmayacağının belirtildiği,
- (…..)
belirtilmiştir. 31.07.2018 tarihinde başvuru sahibi ile gerçekleştirilen ikinci görüşmede
başvuru sahibi özetle;
- AS ÇİMENTO ve GÖLTAŞ’ın aralarında tekrar anlaştıklarını ifade ederek,
çimento fiyatlarının 1 Ağustos 2018 tarihi itibarıyla 225 TL, yakın zamanda da
245 TL olacağının bildirildiği,
- AS ÇİMENTO ve GÖLTAŞ’ın çimento fiyatlarını yükseltip hazır beton fiyatlarını
düşürmekte olduğu, bu sebeple hazır betondaki kâr marjının %1 seviyelerine
kadar düştüğü, hazır beton üreticileri üzerinde baskı kurarak kendi istedikleri
fiyatlardan hazır beton sattırdıkları, kendilerinin dikte ettiği müşteri paylaşım ve
satış fiyatlarına uymayan beton tesislerine zarar ettirmek amacıyla –kendi atıl
hazır beton tesislerini çalıştırmak suretiyle- müşteriye düşük fiyat teklif ettikleri,
- (…..)” şeklinde ifadeler kullandığı,
- AS ÇİMENTO ve GÖLTAŞ'ın bayilerinin fabrikalardan daha düşük fiyata
çimento tedarik ettikleri ancak bayilerin de AS ÇİMENTO ve GÖLTAŞ’ın
söylediklerinin dışında hareket etmediği,
20-06/68-37
14/61

- (…..) ve
- (…..) tesisi için çimentoyu (…..)’dan aldığı, (…..)’nun aralarındaki anlaşmadan
dolayı Isparta tarafına satış yapmadığı, benzer şekilde (…..)’nun Gelendost,
Yalvaç, Şarkikaraağaç’a satış yaparken Isparta Merkez’e ürün satışı
gerçekleştirmediği
yönünde beyanlarda bulunmuştur.
I.5.1.2. (…..) ile Yapılan Görüşme
(47) 28.03.2018 tarihinde (…..) yetkilisi (…..) ile kendi ofislerinde gerçekleştirilen
görüşmede özetle;
- Son 3-4 ay içinde çimento fiyatlarının aşırı artış gösterdiği, ilk zammın 11 Ocak
2018 tarihinde, ikinci zammın 1 Şubat 2018 tarihinde yapıldığı, CEM I 42,5
türünde GÖLTAŞ’tan Mart ayında (…..) TL + KDV ve nakliye ile çimento alırken
1 Nisan’dan itibaren çimento fiyatının (…..) TL + KDV ve nakliye olacağının
söylendiği,
- Ayrıca Antalya Limanı’nda çimento üreticilerinin nakliye bedeli, kira bedelleri vs.
dâhil olmak üzere yaklaşık (…..) ABD Doları’na çimento ihracatı gerçekleştirdiği,
ancak buna rağmen iç piyasaya (…..) TL + KDV ve nakliye gibi fahiş fiyatla satış
gerçekleştirdikleri ve ihracat fiyatları ile yurtiçi satış fiyatları arasında çok aşırı
bir fark bulunduğu
ifade edilmiştir. 31.07.2018 tarihinde (…..) yetkilisi (…..) gerçekleştirilen görüşmede
özetle;
- Çimento maliyetlerinin yükselmesinin kendilerinin de bilgisi dâhilinde olduğu,
ancak yansıtılan zamların ticari gerçekliklerle uyuşmadığı, bu zamların
piyasanın durgun olmasına ve inşaatlarda yavaşlamaya neden olduğu,
- AS ÇİMENTO ve GÖLTAŞ’ın uzak coğrafyalarda rekabetçi davranırken kendi
yakın bölgelerinde fiyatları farklı tuttuğunu gözlemledikleri,
- (…..) ile (…..)’ın önceki yıllarda (…..)'dan dolayı yakın olduklarının bilindiği, bu
sebeple birbirlerine zıt bir şey yapmayacakları yönünde şahsi kanaati olduğu,
- Çimentoyu yoğunlukla (…..)’dan aldıkları, zaman zaman (…..) da ürün aldıkları,
(…..)’yu müşterisi olarak fiyat politikası nedeniyle eleştirseler bile (…..)’nun
piyasayı dengede tuttuğu, elindeki yüksek kapasite nedeniyle Türkiye’nin her
yerine ürün satabildiği,
- Çimento üreticilerinin araçları yoldan çevirip engelleme yapma gibi bir durum
olmadığı,
- 1 Ağustos 2018’den itibaren uygulanacak zammın önce AS ÇİMENTO, daha
sonra da GÖLTAŞ tarafından bildirildiği,
- Son iki yılda Isparta’da hazır beton işini bırakan üretici olmadığı, ancak Antalya
bölgesinde hem çimentoyu hem agregayı dışarıdan alan hazır beton
üreticilerinin zor durumda olabileceği, Isparta’da hazır betoncuların kendi
agrega ocaklarının bulunduğu, Antalya’da böyle bir durum olmayabileceği,
ayrıca Antalya’da ulaşım maliyetlerinin de fazla olduğu ve
- KONYA ÇİMENTO’nun Antalya’nın doğusuna satış yapmıyor olmasının o
bölgenin AS ÇİMENTO’ya da uzak olması nedeniyle ticari gerçekliklerle
uyuşmadığı
20-06/68-37
15/61

belirtilmiştir.
I.5.1.3. (…..) İle Yapılan Görüşme
(48) 28.03.2018 tarihinde (…..) yetkilisi (…..) ile kendi tesislerinde gerçekleştirilen
görüşmede özetle;
- Çimento fiyatlarında bölgesel, ulusal düzeyde afaki bir artış yaşandığı, çimento
üreticilerine artış sebepleri sorulduğunda makine arızası, kömür ve elektrik
fiyatlarındaki artışlar, nakliye giderleri gibi sebepler öne sürüldüğü,
- Çimentodaki artış oranını, ürettikleri hazır betona tam olarak yansıtamadıkları
ve
- İhlal iddialarını aydınlatmak adına incelenen çimento üreticilerinin maliyet
kalemleri incelenip karşılaştırma yapılabileceği ve teşebbüslerin ihracat
verilerine bakılabileceği
ifade edilmiştir.
I.5.1.4. (…..) İle Yapılan Görüşme
(49) 26.06.2018 tarihinde Afyonkarahisar ilinde bulunan (…..) yetkilisi (…..) ile kendi
ofislerinde gerçekleştirilen görüşmede özetle;
- Beton üretiminde kullanılan çimentoyu (…..) ve/veya (…..)’dan aldıkları,
- (…..) ihracata yöneldiğinde ise taleplerini (…..)’dan tedarik ettikleri,
- Çimento fiyatlarının son yapılan zamlarla (…..) TL’den (…..) TL’ye çıktığı,
halihazırda çimentoyu (…..)’dan her şey dâhil (…..) TL + KDV’ye alırken
(…..)’dan her şey dâhil (…..) TL + KDV’ye alabildikleri,
- Çimento fiyatlarındaki artışların dövizdeki yükselişten dolayı maliyet kaynaklı
olduğu, herhangi bir şekilde üreticilerin aralarında yaptıkları bir anlaşmadan
kaynaklı olmadığı, çimento tedariki konusunda herhangi bir sorun yaşamadıkları
ve
- Çimento fiyatlarındaki yükselişin kendilerinin satış miktarlarını da etkilediği,
geçen yılın aynı ayına göre yaklaşık (…..) m³ üretim düşüşü yaşadıkları
belirtilmiştir.
I.5.1.5. (…..) İle Yapılan Görüşme
(50) 26.06.2018 tarihinde (…..) ile kendi ofislerinde gerçekleştirilen görüşmede özetle;
- Çimento tedariki konusunda sıkıntı yaşamadıkları, tüm üreticilerden fiyat teklifi
aldıkları, önceleri AFYON ÇİMENTO dışındaki üreticilerden de uygun fiyata
ürün alabiliyorken, şimdilerde bant fiyatlarının üzerine nakliye bedellerinin
eklenmesiyle çimento alış fiyatının hemen hemen tüm üreticiler için aynı
seviyeye geldiği,
- Fiyatların sene başında 170 TL seviyelerinde iken 235 TL’ye yükseldiği,
- (…..)’nun atıl durumda olan ya da çok az üretim yapan bir hazır beton tesisi
olduğu,
- Hali hazırda (…..) ve (…..) hariç Afyon’daki tüm betoncuların AFYON
ÇİMENTO’dan çimento tedarik ettiği
belirtilmiştir.
20-06/68-37
16/61

I.5.1.6. (…..) İle Yapılan Görüşme
(51) 26.06.2018 tarihinde (…..)’da gerçekleştirilen görüşmede (…..) ve aynı zamanda (…..)
yetkilisi (…..) yetkilisi (…..) ve (…..) yetkilisi (…..) özetle;
- 2017 Şubat’ta açtığı yeni fabrikayla birlikte üretim kapasitesini yaklaşık dört
katına çıkaran AFYON ÇİMENTO’nun rakip çimento satıcılarının bölgeye
girmemesi için piyasaya baskı yapmaya başladığı,
- Özellikle 2017’nin son aylarından itibaren fiyatların olağanüstü artış gösterdiği
ve Afyon ilinde diğer illerden daha yüksek fiyat uygulandığı,
- AFYON ÇİMENTO’nun diğer üreticilerin Afyon’a satış yapması durumunda, o
üreticilerin üretim yaptıkları ilde fiyatları düşürerek Afyon’a satış yapmasını
engellemeye çalıştığı,
- 2017 yılının 6 ve 12’inci ayları arasında yapılan satışlar incelendiğinde AFYON
ÇİMENTO’nun Isparta ve Burdur’da düşük fiyattan satış yaptığı ve bu baskılar
sonucunda AS ÇİMENTO’nun Afyon iline çimento satışı yapmayı bıraktığı,
- AS ÇİMENTO’nun Afyon iline yaptığı satışların “göstermelik” satışlar olduğunu
düşündükleri, AS ÇİMENTO’nun Afyon’a satış yapıyormuş gibi gözükmek için
Kahvecioğlu’na hızlı tren projesi kapsamında yüksek miktarlarda çimento
satmasına müsaade edildiği,
- GÖLTAŞ’ın da Afyon ilinde göstermelik satışlar yaptığı, AS ÇİMENTO ve
GÖLTAŞ’ın bu bölgedeki projelere teklif dahi vermediği,
- Yüksek tonajlı ürün ihtiyacı olan projeler için görüşülen firma yetkililerinin
AFYON ÇİMENTO’nun baskısından dolayı teklif vermekten kaçındıkları, bu
sebeple projelerin rekabet ortamı oluşmadan AFYON ÇİMENTO’ya verilmek
zorunda kalındığı,
- (…..) ayrıca, (…..) ve
- Söz konusu teşebbüsler arasında AFYON ÇİMENTO öncülüğünde bir bölge
paylaşımı yapıldığının düşünüldüğü
yönünde beyanlarda bulunmuşlardır.
I.5.1.7. (…..) İle Yapılan Görüşme
(52) 03.07.2018 tarihinde (…..) yetkilisi (…..) ile gerçekleştirilen görüşmede;
- Önceleri çimento teminini (…..)’tan yaparken halihazırda daha kaliteli ürün
sattığı için (…..)’dan ürün aldıkları, (…..),
- Halihazırda beton fiyatının nakliye dâhil 150-160 TL + KDV şeklinde olduğu,
- Bugüne dek Alanya bölgesinde faaliyet gösteren (…..) ve (…..)’un, Antalya’da
ise (…..) firmalarının ticari faaliyetlerine son verdiği, (…..)’nun ise finansal
sorunlardan dolayı batmak üzere olduğu,
- Antalya ilinin Manavgat ilçesinde (…..) ve (…..)’a ait atıl hazır beton tesislerinin
bulunduğu ve
- Çimento ve hazır beton piyasalarında herhangi bir rekabet ihlali olduğunu
düşünmediği
ifade edilmiştir.
20-06/68-37
17/61

I.5.1.8. (…..) ile Yapılan Görüşme
(53) 03.07.2018 tarihinde (…..) ve bölgede faaliyet gösteren sekiz müteahhit firma temsilcisi
ile (…..) binasında gerçekleştirilen görüşmede özetle;
- Hazır beton fiyatlarında özellikle son üç yıldır afaki bir artış yaşandığı,
dolayısıyla yaklaşık üç yıldır fiyat rekabeti olmadığı,
- 1 Haziran 2018 Cuma günü tüm hazır betoncuların aynı anda fiyatları yükselttiği,
- Hazır beton firmalarının herhangi birinden fiyat aldıktan sonra diğer beton
firmalarının bu durumdan haberdar olarak fiyat vermekten kaçındıkları, bu
suretle müşteri paylaşımı yaptıkları, hazır beton firmalarının Whatsapp programı
üzerinden haberleştikleri,
- Halihazırda bölgede beş hazır beton firması bulunduğu, buna ek olarak (…..)’ya
ait atıl tutulan bir tesis olduğu, bu tesisin 2009 yılında kısa bir süre çalışarak
bölgede bulunan diğer hazır betonculara gözdağı verdiği,
- Bölgede faaliyet gösteren (…..)’nun önceleri çimentoyu GÖLTAŞ’tan almakta
iken GÖLTAŞ’ın bölgeye çimento tedarikini kesmesi üzerine iki tesisini altı ay
arayla kapatmak zorunda kaldığı,
- AS ÇİMENTO’nun Antalya’ya (…..) TL’ye satış yaparken Ankara’ya (…..) TL’ye
satış yaptığı ve
- Alanya’da da Manavgat’takine benzer bir durum olduğu
belirtilmiştir.
I.5.1.9. (…..) ile Yapılan Görüşme
(54) 04.07.2018 tarihinde (…..) teşebbüs yetkilisi (…..) ile kendi ofislerinde gerçekleştirilen
görüşmede;
- Çimento tedarikinde genellikle AS ÇİMENTO ile çalıştıkları, bunun en önemli
nedeninin AS ÇİMENTO’nun teminat, peşin ödeme gibi konularda kolaylık
sağlaması olduğu,
- Alanya’daki tesislerinde (…..)’nın kiracısı oldukları,
- Alanya’da hazır beton satışı noktasında AS ÇİMENTO ile ciddi bir rekabet
içerisinde oldukları, kendilerinin (…..) TL/ton’a mal ettikleri hazır betonu AS
ÇİMENTO’nun maliyetlerinin dahi altında satabildiği,
- Halihazırda çimentoyu AS ÇİMENTO’dan (…..) TL + KDV’den tedarik edip hazır
betonu (…..) TL+KDV’den sattıkları,
- Hazır beton fiyatlarının yüksekliği hususunda şikâyetler aldıkları ancak enerji,
yakıt gibi maliyet kalemlerindeki yükseliş nedeniyle fiyatların bu şekilde
yükseldiği ve
- Bölgede çok sayıda çimento tedarikçisi olmaması nedeniyle fiyatların yüksek
olabileceği, Ankara ve Konya illerinde çok sayıda üretici olduğundan rekabet
ortamı oluştuğu bu nedenle fiyatların Alanya bölgesinden daha düşük
olabileceğini düşündüğü
ifade edilmiştir.
20-06/68-37
18/61

I.5.1.10. (…..) İle Yapılan Görüşme
(55) 04.07.2018 tarihinde (…..) teşebbüs yetkilisi (…..) ve (…..) ile teşebbüs binasında
gerçekleştirilen görüşmede (…..) ve (…..) özetle;
- 30 yılı aşkın süredir faaliyet göstermekte iken son yıllarda (…..) tesisten (…..)
tesise kadar küçüldükleri, üretim kapasitelerinin de aynı oranda küçüldüğü,
- Çimento’yu (…..)’ın bayisi olan (…..)’den tedarik ettikleri, 2016 yılına kadar
KONYA ÇİMENTO’dan da tedarik edebiliyorken artık KONYA ÇİMENTO’nun
Antalya iline çimento satmadığı, KONYA ÇİMENTO’nun Antalya’da faaliyet
gösteren hazır beton santralinin dahi çimentoyu (…..)’dan tedarik ettiği,
(…..)’nun (…..)’dan çimento tedarik edememekle beraber, tesislerine 1 km
uzaklıktaki (…..)’den de yüksek fiyat uyguladıkları için- çimento alımı
yapamadıkları,
- Antalya’da AS ÇİMENTO ve GÖLTAŞ’ın hazır beton tesisleri olduğu,
GÖLTAŞ’ın 2018 yılında büyük montanlı işler almak suretiyle Antalya hazır
beton pazarında daha aktif hale geldiği,
- AS ÇİMENTO ve GÖLTAŞ’ın hazır beton pazarını Antalya ilinde fiilen sırasıyla
%(…..) ile %(…..) şeklinde kontrol ettikleri, bunu proje bazlı müşteri paylaşımı
yoluyla yaptıkları, örneğin GÖLTAŞ’ın (…..) gibi projeleri alırken AS
ÇİMENTO’nun da başlamak üzere olan (…..) ve (…..) firmalarına ait projeleri
alacağını tahmin ettikleri,
- GÖLTAŞ ve AS ÇİMENTO’nun Antalya pazarında hazır beton sektöründe daha
aktif olmak için hazır beton firmalarına yüksek fiyatlardan çimento satışı
yapıldığı,
- (…..) TL + KDV fiyat verirken AS ÇİMENTO ve GÖLTAŞ’ın (…..) TL + KDV
üzerinden fiyat verip (…..)’nun faaliyetlerini zorlaştırdığı, tesisler kapatıldıktan
hemen sonra hazır beton fiyatlarının AS ÇİMENTO ve GÖLTAŞ tarafından
hemen yükseltildiği, bu durumu (…..) ve (…..) tesislerinde yaşadıkları,
- (…..)’nun kayyum kontrolünde bir firma olması sebebiyle zaman zaman çek
ihtiyaçları hâsıl olduğu, çek toplayabilmek için ise fiyat düşürdüğü ve
- (…..)
yönünde beyanlarda bulunmuştur.
I.5.1.11. (…..) İle Yapılan Görüşme
(56) 26.07.2018 tarihinde (…..) teşebbüs yetkilisi (…..) ile gerçekleştirilen görüşmede
özetle;
- Halihazırda çimentoyu (…..)’dan aldıkları ancak kârlılığı düşünerek bölgesel
olarak (…..) gibi firmalardan da çimento tedarik ettikleri,
- Çimento fiyatının (…..) TL+ KDV civarında seyrettiği,
- KONYA ÇİMENTO’nun kapasitesinin bölgenin taleplerine yeterli gelmediği, bu
nedenle Kipaş başta olmak üzere diğer üreticilerden de bölgeye satış yapıldığı,
- (…..)’nun bölgede daha önce hazır beton işini denediği ancak başarılı olmadığı
ve
- Bölgede yeni açılacak çimento fabrikası ile dengelerin değişebileceği
20-06/68-37
19/61

ifade edilmiştir.
I.5.1.13. (…..) İle Yapılan Görüşme
(57) 08.01.2019 tarihinde (…..) ile gerçekleştirilen görüşmede (…..) özetle;
- Geçtiğimiz yıl (…..)’ın bayisi olan (…..)’in Antalya ilinde bir kampanya yaptığı,
bu kampanyada piyasa fiyatı (…..) TL olan torbalı çimentonun (…..) TL’den
satışının gerçekleştirildiği, ancak faturaların Ankara’ya satış yapılan fiyattan
kesildiği
yönünde beyanlarda bulunmuştur. (…..) ise özetle;
- Konya'dan, Afyon'dan ve Denizli'den ne dökme çimento ne torbalı çimentonun
Antalya pazarına girebildiği, yaklaşık 3-4 senedir AS ÇİMENTO ve kısmen
GÖLTAŞ Çimento haricinde başka çimento fabrikalarından çimento almadıkları,
- AS ÇİMENTO’nun kendisi dışında başka çimentoculardan çimento alan hazır
beton tesislerini atıl durumda olan kendi hazır beton tesislerini faaliyete
geçirmek suretiyle Antalya pazarına çok ucuz hazır beton satarak pazar dışına
ittiği,
- (…..) hazır beton tesislerinin pazar dışına itildiği,
- Antalya'da hazır beton fiyatlarının çok yüksek olduğu, bunun sebebinin hazır
betoncuların tek hammadde kaynağının AS ÇİMENTO olduğu, kendilerinin
(…..) olarak birleşerek bir hazır beton santrali kurmak istedikleri ancak çimento
tedarikini yine (…..)’dan yapmak zorunda kalacakları için vazgeçtikleri,
- Yeni hazır beton tesisi açma konusunda -ruhsat ve benzeri idari süreçler
yönünden- herhangi bir sıkıntı olmadığı, ancak kimsenin (…..)’nun uygulamaları
yüzünden piyasaya giremediği,
- Kum pazarında ise Azeri bir firmanın Antalya'daki tüm ocakları satın alp
tekelleştiği, bu işlemden sonra (…..) TL/ton olan fiyatın (…..) TL/ton seviyelerine
yükseldiği, ancak firmanın borçlarına karşılık ocakları devretmesi sonucu tekelin
kısıldığı ve fiyatların (…..) TL/ton seviyelerine düştüğü ve
- (…..)’nun (…..) hazır beton tesisinin atıl olduğu
yönünde beyanda bulunmuşlardır.
I.5.1.12. (…..) İle Yapılan Görüşme
(58) 01.08.2018 tarihinde (…..) ve (…..) ile (…..) binasında gerçekleştirilen görüşmede
(…..) özetle;
- Burdur ilinde (…..) tesisi bulunduğu ve kendileri dışında (…..) ve (…..)’ın faaliyet
gösterdiği,
- Çimentoya geçen yıla oranla %30 üzerinde zam yapıldığı, bunun gerekçesinin
ise maliyet artışları olarak gösterildiği,
- Son 8-9 yıldır çimento alımını mukavemet ve tedarik sorunu yaşamadıkları için
(…..)’dan yaptıkları, anılan bu dönemden önce ise çimentoyu (…..)’tan tedarik
ettikleri,
- Müşteri olarak çimento tedarikini genelde teminat mektubu veya çeklerle
yürüttükleri, nakit parayla istenilen üreticiden çimento tedarik edilebileceği,
20-06/68-37
20/61

