Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2019-4-050 (Muafiyet)
Karar Sayısı : 20-10/108-64
Karar Tarihi : 13.02.2020
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Birol KÜLE
Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK,
Ahmet ALGAN, Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Ayşe ERGEZEN
B. RAPORTÖRLER : Fatma ATAÇ, Burcu OLGUN, Enes YASAN
C. BİLDİRİMDE
BULUNANLAR : - Denizbank A.Ş.
- Türk Ekonomi Bankası A.Ş.
- QNB Finansbank A.Ş.
Temsilcileri: Özge İÇÖZ
Andifli Mah. Ecvet Güresin Sok. No:4/1 Kaş/Antalya
(1) D. DOSYA KONUSU: Denizbank A.Ş., Türk Ekonomi Bankası A.Ş. ve QNB
Finansbank A.Ş. arasında, sahip oldukları ATM’lerin müşterilerinin ortak
kullanımına açılmasına yönelik olarak imzalanan ATM Paylaşım Platformu
Protokolü’ne muafiyet tanınması talebi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 22.08.2019 tarih ve 5475 sayıyla
giren bildirim ve 22.01.2020 tarih ve 694 sayı ile giren cevabi yazı üzerine düzenlenen
06.01.2020 tarih ve 2019-4-050/MM sayılı Muafiyet Raporu görüşülerek karara
bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Raporda; “Ortak ATM” sisteminin kurulması amacıyla
Denizbank A.Ş. (DENİZBANK), Türk Ekonomi Bankası A.Ş. (TEB) ve QNB Finansbank
A.Ş. (QNB FİNANSBANK) arasında 23.05.2019 tarihinde imzalanan ATM Paylaşım
Platformu Protokolü’nün (Protokol) 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun’un (4054 sayılı Kanun) 4. maddesi kapsamında rekabeti sınırlayıcı nitelikte
olduğu ve bu anlaşmalara menfi tespit belgesi verilemeyeceği; ancak Protokol’ün 4054
sayılı Kanun’un 5. maddesinde yer verilen şartları karşıladığı ve bu nedenle anılan
anlaşmalara süresiz bireysel muafiyet tanınabileceği ifade edilmiştir.
G. İNCELEME ve DEĞERLENDİRME
G.1. İlgili Pazar
G.1.1. İlgili Ürün Pazarı
(4) ATM yoluyla verilen hizmetler esasında banka şubesinde verilen hizmetlerle büyük
ölçüde kesişmektedir. Bir bankanın şubesi aracılığıyla verdiği birçok hizmet, gelişen
teknolojiyle birlikte yenilenen ATM’ler üzerinden verilebilmektedir. Ancak ATM’lerin,
mudilerin öncelikli ihtiyaçlarına daha hızlı cevap verebilmeleri, yaygınlıkları, ulaşım
kolaylıkları ve günün her saatinde hizmet verebilmeleri, mudiler bakımından ATM
hizmetlerini banka şubelerinde verilen hizmetlerden farklılaştırmaktadır. Bu çerçevede
önemli bir bölüm kullanıcı açısından ATM’lerin özellikleri itibarıyla diğer araçlarla ikame
edilememesi göz önüne alındığında, ATM hizmetlerinin ayrı bir pazar olarak ele
alınmasının mümkün olabileceği değerlendirilmektedir. Bildirime konu uygulamanın
mevduat bankacılığına yönelik etkileri de bulunmaktadır.
20-10/108-64
2/8
(5) Bu çerçevede, Rekabet Kurulunun (Kurul) benzer kararları1 da dikkate alınarak, ilgili
ürün pazarları “ATM hizmetleri pazarı” ve “mevduat hesabı işletim hizmetleri pazarı”
olarak belirlenmiştir.
G.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
(6) Bildirime konu Protokol, Türkiye genelinde faaliyet gösteren DENİZBANK, TEB ve QNB
FİNANSBANK’a ait ATM’lerin, bu bankaların tüm mudileri tarafından ülkenin her yerinde
kullanılabilmesini sağlamaya yöneliktir. Bu bakımdan ilgili coğrafi pazar, Kurulun benzer
geçmiş kararlarında da kabul edildiği şekliyle “Türkiye” olarak tespit edilmiştir.