- Çimento üreticilerinin aralarında anlaşma olup olmadığı noktasında bilgisinin
bulunmadığı, kendilerine herhangi bir toplantı daveti gelmediği, bu konuyla
ilişkili herhangi bir toplantıya iştirak etmedikleri, çimento üreticileri tarafından
kendilerine dayatılan herhangi bir husus olmadığı ve
- Çimento fabrikalarının kendi beton santrali vasıtasıyla yerel betoncuları
piyasadan çıkarmalarının yerel betoncuların güvene dayalı ilişkiler yürütmesi
nedeniyle yerel müşteriye daha çok hitap etmesi sebebiyle zor olduğu
yönünde beyanlarda bulunmuştur.
I.5.2. Yerinde İncelemelerde Elde Edilen Belgeler
(59) Dosya kapsamında, önaraştırma ve soruşturma sürecinde teşebbüslerde yerinde
incelemeler gerçekleştirilmiş ve bazı belgeler elde edilmiştir. Elde edilen belgelerden
dosya ile ilgili önemli görülenlere aşağıda yer verilmektedir.
Belge 1: Önaraştırma sürecinde (…..) yapılan yerinde incelemede elde edilen ve 27
Şubat 2018 tarihinde, (…..)’dan (…..)’a gönderilen, “(…..)” konulu e-posta ekinde
aşağıdaki yazıyer almaktadır:

(60) Belge 2: Soruşturma sürecinde 09.08.2018 tarihinde TÇMB’de yapılan yerinde
incelemede elde edilen “TÜRKİYE ÇİMENTO MÜSTAHSİLLERİ BİRLİĞİ” başlıklı
26.11.2015 tarihli belgede aşağıdaki ifadeler geçmektedir:
20-06/68-37
21/61


(61) Belge 3: TÇMB’de yapılan yerinde incelemede elde edilen ve (…..) tarihlerinde
gerçekleştirilen “(…..)” dökümünde aşağıdaki ifadeler geçmektedir.
- “TÇMB’NİN ORTAKLAŞTIRILMIŞ ARTILARI VE EKSİLERİ” başlığı altında
“Eksiler” kısmında aşağıdaki ifadeler7yer almaktadır:
“9. Verilerin güncelliği ve anlamlılığı: Verinin farklı açılardan yorumlanması,
analizinin yapılması, formatının geliştirilmesi, raporlanan fabrikalara ait datalar
güncel değil/Rekabet mevzuatı sebebi ile Pazar verilerinin istenilen düzeyde
paylaşılmaması”
- “BÜTÜNLEŞTİRİLMİŞ GELECEK TASARIMI” başlığı altında “Planlı, hedefi
belirlenmiş eğitimler” kısmında aşağıdaki ifadeleryer almaktadır:
“o Sektörü ilgilendiren çevre, rekabet, enerji, maden mevzuat değişiklikleri ile
İlgili toplantı, eğitim düzenlenmesi!
o Sektörün ihtiyaç, gelişim ve sürdürülebilirliğine yönelik eğitim konularını
organize / düzenlemek”
- “TÇMB ve ÇİMENTO SEKTÖRÜ EVRİMİ” başlıklı sunum sonrasında
“DEĞERLENDİRME VE YORUMLAR” başlıklı kısımda aşağıdaki ifadeleryer
almaktadır:
“Müstahsiller birliği geçmişten bugüne nasıl değişti? Eskiden üretim odaklıydık
simdi satış, rekabet odaklı olduk. Birlik içinde de komiteler oluştu ama daha fazla
sorgulamamız lazım. Birliğin içi nasıl değişti? Devlet sonrasında, sektör
dünyadakinden farklı olarak çok oyunculu oldu.”
…
“Rekabet ortamı kötüye gidiyor: Müşterinin pazarlık gücü artıyor, sektöre giriş
engeli yok, parası olan bu sektöre giriyor. Sektörün kapasite kullanım oranı
düşük, yapılan üretimin katma değeri konuşulmuyor, sadece volüme
konuşuluyor.”
- “Grup Çalışmaları” başlığı altında “GRUP 4” kısmında aşağıdaki ifadeler yer
almaktadır:
“Eksiler
…
Rekabet mevzuatı sebebi ile pazar verilerinin istenilen düzeyde
paylaşılmaması”

7 Aynı ifadeler Arama Konferansı dökümünün 45. sayfasında da yer almaktadır.
20-06/68-37
22/61

- “Grup Çalışmaları” başlığı altında “GRUP 5” kısmında aşağıdaki ifadeleryer
almaktadır:
“Açıklamalar:
Pazarlama ve ticarete yönelik eğitim olmadı. Aslında olmaması için bir neden
yok. Özellikle yabancı kurumlar çok güzel eğitimler veriyor. Bizde de
düzenlenebilir. Çok fazla üretim odaklıyız. Şirketlerin tepe noktalarındaki
insanlar üretimden gelen insanlar. Rekabet kurumu de çok önemli. Bu tarafa
yönelik de çalışmalar yapılmalı.”
- “Tehditler Grup Çalışması” başlığı altında “DEĞERLENDİRME VE
YORUMLAR” kısmı altında aşağıdaki ifadeleryer almaktadır:
…
“Rekabet kurumu konusunda aksiyon almamız gerekecek. Bunu da
önceliklendirmemiz lazım.”
- “GELECEK TASARIMI GRUP SUNUMLARI” başlığı altında “GRUP 3” kısmında
aşağıdaki ifadeleryer almaktadır:
“Birliğe özellikle pazarlama konusu ile ilgili görev verilmesi konusunda rekabet
ile ilgili olarak bu alana giremeyiz kesinlikle demişti eski başkan?”
(62) Belge 4: Bayi olarak faaliyet gösteren (…..) yapılan yerinde incelemede (…..) yetkilisi
ile yapılan görüşmelerle ilgili olarak aşağıda ekran görüntülerine yer verilen yazışmalar
elde edilmiştir:

I.6. Tarafların Savunmaları
I.6.1. AS ÇİMENTO
(63) AS ÇİMENTO’nun savunmasında;
- Kurulun özellikle soruşturma açılmasına gerek görülmeyen son dönem
kararlarında soruşturmaya konu teşebbüslerin yapmış olduğu fiyat artışları ile
20-06/68-37
23/61

maliyetlerdeki değişimin kıyaslandığı ve fiyat artışları ile maliyet artışları
arasında sıkı bir ilişki olmasının beklendiğinin görüldüğü,
- Uyumlu eylem vakalarında fiyat-maliyet ilişkisinin teşebbüsler tarafından ortaya
konulabilecek ekonomik-rasyonel gerekçelerden biri olduğu, teşebbüslerin
fiyatlarının maliyetleriyle uyumlu olması beklentisinin, rekabetçi piyasa
modelinin temel prensiplerine aykırı olduğu, rekabetçi piyasa modelinde
teşebbüslerin "fiyat yapıcı" değil "fiyat alıcı" konumunda olduğu, fiyatların
maliyetlere göre değil piyasa koşullarına ve piyasada oluşan fiyat seviyesine
göre belirlendiği,
- Soruşturma Bildiriminde yer alan grafikler ve bu grafiklere ilişkin analizlerin eksik
inceleme ve hatalı yorumlar barındırdığı ve bir anlaşma ya da uyumlu eylemi
ortaya koymak için yeterli olmadığı,
- Uyumlu eylem şüphesiyle yapılan önaraştırmada incelenen illerde sadece bu iki
teşebbüsün faaliyet gösterdiği gibi bir yaklaşımın söz konusu olduğu ve bu
bölgede faaliyet gösteren diğer teşebbüslere ilişkin bir inceleme yapılmadığı,
ilgili coğrafi pazarın tanımının yapılmasına dahi gerek görülmediği,
- Rekabet hukukunun temel kavramlarından olan "ilgili pazar" kavramına ilişkin
bir tanım dahi yapılmaksızın yapılan analizlerin piyasa yapısını ve teşebbüs
davranışlarını doğru bir şekilde yansıtmayacağı, Ege Bölgesi'ni konu alan
14.01.2016 tarih ve 16-02/44-14 sayılı kararın coğrafi pazar tanımına ilişkin (20
ve 21. paragraf) kısmında aşağıdaki ifadelerin yer aldığı
“Çimentonun yükte ağır pahada hafif bir ürün olması, ekonomik olarak
satılabildiği bölgeyi sınırlandırmakta ve bu bölgeyi büyük ölçüde nakliye
masraflarının ürünün fiyatına ve/veya toplam maliyetine oranı
belirlemektedir. Bu bölgenin dışına çimento satılması, nakliye masraflarını
artırmakla, bu da karlılığı ortadan kaldırabilmektedir.
Çimento sektörünü konu alan rekabet hukuku incelemelerinde ilgili coğrafi
pazar, genellikle fabrikanın bulunduğu yerden 250-300 km ile çevrelenen
bölge dikkate alınarak bölgesel seviyede belirlenebilmektedir. Bunun
dışında Elzinga-Hogarty testi, %10 Kriteri gibi önlemlerden de
faydalanılmaktadır."
- Dolayısıyla yükte ağır pahada hafif çimento ürünü bakımından ilgili coğrafi pazar
tanımında fabrikadan 250-300 km ile çevrelenen bölgenin dikkate alındığı, AS
ÇİMENTO ve GÖLTAŞ’ın Muğla iline ilişkin uyguladığı fiyat hareketlerinin
değerlendirildiği ve Muğla ilinde satış yapan diğer firmaların dikkate alınmadığı,
Muğla İline, DENİZLİ ÇİMENTO’nun 155 km, BATI SÖKE’nin 161 km, LİMAK
EGE’nin 240 km, BATI ANADOLU’nun 248 km uzaklıkta olduğu, ilgili coğrafi
pazar değerlendirmesinin yapılmaması ve pazar yapısında yer alan diğer
teşebbüslerin yok sayılmasının bir sonucu olarak, Muğla iline yaklaşık 150 km
uzaklıktaki iki fabrikanın davranışlarının değil, 250-300 km arasındaki uzaklıkta
ilgili coğrafi pazar tanımının sınırında dolaşan fabrikaların fiyatlama
stratejilerinin uyumlu eyleme işaret ettiği gibi bir değerlendirmenin söz konusu
olduğu,
- Soruşturma Bildiriminde yer alan analizlerde, sadece fiyat ve maliyet
karşılaştırması yapılmış olup bu teşebbüslerin ilgili illerin her birinde ya da
tamamındaki satışlarının ne seviyede olduğu ve ne ölçüde birbirleriyle ya da
diğer firmalarla rakip konumunda olduğu konusunda bir inceleme yapılmadığı,
20-06/68-37
24/61

- Yapılan fiyat ya da maliyet analizlerinin, ölçekleri dahi belli olmayan grafikler
üzerinden hatalı ve eksik değerlendirmelere konu olduğu, örnek olarak Burdur
iline yapılan satışlara ilişkin grafiğin yorumunda
"Teşebbüslerin incelenen dönem boyunca dalgalı bir fiyat grafiği gösterdiği
görülmekle birlikte fiyat hareketlerinin paralel bir seyir gösterdiği
görülmektedir. Her iki teşebbüsün fiyatlarının 2017 Aralık — Ocak 2018
döneminde yukarı yönlü kırıldığı dikkat çekmektedir."
ifadelerinin yer aldığı, aynı grafiğin Aralık 2017 ve Ocak 2018'i göz
yanılsamasına maruz olmamak üzere ayrı bir çizgiyle göstererek
incelendiğinde, ilgili dönemde her iki teşebbüsün fiyatlarının yukarı yönlü
kırıldığı tespitinin yanlışlığının açıkça görüldüğü,
- Soruşturma Bildiriminde iller bazında yer alan grafikler incelendiğinde, iller
arasında birbirine benzemeyen fiyat hareketlerinin ve davranışlarının söz
konusu olduğu, buna karşın toplulaştırılmış grafikler üzerinden uyumlu eylem
değerlendirmesi yapılmasının isabetli olmadığı, olması gereken yaklaşımın
Kurulun 01.01.2018 tarih ve 18-01/5-3 sayılı önaraştırma kararında olduğu gibi,
sadece fiyat paralelliği ile soruşturma açılmaması yönünde karar vermesinin
yerinde olacağı,
- AS ÇİMENTO maliyetlerine bakıldığında Aralık 2017 ile Ocak 2018 ayı
maliyetlerinde hemen hemen bir değişiklik olmadığı, ancak Kasım 2017'ye
kadar olan maliyet seviyesinin Aralık 2017 döneminde ciddi bir artışa sahne
olduğunun göz ardı edildiği, 2017 yılı Aralık ayında maliyetlerde 2017 yılı Kasım
ayına göre %(…..) oranında artış gerçekleştiği, devam eden aylarda da bir
önceki aya göre maliyetlerde yaklaşık aylık %(…..) oranında artış oluştuğu, fiyat
stratejisine ilişkin davranışlarda maliyet yapısına ilişkin kıyaslamalarda dönüm
noktası olarak 2017 yılı Kasım ayının dikkate alınmasının yerinde olacağı,
- Mart 2018 ayı sonunda ivedi olarak bilgi talebinde bulunulması nedeniyle Mart
ayı tahmini giderlerine göre belirlenen 2018 Mart ayı CEM I 42,5R dökme ürünü
birim maliyet tutarının (…..) TL/ton olarak gerçekleştiği ve buna göre; 2018 yılı
Mart ayı ile 2017 yılı Kasım ayı arasındaki dönem karşılaştırıldığında ilgili
dönem aralığında yaklaşık %(…..) oranında bir maliyet artışı olduğunun
görüldüğü,
- En önemli maliyet kalemi olan yakıt ve enerji maliyetlerinde de 2017 yılı Kasım
dönemi ile 2018 Mart dönemi arasında hem enflasyon ve kur maliyetleri hem de
devletin satış politikası değişikliğinden kaynaklı olarak planlananın dışında
öngörülemeyen maliyet artışları oluştuğu,
- İncelenen dönemlerde Soruşturma Bildiriminde belirtilenin aksine maliyet
artışlarına paralel bir fiyat artışının söz konusu olduğu, bir taraftan Aralık - Ocak
aylarında devletin yerli kömür ve enerji satış fiyat politikalarında yapmayı
duyurduğu ve sonrasında da uygulamaya koyduğu fiyat artışları, diğer taraftan
global piyasalarda artan ithal yakıt fiyatlarının ilgili dönemlerde yükselen döviz
kurlarının da etkisiyle plansız ve öngörülemeyen şekilde maliyet artışları
gerçekleştiği, maliyetlerin gerçekleştiği dönemlerde, önceki dönemlerden
devreden stok maliyetlerinin etkisiyle artışlar tam olarak ilgili dönem
maliyetlerine yansımadığından, müteakip aylarda maliyetlere etkisinin artacağı
ve ayrıca kur, enerji, enflasyon ve diğer girdi maliyetlerinin artışına bağlı olarak
yüksek maliyet artışlarının gerçekleşeceğinin tahmin edildiği,
20-06/68-37
25/61

- AS ÇİMENTO’nun, geçmiş ve gelecek maliyet artışlarını öngörerek kendi
stratejisi doğrultusunda piyasa davranışını oluşturduğu ve fiyat ayarlamalarını
yaptığı,
- Yukarıda yer verilen 04.01.2018 tarih ve 18-01/5-3 sayılı önaraştırma kararında
soruşturma açılmasına gerek bulunmadığına karar verilirken; “Üretici Fiyatları
Endeksi”, “Merkez Bankası Aylık Ortalama Döviz Alış Kuru (ABD Doları)”,
“Klinker Kapasite Kullanım Oranları” gibi değişkenlerin değerlendirmeye alındığı
benzer konu olmasına karşın Soruşturma Bildiriminden görüldüğü kadarıyla bu
dosya bakımından satış fiyatı ve maliyet kıyaslaması dışında herhangi bir
analize rastlanmadığı, bu değerlendirmelerin yapılması halinde önaraştırma
aşamasında dahi herhangi bir rekabet ihlali bulunmadığı sonucuna
ulaşılabileceği,
- Uyumlu eylemde bulunduğu iddia edilen teşebbüsler arasında bir temas/iletişim
olduğunu gösteren ilave delillerin varlığının gerektiği hususunun Rekabet
Kurulunun artık istikrar kazanmış bir yaklaşımı olduğu, örneğin bu çerçevede
alınan son kararlardan olan ve Şanlıurfa il merkezinde faaliyet gösteren otogaz
bayilerinin otogaz satış fiyatlarını birlikte belirledikleri iddiası ile ilgili yürütülen
önaraştırmaya dair 06.12.2016 tarihli ve 16-42/685-304 sayılı Rekabet Kurulu
kararında salt fiyat paralelliğinin uyumlu eylemin varlığı için yeterli olmadığı,
uyumlu eylemin varlığının çeşitli ilave delillerle ortaya konulması gerektiğinin
açıkça ifade edildiği, işbu dosya özelinde de aynı yönde değerlendirme
yapılması gerektiği,
- Belge 1 ve 4’ün teşebbüsün müşterisi ile yaptığı görüşmeler olduğu, söz konusu
belgelerin AS ÇİMENTO ile diğer teşebbüsler arasında anlaşma ve/veya
uyumlu eylemi göstermediği, Belge 2 ve 3’ün ise teşebbüslerin rekabet
mevzuatına uygun davranma gayretlerini gösterdiği,
- Pazar paylarının dalgalı bir seyir izlediği, fiyat hareketlerinin taleple orantılı
olarak seyrettiği, teşebbüslerin bireysel olarak fiyatlama davranışlarının
sistematik bir benzerlik göstermediği ve teşebbüslerin bağımsız hareket ettiği,
- GÖLTAŞ ve AS ÇİMENTO’nun Isparta iline başka çimento üreticilerini
sokmadığı yönündeki iddiaların sayısal verilerle ortaya konulduğu ve sınırlı da
olsa AFYON ÇİMENTO ve KONYA ÇİMENTO’nun Isparta iline satışlarının 2014
yılından bu yana benzer seviyelerde olduğunun tespit edildiği,
- GÖLTAŞ ve AS ÇİMENTO’nun aralarında anlaşarak çimento fiyatlarını 2017 yılı
son çeyreğinde ve 2018 yılı başlarında artırdıkları iddialarına yönelik olarak,
2017 yılı Ağustos ayındaki artışın talep kaynaklı olabileceği tespitinin doğru
olduğu, 2107 yılı Aralık ayında meydana gelen artışların ise AS ÇİMENTO’nun
Eylül-Aralık döneminde meydana gelen maliyet artışı ve bu dönemde döviz
kurunda meydana gelen artışlar ile açıklanabileceği,
- İl bazlı olarak hazırlanan grafiklerin AS ÇİMENTO’nun fiyatlarını diğer
teşebbüslerden bağımsız olarak ve kendi stratejisi çerçevesinde hareket ettiği,
dolayısıyla herhangi bir anlaşma/uyumlu eyleme dahil olmadığını gösterdiği,
- AS ÇİMENTO haricindeki teşebbüslerin Antalya iline çimento satışından imtina
ettikleri iddialarına yönelik olarak KONYA ÇİMENTO, AFYON ÇİMENTO ve
GÖLTAŞ’ın 2014-2018 yılları arasında Antalya iline satışlarının bulunduğu ve
iddiaların gerçeği yansıtmadığı,
20-06/68-37
26/61

- Nihai olarak; sunulan savunmalar ve yapılacak detaylı inceleme ve analizler
sonucunda rekabet ihlali oluşmadığı yönünde karar verilmesi gerektiği
belirtilmiştir.
I.6.2. GÖLTAŞ
(64) GÖLTAŞ’ın savunmasında;
- Soruşturma açılmasına dayanak teşkil ettiği ifade edilen bulgu ve belgelerin
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ihlal edildiğini ortaya koymak bakımından
yetersiz olduğu ve GÖLTAŞ'tan elde edilen belgede yer alan ifadelerin GÖLTAŞ
ile AS ÇİMENTO arasında yatay nitelikte bir rekabeti sınırlayıcı ilişki olduğunu
ortaya koymaktan uzak olduğu, (…..) tarafından gönderilen belgenin GÖLTAŞ
ile müşterisi konumundaki hazır beton şirketi arasındaki ilişkiye yönelik olduğu
ve rekabeti sınırlayıcı nitelikteki yatay bir anlaşma ya da uyumlu eylemin
destekleyicisi olarak değerlendirilmesinin makul olmadığı,
- Hazır beton müşterilerinin bölgelerindeki projeler için zaman zaman rekabetçi
teklifler sunabilmek amacıyla, çimento tedarikçisi teşebbüslerce uygulanan
çimento fiyatından indirim (destek) talep ettikleri ve süreç devam ederken ilgili
faturaların cari fiyatlarla kesildiği, sonrasında da hazır beton müşterilerinin iş
miktarına karşılık gelen çimento bant fiyatına (nakliye hariç net fiyat) uygun iade
faturası düzenlendiği ve somut olayda da durumun aynı yönde geliştiği, somut
olayda (…..)'e proje bazlı destek sağlandığı, alınan projelerin başında
uygulanan çimento fiyatları artış göstermiş olmasına rağmen, proje sürecinde
(…..)’in GÖLTAŞ tarafından indirimli fiyat verilmek suretiyle desteklendiği, söz
konusu projelerin 2017 yılı Kasım ayı sonu Aralık ayı başlarında gündeme
geldiği ve bu dönemde uygulanan çimento bant fiyatı (…..) TL/ton iken proje
desteği olarak (…..) TL/ton uygulandığı, Ocak 2018 dönemi çimento fiyatı (…..)
TL/ton, Şubat ve Mart 2018 dönemi çimento fiyatı (…..) TL/ton iken (…..) 'e
destek amacı ile Ocak-Şubat dönemi alımları (…..) TL/ton, Mart alımı (…..)
TL/ton esasına göre proje desteği sağlandığı,
- GÖLTAŞ’ın kendi bütçesinden sağlayacağı destekler bakımından bir onay
mekanizması işletmek zorunda olduğu, (…..)’in finansal sıkıntı içinde olan ve
risk-teminat takibinde tutulan bir müşteri olduğu, sağlanan desteklerin detaylı bir
şekilde değerlendirildiği, yerinde incelemede elde edilen belgeden de (…..) 'in
GÖLTAŞ nezdindeki riskinin (…..) TL seviyesinde olduğunun görüldüğü,
(…..)’den alınmış toplam (…..) TL tutarlı vadeli müşteri çekleri bulunduğu ve
belgede yer alan risk hesabının tüm bu müşteri çeklerinin tahsil edeceği
varsayımına dayandığı,
- Rekabet hukuku çerçevesinde bir ihlalden bahsedebilmek için, öncelikle bu ihlali
ortaya koyabilecek nitelikteki birincil delillerin olması gerektiği, somut olayda,
ihbar sahibi tarafından 2017 yılının Kasım ayı ve sonrasında teşebbüsler
arasında çimento fiyatlarına ilişkin toplantı gerçekleştirildiği ifade edilmiş ise de
bunun ispatlanmadığı, bu yönde bir toplantı gerçekleşmediği,bunun
önaraştırma sürecinde GÖLTAŞ tarafından açıkça yazılı olarak ifade edildiği,
GÖLTAŞ'ta elde edilen belgenin böyle bir toplantının varlığına kanıt teşkil
etmediği gibi GÖLTAŞ ile AS ÇİMENTO arasında rekabeti sınırlayıcı bir
anlaşma olduğuna da işaret etmediği, aksine bu belge sonrasındaki süreç ile
birlikte değerlendirildiğinde GÖLTAŞ'ın kendi pazarlama bütçesinden sağladığı
destekler ile piyasa fiyatlarını düşürdüğü ve rekabeti artırdığı,
20-06/68-37
27/61

- 04.01.2018 tarih ve 18-01/5-3 sayılı Adana ili Çimento Önaraştırması kararında;
Adana Çimento'nun müşterisi olan bir hazır beton üreticisi tarafından bölgede
yaşanan rekabet nedeni ile indirim istediği belge ve bu talebe istinaden Adana
Çimento tarafından müşterinin talep ettiği fiyat üzerinden ürün verilmesinin
bölgede yoğun rekabetin yaşandığının bir göstergesi olarak yorumlandığı ve
aynı bakış açısının somut olayda da benimsenmesi gerektiği, ayrıca 31.03.2011
tarih ve 11-20/378-117 sayılı Akdeniz Bölgesi Çimento Üreticileri kararında
Kurul; Isparta, Burdur ve Antalya illerine satış yapan GÖLTAŞ, AS ÇİMENTO,
DENİZLİ ÇİMENTO ve KONYA ÇİMENTO’nun dökme çimentoya anlaşarak
%50 zam yaptıkları iddiasını incelediği, fiyat artışlarının ÜFE'nin çok üzerinde
(ÜFE oranı %5,69 iken artış oranları %67, %90 ve %11; ÜFE oranı %8,25 iken,
artış oranları %16, %43 ve %20) olduğu, fiyat artış dönemlerinde paralellik
bulunmakla birlikte yılın geneline göre ve illere bakıldığında bu paralelliğin
gözükmediği, incelenen yıllar boyunca artış oranlarının farklı olduğu, düzenli ve
belirgin bir paralelliğin söz konusu olmadığı, üstelik nihai fiyatların da aynı
olmadığı gerekçesiyle soruşturma açmadığı,
- Oligopol piyasalarda hem teşebbüs sayısının azlığı hem de pazarın şeffaflığı
teşebbüslerin birbirlerinin aldıkları kararları rahatlıkla takip etmesine ve bunlara
göre karar almalarına imkân verdiği, paralel davranışların nasıl
değerlendirileceğinin ise 25.06.2014 tarih ve 14-22/460-202 sayılı (Beyaz
Çimento) kararında belirtildiği, bu kararda; paralel davranışların
değerlendirilmesi sırasında taraflar arasında rekabeti kısıtlama amaçlı ve
karşılıklı bir iletişimin olması ve bu iletişimin açık ve tutarlı delillerle ortaya
konması gerektiği belirtilerek ispat standardının belirlendiği ve mevcut
soruşturmaya konu olayda teşebbüsler arası iletişime delil olarak sunulabilecek
bir belge söz konusu olmadığı gibi, soruşturma kapsamında kullanılan tek belge
de yukarıda açıklandığı üzere GÖLTAŞ'ın hazır beton müşterisine sağladığı
destekler ile rekabeti artırdığını gösterdiği,
- Soruşturma Bildiriminde "yapılan açıklamaların dosya kapsamında incelenen
hususlar ile yapılan görüşmelerde ifade edilen hususlar ile benzerlik göstermesi
de ihlalin varlığına yönelik şüphe oluşturmuştur" ifadesi ile evrensel bir hukuk
ilkesi olan "şüpheden sanık yararlanır" ilkesinin göz ardı edildiği, varsayımlar ve
ihtimallere dayalı olarak ihlal tespiti yapılamayacağı, Danıştay'ın çeşitli
kararlarında ihlalin "hiçbir tereddüde ve şüpheye yer vermeyecek şekilde"
açıklığa kavuşturulması gerektiğinin belirtildiği, Avrupa Birliği Adalet Divanı
tarafından Wood Pulp kararında8 öngörülen standart ile uyumlu olan bu delil
eşiği gereğince, teşebbüslerin paralel davranışının ihlal mi yoksa rekabetçi bir
strateji mi olduğu hususunda gündeme gelebilecek her türlü makul şüphenin
giderilmesi gerektiğinin belirtildiği,
- Kurulun 2011 tarihli Isparta, Burdur, Antalya çimento ve hazır beton
önaraştırmasında da GÖLTAŞ, AS ÇİMENTO, KONYA ÇİMENTO ve DENİZLİ
ÇİMENTO’nun 2009 ve 2010 yıllarında Antalya ilinde hazır beton fiyatlarının
belirlenmesinde belirli oranda birlikte hareket ettiği görülse de belirtilen fiyat
hareketlerinin söz konusu teşebbüsler arasında gerçekleştirilen herhangi bir
anlaşma veya uyumlu eylemden kaynaklandığı değerlendirmesinin
yapılabilmesi için gerekli olan herhangi bir belge ya da bilginin bulunmadığı

8 Ahlström Osakeyhtıö And Others V Commission Judgment Of The Court (Fifth Chamber) 31.3.1993
ECLI:EU:C:1993:120
20-06/68-37
28/61

sonucuna ulaşılıp birlikte hareket etmeye yönelik bir anlaşmanın yokluğunda,
tarafların iletişim kurup kurmadıklarının ve davranışlarının teşebbüsün tek taraflı
kişisel çıkarlarına aykırı olup olmadığının en önemli iki tali delil olarak kabul
edildiği ve dosya özelinde de GÖLTAŞ, DENİZLİ ÇİMENTO ve AS
ÇİMENTO'da yapılan yerinde incelemelerde söz konusu teşebbüslerin
pazardaki belirsizliğin ortadan kaldırılmasını amaçlayan bir koordinasyon ya da
işbirliği içinde olduklarını gösteren herhangi bir bilgi ya da belgeye ulaşılmamış
olduğu gerekçesi ile söz konusu önaraştırma soruşturma açılmaksızın
sonlandırıldığı,
- Büyük hacimli müşterilerin ekseriyetle birden fazla çimento tedarikçisi ile
çalıştığı, örneğin, (…..) şirketlerinin çoklu alım yaptığı bilinen GÖLTAŞ
müşterilerinden olduğu, bu müşterilerin AS ÇİMENTO ile OYAK ÇİMENTO'dan
da alım yapabildiği,
- Soruşturma Bildiriminde GÖLTAŞ ve AS ÇİMENTO'nun tüm bölgeler için
yaptığı satışlardaki ağırlıklı ortalama satış fiyatlarını gösteren grafikte
GÖLTAŞ’ın 14 farklı ile satış yaptığı ve her ilin bant fiyatı (fabrika çıkış fiyatı) ve
miktarının farklılık arz ettiği, dolayısıyla grafikten bir fiyat paralelliği çıkarımı
yapılmasının mümkün olmadığı,
- Kurulun 04.01.2018 tarih ve 18-01/5-3 sayılı kararına yer verilerek mevcut
soruşturmada da fiyat hareketlerinin maliyet ve talep ile ilişkisinin
değerlendirilmesinin önem arz ettiği,
- GÖLTAŞ tarafından fiyat artış kararlarını belirlerken, gelecek aylarda öngörülen
maliyet artışlarının dikkate alındığı, GÖLTAŞ'ın maliyetlerinin önemli kısmının,
enerji (kömür ve elektrik) ve hammadde gibi değişken maliyetlerden oluştuğu,
ticari maliyeti oluşturan diğer maliyet unsurları, sabit üretim maliyetleri (genel
giderler, bakım, üretim personel giderleri, amortisman) ve sabit faaliyet giderleri
(satış pazarlama, yönetim giderleri) olduğu, değişken maliyetlerdeki artışların
piyasa kaynaklı olup yakından öngörülebilir nitelikte olduğu, bu kalemlerdeki
artışların aynı oranda nihai çimento maliyetini artırdığı, sabit giderlerin ise,
üretim ve satış miktarındaki dalgalanmalara göre birim çimento maliyetini
etkilediği, satış miktarlarının iç satışlar ve dış satışların toplamı olduğu ve ihracat
satışlarının seviyesinin, nihai iç satış çimento maliyetini etkilediği, ihracat
bağlantılarının spot bazda yapıldığı, dünyadaki her türlü gelişmeden etkilenerek
bazen taleplerin yoğun olarak geldiği bazen de durduğu, ihracat miktarlarının
düzenli rakamlarda gerçekleşmemesinden dolayı, ürün maliyetlerinin ciddi
seviyede etkilendiği, gerçekten de 2018 yılının ilk çeyreğinde artan ihracat
rakamlarının, ürün maliyetinin düşmesinde önemli rolü oynadığı, iç satış
fiyatndaki artışların önümüzdeki dönemde beklenen maliyet artışları dikkate
alınarak belirlendiği, iç satış fiyatındaki artışların belirlenmesinde, ihracat
seviyesinden kaynaklanabilen ve öngörülemeyen maliyet düşüşlerinin dikkate
alınmadığı,
- GÖLTAŞ’ın, maliyet hesaplamalarında ağırlıklı ortalama maliyet sistemini
kullandığı, bu nedenle stoktaki hammadde, yarı mamul ve mamullerin seviyesi
maliyet kalemlerindeki artışın, mali tablolara yansımasını geciktirdiği, bunun da
öngörülen maliyet artışlarının ürün maliyetlerine birkaç ay içinde düzenli artarak
yansımasına ve stok etkisinden dolayı fiyat artışlarının kaydi ürün maliyet
artışlarından daha önce gerçekleşmesine neden olabildiği dolayısıyla da üç
20-06/68-37
29/61

aylık bir zaman dilimindeki maliyet hareketlerine bakılarak bir değerlendirme
yapılmasının yanlış sonuçlara varılmasına neden olacağı,
- 2018 yılı başında maliyet artışına etki eden birçok olayın meydana geldiği, bu
olayların özetle;
 Yılbaşında asgari ücret ve beyaz yakalı personelin ücret artışları,
 Yıllık enflasyon ve döviz kuru artışları ve dolayısıyla tüm mal ve hizmet
alımlarının yeni yılda uygulanacak maliyetleri yükseltmesi,
 Türkiye Kömür İşletmeleri tarafından yurt içinden alınan kömür fiyatlarının
2018 başında %50 civarında artacağı yönünde bildirimi ve bu fiyat artışının
21 Şubat'tan itibaren uygulanması,
 İthal kömür türevi ürünlerde global piyasalardan kaynaklanan fiyat artışları
ve artan döviz kurları nedeniyle kömür maliyetlerinin katlanarak büyümesi,
 En önemli diğer girdi olan elektrik ücret tarifelerinde yapılan sistem
değişikliği ile 50 milyon Kwh'den fazla elektrik kullanan üretim işletmelerine
%40 civarında zam yapılması,
 Döviz kurundaki artışların, finansal piyasalardaki sorunların ve faizlerdeki
yükselmelerin gerek ithalat maliyetlerini gerekse finans maliyetlerini
artıracağı beklentisi
olduğu,
- GÖLTAŞ’ın satışlarının en büyük kısmını oluşturan CEM I 42.5 R dökme
çimentonun 2017 Ocak ayından 2018 Mayıs ayına dek gerçekleşen fiyat ve
maliyet seviyeleri (değişken, sınai ve ticari maliyetler) raporlamasına göre;
 Aralık 2017— Mayıs 2018 arasındaki altı aylık dönem incelendiğinde;
üretim maliyetinin %(…..), ticari maliyetinin %(…..), değişken maliyetinin
%(…..), satış fiyatının ise %(…..) arttığı, bu dönemdeki satış fiyatı artışının
değişken maliyetteki artışın oldukça altında olduğu ve diğer maliyet
türlerindeki artışa oldukça yakın olduğu,
 Ocak 2017— Mayıs 2018 arasındaki 17 aylık dönem incelendiğinde;
üretim maliyetinin %(…..), ticari maliyetinin %(…..), değişken maliyetinin
%(…..), satış fiyatının %(…..) arttığı, aynı şekilde 17 aylık dönemdeki satış
fiyatı artışının değişken maliyetteki artışın oldukça altında olduğu ve diğer
maliyet türlerindeki artışa oldukça yakın olduğu,
- Belge 1’de her ne kadar beton üreticisinin GÖLTAŞ BETON’dan belirli bir proje
için hazır beton sağlamak üzere onay aldığı izlenimi oluşsa da GÖLTAŞ
ÇİMENTO’nun hazır beton alt pazarındaki teşebbüslerin ticari faaliyetlerini
belirlemek gibi bir durumunun söz konusu olmadığı, söz konusu belgenin hazır
beton üreticisinin uzun sürecek ve büyük bir proje için uzun dönemli alacağı
çimentonun fiyatının belirlenmesi için GÖLTAŞ ÇİMENTO ile yaptığı müzakere
ile ilgili olduğu,
- Dosya kapsamında yerinde incelemelerde elde edilen belgelerin 4054 Sayılı
Kanunu ihlali niteliğinde olmadığı, aksine teşebbüslerin rekabet hukuku bilincine
sahip olduklarını gösterdiği,
- GÖLTAŞ ÇİMENTO’nun bölgedeki hazır beton üreticileri üzerinde baskı
kurduğu iddialarına yönelik olarak herhangi somut bir delil elde edilemediği,
dolayısıyla bu iddianın temelsiz olduğu,
20-06/68-37
30/61

- Bir diğer iddia olan AS ÇİMENTO ve GÖLTAŞ ÇİMENTO’nun Isparta iline
rakiplerini sokmadıklarına yönelik olarak dosya kapsamında yer alan
değerlendirmelerin isabetli olduğu, hem AS ÇİMENTO’ya yakın hem de
GÖLTAŞ ÇİMENTO’ya yakın olan Isparta ilinde bu iki teşebbüsün pazar
paylarının yüksek olmasının olağan olduğu,
- AS ÇİMENTO haricindeki teşebbüslerin Antalya iline satış gerçekleştirmekten
imtina ettikleri iddialarına yönelik olarak GÖLTAŞ ÇİMENTO’nun Antalya’ya
yüksek miktarlarda satışlarının olduğu, bu iddiayı da destekler nitelikte somut
bir bulgu olmadığı,
- Kurulun ilk yıllarında ve son dönemde verdiği kararlarda da ABD ve mehaz AB
anlayışı ile benzer bir yorumlamanın yapıldığı, safi sayısal analizlerin başkaca
bir delille desteklenmediği hallerde rekabet ihlali tespiti yapılmadığı, bu dosya
kapsamında elde edilen sonucun yerinde olduğu,
belirtilerek, GÖLTAŞ’ın 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesini ihlal etmediğinin tespit
edilmesi ve yürütülen soruşturmanın herhangi bir idari para cezası uygulanmaksızın
sona erdirilmesi talep edilmiştir.
I.6.3. AFYON ÇİMENTO
(65) AFYON ÇİMENTO’nun savunmasında;
- Yerinde inceleme esnasında elden tebliğ edilen ve soruşturma bildirimi
içeriğinde yer alan iddiaların AFYON ÇİMENTO ile hangi açılardan ne derecede
ilişkili olduğunun belli olmadığı ve dolayısıyla savunma yapılabilecek nitelikte bir
bildirim olmadığı,
- Soruşturma bildiriminde hangi çimento fiyatının hangi zaman diliminde hangi
fiyat aralığında seyrettiğinin açıklanmadığı, bölge paylaşımının hangi illeri
kapsadığı gibi hususlarda yeterince bilgi verilmediği, yıkıcı fiyat iddiasına yönelik
bölgelerin, zaman aralığının, ürün gamının belirlenmediği, iptali ve ertelenmesi
söz konusu olan belediye ihalelerinin hangileri olduğunun belirtilmediği, AFYON
ÇİMENTO’nun hangi hazır beton tesisini atıl tuttuğunun belirtilmediği ve kontrol
mekanizması hakkında bilgi verilmediği, AFYON ÇİMENTO’nun AS
ÇİMENTO’ya ve GÖLTAŞ’a Afyon ili pazarından çekilmesi yönünde baskı
yaptığı iddiasına yönelik herhangi somut bir bilgi verilmediği, dolayısıyla
savunma hakkının kullanılmasından mahrum kalındığı ve böylece Avrupa İnsan
Hakları Sözleşmesi’nin (AİHS) 6. ve 4054 sayılı Kanun’un 43. maddesinin ikinci
fıkrasının ihlal edildiği,
- Soruşturma bildiriminde ilgili ürün pazarı tanımlaması ve iddialar kapsamında
yer alan hem çimento hem de hazır beton pazarına yönelik coğrafi pazar
tanımlamasının da yapılmadığı ve bu durumda savunma yapılmasının
güçleştiği,
- Fiyat yükselişlerinin tek başına rekabet ihlali anlamı taşımayacağı, soruşturma
bildiriminde ihlale yönelik şüphelerin varlığından söz edilse de bu iddiayı
destekleyecek herhangi hukuki bir delil veya iktisadi analiz sunulmadığı, AFYON
ÇİMENTO’nun çimento fiyatları nezdinde son 2,5 yıl içindeki fiyat seyri
izlendiğinde fiyat seviyesindeki artışın olağanüstü artış olarak
nitelendirilmeyeceği; yakıt, enerji ve yeni fabrika ile amortisman maliyetlerinde
artışlar yaşandığı dolayısıyla çimento fiyatlarındaki artışın rasyonel gerekçelerle
açıklanabildiği ve olağandışı bir fiyat artışı olmadığı,
20-06/68-37
31/61