G.2. Benzer Kurul Kararları
(7) Bankalararası Kart Merkezi (BKM) nezdinde kart ihraç eden ve sektörde ATM hizmeti
veren bankaların katılımıyla ATM Paylaşım Komitesi kurulmuş olup, 01.10.2009
tarihinde imzalanan ATM Banka Kartı Paylaşım Protokolü’ne göre kart sahibi bankaya
takas komisyonu yansıtılarak, komiteye dâhil tüm banka ATM’lerinden bakiye sorma,
para çekme, nakit avans çekme, şifre yükleme ve şifre değiştirme işlemleri yapılmasına
olanak sağlanmıştır. Protokol’ün konusu, BKM tarafından sunulan mevcut ATM
altyapısının kullanılması suretiyle, Türkiye Cumhuriyeti ve KKTC sınırları içinde
kurulmuş olan ATM’ler için ATM Banka Kartı Paylaşım Platformu’nun (Platform)
kurulmasıdır.
(8) Kurulun söz konusu Protokol’e ilişkin verdiği ilk kararda2; ATM paylaşım sisteminin, tüm
ATM’lerin kullanıma açılmış olması ve mudilerin daha yaygın bir hizmet ağına dâhil
olması, banka hesaplarına daha kolay ve kısa sürede erişim sağlaması, ATM
kullanımını artırması, şube kullanımının azalarak bankaların operasyonel maliyetlerinin
azalması, ölçek ekonomisi nedeniyle ATM kullanımında etkinliğin artırılması, sistemin,
tüketicilere zaman ve maliyet avantajı sağlaması, bankaların kendi ATM ağlarının
platforma alternatif olmaya devam etmesi gibi gerekçelerle Protokol’e üç yıl süreli
bireysel muafiyet tanınmıştır.
(9) Muafiyet süresinin dolması üzerine yapılan başvurunun değerlendirildiği Kurulun
02.05.2013 tarih ve 13-25/347-163 sayılı kararında ise geçen süreçte Protokol’de ve
sistemin işleyişinde esaslı bir değişikliğin olmadığı, bu nedenle, Protokol’ün süresiz
olarak muafiyet hükümlerinden faydalanmaya devam edebileceği değerlendirilmiştir.
(10) Kurulun 09.07.2015 tarih ve 15-29/425-121 sayılı kararında ise bankaların sahip
oldukları ATM ağlarının, diğer banka müşterilerinin banka kartı ile nakit çekme ve bakiye
sorma hizmetlerine açılması amacıyla yapılan ATM Banka Kartı Paylaşım Platformu
Protokolü çerçevesinde Platform çatısı altında kurulan oluşumun, BKM bünyesine dâhil
edilmesi talebine ilişkin olarak, 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi çerçevesinde bireysel
muafiyetten süresiz olarak yararlanabileceğine karar verilmiştir.
(11) Kurulun 22.05.2018 tarih ve 18-15/284-142 sayılı kararında ise işbu dosya konusuna
benzer şekilde T.C. Ziraat Bankası A.Ş., Türkiye Halk Bankası A.Ş., Türkiye Vakıflar
Bankası T.A.O, Vakıf Katılım Bankası A.Ş. ve Ziraat Katılım Bankası A.Ş.’nin sahip
oldukları ATM’lerin müşterilere ilave bir komisyon yükü getirmeksizin söz konusu banka
müşterilerinin ortak kullanımına açılması işlemine muafiyet tanınması talebi
değerlendirilmiş ve anılan uygulamaya süresiz olarak muafiyet tanınmasına karar
verilmiştir.
1 Kurulun 28.01.2010 tarih ve 10-10/89-39 sayılı, 02.05.2013 tarih ve 13-25/347-163 sayılı ve 22.05.2018
tarih ve 18-15/284-142 sayılı kararları.