- AS ÇİMENTO ve GÖLTAŞ’ın Afyon bölgesine girmekten imtina ettiği, bölgeden
çekildiği ve AFYON ÇİMENTO öncülüğünde bölge paylaşımı yapıldığı
iddiasının hem gerçeği yansıtmadığı hem belirsiz olduğu, hangi teşebbüsün
hangi bölgeleri paylaştığının ve hangi zaman diliminde gerçekleştiğinin
belirtilmediği, iddiaya yönelik herhangi bir iletişim tespiti, ekonomik analiz
yapılamadığı, TÇMB verilerine göre AS ÇİMENTO’nun Afyon ili pazar payı 2016
yılı için %(…..), 2017 yılı için %(…..), 2018 yılı (İlk 7 Ay) için %(…..) aralarında
gerçekleştiği, GÖLTAŞ’ın Afyon ilindeki pazar payının ise 2016 yılı için %(…..),
2017 yılı için %(…..), 2018 yılı için (İlk 7 ay) %(…..) aralarında gerçekleştiği,
buna ek olarak Afyon ilinde faaliyetleri olan (…..) gibi (…..) teşebbüsün AFYON
ÇİMENTO’dan alım gerçekleştirirken AS ÇİMENTO veya GÖLTAŞ’tan da ürün
tedarik ettiklerini dolayısıyla bu veriler dikkate alındığında bölge paylaşımı
iddiasının herhangi bir dayanaktan yoksun olduğu,
- Afyon ilinde çimento fiyatlarının yükselmesi nedeniyle belediye tarafından
çıkılan bir ihalenin iptal edildiği iddiasının muğlak olduğu, ihalenin hangi ihale
olduğu ya da iddianın kaynağının açıklanmadığı, AFYON ÇİMENTO’nun
herhangi bir belediye ihalesine katılmadığı, bir konut veya iş yeri inşaatının
maliyetleri arasında çimentonun maliyetinin %3-6 arasında yer tuttuğu ve ihale
konusunda etkisinin de düşük olacağı dolayısıyla iddianın bu yönüyle de asılsız
olduğu,
- Soruştura Bildiriminde AFYON ÇİMENTO’nun Afyon ilinde atıl pozisyonda
tuttuğu hazır beton santralinin hangi santral olduğunun belirtilmediği, atıl
pozisyonda herhangi bir hazır beton santrali bulunmadığı, atıl pozisyonda bir
hazır beton santrali ile diğer hazır beton üreticilerini nasıl kontrol altında
tutulduğuna dair herhangi bir nedensellik bağı kurulmadığı dolayısıyla savunma
hakkının zedelendiği,
- Soruşturma Bildiriminde muğlak ifadelerle AFYON ÇİMENTO’nun da içinde
bulunduğu çimento üreticilerinin yurt dışında toplantılar gerçekleştirdiği ve söz
konusu toplantılar neticesinde bölge paylaşımı yapıldığı iddiasının herhangi bir
somut bilgi ve belgeye dayanmadığı, söz konusu toplantıların yapıldığına ve
bölge paylaşımın içeriğine dair ispat külfetinin soruşturma heyetinde olduğu,
- Soruşturma Bildiriminde 4054 sayılı kanun çerçevesinde idari para cezasını
gerektirecek herhangi bir unsur bulunmadığı ve idari para cezasına
hükmedilmemesi gerektiği, AFYON ÇİMENTO’nun soruşturma kapsamından
çıkartılması gerektiği,
- Yerinde incelemede elde edilen belgelerin veya dosya kapsamında elde edilen
veriler baz alınarak yapılan sayısal değerlendirmelerin hiçbirinin, dosya
kapsamında yer alan şikâyetlerde öne sürülen iddiaları desteklemediği ve ihlal
şüphelerinin gerçek dışı olduğunu ortaya koyduğu, hiçbir suretle bir anlaşma
veya uyumlu eyleme tarafı olmadıkları ve iddialarda bahsedilen konularla yahut
başkaca ticari parametrelerle ilişkili olarak hiçbir suretle rakipleriyle temasta
bulunmadıkları,
- AFYON ÇİMENTO'nun diğer teşebbüslerin Afyon iline gerçekleştirecekleri
çimento satışını önlemeye çalıştığı iddiasının gerçek dışı olduğu ve buna ilişkin
herhangi bir maddi delil/bulgu yer almadığı, Ocak 2017 - Ağustos 2017
döneminde AFYON ÇİMENTO'nun ilgili coğrafi pazar içerisinde yer alan Afyon,
Antalya, Denizli, Isparta, Konya ve Uşak illerine yaptığı satış miktarları ve satış
fiyatları ile soruşturma tarafı olan diğer teşebbüslerin Afyon iline
20-06/68-37
32/61

gerçekleştirdikleri satış miktarları incelemelerinin ve diğer analizlerin de
iddiaların gerçek dışı olduğunu gösterdiği,
- AFYON ÇİMENTO tarafından iki farklı il için uygulanan fiyat arasındaki farkın
%1 veya daha az olduğu dikkate alındığında AFYON ÇİMENTO'nun belirli bir
rakibi caydırma amaçlı satış politikası izlediği gibi bir iddianın gerçek dışı
olduğu, bölge paylaşımı ve AS ÇİMENTO ile GÖLTAŞ'ın satışlarının
"göstermelik" olduğu iddialarının herhangi bir temele dayanmadığı, Afyon
ilindeki bazı alıcıların AFYON ÇİMENTO'nun yanı sıra AS ÇİMENTO ve
GÖLTAŞ'tan da önemli ölçüde alım yapmasının durumu açıklığa kavuşturduğu,
- Bir kamu yatırımının AFYON ÇİMENTO'nun fiyatları yükseltmesinden dolayı
iptal edilmek zorunda kalındığı iddiasının belirsiz olduğu, bahsedilen ihale ya da
kamu yatırımlarının zamanı, katılımcıları, konusu veya başka bir parametresi
hakkında herhangi bir bilgi olmadığı ve bu iddiaya yönelik savunma hakkının
zedelendiği, AFYON ÇİMENTO'nun Afyon ilinde belediye tarafından çıkılan
herhangi bir kamu ihalesine katılmadığı; AS ÇİMENTO, GÖLTAŞ ÇİMENTO ve
KONYA ÇİMENTO gibi birçok teşebbüsün de Afyon ilinde faal olduğu dikkate
alındığında AFYON ÇİMENTO'nun teklifinin "yüksek" olduğunun
değerlendirilmesi durumunda ihaleye teklif veren diğer teşebbüslerin tekliflerinin
kabul edilmesi önünde herhangi bir engel de bulunmadığı, bir inşaat projesinin
ilgili maliyet kalemleri dikkate alındığında, çimentonun toplam maliyetteki yeri
inşaat projesine göre değişse de, genellikle %3 ile %6 gibi düşük bir oran
arasında seyrettiği, dolayısıyla çimento fiyatlarının yükselmesi nedeniyle
ihalelerin tümden iptal olduğuna yönelik iddianın sektörün gerçekleriyle çelişkili
olduğu,
- Afyon Çimento'nun nominal ortalama fiyatlarının ÜFE uyarlı fiyatların sürekli ve
ciddi biçimde altında seyrettiği, Kasım 2016 ile Mart 2018 dönemi arasında reel
olarak düşük seyreden ortalama fiyatlarının Mart 2018 yılından sonraki
dönemlerde hafif oranlarda ve makul ölçülerde yükseldiği ve bu artışın da
ekonomik hayatın bir gereği olduğu,
- AFYON ÇİMENTO'nun Antalya iline mesafesinin 270 km olduğu ve tahmini
nakliye tutarının ise ton başına yaklaşık 55 TL olduğu, dolayısıyla Antalya iline
AFYON ÇİMENTO'dan çok daha yakın olan iki rakip teşebbüsün satış
yapmasının ve AFYON ÇİMENTO’nun kendi fabrikasına daha yakın pazarlara
odaklanmasının kendi ticari stratejisi açısından daha makul olduğu ve AFYON
ÇİMENTO'nun Antalya iline çimento satışı gerçekleştirmekten imtina ettiği
iddiasının da gerçeği yansıtmadığı,
- AFYON ÇİMENTO’nun piyasadaki davranışlarının 4054 sayılı Kanunun 4.
maddesi kapsamında herhangi bir ihlal teşkil etmediği ve kendileri aleyhine
4054 sayılı Kanun’un 16. maddesi çerçevesinde idari para cezası tesis
edilmesini gerektirecek herhangi bir unsur bulunmadığı
20-06/68-37
33/61

belirtilmektedir.
I.6.4. KONYA ÇİMENTO
(66) KONYA ÇİMENTO tarafından birinci yazılı savunma, süresi içerisinde yapılmamış olup
06.11.2018 tarih, 8003 sayı ile sunulan beyan dilekçesinde aşağıdaki hususlar ifade
edilmiştir:
- Soruşturma Bildiriminin 26.07.2018 tarihinde gerçekleştirilen yerinde inceleme
sırasında elden tebellüğ edildiği ancak dikkatsizlik sonucu, savunma süresinin
geçirildiği,
- KONYA ÇİMENTO'nun AS ÇİMENTO lehine Antalya ilinde pazardan çekilmiş
olduğu iddiasının gerçeği yansıtmadığı, bu yönde bir iddianın
değerlendirilebilmesi için kapasite kullanım oranlarına bakılması gerektiği,
KONYA ÇİMENTO’nun maksimum kapasite ile çalıştığı, İç Anadolu Bölgesi’nde
çimento talebinin artması nedeniyle yakın bölgelere satış yapmasının daha
rasyonel olduğu,
- Türkiye'de 2011-2017 yılları arasında çimento tüketiminin %38 oranında artış
gösterdiği, aynı dönemde İç Anadolu bölgesindeki çimento tüketiminin ise %41
oranında artış gösterdiği, Konya Çimento’nun %(…..) kapasite ile çalıştığı 2011
yılında satışlarının sadece %(…..)'sini Toplam Anadolu9 olarak adlandırılan
bölgeye (Antalya harici kalan bölgeler) yaptığı, %100 kapasite ile çalıştığı 2017
yılında ise satışlarının %(…..)'ini Toplam Anadolu olarak adlandırılan bölgeye
yaptığı, bunun temelinde hem tüketicilere sunulan hizmet kalitesinin
arttırılmasının hem de İç Anadolu bölgesinde sürekli olarak artan çimento talebi
olduğu,
- KONYA ÇİMENTO'nun toplam satışlarının 2011-2018 yılları arasında ancak
%(…..) oranında arttığı, toplam tüketim artış oranı İç Anadolu bölgesinde %41
oranında olmasına rağmen Konya Çimento’nun bu bölgedeki çimento tüketim
artışlarından ve satışından yararlanamadığı ve bu bölgede büyüme oranının
%(…..) seviyesinde kaldığı,
- KONYA ÇİMENTO'nun ana pazarı olan İç Anadolu bölgesindeki çimento
tüketiminin artması neticesinde, pazar payı kaybını gidermek amacı ile ve yakın
mesafelerdeki bölgelerde (280 km'den daha yakın bölgelerdeki) bir alana satış
yapmanın pazar ve kârlılık bakımından daha rasyonel olduğu düşünülerek
satışlarını söz konusu alanda ortalama 60 km mesafe nakliyesindeki (%50 si 15
Km çapında %50 si 50-150 km arasında olan bölgede) artırmaya gayret ettiği
ve bunun tek taraflı çıkarlarına uygun bir strateji olduğu, dolayısıyla bu dönemde
KONYA ÇİMENTO’nun, ürünlerinin daha fazla satıldığı Konya ve çevresindeki
(Konya, Karaman, Aksaray, Konya ilçeleri ve Afyon ilinde) talebi karşılayabilmek
amacı ile Antalya iline yönelik satışlarını azalttığı, ayrıca, yine aynı dönemde,
Konya ve çevresindeki artan talebi karşılayabilmek için 2014 yılı itibarı ile ihracat
satışlarının da durdurulduğu,
- Dökme çimento taşımasını yapan silobas araçların tek yönlü taşıma yaptığı, bu
nedenle Konya Çimento'nun Antalya kıyı şeridinde bulunan 240-340 Km
arasında değişen mesafelerde nakliye giderlerinin Konya-Seydişehir-Akseki-

9 Teşebbüs savunmasında yıllara göre satış miktarındaki değişimi göstermek için satış pazarını Antalya
harici toplam satışlar ve yalnızca Antalya’ya yapılan satışlar şeklinde ayırmış ve Antalya ili haricinde
yapılan satışlarını da Toplam Anadolu olarak adlandırmıştır.
20-06/68-37
34/61

Manavgat arasındaki yolun kış aylarında meteorolojik koşullar nedeniyle sıkça
kapanması sonucunda arttığı, buna rağmen KONYA ÇİMENTO’nun Antalya
bölgesindeki hazır beton tesislerini güçlü bir marka imajı olması nedeniyle
kapatmadığı, hacimli projelerin KONYA ÇİMENTO'dan hazır beton talebinin
devam ettiği,
- Öte yandan Antalya'da bulunan hazır beton tesislerine Konya'dan çimento
sevkiyatı yapılmasının kârlılığı ortadan kaldırdığı, 270 km için ortalama (…..)
TL/ton nakliye masrafı doğmasının dikkate alındığında KONYA ÇİMENTO'nun
yaklaşık (…..) TL/ton kayıpla satış yapması gerektiği, bu durumun da kendi ana
bölgesinde pazar kaybı yaşayan bir teşebbüs bakımından rasyonel olmadığı,
dolayısıyla yakın nakliye mesafesinde bulunan satış noktalarına odaklanmak ve
bölgede büyüyen talepten daha fazla istifade etmenin KONYA ÇİMENTO'nun
kârlılığı artırma amacına daha uygun olduğu,
- İç Anadolu Bölgesi ve Konya ve pazar alanı dahilinde 2011-2018 yılları arasında
kamunun ciddi altyapı, konut, üniversite kampüsü, Konya Ovası Projesi (KOP),
Bağbaşı Barajı, yol, viyadük, alt ve üst geçit inşaatları, okul, Lojistik Merkezi,
Organize Sanayi Bölgesi Altyapı yatırımları, Belediye yatırımları önemli yer
tuttuğu ve söz konusu yatırımların çimento ihtiyaçlarının büyük oranda KONYA
ÇİMENTO'nun çimento üretimleri ile karşılandığı, aynı dönemde Konya iline AS
ÇİMENTO, GÖLTAŞ, Çimko, Kipaş, Çimsa (Niğde), AFYON ÇİMENTO,
Medcem tarafından da çimento satışı yapıldığı,
- KONYA ÇİMENTO’nun, Antalya ilinde çimento satışlarını sürdürdüğü, Antalya
ve ilçelerinde bulunan Serik, Manavgat, Elikesik, Alanya ve Aksu (2012- 2017
yılları arası) hazır beton tesisleri faaliyetlerini sürdürdüğü, dolayısıyla
Soruşturma Bildiriminde yer verilen tablodaki satış rakamlarının fiili durumu tam
olarak yansıtmadığı, Antalya ilinde Serik ve Alanya ilçesinde Elikesik
bölgelerinde agrega tesisleri bulunduğu, hazır beton üretiminde ihtiyaç duyulan
miktarın önemli bir bölümünün KONYA ÇİMENTO agrega ocaklarından
sağlandığı, Antalya ili ve ilçeleri ekonomi yaşantısının bütünüyle turizm
aktiviteleriyle ilişkili olduğu, son yılardaki turizmdeki ziyaretçi kaybının Antalya
ekonomisini tüm sektörler itibari ile olumsuz yönde etkilediği, dolayısıyla inşaat
sektörünün de durağanlaştığı, TÇMB verilerine göre 2014-2017 yılları arasında
Antalya pazarı çimento tüketiminin 586.000 ton olarak gerçekleştiği ve %26
oranında düşüş gösterdiği,
- Rekabet hukuku çerçevesinde bir ihlalden bahsedebilmek için, öncelikle bu
ihlalin taraflarını, kapsamını ortaya koyabilecek nitelikteki birincil delillere ihtiyaç
duyulduğu, somut olayda ise birincil delil ya da ihlali somut olarak ortaya
koyabilecek, ikincil nitelikte bir iletişim delilinin varlığından söz edilemediği,
Kurula göre, birlikte hareket etmeye yönelik bir anlaşmanın yokluğunda,
tarafların iletişim kurup kurmadıklarına ve teşebbüs davranışının teşebbüsün
tek taraflı (kişisel) çıkarlarına aykırı olup olmadığına bakılması gerektiği,
KONYA ÇİMENTO bakımından, kararlarının kendi ekonomik çıkarına aykırı
olup olmadığı hususunun incelenmediği,
- KONYA ÇİMENTO’nun 2014-2017 yılları itibarıyla Konya ilinde elde ettiği pazar
payının düşüş gösterdiği, ilgili coğrafi pazarda yer alan diğer yedi ildeki dökme
çimento pazar payının sürekli dalgalandığı, bu dalgalanmaların Konya
Çimento'nun herhangi bir anlaşma ya da uyumlu eylem içerisinde
bulunmadığına yönelik çıkarımı kuvvetlendirdiği,
20-06/68-37
35/61

- İç Anadolu Bölgesi’nde 2011-2017 yılları arasında çimento tüketiminin
artmasına karşılık KONYA ÇİMENTO’nun bu bölgeye olan satışlarının artışının
%25 düzeylerinde kalmasının da herhangi bir bölge paylaşımı olmadığı
yönündeki iddiaları desteklediği,
- Isparta iline gerçekleştirilen satışların 2011’den beri düşük olduğu, İç Anadolu
Bölgesindeki talep artışını karşılamak varken bu pazara gitmenin rasyonel
olmadığı,
- Benzer şekilde Antalya iline yapılan satışların önünde coğrafi engellerle sıkça
karşılaşıldığı, Antalya’ya çimento nakliyesinin maliyetli olduğu, İç Anadolu
Bölgesi’nde çimento talebinde yaşanan artışı karşılamanın ticari hayatın olağan
akışına uygun ve mantıklı olduğu,
- KONYA ÇİMENTO’nun Antalya iline cüzi miktarlarda da olsa dökme çimento ve
torbalı çimento satışlarının olduğu ve bu durumun “KONYA ÇİMENTO’nun
Antalya iline torbalı çimento satışının dahi olmadığı” iddiasını çürüttüğü,
- KONYA ÇİMENTO’nun 2017 yılında ortalama çimento satış fiyatı artışının
%4,58 olduğu, bunun yanında aynı yılda maliyet artışlarının %9,80 seviyesinde
gerçekleştiği, fiyat seyrinin talep ve maliyet değişiklikleri ile temellendirilebildiği,
- Son olarak yıllar itibarıyla azalan kârlılık oranının KONYA ÇİMENTO’nun
rekabeti sınırlayıcı bir anlaşma ya da uyumlu eylem içerisinde yer almadığına
gösterge teşkil ettiği,
ifade edilerek, 2014-2017 yılları arasında TÇMB verilerine göre Antalya pazarı çimento
tüketiminin %26 oranında düşüş göstermesi ve daralan bir pazar olan Antalya'ya satış
yapmayı sürdürmenin beklenmesinin rasyonel olmaması gibi hususlar da dikkate
alındığında KONYA ÇİMENTO'nun 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesini ihlal
etmediğinin tespit edilmesi ve yürütülen soruşturmada KONYA ÇİMENTO'ya herhangi
bir idari para cezası uygulanmaması gerektiği belirtilmiştir.
Bu bölümde yer verilen savunmalara ilişkin değerlendirmeleri de içerecek şekilde
yapılan değerlendirmelere aşağıda yer verilmektedir.
I.7. Değerlendirme
(67) Dosya konusu iddialar, AS ÇİMENTO ve GÖLTAŞ’ın anlaşmak suretiyle Isparta iline
başka çimento üreticilerini sokmadıkları ve Burdur’daki hazır beton tesisleri üzerinde
baskı kurdukları, 2017 yılı son çeyreğinde ve 2018 yılı başlarında birlikte fiyat
artırdıkları, AS ÇİMENTO dışındaki AFYON ÇİMENTO, KONYA ÇİMENTO ve
GÖLTAŞ’ın Antalya iline çimento satışı gerçekleştirmedikleri ve AFYON
ÇİMENTO’nun diğer teşebbüslerin Afyon iline çimento satışını önlemek amacıyla ticari
politika tasarladığıdır.
(68) İddialar incelendiğinde genel olarak çimento üreticilerinin bulunduğu illere diğer
üreticilerin girmesinin engellendiği ve birlikte fiyat artışı yapıldığına yöneliktir. Bu
çerçevede, yerinde incelemelerde elde edilen belgelere yönelik değerlendirme, dosya
kapsamında elde edilen sayısal verilere yönelik değerlendirme, diğer iddialara yönelik
değerlendirme ve 4054 sayılı Kanun kapsamında yapılan değerlendirmeye ayrı ayrı
yer verilecektir.
20-06/68-37
36/61

I.7.1. Yerinde İncelemelerde Elde Edilen Belgelere İlişkin Değerlendirme
(69) Dosya kapsamında teşebbüslerde yerinde incelemeler gerçekleştirilmiş ve dosya
konusu iddialar ile ilgili olabilecek bazı belgeler elde edilmiştir. Bu belgelerden dosya
kapsamında değerlendirilebileceklere yukarıda yer verilmiştir.
(70) Önaraştırma sürecinde GÖLTAŞ’ta yapılan yerinde incelemede 27 Şubat 2018
tarihinde, (…..)’dan (…..)’a gönderilen, “(…..)” konulu Belge 1’de yer verilen e-posta
elde edilmiştir. (…..) hazır beton yetkilisi tarafından el yazısı ile Ocak ve Şubat
aylarında iş almadığı ve adı geçen işleri de GÖLTAŞ’ın onayı ile aldığı ifadeleri yer
almaktadır. Söz konusu e-posta ile ilgili olarak GÖLTAŞ tarafından;
“Hazır beton sektöründe faaliyet gösteren teşebbüsler, yer almak istedikleri
projelerin büyüklüğünü ve süresini de dikkate alarak, projeye başlamadan önce
çimento sağlayıcılarından çimento tedarikinin sürekliliğine ve alım fiyatına ilişkin
destek isteyebilmektedirler.
Rekabet Kurumu uzmanları tarafından GÖLTAŞ'ta gerçekleştirilen yerinde
inceleme sırasında elde edilen belge (…..)'in dahil olduğu uzun vadeli projeler
bakımından GÖLTAŞ'tan çimento tedarikine/alım fiyatlarına ilişkin destek
talebini ve GÖLTAŞ'ın da bu desteği vermesi ile söz konusu işleri yaptığını ve
GÖLTAŞ'tan çimento alım miktarına/fiyatına ilişkin bilgileri içermektedir. Nitekim
(…..) tarafından belirtildiği üzere; (…..) ve (…..) gibi projelere (…..) 40.000 m³
daha hazır beton tedarik etmek durumunda olmuştur ve bu kapsamda
GÖLTAŞ'tan (…..) TL bant fiyatı olmak üzere 12.000 ton çimentoyu satın almak
istemiştir. Ayrıca (…..), yeni bir iş alması halinde de GÖLTAŞ'tan peşin ödeme
yaparak çimento almak istediğini belirtmektedir.
Özetle, ilgili yazı; (…..)'in söz konusu projeler için GÖLTAŞ'tan çimento tedarik
ettiğine ve dâhil olduğu bu projeler bakımından kendisine çimento tedariki/alım
fiyatları bakımından GÖLTAŞ tarafından destek verildiğine, nitekim bu destek
kapsamında söz konusu işleri aldığına ve bakiye çimento miktarları bakımından
da kendisi adına daha uygun olan koşullarda alım fiyatları için talepte
bulunduğuna ilişkindir.”
açıklamaları yapılmıştır.
(71) Söz konusu belge ile ilgili olarak (…..) tarafından yapılan açıklama ise;
“(…..) olarak çimentoyu Göltaş Çimento’dan almaktayız. Bahsettiğiniz belge de
Göltaş Çimento ile şirketimiz arasındaki risk hesabına ilişkindir. Şöyle ki anılan
belgede, son dönemde enerji, akaryakıt vb. nedenlerle artan çimento fiyatlarının
şirketimiz alımlarına yansıtılmamasını talep ettik. Hâlihazırda almış olduğumuz
işleri Göltaş’ın onayı doğrultusunda aldığımız için fiyat artışlarının şirketimize
yansıtılmasının doğru olmayacağını düşünmekteyiz. Çünkü bağımsız hazır
beton firmaları olarak çimento üreticisi teşebbüslerin bilgisi dâhilinde olmadan
piyasadan iş almamız mümkün değildir.”
şeklindedir.
(72) GÖLTAŞ ve (…..) tarafından yapılan açıklamalar incelendiğinde, (…..)’in devam eden
projelerine ilişkin olarak GÖLTAŞ’tan çimento fiyatlarına yapılan zammın kendilerine
yansıtılmamasını talep ettiği anlaşılmaktadır. GÖLTAŞ tarafından ise hazır beton
şirketlerinin projeye başlamadan önce, çimento tedarikinin sürekliliğine ve alım fiyatına
ilişkin çimento üreticilerinden destek isteyebildiği, söz konusu belgenin de bu
çerçevede gönderildiği ifade edilmektedir. Belge 1’den ve tarafların açıklamalarından
20-06/68-37
37/61