2 Kurulun 28.01.2010 tarih ve 10-10/89-39 sayılı kararı.
20-10/108-64
3/8
G.3. Bildirime Konu Protokol
(12) Bildirimde DENİZBANK, QNB FİNANSBANK ve TEB’in; ATM ağlarını genişletme hedefi
çerçevesinde maliyetlerini arttırmadan, hem daha çok müşteriye ulaşabilmek hem de
müşterilerin finansal erişimlerini arttırabilmek için aralarında bir ATM işbirliği yapmayı
hedefledikleri belirtilmiştir. Söz konusu amaç doğrultusunda, bu bankalar arasında
23.05.2019 tarihinde “ATM Paylaşım Platformu Protokolü” imzalanmıştır.
(13) Bankalar müşterilerine sundukları kartların diğer bankalara ait ATM’lerde kullanılması
nedeniyle birbirlerine BKM tarafından belirlenmiş olan takas komisyonunu ödemekte ve
bu komisyon tutarının maksimum %15 fazlasıyla müşterilerine yansıtmaktadır.
Müşterilere yansıtılabilecek en yüksek komisyon oranı BDDK tarafından hazırlanan
“Finansal Tüketicilerden Alınacak Ücretlere İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmelik” hükümleri uyarınca belirlenmektedir. Bildirime konu “Ortak ATM”
sisteminde temel alınacak olan BKM’nin ortak ATM sistemindeki bankalar arasında
uygulanacak hâlihazırdaki komisyon oranlarına ilişkin bilgiye Tablo 1’de yer verilmiştir.
Tablo 1: BKM ATM Ücretleri
Hizmet Türü Komisyon Oranı (%) Komisyon Sabiti (TL)
Nakit Çekim 1 0,91
Para Yatırma 1 0,91
Bakiye Sorma 0 0,24
Kaynak:
(14) Diğer banka ATM’sinin kullanımı nedeniyle müşterilerin komisyon ödemek zorunda
kalması, bu müşterilerin ortak ATM kullanımını daha az tercih etmesine neden
olmaktadır. BKM verilerine göre, yapılan tüm işlemlerin yaklaşık yalnızca %3,2’si diğer
banka ATM’sinden gerçekleşmektedir.
(15) İşbu bildirimin konusunu oluşturan hizmetin hayata geçmesi halinde, tarafların
aralarında yaptıkları Protokol’ün “III. HÜKÜMLER” başlıklı bölümünün 1. maddesinde
belirtildiği üzere; Platforma katılan bankalar arasında yapılacak paylaşım ile karşılıklı
ATM kullanımlarında, banka müşterilerine finansal işlemlerde her takvim ayı içerisinde
aylık (…..) kadar, sorgulama işlemlerinde ise limitsiz adette sıfır komisyon
uygulanacaktır. Protokol’ün tarafı olan bankalar BKM ortak işlem setinde bulunan nakit
avans, şifre değişim ve yükleme dışındaki işlemlerin işlem komisyonları üzerinden BKM
standart takas oranı olan (…..) indirimli takaslaşmayı, finansal giriş ya da çıkış
içermeyen sorgulama işlemlerinde ise yine sıfır komisyon uygulanacağını
kararlaştırmıştır. (…..) finansal işlem üzerinde gerçekleştirilecek işlemlerde ise, işlemin
gerçekleştirildiği tarihteki standart müşteri ve banka takas komisyonları uygulanacaktır.
Finansal olmayan işlemlerde ise banka takas komisyonları uygulanacak olup, ilgili oran
ya da kart hamiline yansıtılacak ücretler Finansal Tüketicilerden Alınacak Ücretlere
İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik ve alt düzenlemelerine uygun şekilde kart
hamili onayına sunulacaktır.
(16) Protokol’e göre “Ortak ATM” uygulaması şu işlemler için geçerli olacaktır:
Kredi kartı ile kredi kartı borcu ödeme,
Kredi kartı ile kredi kartı borcu sorgulama,
Kredi kartı ile kredi kartı limit sorgulama,
Kredi kartı ile hesap bakiyesi sorgulama,
Kredi Kartı ile hesaba para yatırma,
20-10/108-64
4/8
Kredi Kartı ile hesaptan para çekme,
Banka kartı ile bakiye sorgulama,
Banka kartı ile para çekme,
Banka kartı ile hesaba para yatırma,
Banka kartı ile kredi kartı borcu ödeme,
Banka kartı ile kredi kartı borcu sorgulama.
(17) Protokol’ün “ATM Ortak Platform Komitesi” başlıklı 6. maddesinde, Platform’a katılacak
her bir bankanın birer temsilcisinden oluşacak olan “ATM Ortak Platform Komitesi”nin
(KOMİTE) kurulacağı öngörülmüştür. Maddedeki düzenlemelere göre bankalar, yetkisi
ve görevi dâhilindeki konularda KOMİTE’nin kararlarına uymayı taahhüt etmektedir.
KOMİTE’nin görev süresinin banka temsilcisi üyelerin belirlenmesinden itibaren iki yıl
olacağı, olağan olarak üç ayda bir toplanacağı, toplantı amacının Protokol’de bildirilen
birliktelik kapsamında ATM’lerin kurulum, söküm, müşteri, muafiyet, komisyon tutarı,
işlem adet ve limit sınırı gibi sürecin belirlenmesi ve işleyişin takibiyle sınırlı olacağı
hususları düzenlenmiştir. Ayrıca KOMİTE’de her bir bankanın eşit oy hakkına sahip
olacağı, KOMİTE’nin oy hakkına sahip banka temsilcilerinin tamamının nisabıyla
toplanacağı belirtilmiştir. Maddenin (i) bendinde; platforma yeni bir işlem eklenmesi,
yeni iş birliği, üye katılımcı onayı vb. ücret içermeyen konularda banka temsilcilerin
tamamının katılımı ve oybirliği ile karar verileceği, dolayısıyla tarafların yazılı olarak
anlaşması durumunda bu sözleşmeye yeni bankaların eklenmesinin mümkün olduğu
belirtilmiştir. Bu sayede sisteme dâhil olmak isteyen diğer bankalar için de katılım yolu
açık bırakılmıştır.
(18) Protokol’ün “Süre ve Fesih” başlıklı 5. maddesinde bankalardan birinin Platform’dan
ayrılmak istediği takdirde diğer bankalara en az 60 gün öncesinden fesih bildiriminde
bulunacağı, Platform’dan ayrılan bankanın ayrılış tarihini izleyen üç iş günü içerisinde
diğer bankaların BIN numaralarını ve ATM’lerinin bilgilerini sisteminden çıkaracağı ve
bu hususlara dair KOMİTE’ye yazılı olarak bilgi vereceği düzenlenmiştir.
G.4. Değerlendirme
G.4.1. 4054 Sayılı Kanun’un 4. Maddesi Açısından Değerlendirme
(19) Ortak ATM kullanımı nedeniyle alınan takas komisyonunun rakiplerce birlikte
belirlenmesi, ATM ağı yaygınlığının bankalar arası rekabetin bir parçasını teşkil etmesi
ve başvuruya konu işbirliğinin bankaların ATM ağı kurmalarına yönelik yatırımlarını
etkileyebileceği nedenleriyle “Ortak ATM” sisteminin tesis edilmesine yönelik rakipler
arasında imzalanan Protokol’ün rekabeti sınırlayıcı olduğu ve bu nedenle 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesi kapsamında bulunduğu kanaatine varılmıştır.
G.4.2. 4054 Sayılı Kanun’un 5. Maddesi Açısından Değerlendirme
(20) Bildirime konu Protokol’e bireysel muafiyet tanınabilmesi için 4054 sayılı Kanun’un 5.
maddesinde öngörülen iki olumlu iki olumsuz koşulun birlikte sağlanması
gerekmektedir. Bu bakımdan, dosya kapsamında anılan maddede sayılan şartların
tamamının gerçekleşip gerçekleşmediği aşağıda incelenmiştir.