(…..)’in hazır beton sağladığı belirli projeler için çimento tedariki için GÖLTAŞ ile
anlaşma sağladığı ancak projelerin tamamlanabilmesi için gerekli olan yaklaşık 40.000
m3 çimento için, enerji akaryakıt vb. nedenlerle çimentoya gelen zamların kendilerine
yansıtılmaması talep edilmektedir. Bu bakımdan söz konusu belgenin soruşturma
tarafı teşebbüsler arasında bir anlaşmaya işaret etmediği değerlendirilmektedir.
(73) Öte yandan Belge 1’de geçen “…Bu işleri de Göltaş onayıyla aldım.” ifadesi AS
ÇİMENTO ve GÖLTAŞ’ın hazır beton üreticileri üzerinde baskı kurdukları iddiaları
bakımından da ele alınabilecektir. Söz konusu ifade doğrudan hazır beton üreticisi
teşebbüsün GÖLTAŞ’ın kabul etmediği bir proje için hazır beton sağlayamayacağı
şeklinde anlaşılabilir. Bununla birlikte hazır beton üreticileri için çimento zorunlu bir
girdi olup hazır beton üreticileri beton dökümü gerçekleştirecekleri inşaat projeleri için
ihtiyaç duyulan hazır beton miktarı doğrultusunda gereken çimento miktarını tahmini
olarak hesaplamakta ve bu doğrultuda çimento üreticilerinden alım
gerçekleştirmektedir. Dolayısıyla (…..) tarafından yapılan açıklamalarda da belirtildiği
üzere, çimento üreticisi teşebbüsler hazır beton üreticilerinin beton dökümü
gerçekleştireceği projeleri bilmektedirler. Bu çerçevede, belgede geçen “…Bu işleri de
Göltaş onayıyla aldım” ifadesi taraflar arasında çimento alım satımına yönelik belirli bir
fiyat üzerinden anlaşma sağlandığı şeklinde yorumlanabilecektir.
(74) Soruşturma sürecinde Belge 2’de yer verilen TÇMB’de yapılan yerinde incelemede
elde edilen “TÜRKİYE ÇİMENTO MÜSTAHSİLLERİ BİRLİĞİ” başlıklı 26.11.2015
tarihli belge elde edilmiştir. Belgede “…Bu çerçevede TÇMB mevzuata uyum
konusunda çok önemli çabalar ortaya koymaktadır ve başta rekabet hukuku kuralları
olmak üzere tüm yasal düzenlemelere tam uyumu birinci hedefi olarak benimsemiştir”
ifadeleri yer almaktadır. Anılan belgeden tarafların rekabet hukuku konusunda bilgi
sahibi olduğu ve rekabet hukuku kuralları çerçevesinde davranma amaçlarının olduğu
anlaşılmaktadır.
(75) Belge 3’te TÇMB’de yapılan yerinde incelemede elde edilen ve 29-30-31 Mayıs 2015
tarihinde gerçekleştirilen “TÇMB ARAMA KONFERANSI” dökümünde yer alan bazı
ifadeler yer almaktadır. Anılan belgede geçen, “…Rekabet mevzuatı sebebi ile pazar
verilerinin istenilen düzeyde paylaşılamaması”, “…rekabet, enerji, maden mevzuat
değişiklikleri ile ilgili toplantı, eğitim düzenlenmesi”, “…Eskiden üretim odaklıydık şimdi
satış, rekabet odaklı olduk”, “Rekabet ortamı kötüye gidiyor: Müşterinin pazarlık gücü
artıyor, sektöre giriş engeli yok, parası olan bu sektöre giriyor. Sektörün kapasite
kullanım oranı düşük, yapılan üretimin katma değeri konuşulmuyor, sadece volüme
konuşuluyor.”, “Rekabet kurumu de çok önemli. Bu tarafa yönelik de çalışmalar
yapılmalı”, “Rekabet kurumu konusunda aksiyon almamız gerekecek. Bunu da
önceliklendirmemiz lazım.”, “Birliğe özellikle pazarlama konusu ile ilgili görev verilmesi
konusunda rekabet ile ilgili olarak bu alana giremeyiz kesinlikle demişti eski başkan?”
ifadeleri teşebbüslerin rekabet hukuku konusunda hassas olduklarına ve eylemlerinin
rekabet hukuku ile uyumlu olması konusuna dikkat ettiklerine işaret etmektedir.
(76) Belge 4’te bayi olarak faaliyet gösteren (…..) ile GÖLTAŞ yetkilisi arasında yapılan
görüşme akabinde atılan e-postaya yer verilmektedir. Belgede bazı iller için 30-40 TL
arasında zam yapılacağının bildirildiği, bazı iller için ise 5-10 TL arasında zam
yapılacağının bildirildiği ifade edilmektedir. Ancak (…..) yetkilisi tarafından 30-40 TL
zammın bildirildiği iller için farkın çok aşırı olduğu ve kabul görmeyeceğinin belirtildiği,
bunun üzerine diğer iller için de 5-10 TL arasında zam yapılarak sevkiyat yapılmasının
daha uygun olacağı değerlendirmesinin yapıldığı anlaşılmaktadır. Söz konusu belge
bayi ile sağlayıcı arasında gerçekleştirilen bir görüşme olup sağlayıcının belirli iller için
20-06/68-37
38/61

çimento fiyatlarına yüksek oranda yapacağı zammın müşteriler tarafından kabul
görmeyeceği kanaati ile bayinin çimento zam fiyatlarının makul seviyelere çekilmesi
yönündeki talebi olarak değerlendirilmektedir.
(77) Bu çerçevede dosya kapsamında yukarıda yer verilen Belge 1 ve Belge 4 sağlayıcı
müşteri ilişkisi çerçevesinde gerçekleştirilen görüşmeler olup soruşturma tarafı
teşebbüsler arasında anlaşma/uyumlu eylem olabileceğine işaret eden belgeler
olmadığı kanaatine varılmıştır. Öte yandan Belge 2 ve Belge 3 ise teşebbüslerin
rekabet hukuku bilincine sahip olduğuna ve rekabet mevzuatı ile uyumlu şekilde
hareket etme eğilimlerinin olduğuna işaret etmektedir.
I.7.2. Dosya Kapsamında Elde Edilen Sayısal Verilere İlişkin Değerlendirme
(78) Dosya konusu iddiaların sayısal verilerle desteklenip desteklenmediğinin
değerlendirilmesi bakımından teşebbüslerden edinilen veriler doğrultusunda bazı
analizler yapılması ve ihlalin varlığı bakımından bu analizlerin de dikkate alınması
uygun olacaktır. Bu nedenle öncelikle yapılacak analizlerin tutarlılığı bakımından hangi
ürünlerin temel alınacağının tespit edilmesi gerekmektedir.
(79) Çimento, dökme ve torbalı olarak iki farklı şekilde pazarlanmaktadır. Ürün türleri
bakımından ise CEM I, CEM II, CEM III vb. şekilde farklı gruplara ayrılmaktadır. Dökme
ve torbalı çimentonun kullanım alanları farklı olmakta ve teşebbüslerin satışları
içerisinde dökme çimento daha fazla yer tutmaktadır. Teşebbüslerin 2014-2017 yılları
arasında yapmış oldukları dökme çimento satışlarının toplam çimento satışlarına
oranını gösterir tabloya aşağıda yer verilmektedir
Tablo 7: Teşebbüslerin Dökme Çimento Satışlarının Toplam Satışlarına Oranı (%)
2014 2015 2016 2017
GÖLTAŞ (…..) (…..) (…..) (…..)
AS ÇİMENTO (…..) (…..) (…..) (…..)
AFYON ÇİMENTO (…..) (…..) (…..) (…..)
KONYA ÇİMENTO (…..) (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Teşebbüs ve TÇMB verileri kullanılarak yapılan hesaplamalar.
(80) Tablo 7 incelendiğinde dökme çimento 2014-2017 yılları arasında GÖLTAŞ’ın
satışlarında yaklaşık %(…..), AS ÇİMENTO’nun satışlarında yaklaşık %(…..), AFYON
ÇİMENTO’nun satışlarında yaklaşık %(…..), KONYA ÇİMENTO’nun satışlarında yaklaşık
%(…..) oranında yer tutmaktadır. Öte yandan şikâyet konusu hususlar da dökme
çimentoya yönelik olduğundan yapılacak analizlerde dökme çimentonun esas alınması
uygun olacaktır.
(81) Dökme çimento müşterileri genel olarak hazır beton üreticileri, endüstriyel üreticiler ve
büyük inşaat firmalarıdır. Dökme çimento müşterileri tarafından farklı türlerde çimento
talep edilmekle birlikte, CEM I 42,5 ve CEM II 42,5 türü çimentolar genelde en fazla talep
edilen ürünler olmaktadır. Dolayısıyla çimento üreticilerinin satışları içerisinde de bu iki
tür önemli bir paya sahip olmaktadır. Bu noktada teşebbüslerin satış yaptığı ürünlerin
toplam çimento satışları içerisindeki payını gösterir tabloya aşağıda yer verilmektedir.

20-06/68-37
39/61

Tablo 8: Teşebbüslerin Toplam Satışları İçinde CEM I 42,5, CEM II 42,5 ve Diğer Ürünlerin Dağılımı (%)
GÖLTAŞ AS ÇİMENTO AFYON ÇİMENTO KONYA ÇİMENTO
2014
CEM I 42,5 (…..) (…..) (…..) (…..)
CEM II 42,5 (…..) (…..) (…..) (…..)
Diğer (…..) (…..) (…..) (…..)
2015
CEM I 42,6 (…..) (…..) (…..) (…..)
CEM II 42,6 (…..) (…..) (…..) (…..)
Diğer (…..) (…..) (…..) (…..)
2016
CEM I 42,7 (…..) (…..) (…..) (…..)
CEM II 42,7 (…..) (…..) (…..) (…..)
Diğer (…..) (…..) (…..) (…..)
2017
CEM I 42,8 (…..) (…..) (…..) (…..)
CEM II 42,8 (…..) (…..) (…..) (…..)
Diğer (…..) (…..) (…..) (…..)
2018
CEM I 42,9 (…..) (…..) (…..) (…..)
CEM II 42,9 (…..) (…..) (…..) (…..)
Diğer (…..) (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Teşebbüs ve TÇMB verileri kullanılarak yapılan hesaplamalar.
(82) Tablo 8 incelendiğinde GÖLTAŞ, AS ÇİMENTO ve AFYON ÇİMENTO’nun CEM I 42,5
satışlarının payının toplam satışlarında %(…..) üzerinde olduğu görülmektedir. KONYA
ÇİMENTO’nun ise CEM II 42,5 satışları ağırlıklıdır. Bununla birlikte teşebbüslerin tamamı
için CEM I 42,5 ve CEM II 42,5 birlikte toplam satışlarında %(…..) üzerinde yer
tutmaktadır. Bu çerçevede değerlendirmeler genel olarak dökme çimento10 üzerinden
yapılacak olup ürün özelinde ise CEM I 42,5 ve CEM II 42,5 türüne ayrı ayrı yer
verilecektir.
(83) Piyasadaki teşebbüslerin pazar payları, pazar gücünün varlığı bakımından önemli bir
gösterge olmakla birlikte, Herfindahl-Hirshman Index (HHI) endeksi de ABD, Avrupa
Birliği (AB) rekabet otoriteleri ve Rekabet Kurulu tarafından kullanılan önemli bir
yöntemdir. HHI değerinin 1800-2000’in11 üzerinde olması pazarın yüksek oranda
yoğunlaşmış olduğuna ve dolayısıyla rekabet karşıtı etkiler açısından riskli olduğuna
işaret etmektedir. Bunun yanı sıra belli sayıda büyük teşebbüsün temsil ettiği toplam
piyasa üretimi yüzdesi olarak ifade edilen Yoğunlaşma Oranı (YO) da piyasa yapısını
açıklamaya yönelik gösterge olarak kullanılmaktadır. Bu yöntem ile YO3, YO4, YO5 gibi
ölçümler yapılmaktadır. Bu doğrultuda ilgili coğrafi pazarda 2014-2017 yılları arasında
teşebbüslerin pazar paylarını YO4 ve HHI değerlerini gösterir tabloya aşağıda yer
verilmektedir.
Tablo 9: Teşebbüslerin İlgili CoğrafiPazarda 2014-2017 PazarPayları (%)12 ve Yoğunlaşma Seviyeleri (HHI
ve YO4)
2014 2015 2016 2017
AS ÇİMENTO (…..) (…..) (…..) (…..)
KONYA ÇİMENTO (…..) (…..) (…..) (…..)
GÖLTAŞ (…..) (…..) (…..) (…..)
ÇİMSA (…..) (…..) (…..) (…..)
OYAK (…..) (…..) (…..) (…..)
YO4 82,95 84,45 83,85 80,19

10 Tarafların CEM I ve CEM II toplam satışları %(…..) üzerinde olduğundan genel olarak dökme çimento
üzerinden yapılan analizlerde TÇMB dökme çimento verileri kullanılmıştır.
11 ABD’de HHI değerinin 1800’ün üzerinde ve olması riskli kabul edilirken, AB de ise 2000 üzerinde
hesaplanan HHI değerinin riskli olduğu kabul edilmektedir.
12 Tablo’da ÇİMSA’nın pazar payı hesaplanırken aynı ekonomik bütünlük içerisinde olan AFYON
ÇİMENTO, ÇİMSA Niğde, ÇİMSA Eskişehir, ÇİMSA Mersin ve ÇİMSA Kayseri’nin payları toplanmıştır.
Benzer şekilde OYAK’ın pazar payı hesaplanırken DENİZLİ ÇİMENTO, OYAK Ankara, OYAK Bolu, OYAK
Adana’nın payları toplanmıştır.
20-06/68-37
40/61

Tablo 9’un devamı:
2014 2015 2016 2017
BATISÖKE (…..) (…..) (…..) (…..)
KİPAŞ (…..) (…..) (…..) (…..)
SEZA ÇİMENTO (…..) (…..) (…..) (…..)
ÇİMENTAŞ (…..) (…..) (…..) (…..)
BATIÇİM (…..) (…..) (…..) (…..)
MEDCEM (…..) (…..) (…..) (…..)
NARLI (…..) (…..) (…..) (…..)
BAŞTAŞ (…..) (…..) (…..) (…..)
ADO ÇİMENTO (…..) (…..) (…..) (…..)
LİMAK ÇİMENTO (…..) (…..) (…..) (…..)
HHI SEVİYESİ 2.271,81 2.302,11 2.279,00 2.019,62
Kaynak: Teşebbüs ve TÇMB verileri kullanılarak yapılan hesaplamalar.
(84) Tablo 9 incelendiğinde HHI değerleri 2014-2017 yılları arasında 2019-2302 seviyelerinde
değişmektedir. YO4 oranın ise %80-84 seviyelerinde olduğu görülmektedir. HHI ve YO4
değerleri pazardaki yoğunlaşmanın yüksek olduğunu göstermektedir. Öte yandan
Rekabet Terimleri Sözlüğü’nde, “yoğunlaşmış oligopol piyasası” “fiyatların rekabetçi
piyasa yapısının oldukça üstünde ve çıktı miktarının ise rekabetçi piyasa yapısının
oldukça altında olduğu yüksek derecede yoğunlaşmış pazar yapısıdır.” şeklinde
tanımlanmakta ve genel olarak ampirik çalışmaların bu tür bir pazar yapısının, pazardaki
en büyük dört oyuncunun pazar payının %50 ve üzerinde olması veya pazardaki en büyük
sekiz oyuncunun pazar payının %70 ve üzerinde olması durumunda ortaya çıktığını
gösterdiği ifade edilmektedir. Bu bakımdan teşebbüslerin pazar payları, HHI ve YO4
değerleri dikkate alındığında pazarın rekabete aykırı etkilere açık yoğunlaşmış bir
oligopol piyasası görünümünde olduğu kanaatine varılmıştır.
(85) Taraflar arasında bir anlaşmanın ya da uyumlu eylemin olması halinde beklenen; pazar
paylarının durağan olması, fiyattaki dalgalanmanın azalması, fiyatın talepten
görecebağımsız hareket etmesi, tespit edilen ani fiyat artışlarının ve teşebbüslerin fiyat
seyrinde gözlemlenen benzerliklerin maliyet ve talep hareketleriyle ile
açıklanamamasıdır.
(86) Bu çerçevede soruşturma tarafı dört teşebbüs arasında bir anlaşma/uyumlu eylem olup
olmadığının tespit edilebilmesi amacıyla sayısal veriler analiz edilmiştir. Yapılan
analizlerde öncelikle soruşturma tarafı teşebbüslerin ilgili coğrafi pazardaki payları il
özelinde hesaplanarak Tablo 10-13’te verilmiştir.
Tablo 10: Teşebbüslerin 2014 Yılı İl Bazında Dökme Çimento Pazar Payları (%)
Afyon Antalya Burdur Denizli Isparta Konya Uşak Muğla
AFYON ÇİMENTO (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
AS ÇİMENTO (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
GÖLTAŞ (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
KONYA ÇİMENTO (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Teşebbüs ve TÇMB verileri kullanılarak yapılan hesaplamalar.
Tablo 11: Teşebbüslerin 2015 Yılı İl Bazında Dökme Çimento Pazar Payları (%)
Afyon Antalya Burdur Denizli Isparta Konya Uşak Muğla
AFYON ÇİMENTO (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
AS ÇİMENTO (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
GÖLTAŞ (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
KONYA ÇİMENTO (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Teşebbüs ve TÇMB verileri kullanılarak yapılan hesaplamalar.
20-06/68-37
41/61


Tablo 12: Teşebbüslerin 2016 Yılı İl Bazında Dökme Çimento Pazar Payları (%)
Afyon Antalya Burdur Denizli Isparta Konya Uşak Muğla
AFYON ÇİMENTO (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
AS ÇİMENTO (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
GÖLTAŞ (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
KONYA ÇİMENTO (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Teşebbüs ve TÇMB verileri kullanılarak yapılan hesaplamalar.
Tablo 13: Teşebbüslerin 2017 Yılı İl Bazında Dökme Çimento Pazar Payları (%)
Afyon Antalya Burdur Denizli Isparta Konya Uşak Muğla
AFYON ÇİMENTO (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
AS ÇİMENTO (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
GÖLTAŞ (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
KONYA ÇİMENTO (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Teşebbüs ve TÇMB verileri kullanılarak yapılan hesaplamalar.
(87) Teşebbüslerin Afyon ili için pazar payları incelendiğinde AFYON ÇİMENTO’nun 2014,
2015, 2016 ve 2017 yılları için pazar payı sırasıyla yaklaşık (…..), AS ÇİMENTO’nun
sırasıyla (…..), GÖLTAŞ’ın sırasıyla (…..), KONYA ÇİMENTO’nun ise sırasıyla (…..)
seviyelerinde gerçekleşmiştir.
(88) Antalya ili için bakıldığında AFYON ÇİMENTO’nun ve KONYA ÇİMENTO’nun 2014-2017
yılları arasında pazar payları (…..) seviyelerinde iken 2014, 2015, 2016, 2017 yılı için AS
ÇİMENTO ve GÖLTAŞ’ın pazar payları sırasıyla yaklaşık olarak (…..) ve (…..)
seviyelerinde gerçekleşmiştir.
(89) Burdur ili özelinde değerlendirildiğinde de 2014-2017 yılları arasında AFYON ÇİMENTO
ve KONYA ÇİMENTO’nun pazar paylarının (…..) seviyelerinde olduğu görülmektedir.
Buna karşın 2014, 2015, 2016, 2017 yılları için sırasıyla AS ÇİMENTO ve GÖLTAŞ’ın
pazar payları sırasıyla (…..) ve (…..) olarak gerçekleşmiştir.
(90) Denizli ili için 2014, 2015, 2016, 2017 yılları için sırasıyla AFYON ÇİMENTO’nun pazar
payı (…..), AS ÇİMENTO’nun sırasıyla (…..), GÖLTAŞ’ın sırasıyla (…..), KONYA
ÇİMENTO’nun ise tüm yıllar için pazar payı (…..) olarak gerçekleşmiştir.
(91) Isparta ilinde ise 2014, 2015, 2016, 2017 yılları için AFYON ÇİMENTO’nun payı (…..),
AS ÇİMENTO’nun (…..), GÖLTAŞ’ın (…..), KONYA ÇİMENTO’nun ise (…..) olarak
gerçekleşmiştir.
(92) Konya ili için incelendiğinde 2014, 2015, 2016, 2017 yılları için AFYON ÇİMENTO’nun
payı (…..) seviyelerinde, AS ÇİMENTO’nun (…..) seviyelerinde, GÖLTAŞ’ın (…..),
seviyelerinde KONYA ÇİMENTO’nun ise (…..) seviyelerinde gerçekleşmiştir.
(93) Uşak bakımından 2014, 2015, 2016, 2017 yılları için AFYON ÇİMENTO’nun payı (…..)
seviyelerinde, AS ÇİMENTO’nun payı (…..) seviyelerinde GÖLTAŞ’ın payı (…..)
seviyelerinde, KONYA ÇİMENTO’nun pazar payı ise tüm yıllar için (…..) olarak
gerçekleşmiştir.
(94) Son olarak Muğla bakımından AFYON ÇİMENTO ve KONYA ÇİMENTO’nun payı 2014,
2015, 2016, 2017 yılları için (…..) olurken AS ÇİMENTO’nun payı sırasıyla (…..),
seviyelerinde GÖLTAŞ’ın ise sırasıyla (…..) olarak gerçekleşmiştir.
(95) Soruşturma tarafı dört teşebbüsün ilgili coğrafi pazardaki payları incelendiğinde sekiz il
içinde pazar paylarının dalgalı bir seyir izlediği görülmektedir. Özellikle şikâyetlerin
yoğunlaştığı dönem ve iller olan 2017 yılı ile Antalya, Burdur, Isparta illeri bakımından
AFYON ÇİMENTO ve KONYA ÇİMENTO’nun sadece 2017 yılı değil, 2014 yılından bu
yana pazardaki faaliyetlerinin olmadığı ya da çok düşük seviyede kaldığı anlaşılmaktadır.
20-06/68-37
42/61

Dolayısıyla tarafların pazar paylarındaki dalgalanmalar, teşebbüslerin anlaşma ya da
uyumlu eylem içerisinde olduğu durumda beklenen sonucu desteklememektedir.
(96) Teşebbüslerin fiyatlama davranışlarındaki en önemli etkenlerden birisi de talepteki
değişimlerdir. Ticari olarak diğer teşebbüslerden bağımsız hareket eden teşebbüslerin
genel olarak, talep artışı olduğu dönemlerde fiyatlarını artırması, talebin az olduğu
dönemlerde ise fiyatlarını düşürmesi beklenir. Bu çerçevede fiyat ve talep değişimlerinin
olması gerekenin aksi yönde olması durumunda teşebbüsler arası anlaşma ya da uyumlu
eylem bakımından gösterge teşkil edebilecektir. Bu doğrultuda teşebbüslerin fiyatlarının
talep ile karşılaştırılabilmesi amacıyla oluşturulan grafiklere aşağıda yer verilmiştir.
Grafik 1: Teşebbüslerin Dökme Çimento Satışları Bakımından Fiyat-Talep Karşılaştırması

Kaynak: Teşebbüs ve TÇMB verileri kullanılarak yapılan hesaplamalar.
(97) Grafik 1, soruşturma tarafı dört teşebbüsün toplulaştırılmış ağırlıklı fiyat ortalaması ile ilgili
coğrafi pazara çimento üreticisi tüm teşebbüsler tarafından yapılan toplam satış
verilerinden13 oluşmaktadır. Grafik incelendiğinde, genel olarak fiyat hareketlerinin talep
ile parallel bir şekilde değiştiği anlaşılmaktadır. Grafikte, 2017 yılında talep 2016 yılına
göre yaklaşık %11 oranında artarken aynı dönemde fiyatlar yatay seyretmekle birlikte
2018 yılında fiyatlar14 2017 yılına göre yaklaşık %23 oranında artış eğilimi göstermiştir.
Fiyat değişimlerinin talep ve maliyet değişimlerine gecikmeli olarak uyumlulaştırıldığı
dikkate alındığında2017 yılında artan talebin fiyatlara 2018 yılı itibarıyla yansımaya
başladığı değerlendirilmektedir.
(98) Soruşturma tarafı dört teşebbüsün toplulaştırılmış fiyat hareketleri ile pazardaki talebin
karşılaştırıldığı yukarıdaki grafiğin yanı sıra bireysel olarak teşebbüslerin fiyatlama
davranışlarının da satış miktarlarındaki değişimle karşılaştırılması uygun olacaktır. Bu
doğrultuda teşebbüslerin ürün bazında ağırlıklı ortalama fiyatları ile satış miktarlarının
karşılaştırıldığı grafiklere aşağıda yer verilmektedir:


13 Tarafların CEM I ve CEM II toplam satışları %90’ın üzerinde olduğundan genel olarak dökme çimento
üzerinden yapılan analizlerde TÇMB dökme çimento verileri kullanılmıştır.
14 2018 Yılı verileri ilk yedi aylık (Ocak-Temmuz) dönemi kapsamaktadır.
20-06/68-37
43/61

Grafik 2: AFYON ÇİMENTO CEM I 42,5 Satış Fiyatı ve Satış Miktarı Karşılaştırması


(…..TCARİ SIR…..)


Kaynak: Teşebbüs ve TÇMB verileri kullanılarak yapılan hesaplamalar.
(99) AFYON ÇİMENTO’nun ağırlıklı ortalama satış fiyatı ile satış miktarındaki değişimler
karşılaştırıldığında, teşebbüsün fiyatlarının 2014 Ocak ayından itibaren satış
miktarlarından bağımsız olarak sürekli artış eğiliminde olduğu anlaşılmaktadır. Bununla
birlikte, önceki yıllara göre satış miktarının fazlalaştığı 2017 yılı başlarından itibaren
fiyatlardaki yükseliş eğiliminin de arttığı görülmektedir.
(100) AS ÇİMENTO tarafından yapılan CEM I 42,5 ve CEM II 42,5 türü çimento satışları Grafik
3 ve Grafik 4’te fiyatlar ile karşılaştırılmaktadır.
Grafik 3: AS ÇİMENTO CEM I 42,5 Satış Fiyatı ve Satış Miktarı Karşılaştırması


(…..TCARİ SIR…..)


Kaynak: Teşebbüs ve TÇMB verileri kullanılarak yapılan hesaplamalar.
Grafik 4: AS ÇİMENTO CEM II 42,5 Satış Fiyatı ve Satış Miktarı Karşılaştırması


(…..TCARİ SIR…..)


Kaynak: Teşebbüs ve TÇMB verileri kullanılarak yapılan hesaplamalar.
(101) Grafik 3 incelendiğinde AS ÇİMENTO’nun ağırlıklı ortalama satış fiyatlarının genel olarak
satış miktarı ile orantılı olarak değiştiği görülmektedir. Bununla birlikte, 2017 yılı Ağustos
ayında ve 2017 yılı Aralık ayından sonra fiyatlarda ani artışların olduğu anlaşılmaktadır.
2017 yılı Ağustos ayından 2017 yılı Ekim ayına gelindiğinde fiyatların yaklaşık %(…..)
oranında arttığı gözlemlenmektedir. Teşebbüsün ürününe olan talep incelendiğinde 2017
yılı Ağustos ayında talebin 2017 yılı Haziran ayına göre yaklaşık %(…..) oranında arttığı
izlenmektedir. 2017 yılı Haziran-Ağustos döneminde yaşanan talep artışının fiyatlara
2017 yılı Ağustos-Ekim arasında etki ettiği söylenebilir. 2017 yılı Aralık ayından sonra
yaşanan fiyat artışı bakımından incelendiğinde, 2018 yılı Şubat ayında fiyatlar 2017 yılı
Aralık ayına göre yaklaşık %(…..) oranında artarken, 2017 yılı Aralık ayında satış miktarı
2017 yılı Ekim ayına göre yaklaşık %(…..) oranında düşmüştür.
(102) Grafik 4 incelendiğinde AS ÇİMENTO’nun 2016 yılından itibaren CEM II 42,5 türü çimento
satışının oldukça düşük olduğu, bazı dönemlerde satışının bulunmadığı, fiyatların dalgalı
olduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle AS ÇİMENTO bakımından CEM II türü için
değerlendirme yapılmasına gerek olmadığı kanaatine varılmıştır.
(103) GÖLTAŞ’ın satış miktarları ile fiyatlarının karşılaştırıldığı Grafik 5 ve Grafik 6’ya aşağıda
yer verilmektedir.

20-06/68-37
44/61

Grafik 5: GÖLTAŞ CEM I 42,5 Satış Fiyatı ve Satış Miktarı Karşılaştırması


(…..TCARİ SIR…..)


Kaynak: Teşebbüs ve TÇMB verileri kullanılarak yapılan hesaplamalar.
Grafik 6: GÖLTAŞ CEM II 42,5 Satış Fiyatı ve Satış Miktarı Karşılaştırması


(…..TCARİ SIR…..)


Kaynak: Teşebbüs ve TÇMB verileri kullanılarak yapılan hesaplamalar.
(104) GÖLTAŞ’ın CEM I 42,5 türü çimento fiyatları ile satış miktarlarının karşılaştırıldığı Grafik
5 incelendiğinde, fiyatların 2017 yılı Ağustos ayına kadar yatay seyrettiği, bu tarihten
sonra fiyatların artış eğilimine girdiği görülmektedir. Grafik incelendiğinde, AS
ÇİMENTO’nun fiyatlarındaki artış eğilimine benzer şekilde GÖLTAŞ’ın fiyatlarında da
2017 yılı Ağustos ayından sonra ve 2017 yılı Aralık ayından sonra ani artış görülmektedir.
2017 yılı Ağustos ayında satış miktarı 2017 yılı Haziran ayına göre yaklaşık %(…..)
oranında artarken, fiyatlar 2017 yılı Ekim ayında, 2017 yılı Ağustos ayına göre yaklaşık
%(…..) oranında artış göstermiştir. Buna karşın 2017 yılı Aralık ayından sonra yaşanan
fiyat artışı incelendiğinde, 2018 yılı Şubat ayında fiyatlar 2017 yılı Aralık ayına göre
yaklaşık %(…..) oranında artarken 2017 yılı Aralık ayında satışlar 2017 yılı Ekim ayına
göre yaklaşık %(…..) oranında düşmüştür.
(105) Grafik 6 GÖLTAŞ’ın CEM II 42,5 türü ağırlıklı ortalama fiyatları ile satış miktarlarını
görselleştirmektedir. 2014 Ocak ayında yaklaşık (…..) ton CEM II 42,5 türü çimento satışı
olan GÖLTAŞ’ın 2018 yılı Ağustos ayına gelindiğinde satışlarının azalarak yaklaşık (…..)
ton seviyelerine gerilediği görülmektedir. Fiyatları ise genel olarak dalgalı bir seyir
izlemekle birlikte, yatay bir görünümdedir.
(106) KONYA ÇİMENTO’nun fiyat ve satış miktarlarına ilişkin Grafik 7 ve Grafik 8
oluşturulmuştur.
Grafik 7: KONYA ÇİMENTO CEM I 42,5 Satış Fiyatı Ve Satış Miktarı Karşılaştırması


(…..TCARİ SIR…..)


Kaynak: Teşebbüs ve TÇMB verileri kullanılarak yapılan hesaplamalar.
Grafik 8: KONYA ÇİMENTO CEM II 42,5 Satış Fiyatı Ve Satış Miktarı Karşılaştırması


(…..TCARİ SIR…..)


Kaynak: Teşebbüs ve TÇMB verileri kullanılarak yapılan hesaplamalar.
(107) Grafik 7 incelendiğinde, KONYA ÇİMENTO’nun CEM I 42,5 türü çimento satış
miktarlarının yıllar itibarıyla dalgalı bir seyir izlediği görülmektedir. Satış fiyatlarının ise
20-06/68-37
45/61

2017 yılı Ocak ayına kadar yatay seyrettiği bu tarihten sonra ise satış miktarından
bağımsız olarak artış eğilimine girdiği görülmektedir.
(108) Ağırlıklı olarak CEM II 42,5 türü çimento satışı gerçekleştiren KONYA ÇİMENTO’nun
anılan türdeki çimento fiyatı ile satış miktarı Grafik 8’de karşılaştırılmaktadır. 2014 Ocak
ve 2016 Aralık döneminde satış miktarları benzer seviyelerde gerçekleşirken bu dönemde
fiyatlarda yatay seyretmiştir. 2017 yılı Ocak-Ekim döneminde satış miktarı artış
gösterirken fiyatlar da 2017 yılı Haziran ayından itibaren artış eğilimine girmiştir. 2018
yılından itibaren satış miktarının azalması ile birlikte fiyatlarda yatay seyretmeye
başlamıştır.
(109) Öte yandan teşebbüslerin fiyat hareketlerinde gözlemlenen benzerlikler ve ani fiyat
artışlarının maliyetler ve talep değişimleri ile açıklanamaması durumunda da teşebbüsler
arası bir anlaşma ya da uyumlu eylemin varlığı iddia edilebilecektir. Bu doğrultuda
teşebbüslerin 2014 ile 2018 Temmuz dönemindeki fiyat seyrinin izlenebilmesi amacıyla
Grafik 9 ve Grafik 10 oluşturulmuştur.
Grafik 9: Soruşturma Tarafı Teşebbüslerin CEM I 42,5 Ağırlıklı Ortalama Satış Fiyatları


(…..TCARİ SIR…..)


Kaynak: Teşebbüs ve TÇMB verileri kullanılarak yapılan hesaplamalar.
Grafik 10: Soruşturma Tarafı Teşebbüslerin CEM II 42,5 Ağırlıklı Ortalama Satış Fiyatları


(…..TCARİ SIR…..)


Kaynak: Teşebbüs ve TÇMB verileri kullanılarak yapılan hesaplamalar.
(110) Grafik 9 incelendiğinde teşebbüslerin fiyat hareketlerinin genel olarak birbiri ile paralel
olduğu görülmektedir. Fiyatlar genel olarak Ocak 2014-Ocak 2016 döneminde yatay
seyretmekte iken, Ocak 2016-Mart 2017 döneminde düşüş eğilimi görülmekte ve Mart
2017 dönemi sonrasında da tekrar yükselişe geçtiği izlenmektedir.
(111) Grafik 10 CEM II 42,5 türü bakımından teşebbüslerin satış fiyatlarındaki seyri
göstermektedir. AFYON ÇİMENTO’nun incelenen dönemde CEM II 42,5 satışı
bulunmazken AS ÇİMENTO’nun da belirli dönemlerde satış yaptığı görülmektedir.
GÖLTAŞ ve KONYA ÇİMENTO’nun satış fiyatlarında ise Ocak 2017’den itibaren görülen
artışlar paralellik arz ederken bu döneme kadar olan fiyat hareketleri farklılık
göstermektedir.
(112) Teşebbüslerin fiyat hareketlerindeki değişimlerin maliyetlerde yaşanan değişimlerle
karşılaştırılabilmesi amacıyla Grafik 11-17 oluşturulmuştur.
Grafik 11: AFYON ÇİMENTO CEM I 42,5 Fiyat ve Maliyet Grafiği


(…..TCARİ SIR…..)


Kaynak: Teşebbüs ve TÇMB verileri kullanılarak yapılan hesaplamalar.
20-06/68-37
46/61

(113) Grafik 11 incelendiğinde AFYON ÇİMENTO’nun fiyat politikasının genel olarak
maliyetlerden bağımsız olarak gerçekleştiği anlaşılmakta ve sürekli olarak artış eğiliminde
olduğu görülmektedir. 2017 yılından itibaren önceki yıllara nispeten maliyetlerin azaldığı
görülmekte ancak fiyat artış eğilimi bu dönemde de devam etmektedir. AFYON
ÇİMENTO’nun CEM II 42,5 türü çimento satışı bulunmadığından CEM II 42,5 türüne
ilişkin fiyat-maliyet karşılaştırması yapılmamıştır.
(114) AS ÇİMENTO’nun fiyat ve maliyet karşılaştırmalarına aşağıdaki grafiklerde yer
verilmektedir.
Grafik 11: AS ÇİMENTO CEM I 42,5 Fiyat ve Maliyet Grafiği


(…..TCARİ SIR…..)


Kaynak: Teşebbüs ve TÇMB verileri kullanılarak yapılan hesaplamalar.
Grafik12: AS ÇİMENTO CEM II 42,5 Fiyat ve Maliyet Grafiği


(…..TCARİ SIR…..)


Kaynak: Teşebbüs ve TÇMB verileri kullanılarak yapılan hesaplamalar.
(115) Grafik 12 incelendiğinde genel olarak, AS ÇİMENTO’nun fiyatlarının maliyetler ile aynı
doğrultuda değiştiği izlenmektedir. Ancak, 2017 yılı Ağustos ve Aralık aylarından sonra
maliyetlerde belirgin bir artış olmamakla birlikte fiyatlarda artış yönünde ani kırılımların
olduğu görülmektedir. Genel olarak maliyetler ile aynı doğrultuda şekillenen fiyatların söz
konusu aylarda maliyetlerden bağımsız olarak şekillenmesi teşebbüsler arasında bir
anlaşmaya/uyumlu eylem olabileceğine yönelik şüphe yaratmaktadır.
(116) Grafik 13 ile AS ÇİMENTO’nun CEM II 42,5 türü çimento maliyetleri ile satış fiyatları
karşılaştırılmaktadır. Teşebbüsün bazı dönemlerde CEM II 42,5 türü çimento satışı
bulunmazken, satışın gerçekleştirildiği aylarda fiyatlar (…..) TL/ton ile (…..) TL/ton
arasında dalgalanmaktadır. Maliyetlerin ise 2017 yılı Ekim ayından itibaren artış eğilimi
göstermekle birlikte önceki dönemlerde yatay bir seyir izlediği söylenebilecektir. Bazı
dönemlerde CEM II 42,5 türü çimento satışının olmaması, fiyatların oldukça dalgalı
olması değerlendirildiğinde AS ÇİMENTO bakımından CEM II 42,5 türü çimento özelinde
diğer teşebbüslerle anlaşma/uyumlu eylem halinde hareket etmediği kanaatine
varılmıştır.
(117) GÖLTAŞ’ın fiyat ve maliyet karşılaştırmalarının yapıldığı Grafik 14 ve Grafik15’e aşağıda
yer verilmektedir.
Grafik 14: GÖLTAŞ CEM I 42,5 Fiyat ve Maliyet Grafiği


(…..TCARİ SIR…..)


Kaynak: Teşebbüs ve TÇMB verileri kullanılarak yapılan hesaplamalar.

20-06/68-37
47/61

Grafik 15: GÖLTAŞ CEM II 42,5 Fiyat ve Maliyet Grafiği


(…..TCARİ SIR…..)


Kaynak: Teşebbüs ve TÇMB verileri kullanılarak yapılan hesaplamalar.
(118) Grafik 14 incelendiğinde, GÖLTAŞ’ın da fiyatlarının genel olarak maliyetler ile aynı
doğrultuda değiştiği söylenebilir. Bununla birlikte, 2017 yılı Ağustos ayı ile 2018 yılı Mart
ayı arasında maliyetler yatay seyrederken fiyatlardaki artış eğilimi dikkat çekmektedir. Bu
noktada teşebbüsün maliyetlerinden bağımsız olarak fiyat değişiminin yaşandığı
anlaşılmaktadır.
(119) Grafik 15 incelendiğinde de Grafik 15’e benzer şekilde fiyatların genel olarak maliyetler
ile aynı doğrultuda değiştiği görülmektedir. CEM II 42,5 türü çimento bakımından
GÖLTAŞ’ın fiyat ve maliyet değişimlerinde olağan ticari davranışın dışında bir izlenime
rastlanılmamaktadır.
(120) KONYA ÇİMENTO’nun fiyat ve maliyet15 karşılaştırmalarına Grafik 16 ve Grafik 17’de yer
verilmektedir.
Grafik13: KONYA ÇİMENTO CEM I 42,5 Fiyat ve Maliyet Grafiği


(…..TCARİ SIR…..)


Kaynak: Teşebbüs ve TÇMB verileri kullanılarak yapılan hesaplamalar.
Grafik 17: KONYA ÇİMENTO CEM II 42,5 Fiyat ve Maliyet Grafiği


(…..TCARİ SIR…..)


Kaynak: Teşebbüs ve TÇMB verileri kullanılarak yapılan hesaplamalar.
(121) Grafik 16 incelendiğinde, 2016 yılı Nisan ayına kadar maliyetlerdeki dalgalanmalardan
bağımsız olarak fiyatların yatay bir eğilim gösterdiği, bu tarihten sonra nispeten azalan
maliyetler ile birlikte 2016 yılı Aralık ayına kadar fiyatların düşüş eğilimine girdiği
görülmektedir. Fiyatların 2017 yılı Ocak ayından itibaren artış eğiliminde olduğu, 2017 yılı
Mayıs ayından itibaren de maliyetlerin artış eğilimine girdiği izlenmektedir.
(122) Grafik 17 incelendiğinde de Grafik 16’ya benzer şekilde 2016 yılı Nisan ayına kadar
fiyatların yatay bir eğilim gösterdiği, anılan dönemden 2016 yılı Aralık ayına kadar
fiyatların düşüş eğilimine girdiği daha sonra 2017 yılı Ocak ayından itibaren artış
eğiliminde olduğu görülmektedir. Maliyetlerin genel olarak benzer seviyelerde
dalgalanmakla birlikte 2017 yılı Mayıs ayından itibaren artış eğilimine girdiği
izlenmektedir.
(123) Teşebbüslerin fiyat hareketleri incelendiğinde dört teşebbüs bakımından da fiyatların
genel olarak 2017 yılından itibaren artış eğilimine girmiş olduğu görülmektedir. Bu

15 KONYA ÇİMENTO tarafından maliyet verilerinin CEM I 42,5 ve CEM II 42,5 türü çimento maliyeti olarak
ayrıştırılamadığından Grafik 16 ve Grafik 17 maliyet verileri aynı verilerdir.
20-06/68-37
48/61

kapsamda teşebbüslerin fiyatlarındaki değişimler ile Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE)
değişimlerinin karşılaştırılması da uygun olacaktır. Teşebbüslerin fiyatları ile ÜFE’nin
karşılaştırıldığı grafiğe aşağıda yer verilmektedir.
Grafik 148: Teşebbüslerin Satış Fiyatları İle ÜFE Değişimleri


(…..TCARİ SIR…..)