a) Malların Üretim veya Dağıtımı ile Hizmetlerin Sunulmasında Yeni Gelişme ve
20-10/108-64
5/8
İyileşmelerin ya da Ekonomik veya Teknik Gelişmenin Sağlanması
(21) Bireysel muafiyet değerlendirmesinde aranan ilk olumlu koşulun sağlanıp
sağlanmadığının tespiti ve hangi hallerin ekonomik yarar sağladığı somut olayın
özelliklerine göre değerlendirilmektedir. Genel olarak, üretim ve dağıtım maliyetlerinin
düşürülmesi, kalitenin artırılması, malın arzında devamlılığın sağlanması, yeni
piyasalara girişin kolaylaştırılması ve yeni ürünlerin ya da üretim tekniklerinin bulunması
hallerinde etkinlik kazanımının ortaya çıkacağı ve bu koşulun sağlanacağı kabul
edilmektedir.
(22) ATM’ler gerek bankalar gerekse müşteriler bakımından önemli faydalar sunmakta ve bu
bağlamda müşterilerin zaman ve yer bakımından daha esnek hareket etmesine,
bankaların ise aynı hizmeti daha düşük maliyetle vermesine imkân tanımaktadır. Bu
olumlu etkiler bankaların ATM paylaşımına gitmeleri durumunda daha da
artabilmektedir. Bu alandaki çalışmalar ATM açmadaki temel motivasyonun maliyetleri
düşürmek olduğuna işaret etmektedir. ATM paylaşımı ile birlikte bankalar hem ölçek
ekonomileri nedeniyle maliyet tasarrufu sağlamayı hem de yaygın ATM ağı ile müşteri
memnuniyetini arttırmayı hedeflemektedir.
(23) “Ortak ATM” yapısının “şebeke” ve “ölçek ekonomisi” etkisi şeklinde iki faydası ortaya
çıkmaktadır. Şebeke etkisi müşterilerin bankanın sunduğu ATM hizmetine verdiği
değerin ATM servis ağının genişlemesi ile artmasıdır. Bir diğer ifadeyle ATM ağına dâhil
olan bir banka, ağı genişlettiğinden, ağa dâhil olan diğer bankaların da cazibesini
artırmaktadır. Bu şekilde bankalar ATM ağını genişletmeden işlem hacimlerini artırma
olanağına kavuşmaktadır. Ölçek ekonomisi etkisi ise işlem sayısının artması ile birlikte
ATM’lerin işlem başına maliyetlerinin düşmesi anlamına gelmektedir. Her bir ATM’nin
değişken ve sabit maliyeti bulunmaktadır. Değişken maliyetler, her bir ATM’deki
doğrudan işlem sayısıyla orantılı olmasına karşın, sabit maliyetler (ATM’nin satın
alınması veya kiralanması maliyeti) işlem sayısı arttıkça düşmektedir. Bu nedenle ATM
şebekesinin paylaşılması işlem sayısını artıracağından karlı olmayan bir ATM şebekesi
kârlı hale gelebilecektir.
(24) Bu sonuçları itibariyle değerlendirildiğinde “Ortak ATM” uygulamasının, bankalarca
sunulan ATM hizmetlerindeki etkinliği arttıracağı, dolayısıyla muafiyet koşullarından ilki
olan ekonomik veya teknik gelişmenin sağlanması şartını karşıladığı anlaşılmıştır.
b) Tüketicinin Bundan Yarar Sağlaması
(25) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında rekabeti sınırlayıcı etkileri olan bir
anlaşmanın Kanun kapsamında muafiyet alabilmesi için Kanun’un 5. maddesinin (a)
bendinde koşul olarak getirilen mal ve hizmet sunumunda gelişme, iyileşme veya
ekonomik ve teknik gelişmelerden tüketicinin de faydalanması gerekmektedir.