Kaynak: Teşebbüs ve TÇMB verileri kullanılarak yapılan hesaplamalar.
(124) Grafik incelendiğinde teşebbüslerin fiyatlarının artmaya başladığı 2017 yılında yurtiçi
üretici fiyat endeksinde16 de belirgin artışların olduğu görülmektedir. Bir başka ifadeyle,
soruşturma tarafı teşebbüslerin fiyatlarının 2017 yılından itibaren artış eğilimi göstermesi
ÜFE’de artışların yaşandığı 2017 yılı ile örtüşmektedir.
(125) Teşebbüsler arasında anlaşma/uyumlu eylem olup olmadığına işaret etmesi bakımından
yukarıda yer verilen analizler incelendiğinde özetle aşağıdaki değerlendirmeler
yapılmaktadır:
- Teşebbüslerin 2014-2017 döneminde ilgili pazardaki payları durağan bir görünüm
arz etmektedir. Bununla birlikte ilgili pazarda yer alan iller özelinde pazar payları
incelendiğinde tüm iller bakımından pazar paylarının, teşebbüsler arasında
anlaşma/uyumlu eylem olması halinde beklenenin dışında dalgalı bir seyir izlediği
görülmektedir.
- Teşebbüslerin il özelinde pazar paylarındaki değişimlerden yola çıkılarak, bir
teşebbüsün pazar payının belirli bir oranda arttığı/azaldığı illerde başka bir
teşebbüsün pazar payının başka bir ilde arttığına/azaldığına ilişkin
anlaşma/uyumlu eyleme işaret edecek nitelikte bulguların olmadığı
anlaşılmaktadır.
- Soruşturma tarafı dört teşebbüsün ağırlıklandırılmış ortalama fiyat hareketleri ile
pazardaki talep karşılaştırıldığında 2014-2016 yıllarında fiyatlar talep ile doğru
orantılı olarak değişmiş, 2017 yılında talep artarken fiyatlar yatay seyretmiş ancak
2018 yılı itibarıyla fiyatlar da artış eğilimi göstermeye başlamıştır.
- Teşebbüslerin toplulaştırılmış fiyat hareketlerinin talep ile karşılaştırılmasının
yanı sıra teşebbüslerin bireysel fiyatlama davranışlarının satış miktarlarından
bağımsız olarak şekillenip şekillenmediği değerlendirilmiş ve CEM I 42,5 ve CEM
II 42,5 çimento türü satışlar her bir teşebbüs bakımından incelenerek:
 AFYON ÇİMENTO’nun CEM I 42,5 fiyatlarının 2014 yılından itibaren
sürekli artış eğiliminde olduğu ve satış miktarından bağımsız olarak
gerçekleştiği,
 AS ÇİMENTO’nun CEM I 42,5 fiyatlarının nispeten satış miktarları ile aynı
doğrultuda şekillendiği, CEM II 42,5 türü çimento fiyatları ise dalgalı
olmakla birlikte, satışları oldukça düşük seviyelerde olduğundan
değerlendirme yapmanın uygun olmayacağı,
 GÖLTAŞ’ın CEM I 42,5 fiyatlarının satış miktarlarına benzer şekilde
değiştiği bununla birlikte, 2017 yılı Ağustos ayı itibarıyla fiyatların satış

16 Yurtiçi üretici fiyat endeksi Türkiye İstatistik Kurumu tarafından oluşturulan on iki aylık hareketli
ortalamalara göre yüzdelik değişimi göstermektedir.
20-06/68-37
49/61

miktarındaki dalgalanmadan farklı olarak yükseldiği, CEM II 42,5
fiyatlarının ise dalgalı bir seyir izlemekle birlikte yatay görünümde olduğu
ancak satış miktarının sürekli azaldığı,
 KONYA ÇİMENTO’nun CEM I 42,5 türü çimento bakımından satış miktarı
benzer seviyelerde sürekli dalgalanırken fiyatların 2017 yılı Ocak ayına
kadar yatay bir eğilim gösterdiği, bu tarihten sonra artış eğiliminde olduğu,
CEM II 42,5 türü çimento bakımından satış miktarlarının 2017 yılına kadar
benzer seviyelerde dalgalandığı, 2017 yılında arttığı ve 2018 yılında
önceki seviyelere gerilediği, satış fiyatı bakımından ise 2017 yılına kadar
yatay bir seyir göstermekle birlikte nispeten düşüş eğiliminde olduğu, 2017
yılından itibaren artış eğilimine girdiği ve yine 2018 yılında yatay bir seyir
aldığı
anlaşılmıştır.
- Teşebbüslerin bireysel olarak fiyatlama davranışları ile maliyetleri karşılaştırılmış:
 AFYON ÇİMENTO’nun CEM I 42,5 türü çimento bakımından maliyetleri
genel olarak 2017 yılına kadar yatay seyrettiği, 2017 yılından itibaren
maliyetlerinin nispeten azaldığı, fiyat seyrinin ise genel olarak
maliyetlerden bağımsız olarak sürekli arttığı,
 AS ÇİMENTO’nun CEM I 42,5 türü satış fiyatları ile maliyetlerinin genel
olarak aynı doğrultuda değiştiği, 2017 yılı Ağustos ve Aralık aylarından
sonra maliyetlerde belirgin bir artış olmamakla birlikte fiyatlarda yukarı
yönlü ani kırılım olduğu, CEM II 42,5 türü bakımından ise bazı dönemlerde
satış olmaması ve fiyatların dalgalı olması nedeniyle anlaşma/uyumlu
eyleme işaret edebilecek nitelikte bulgu olmadığı,
 GÖLTAŞ’ın CEM I 42,5 türü çimento bakımından fiyatlarının genel olarak
maliyetler ile aynı doğrultuda değiştiği, 2017 yılı Ağustos ayı ile 2018 yılı
Mart ayı arasında fiyatlardaki artış eğiliminin maliyetlerden farklılaştığı,
CEM II 42,5 türü çimento bakımından fiyatlar ile maliyetlerin incelenen
dönem boyunca aynı doğrultuda olduğu,
 KONYA ÇİMENTO’nun gerek CEM I 42,5 gerekse CEM II 42,5 türü
çimento bakımından fiyatlarının 2017 yılından itibaren artış eğilimine
girdiği, maliyetlerin de 2017 yılı Mayıs ayından itibaren artış eğiliminde
olduğu,
 Teşebbüslerin fiyatlarında artış eğiliminin görüldüğü 2017 yılında ÜFE’de
de belirgin artışların olduğu
anlaşılmıştır.
(126) Teşebbüsler arasında bir anlaşma/uyumlu eylem olması durumunda dört teşebbüsün de
satış politikası ve fiyatlama davranışlarının bireysel olarak tercih edecekleri ticari
davranışın dışında gerçekleşmesi, en azından benzerlik göstermesi beklenmektedir.
Yukarıda yer verilen analizlerde soruşturma tarafı dört teşebbüsün de genel olarak
fiyatlarının 2017 yılından itibaren artış eğiliminde olduğu ancak fiyat-maliyet, fiyat-talep,
satış miktarı ve pazar payı değişimleri incelendiğinde soruşturma tarafı dört teşebbüs
arasında bir anlaşma/uyumlu eylem olduğuna işaret edecek herhangi bir bulguya
ulaşılamamaktadır.
20-06/68-37
50/61

(127) Öte yandan dosya kapsamında iddialara ilişkin yapılan başvurular ve görüşmeler
neticesinde elde edilen bilgiler çerçevesinde yapılan değerlendirmelere aşağıda ayrı
başlıklar halinde yer verilecektir.
I.7.3. GÖLTAŞ ve AS ÇİMENTO’nun Isparta İline Başka Çimento Üreticilerini
Sokmadıkları İddiasına İlişkin Değerlendirme
(128) Gizlilik talepli başvuruda ve gerçekleştirilen görüşmelerde GÖLTAŞ ve AS ÇİMENTO
tarafından Isparta iline kendileri dışında başka bir çimento üreticisinin çimento satışı
yapmasına müsaade edilmediği, bu durumun çimento üreticilerinin kendi aralarında
yapmış oldukları bölge paylaşımı anlaşmasından ileri geldiği iddia edilmiştir.
(129) Dosya kapsamında yapılan yerinde incelemelerde soruşturma tarafı dört teşebbüs
arasında bölge paylaşımı yapıldığına dair belgelere rastlanılmamıştır. Bu nedenle
iddiaların doğruluğunun tespit edilebilmesi amacıyla teşebbüslerin Isparta ili bakımından
pazar paylarını gösteren tabloya aşağıda yer verilmektedir.
Tablo 14: Teşebbüslerin Isparta İli Pazar Payları (%)
2014 2015 2016 2017
AFYON ÇİMENTO (…..) (…..) (…..) (…..)
AS ÇİMENTO (…..) (…..) (…..) (…..)
GÖLTAŞ (…..) (…..) (…..) (…..)
KONYA ÇİMENTO (…..) (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Teşebbüs ve TÇMB verileri kullanılarak yapılan hesaplamalar.
(130) Tablo 14 incelendiğinde, 2014-2017 dönemi boyunca Isparta iline yapılan satışların
büyük bir bölümünün GÖLTAŞ tarafından yapıldığı, GÖLTAŞ’ı takiben en çok satış yapan
teşebbüsün AS ÇİMENTO olduğu görülmektedir. Bununla birlikte diğer teşebbüslere
nazaran görece düşük paya sahip olsalar da AFYON ÇİMENTO ve KONYA
ÇİMENTO’nun da Isparta iline satışları bulunmaktadır.
(131) Aynı pazarda faaliyet gösteren teşebbüslerden birinin veya birkaçının pazarda faaliyet
gösteren diğer teşebbüslerin ilgili pazara girişini engellemesi veya teşebbüsler arası
anlaşma/uyumlu eylem sonucunda diğer teşebbüslerin pazardan çıkması durumunda
pazarda faaliyetlerini sürdüren teşebbüs veya teşebbüslerin pazar paylarının önceki
yıllara göre artış göstereceği beklenebilecektir.
(132) Tabloda yer alan pazar payları incelendiğinde 2014-2017 yılı arasında GÖLTAŞ’ın pazar
payı yaklaşık %(…..) ile % (…..) arasında değişmekte, AS ÇİMENTO’nun ise yaklaşık
%(…..) ile %(…..) arasında değişmektedir. AFYON ÇİMENTO’nun payı yaklaşık %(…..)
ile %(…..) arasında, KONYA ÇİMENTO’nun ise %(…..) ile %(…..) arasında
değişmektedir. Öncelikle, GÖLTAŞ’ın tesisinin Isparta ilinde olması, AS ÇİMENTO’nun
tesisinin ise Burdur ilinde olmasından dolayı nakliye avantajı nedeniyle bu iki teşebbüsün
Isparta’ya yapılan satışların büyük bir kısmını karşılaması ticari olarak olağan bir
durumdur.
(133) Öte yandan AFYON ÇİMENTO ve KONYA ÇİMENTO’nun Isparta ilindeki payının düşük
seviyelerde olması 2017 yılına özgü bir durum olmayıp teşebbüslerin 2014 yılından bu
yana pazar payları benzer seviyelerdedir. Bununla birlikte AFYON ÇİMENTO 2017
yılında CEM I 42,5 ve CEM II 42,5 türünde toplam (…..) ton çimento satarken 2018 yılı
ilk sekiz ayında da toplam (…..) ton çimento satışı gerçekleştirmiştir. KONYA ÇİMENTO
ise 2017 yılında CEM I 42,5 ve CEM II 42,5 türünde toplam (…..) ton çimento satışı
gerçekleştirmiştir. 2018 yılı ilk sekiz ayında ise (…..).
(134) Teşebbüslerin Isparta iline uzaklıkları bakımından değerlendirildiğinde, AFYON
ÇİMENTO’nun Isparta iline en kısa mesafesinin 157 km, KONYA ÇİMENTO’nun ise 248
20-06/68-37
51/61

km olduğu anlaşılmaktadır. Çimentonun taşınabileceği uzaklık bakımından nakliye
masrafları büyük ölçüde etkili olmakta ve belirli bir mesafeden sonrası için kârlılığı ortadan
kaldırabilmektedir. Her ne kadar, AFYON ÇİMENTO ve KONYA ÇİMENTO Isparta iline
satış yapabilecek mesafede bulunsa da GÖLTAŞ ve AS ÇİMENTO’nun nakliye avantajı
nedeniyle tüketimin büyük bir bölümünü karşılaması ve nispeten küçük bir pazar olması
dikkate alındığında, AFYON ÇİMENTO ve KONYA ÇİMENTO’nun Isparta iline
satışlarının düşük olmasının ticari bakımdan olağan olduğu değerlendirilmektedir.
I.7.4. GÖLTAŞ ve AS ÇİMENTO’nun Aralarında Anlaşarak Çimento Fiyatlarını 2017
Yılı Son Çeyreğinde ve 2018 Yılı Başında Artırdıkları İddiasına İlişkin Değerlendirme
(135) Dosya kapsamında yapılan ilk başvuru GÖLTAŞ ve AS ÇİMENTO’nun aralarında
anlaşmak suretiyle fiyat artışı gerçekleştirdiklerine yöneliktir. Bu kapsamda GÖLTAŞ ve
AS ÇİMENTO’da yerinde incelemeler gerçekleştirilmiştir. Gerçekleştirilen yerinde
incelemelerde AS ÇİMENTO ve GÖLTAŞ’ın anlaşma/uyumlu eylem içerisinde
bulunduklarına dair bir bulguya rastlanılmamıştır.
(136) Sayısal analizlerteşebbüslerden talep edilen verilerle şikâyete konu dönem olan 2017 ve
2018 yılı bakımından yapılmıştır. AS ÇİMENTO’nun CEM II 42,5 türü çimento satış
miktarının oldukça düşük miktarda olması ve sadece 2017 yılının belirli aylarında
satışlarının olması nedeniyle bu başlık altında yapılan analizlerde söz konusu iki
teşebbüs tarafından satışı gerçekleştirilen CEM I 42,5 türü dikkate alınmıştır. Bu
çerçevede öncelikle AS ÇİMENTO ve GÖLTAŞ’ın 2017 ve 2018 yıllarına ilişkin fiyat
seyirlerine aşağıda Grafik 19’da yer verilmektedir.
Grafik 19: AS ÇİMENTO ve GÖLTAŞ'ın CEM I 42,5 Ağırlıklı Ortalama Satış Fiyatları


(…..TCARİ SIR…..)


Kaynak: Teşebbüs ve TÇMB verileri kullanılarak yapılan hesaplamalar.
(137) CEM I 42,5 türü çimento satış fiyatlarının yer aldığı Grafik 19 incelendiğinde 2017 yılı
Ağustos ayında ve 2018 yılı başlarında her iki teşebbüsün fiyatlarının da artış eğiliminde
olduğu görülmektedir. Teşebbüslerin fiyat hareketlerindeki seyrin toplulaştırılmış olarak
görülebilmesi amacıyla AS ÇİMENTO ve GÖLTAŞ’ toplulaştırılmış ağırlıklı ortalama fiyat
hareketlerine Grafik 20’de yer verilmektedir.
20-06/68-37
52/61

Grafik 20:AS ÇİMENTO ve GÖLTAŞ'ın Toplulaştırılmış Ağırlıklı Ortalama Fiyatları

Kaynak: Teşebbüs ve TÇMB verileri kullanılarak yapılan hesaplamalar.
(138) Grafik 20 incelendiğinde 2017 yılı Ağustos ayı ve 2017 yılı Aralık ayında teşebbüslerin
fiyatlarında yukarı yönlü belirgin bir kırılım olduğu görülmektedir. Söz konusu aylardaki
fiyat kırılımına GÖLTAŞ’ın fiyatlarına nispeten AS ÇİMENTO’nun fiyatlarındaki belirgin
kırılımın neden olduğu (Grafik 19) kanaatine varılmakla birlikte her iki teşebbüsün satış
fiyatlarının da bu aylarda artış gösterdiği anlaşılmaktadır.
(139) Teşebbüslere yönelik iddiaların örtüştüğü ve AS ÇİMENTO ile GÖLTAŞ’ın fiyatlarının
artış gösterdiği 2017 yılı Ağustos ayı ve 2017 yılı Aralık aylarının daha detaylı
görülebilmesi amacıyla günlük ağırlıklı ortalama satış fiyatlarının yer aldığı grafiğe
aşağıda yer verilmektedir.
Grafik 21: AS ÇİMENTO ve GÖLTAŞ'ın 2017 Yılı Ağustos-Eylül Dönemi Günlük Ağırlıklı Ortalama Satış
Fiyatları


(…..TCARİ SIR…..)


Kaynak: Teşebbüs ve TÇMB verileri kullanılarak yapılan hesaplamalar.
Grafik 22: AS ÇİMENTO ve GÖLTAŞ'ın 2017 Aralık-2018 Ocak Dönemi Günlük Ağırlıklı Ortalama Satış
Fiyatları


(…..TCARİ SIR…..)


Kaynak: Teşebbüs ve TÇMB verileri kullanılarak yapılan hesaplamalar.
(140) Grafik 21 incelendiğinde teşebbüslerin fiyatlarının genel olarak birbirine yakın seyrettiği,
15 Eylül’den sonra fiyatlar arasındaki farkın daha da azaldığı görülmektedir. Bununla
birlikte, GÖLTAŞ’ın günlük fiyatlarındaki seyrin AS ÇİMENTO’ya nispeten daha dalgalı
olduğu görülmekte, fiyatların birlikte artırılmış olabileceğine dair bir tarihe işaret
etmemektedir.
0,00
20,00
40,00
60,00
80,00
100,00
120,00
140,00
160,00
180,00
200,00
Oca.17 Mar.17 May.17 Tem.17 Eyl.17 Kas.17 Oca.18 Mar.18 May.18 Tem.18
Fi
ya
t
(T
L/
to
n
)
20-06/68-37
53/61

(141) Grafik 22 incelendiğinde ise teşebbüslerin fiyatları arasındaki farkın 2018 yılı ile birlikte
azalmaya başladığı, 15 Ocak 2018 tarihinden itibaren ise tamamen kapandığı ve fiyat
seyrinin tek çizgi haline geldiği anlaşılmaktadır. Dolayısıyla 2018 yılı Ocak ayından
sonraki fiyat hareketlerinin AS ÇİMENTO ve GÖLTAŞ arasında bir anlaşma/uyumlu
eylem olabileceği şüphesi yarattığı ileri sürülebilecektir.
(142) AS ÇİMENTO ve GÖLTAŞ arasında olabilecek bir anlaşma/uyumlu eylemin il özelinde
de gerçekleşebileceği hususu dikkate alınarak teşebbüslerin fiyat hareketlerinin
görülebilmesi amacıyla il özelinde oluşturulan grafiklere aşağıda yer verilmektedir.
Grafik 23: AS ÇİMENTO ve GÖLTAŞ'ın Afyon İli Satış Fiyatları


(…..TCARİ SIR…..)


Kaynak: Teşebbüs ve TÇMB verileri kullanılarak yapılan hesaplamalar.
Grafik 24: AS ÇİMENTO ve GÖLTAŞ'ın Antalya İli Satış Fiyatları


(…..TCARİ SIR…..)


Kaynak: Teşebbüs ve TÇMB verileri kullanılarak yapılan hesaplamalar.
Grafik 25: AS ÇİMENTO ve GÖLTAŞ'ın Burdur İli Satış Fiyatları


(…..TCARİ SIR…..)


Kaynak: Teşebbüs ve TÇMB verileri kullanılarak yapılan hesaplamalar.
Grafik 15: AS ÇİMENTO ve GÖLTAŞ'ın Denizli İli Satış Fiyatları


(…..TCARİ SIR…..)


Kaynak: Teşebbüs ve TÇMB verileri kullanılarak yapılan hesaplamalar.
Grafik 27: AS ÇİMENTO ve GÖLTAŞ'ın Isparta İli Satış Fiyatları


(…..TCARİ SIR…..)


Kaynak: Teşebbüs ve TÇMB verileri kullanılarak yapılan hesaplamalar.

20-06/68-37
54/61

Grafik 28: AS ÇİMENTO ve GÖLTAŞ'ın Uşak İli Satış Fiyatları


(…..TCARİ SIR…..)


Kaynak: Teşebbüs ve TÇMB verileri kullanılarak yapılan hesaplamalar.
Grafik 29: AS ÇİMENTO ve GÖLTAŞ'ın Muğla İli Satış Fiyatları


(…..TCARİ SIR…..)


Kaynak: Teşebbüs ve TÇMB verileri kullanılarak yapılan hesaplamalar.
Grafik 30: AS ÇİMENTO ve GÖLTAŞ'ın Konya İli Satış Fiyatları


(…..TCARİ SIR…..)


Kaynak: Teşebbüs ve TÇMB verileri kullanılarak yapılan hesaplamalar.
(143) AS ÇİMENTO ve GÖLTAŞ’ın il özelinde satış fiyatlarının yer aldığı Grafik 23-30
incelendiğinde fiyat seyirleri genel olarak birbirine paralel ve yakın seyretmektedir.
Bununla birlikte, Antalya özelinde fiyatların paralelliği ve artış zamanları diğer illere
nispeten daha dikkat çekicidir. Özellikle 2017 yılı Ağustos ve Aralık ayından sonra her iki
teşebbüsün fiyatlarında artış yönünde belirgin kırılımlar yaşanmış ve 2017 yılı Aralık
ayından sonraki dönemlerde fiyatlar birbirine yakın seyretmiştir.
(144) Teşebbüslerin fiyatlarının paralel olmasının ürünün homojen olması, maliyet yapılarının
benzer olması, pazarın oligopolistik yapıda olması gibi nedenlerden kaynaklandığı ileri
sürülebilecektir. Ancak, fiyatların aynı tarihlerde artmış olması teşebbüsler arasındaki
anlaşma/uyumlu eylem iddialarını güçlendirmektedir. Bununla birlikte aynı tarihlerde fiyat
artışına neden olacak şekilde dışsal etkenlerin bulunup bulunmadığı hususunun ortaya
konulması gerekmektedir.
(145) Maliyet ve talep değişimleri teşebbüslerin fiyatlarına etki eden en önemli etkenlerdir. AS
ÇİMENTO ve GÖLTAŞ’ın fiyat artışlarının olduğu tarihlerdeki maliyet ve talep
değişimlerinin görülebilmesi amacıyla fiyat-maliyet ve fiyat-talep grafikleri incelenmiştir.
Bu çerçevede Grafik 31’de AS ÇİMENTO ve GÖLTAŞ’ın fiyat ve maliyet değişimlerine
yer verilmektedir.
Grafik 31: AS ÇİMENTO ve GÖLTAŞ, CEM I 42,5 Çimento Fiyatları ve Maliyetleri


(…..TCARİ SIR…..)


Kaynak: Teşebbüs ve TÇMB verileri kullanılarak yapılan hesaplamalar.
(146) Grafik 31’de teşebbüslerin fiyat artış tarihlerinin örtüştüğü 2017 yılı Ağustos ve Aralık
ayları ve bu ayların öncesindeki dönemler incelendiğinde önemli bir maliyet artışı
görülmemektedir. AS ÇİMENTO’nun maliyetleri 2017 Mart ayında (…..) TL/ton
seviyelerinde iken 2017 yılı Ağustos ayına gelindiğinde (…..) TL/ton seviyelerine
20-06/68-37
55/61

gerilemiştir. Fiyatlar ise aynı dönemde 2017 yılı Mart ayında (…..) TL/ton seviyelerinden
Temmuz ayına kadar artarak (…..) TL/ton seviyelerine ulaşmış, Ağustos ayında (…..)
TL/ton seviyelerine düştükten sonra Eylül ayında (…..) TL/ton seviyelerine çıkmıştır.
GÖLTAŞ’ın maliyetleri ise 2017 yılı Mart ayında (…..) TL/ton seviyelerinde iken Ağustos
ayına gelindiğinde (…..) TL/ton seviyelerine gerilemiştir. Fiyatlar ise aynı dönemde Mart
ayında (…..) TL/ton seviyelerinde iken Ağustos ayında (…..) TL/ton seviyelerinde
oluşmuştur. Eylül ayında ise (…..) TL/ton seviyelerine yükselmiştir.
(147) Fiyat artışlarının örtüştüğü 2017 yılı Aralık ayından önceki dönem incelendiğinde, AS
ÇİMENTO’nun maliyetlerinin 2017 yılı Eylül ayında (…..) TL/ton seviyelerinde iken Aralık
ayına gelindiğinde (…..) TL/ton seviyelerinde olduğu görülmektedir. Fiyatlar ise 2017 yılı
Eylül ayında (…..) TL/ton seviyelerinde iken Ekim ayında (…..) TL/ton seviyelerine
yükselmiş, Aralık ayına gelindiğinde (…..) TL/ton seviyelerine düşmüştür. Bu tarihten
sonra 2018 yılı Ocak ayında ise (…..) TL/ton seviyelerine gelmiştir. GÖLTAŞ’ın
maliyetlerinin ise 2017 yılı Eylül ayında (…..) TL/ton seviyelerinden dalgalanarak Aralık
ayında (…..) TL/ton seviyelerine gerilediği görülmektedir. Fiyatlar ise 2017 yılı Eylül
ayında (…..) TL/ton seviyelerinden artarak Aralık ayında (…..) TL/ton seviyelerine
ulaşmış, 2018 yılı Ocak ayında ise (…..) TL/ton seviyelerine gelmiştir.
(148) AS ÇİMENTO ve GÖLTAŞ’ın fiyat maliyet değişimleri 2017 yılı Ağustos ve Aralık ayından
önceki dönemler bakımından incelendiğinde, maliyetlerin fiyat artışına neden olacak
şekilde önemli bir değişiklik göstermediği, söz konusu dönemlerdeki fiyat artışlarının
maliyetler ile tam olarak açıklanamayacağı değerlendirilmektedir. Maliyetlerin yanı sıra
ürüne olan talep de teşebbüslerin fiyat değişimlerine etki etmektedir. Bu doğrultuda
teşebbüslerin fiyatları ile satış miktarının karşılaştırıldığı Grafik 32’ye aşağıda yer
verilmektedir.
Grafik 32: AS ÇİMENTO ve GÖLTAŞ Ağırlıklı Ortalama Satış Fiyatları ve Satış Miktarı


(…..TCARİ SIR…..)


Kaynak: Teşebbüs ve TÇMB verileri kullanılarak yapılan hesaplamalar.
(149) Grafik 32’de 2017 yılı Ağustos ve Aralık aylarından önceki dönemlerde satış miktarlarında
meydana gelen artışlara bakıldığında, 2017 yılı Ağustos ayında Haziran ayına göre AS
ÇİMENTO’nun satış miktarı yaklaşık %(…..) oranında artarken GÖLTAŞ’ın satış
miktarındaki artış ise yaklaşık %(…..) seviyelerinde gerçekleşmiştir. Fiyat artış oranı ise
2017 yılı Eylül ayında Ağustos ayına göre AS ÇİMENTO bakımından yaklaşık %(…..)
oranında GÖLTAŞ bakımından yaklaşık %(…..) oranında gerçekleşmiştir. 2017 yılı Aralık
ayı bakımından değerlendirildiğinde ise AS ÇİMENTO’nun Aralık ayı satış miktarı Ekim
ayına göre yaklaşık %(…..) GÖLTAŞ’ın ise yaklaşık %(…..) oranında azalmıştır. Buna
karşın 2018 yılı Ocak ayında, 2017 yılı Aralık ayına göre AS ÇİMENTO’nun fiyatları
yaklaşık %(…..) oranında artarken GÖLTAŞ’ın fiyatları ise %(…..) oranında artış
göstermiştir.
(150) Teşebbüslerin fiyatlarında meydana gelen 2017 yılı Ağustos ayından sonraki fiyat
artışında Haziran-Temmuz-Ağustos dönemindeki talep artışının etkili olduğu
anlaşılmaktadır. Buna karşın 2017 Aralık ayından sonraki fiyat artışı bakımından
değerlendirildiğinde Ekim-Kasım-Aralık ayında talebin sürekli düşüş gösterdiği
görülmektedir. Bu nedenle 2017 yılı Aralık ayı sonrasında meydana gelen fiyat artışında
talebin etkisi olduğunu söylemek olası görünmemektedir.
20-06/68-37
56/61

I.7.5. AFYON ÇİMENTO Tarafından Afyon Pazarına Girişi Engelleme Amacıyla Ticari
Politika Tasarlandığı İddiasına İlişkin Değerlendirme
(151) Soruşturma kapsamında değerlendirilen iddialardan bir diğeri ise 2017 yılında Afyon iline
AFYON ÇİMENTO dışında satış yapılması halinde satışı yapan teşebbüsün üretim
tesislerinin kurulu olduğu ilde AFYON ÇİMENTO tarafından piyasa fiyatının altında satış
yapıldığı ve böylelikle Afyon iline satış yapılmaması hususunda caydırıcı bir
mekanizmanın oluşturulmaya çalışıldığıdır.
(152) Söz konusu iddiayı değerlendirmek maksadıyla Ocak 2017 – Ağustos 2018 aylarını
kapsayacak şekilde; AFYON ÇİMENTO'nun Afyon, Antalya, Denizli, Isparta, Konya ve
Uşak illerine yaptığı satışın miktarlarını ve satış fiyatlarını, soruşturma kapsamında
incelenen teşebbüsler tarafından Afyon iline yapılan satışın miktarlarını gösteren
aşağıdaki tablolar hazırlanmıştır.
Tablo 15: Soruşturma Tarafı Teşebbüslerin Afyon İline Yaptığı Satışın Miktarları (Ton)
AFYON ÇİMENTO. AS ÇİMENTO GÖLTAŞ KONYA ÇİMENTO
Oca.17 (…..) (…..) (…..)

Şub.17 (…..) (…..) (…..) (…..)
Mar.17 (…..) (…..) (…..) (…..)
Nis.17 (…..) (…..) (…..) (…..)
May.17 (…..) (…..) (…..) (…..)
Haz.17 (…..) (…..) (…..) (…..)
Tem.17 (…..) (…..) (…..) (…..)
Ağu.17 (…..) (…..) (…..) (…..)
Eyl.17 (…..) (…..) (…..) (…..)
Eki.17 (…..) (…..) (…..) (…..)
Kas.17 (…..) (…..) (…..) (…..)
Ara.17 (…..) (…..) (…..) (…..)
Oca.18 (…..) (…..) (…..) (…..)
Şub.18 (…..) (…..) (…..) (…..)
Mar.18 (…..) (…..) (…..) (…..)
Nis.18 (…..) (…..) (…..) (…..)
May.18 (…..) (…..) (…..) (…..)
Haz.18 (…..) (…..) (…..) (…..)
Tem.18 (…..) (…..) (…..) (…..)
Ağu.18 (…..) (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Teşebbüs ve TÇMB verileri kullanılarak yapılan hesaplamalar.
Tablo 16: AFYON ÇİMENTO'nun Afyon, Antalya, Denizli, Isparta, Konya ve Uşak İllerine Yaptığı Satış
Miktarları (Ton)
AFYON ÇİMENTO Satışları Afyon Antalya Denizli Isparta Konya Uşak
Oca.17 (…..) (…..) (…..) (…..)
Şub.17 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Mar.17 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Nis.17 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
May.17 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Haz.17 (…..) (…..) (…..) (…..)
Tem.17 (…..) (…..) (…..) (…..)
Ağu.17 (…..) (…..) (…..) (…..)
Eyl.17 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Eki.17 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Kas.17 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Ara.17 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Oca.18 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Şub.18 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Mar.18 (…..) (…..) (…..) (…..)
Nis.18 (…..) (…..) (…..) (…..)
20-06/68-37
57/61

Tablo 16’nın devamı:
AFYON ÇİMENTO Satışları Afyon Antalya Denizli Isparta Konya Uşak
May.18 (…..) (…..) (…..) (…..)
Haz.18 (…..) (…..) (…..) (…..)
Tem.18 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Ağu.18 (…..) (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Teşebbüs ve TÇMB verileri kullanılarak yapılan hesaplamalar.
Tablo 17: AFYON ÇİMENTO'nun Satış Fiyatları (TL/ton)
Afyon Antalya Denizli Isparta Konya Uşak
Oca.17 (…..)

(…..) (…..)

(…..)
Şub.17 (…..)

(…..) (…..) (…..) (…..)
Mar.17 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Nis.17 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
May.17 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Haz.17 (…..)

(…..) (…..) (…..)
Tem.17 (…..)

(…..) (…..) (…..)
Ağu.17 (…..)

(…..) (…..) (…..)
Eyl.17 (…..)

(…..) (…..) (…..) (…..)
Eki.17 (…..)

(…..) (…..) (…..) (…..)
Kas.17 (…..)

(…..) (…..) (…..) (…..)
Ara.17 (…..)

(…..) (…..) (…..) (…..)
Oca.18 (…..)

(…..) (…..) (…..) (…..)
Şub.18 (…..)

(…..) (…..) (…..) (…..)
Mar.18 (…..)

(…..) (…..) (…..)
Nis.18 (…..)

(…..) (…..) (…..)
May.18 (…..)

(…..) (…..) (…..)
Haz.18 (…..)

(…..) (…..) (…..)
Tem.18 (…..)

(…..) (…..) (…..) (…..)
Ağu.18 (…..)

(…..) (…..) (…..)
Kaynak: Teşebbüs ve TÇMB verileri kullanılarak yapılan hesaplamalar.
(153) Tablo 15’de AS ÇİMENTO’nun 2017 yılı Şubat, Mart, Eylül ve Ekim, 2018 yılı Mart, Nisan
ve Temmuz aylarında Afyon iline satışlarında dikkat çekici mahiyette bir artış
görülmektedir. Tablo 15’de söz konusu aylarda AFYON ÇİMENTO’nun AS
ÇİMENTO’nun en çok satış yaptığı Antalya iline yaptığı satışlara bakıldığında ise AFYON
ÇİMENTO’nun Mart-Mayıs 2017 ve Temmuz 2018’te ihmal edilebilir miktarda satışı
olduğu görülmektedir.
(154) Tablo 15’de GÖLTAŞ ÇİMENTO’nun 2017 yılı Şubat, Temmuz ve Ekim, 2018 yılı Mart,
Mayıs ve Temmuz aylarında Afyon iline satışlarında dikkat çekici mahiyette bir artış
görülmektedir. Tablo 16’da söz konusu aylarda AFYON ÇİMENTO’nun GÖLTAŞ
ÇİMENTO’nun fabrikasının kurulu bulunduğu Isparta iline yaptığı satışlara bakıldığında
ise AFYON ÇİMENTO’nun satış miktarlarında 2017 yılı Şubat ve Temmuz aylarında artış
görülürken Ekim ayında ve 2018 yılı Mayıs ve Temmuz aylarında azalış görülmektedir.
Tablo 17’e bakıldığında, AFYON ÇİMENTO’nun 2017 yılı Şubat ve Temmuz aylarında
Isparta iline yaptığı satışlara ilişkin fiyatlarında ise bir caydırma mekanizmasından
beklenenin aksine artış görülmektedir.
(155) Tablo 15’te KONYA ÇİMENTO’nun 2017 yılı Mart, Nisan ve Temmuz, 2018 yılı Mart ve
Ağustos aylarında Afyon iline satışlarında dikkat çekici mahiyette bir artış görülmektedir.
Tablo 16’da söz konusu aylarda AFYON ÇİMENTO’nun KONYA ÇİMENTO’nun
fabrikasının kurulu bulunduğu Konya iline yaptığı satışlara bakıldığında ise 2017 yılı Mart,
Nisan ve Temmuz, 2018 yılı Mayıs aylarında artış görülürken ve 2018 yılı Temmuz ayında
azalış görülmektedir. Tablo 17’ye bakıldığında AFYON ÇİMENTO’nun 2017 yılı Mart,
20-06/68-37
58/61

Nisan ve Temmuz, 2018 yılı Mayıs aylarında Konya iline yaptığı satışlara ilişkin fiyatlarda
ise bir azalışın aksine yükseliş görülmektedir.
(156) Tablo 17’de görüldüğü üzere AFYON ÇİMENTO tarafından belirli bir tarihte iki farklı il için
uygulanan fiyatlar birbirinden %1 ya da daha az farklılık arz etmektedir. Bu verilerden
hareketle, AFYON ÇİMENTO’nun incelenen dönemde belirli bir rakibi caydırmak yahut
benzeri bir saikle “ucuz çimento” sevk etmediği kanaatine varılmıştır.
I.7.6. AS ÇİMENTO Haricindeki Soruşturma Tarafı Teşebbüslerin Antalya İline
Çimento Satışından İmtina Ettikleri İddiasına İlişkin Değerlendirme
(157) Soruşturma kapsamında değerlendirilen iddialardan bir diğeri ise AS ÇİMENTO
haricindeki soruşturma tarafı teşebbüslerin Antalya iline çimento satışından imtina ettikleri
yönündedir. Söz konusu iddiayı değerlendirmek maksadıyla Antalya ili ve ilçelerini de
gösterir şekilde 2014-2018 yılları arasında AS ÇİMENTO haricindeki soruşturma tarafı
teşebbüslerin satışlarını gösterir aşağıdaki tablolar hazırlanmıştır.
Tablo 18: AFYON ÇİMENTO'nun Antalya İline Satışları (Ton)
İL İLÇE 2014 2015 2016 2017 2018
ANTALYA
Merkez
Manavgat
Alanya (…..)
Serik
İbradı
Aksu
Belek
Döşemealtı (…..)
Elmalı
Finike
Gazipaşa
Kale(Demre)
Kaş
Kemer
Kızıllı
Kumluca
Muratpaşa
Akseki
Demre
Gebiz
Göynük
Gündoğmuş
Hataş
Korkuteli
Yeniköy
YEŞİLKÖY
Kaynak: Teşebbüs ve TÇMB verileri kullanılarak yapılan hesaplamalar.
20-06/68-37
59/61

Tablo 19: KONYA ÇİMENTO'nun Antalya İline Satışları (Ton)
İL İLÇE 2014 2015 2016 2017 2018
ANTALYA
Merkez (…..)
Manavgat (…..)
Alanya (…..) (…..) (…..)
Serik (…..)
İbradı (…..)
Aksu
Belek
Döşemealtı
Elmalı
Finike
Gazipaşa
Kale(Demre)
Kaş
Kemer
Kızıllı
Kumluca
Muratpaşa
Akseki
Demre
Gebiz
Göynük
Gündoğmuş
Hataş
Korkuteli
Yeniköy
YEŞİLKÖY
Kaynak: Teşebbüs ve TÇMB verileri kullanılarak yapılan hesaplamalar.
20-06/68-37
60/61

Tablo 20: GÖLTAŞ’ın Antalya İline Satışları (Ton)
İL İLÇE 2014 2015 2016 2017 2018
ANTALYA
Merkez (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Manavgat (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Alanya (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Serik (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
İbradı (…..)
Aksu (…..) (…..)
Belek (…..)
Döşemealtı (…..) (…..)
Elmalı (…..) (…..) (…..) (…..)
Finike (…..) (…..) (…..) (…..)
Gazipaşa (…..) (…..) (…..) (…..)
Kale(Demre) (…..) (…..) (…..) (…..)
Kaş (…..) (…..)
Kemer (…..) (…..)
Kızıllı (…..) (…..)
Kumluca (…..) (…..) (…..)
Muratpaşa (…..)
Akseki
Demre
Gebiz
Göynük
Gündoğmuş
Hataş
Korkuteli
Yeniköy
Yeşilköy
Kaynak: Teşebbüs ve TÇMB verileri kullanılarak yapılan hesaplamalar.
(158) Yukarıda yer verilen Tablo 18, 19, 20 incelendiğinde AFYON ÇİMENTO ve KONYA
ÇİMENTO’nun Antalya iline 2014-2018 yılları arasında toplam satış miktarları içerisinde
çok cüzi ve ihmal edilebilir miktarda satış gerçekleştirdikleri, anılan bu satışların da
AFYON ÇİMENTO tarafından 2014 ve 2017 yıllarında Antalya ilinin yalnızca bir ilçesine,
KONYA ÇİMENTO tarafından ise 2014 yılında bir, 2015 yılında iki ve 2016 yılında dört
ilçesine olmak üzere gerçekleştirildiği görülmektedir. GÖLTAŞ‘ın ise Antalya ilinin pek çok
ilçesine 2014-2018 yılları arasında oldukça yüksek miktarda satış gerçekleştirdiği, her
geçen yıl satış yaptığı ilçe sayısını artırdığı görülmektedir. Mevcut veriler ışığında AS
ÇİMENTO haricindeki soruşturma tarafı teşebbüslerin Antalya iline çimento satışından
imtina ettikleri iddiasının doğru olmadığı anlaşılmaktadır.
(159) Son olarak (…..) yapılan görüşmede KONYA ÇİMENTO’nun Antalya iline torbalı çimento
dahi satmadığı iddia edilmiştir. Bu iddialara yönelik olarak KONYA ÇİMENTO’nun Antalya
ilinde (…..) KONYA ÇİMENTO’dan tedarik ettiği çimentoyu sattığı müşterilerinin bilgisi ve
satış miktarları istenmiştir. Gelen cevaplarda KONYA ÇİMENTO’nun bayisi vasıtası ile
Antalya ve ilçelerine 2017 yılında 57 bin ton, 2018 yılında 48 bin ton torbalı çimento
satışının gerçekleştiği anlaşılmıştır. Dolayısıyla (…..) yapılan görüşmelerde iddia edilen
KONYA ÇİMENTO’dan torbalı çimento dahi alınamadığı iddiasının da gerçekle
örtüşmediği görülmektedir.
20-06/68-37
61/61

J. SONUÇ
(160) 03.05.2018 tarih 18-13/243-M sayılı ve 18.07.2018 tarih 18-23/412-M sayılı Kurul
kararları uyarınca yürütülen soruşturma ile ilgili olarak düzenlenen Rapor’a, Ek Görüş’e,
toplanan delillere, yazılı savunmalara, sözlü savunma toplantısında yapılan açıklamalara
ve incelenen dosya kapsamına göre; Afyon Çimento San. T.A.Ş., As Çimento San. ve
Tic. A.Ş, Göltaş Göller Yöresi Çimento San. ve Tic. A.Ş. ve Konya Çimento San. A.Ş.’nin
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal etmediklerine, dolayısıyla aynı Kanun’un 16.
maddesi uyarınca adı geçen teşebbüslere idari para cezası uygulanmasına gerek
olmadığına, OYBİRLİĞİ ile gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara
İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere, karar verilmiştir.






Full & Egal Universal Law Academy