(26) ATM ağları değişik bölgelerdeki bankaları birbirine bağlayarak her bir banka müşterisine
banka hesaplarına daha fazla erişim imkânı sağlamakta ve müşteri gözünde ağın
değerini artırmaktadır. Bildirime konu “Ortak ATM” yapısının kurulmasıyla birlikte
uygulama kapsamında ortak yapıya dâhil olan tüm banka ATM’lerinden müşterilere
ilave bir komisyon yükü getirmeksizin işlem yapabilme imkânı sunulacaktır. Aynı
zamanda, coğrafi olarak yaygın ATM’si olan bankalar diğer bankaların müşterilerine bu
ATM’leri kullanma imkânı sağlayacak ve böylelikle özellikle Anadolu’daki finansal erişim
düzeyi artacak, ATM bulunmayan noktalara da hizmet ulaştırılması sağlanacaktır. Bu
kapsamda, “Ortak ATM” yapısının kurulmasına ilişkin sözleşmelerin muafiyet
koşullarından ikincisini de sağladığı değerlendirilmektedir.
c) İlgili Piyasanın Önemli Bir Bölümünde Rekabetin Ortadan Kalkmaması
20-10/108-64
6/8
(27) 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinin (c) bendi kapsamında ilgili pazarın önemli bir
kısmında rekabetin ortadan kalkmaması şartının sağlanıp sağlanmadığının analizi,
anlaşmanın niteliği ve kapsamı, taraflarının ve rakiplerin pazardaki konumları, pazarın
ve işbirliğine konu ürünün özellikleri, giriş engelleri, pazarın doygunluk seviyesi, tüketici
tercihlerinin ne ölçüde kısıtlandığı gibi unsurların değerlendirilmesini gerektirmektedir.
(28) Bildirim konusu “Ortak ATM” uygulamasında yer alacak bankaların ATM hizmetleri
pazarındaki konumları incelendiğinde, sisteme üye olan bankaların pazar payları
toplamının pazarın yaklaşık (…..) kısmına tekabül ettiği veT.C. Ziraat Bankası A.Ş., T.
İş Bankası A.Ş. gibi güçlü rakiplerinin olduğu görülmektedir. Bu kapsamda; bildirimde
bulunan bankalar ve en büyük beş rakibinin ATM adetleri ve buna göre 2018 yılı pazar
paylarına Tablo 2’de yer verilmiştir:
Tablo 2: Bankaların ATM Adetleri Bazında 2018 Yılı Pazar Payları
Banka Adı Pazar Payı (%)
T.C. Ziraat Bankası A.Ş. (…..)
T. İş Bankası A.Ş. (…..)
T. Garanti Bankası A.Ş. (…..)
Akbank T.A.Ş. (…..)
Yapı ve Kredi Bankası A.Ş. (…..)
QNB FİNANSBANK (…..)
DENİZBANK (…..)
TEB (…..)
DİĞER (…..)
Kaynak: Teşebbüslerden elde edilen bilgiler
(29) Bildirimde bulunan bankaların mevduat hesabı işletim hizmetleri pazarındaki 2018 yılına
ait pazar paylarına ise aşağıdaki tabloda yer verilmiştir:
Tablo 3: Bankaların Mevduat Hesabı İşletim Hizmetleri Pazarındaki 2018 Yılı Pazar Payları
Banka Mevduat Pazar Payı (%)
DENİZBANK (…..) TL (…..)
QNB FİNANSBANK (…..) TL (…..)
TEB (…..) TL (…..)
TOPLAM ~(…..) TL (…..)
Kaynak: Teşebbüslerden elde edilen bilgiler
(30) Tablo 3’te yer verilen bilgilere göre; mevduat hesabı işletim hizmetleri pazarının yaklaşık
iki milyar TL’lik bir pazar olduğu ve işbu dosya konusu teşebbüslerin söz konusu
pazarda toplam %(…..)’lük bir paya sahip oldukları görülmektedir.
(31) “Ortak ATM” yapısının kurulması bankalar arasında ATM’lere giriş için bir eşitlik
yarattığından küçük veya büyük tüm bankaların faiz ve diğer ücretler üzerindeki
rekabete yoğunlaşmalarına yol açabilmektedir. Küçük bankalar büyük bankalara kıyasla
daha yüksek mevduat faizleri verip, daha düşük hesap ücretleri alabildikleri gibi daha
etkin ve müşteri memnuniyeti odaklı çalışabilmekte, böylelikle büyük bankalar
karşısında daha rekabetçi davranabilmektedir. Bu nedenle ATM paylaşımı ile küçük
bankaların rekabetçi davranışlarının artacak olması ile özellikle mevduat toplama
faaliyetlerinde pazarın daha rekabetçi olmasına katkıda bulunabilecektir.
(32) Diğer taraftan hâlihazırda hem BKM tarafından yürütülen hem de kamu bankalarının
oluşturduğu “Ortak ATM” sistemlerinin de varlığı göz önünde tutulduğunda, bildirime
konu uygulama, söz konusu benzer uygulamalara alternatif teşkil ederek, pazardaki
çeşitliliği arttırabilecektir.
20-10/108-64
7/8
(33) Tüm bu sayılan nedenlerle “Ortak ATM” sisteminin piyasanın önemli bir bölümünde
rekabeti ortadan kaldırmadığı ve dolayısıyla 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinin (c)
bendinde yer alan şartı sağladığı değerlendirilmektedir.
d) Rekabetin (a) ve (b) Bentlerindeki Amaçların Elde Edilmesi İçin Zorunlu
Olandan Fazla Sınırlanmaması
(34) Bir anlaşmanın bireysel muafiyet alabilmesi için gerekli son koşul, anlaşmanın ilk iki
olumlu koşuldaki yararların elde edilmesi için olması gerekenden fazla rekabeti
sınırlayıcı nitelikte olmamasıdır. Bu koşul altındaki değerlendirmelerde genel olarak
sözleşmenin rekabeti kısıtlayıcı hükümlerinin, sözleşmeden elde edilecek faydaların
sağlanması için zorunlu olup olmadığı dikkate alınmaktadır.
(35) Bildirim Formunda ve Protokol’ün “II. Konu ve Tanımlar” başlıklı bölümünde, tarafların
yazılı olarak anlaşması durumunda bu sözleşmeye yeni bankaların eklenmesinin
mümkün olduğu belirtilmiştir. Bu sayede sisteme dâhil olmak isteyen diğer bankalar için
de katılım yolu açık bırakılmıştır. Bu yönüyle Protokol’ün herhangi bir münhasırlık ya da
rekabet etmeme yükümlülüğü şartı içermediği anlaşılmaktadır.
(36) BKM nezdinde kart ihraç eden ve sektörde ATM hizmeti veren bankaların katılımıyla
kurulmuş olan ATM Banka Kartı Paylaşım Protokolü kapsamında bankaların sistemden
çıkışı serbest bırakılmış olup alternatif ağ kurmaları ya da kurulu başka ağlara
katılmaları mümkündür. Bu çerçevede yukarıda bahsedildiği gibi kamu bankalarının
sahip oldukları ATM’ler, müşterilere ilave bir komisyon yükü getirmeksizin söz konusu
banka müşterilerinin ortak kullanımına açılmıştır. Dosya konusu “Ortak ATM”
platformunun da söz konusu ortak ATM sistemleri için öngörülen etkinlik ve finansal
avantajları sağlaması beklenmektedir.
(37) Diğer taraftan, bildirim konusu uygulamanın etkilerini gösterebileceği pazar olan
mevduat hizmetleri pazarında bankaların herhangi bir ortak uygulamaya gitmesine
yönelik hüküm bulunmamaktadır. Bu açıdan, kurulması planlanan “Ortak ATM”
yapısının Kanun’un 5. maddesinde yer verilen son koşulu da sağladığı sonucuna
ulaşılmaktadır.
(38) Yukarıda yer verilen değerlendirmeler doğrultusunda, kurulması planlanan “Ortak ATM”
yapısının 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde yer alan koşulların tamamını karşıladığı
bu nedenle Protokol’e süresiz olarak bireysel muafiyet tanınması gerektiği kanaatine
varılmıştır.
20-10/108-64
8/8
H. SONUÇ
(39) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
- “Ortak ATM” sisteminin kurulması amacıyla akdedilen bildirim konusu ATM
Paylaşım Platformu Protokolü’nün 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında
olduğuna,
- Söz konusu Protokol’e, 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde yer alan koşulların
tamamını karşılaması nedeniyle, süresiz bireysel muafiyet tanınmasına
gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı
yolu açık olmak üzere, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy